Sermo IV SHOW LINKS TO MANUSCRIPTS
| 1 | Eupolis atque Cratinus Aristophanesque poetae |
| 2 | atque alii, quorum comoedia prisca virorum est, |
| 3 | siquis erat dignus describi, quod malus ac fur, |
| 4 | quod moechus foret aut sicarius aut alioqui |
| 5 | famosus, multa cum libertate notabant. |
| 6 | hinc omnis pendet Lucilius, hosce secutus, |
| 7 | mutatis tantum pedibus numerisque, facetus, |
| 8 | emunctae naris, durus conponere versus. |
| 9 | nam fuit hoc vitiosus: in hora saepe ducentos, |
| 10 | ut magnum, versus dictabat stans pede in uno; |
| 11 | cum flueret lutulentus, erat quod tollere velles; |
| 12 | garrulus atque piger scribendi ferre laborem, |
| 13 | scribendi recte: nam ut multum, nil moror. ecce, |
| 14 | Crispinus minimo me provocat 'accipe, si vis, |
| 15 | accipiam tabulas; detur nobis locus, hora, |
| 16 | custodes; videamus, uter plus scribere possit.' |
| 17 | di bene fecerunt, inopis me quodque pusilli |
| 18 | finxerunt animi, raro et perpauca loquentis; |
| 19 | at tu conclusas hircinis follibus auras |
| 20 | usque laborantis, dum ferrum molliat ignis, |
| 21 | ut mavis, imitare. beatus Fannius ultro |
| 22 | delatis capsis et imagine, cum mea nemo |
| 23 | scripta legat, volgo recitare timentis ob hanc rem, |
| 24 | quod sunt quos genus hoc minime iuvat, utpote pluris |
| 25 | culpari dignos. quemvis media elige turba: |
| 26 | aut ob avaritiam aut misera ambitione laborat. |
| 27 | hic nuptarum insanit amoribus, hic puerorum: |
| 28 | hunc capit argenti splendor; stupet Albius aere; |
| 29 | hic mutat merces surgente a sole ad eum, quo |
| 30 | vespertina tepet regio, quin per mala praeceps |
| 31 | fertur uti pulvis collectus turbine, nequid |
| 32 | summa deperdat metuens aut ampliet ut rem. |
| 33 | omnes hi metuunt versus, odere poetas. |
| 34 | 'faenum habet in cornu, longe fuge; dummodo risum |
| 35 | excutiat sibi, non hic cuiquam parcet amico |
| 36 | et quodcumque semel chartis inleverit, omnis |
| 37 | gestiet a furno redeuntis scire lacuque |
| 38 | et pueros et anus. ' agedum pauca accipe contra. |
| 39 | primum ego me illorum, dederim quibus esse poetis, |
| 40 | excerpam numero: neque enim concludere versum |
| 41 | dixeris esse satis neque, siqui scribat uti nos |
| 42 | sermoni propiora, putes hunc esse poetam. |
| 43 | ingenium cui sit, cui mens divinior atque os |
| 44 | magna sonaturum, des nominis huius honorem. |
| 45 | idcirco quidam comoedia necne poema |
| 46 | esset, quaesivere, quod acer spiritus ac vis |
| 47 | nec verbis nec rebus inest, nisi quod pede certo |
| 48 | differt sermoni, sermo merus. 'at pater ardens |
| 49 | saevit, quod meretrice nepos insanus amica |
| 50 | filius uxorem grandi cum dote recuset, |
| 51 | ebrius et, magnum quod dedecus, ambulet ante |
| 52 | noctem cum facibus. ' numquid Pomponius istis |
| 53 | audiret leviora, pater si viveret? ergo |
| 54 | non satis est puris versum perscribere verbis, |
| 55 | quem si dissolvas, quivis stomachetur eodem |
| 56 | quo personatus pacto pater. his, ego quae nunc, |
| 57 | olim quae scripsit Lucilius, eripias si |
| 58 | tempora certa modosque, et quod prius ordine verbum est |
| 59 | posterius facias praeponens ultima primis, |
| 60 | non, ut si solvas 'postquam Discordia taetra |
| 61 | belli ferratos postis portasque refregit', |
| 62 | invenias etiam disiecti membra poetae. |
| 63 | hactenus haec: alias, iustum sit necne poema. |
| 64 | nunc illud tantum quaeram, meritone tibi sit |
| 65 | suspectum genus hoc scribendi. Sulgius acer |
| 66 | ambulat et Caprius, rauci male cumque libellis, |
| 67 | magnus uterque timor latronibus; at bene siquis |
| 68 | et vivat puris manibus, contemnat utrumque. |
| 69 | ut sis tu similis Caeli Birrique latronum, |
| 70 | non ego sim Capri neque Sulgi: cur metuas me? |
| 71 | nulla taberna meos habeat neque pila libellos, |
| 72 | quis manus insudet volgi Hermogenisque Tigelli, |
| 73 | nec recito cuiquam nisi amicis idque coactus, |
| 74 | non ubivis coramve quibuslibet. in medio qui |
| 75 | scripta foro recitent, sunt multi quique lavantes: |
| 76 | suave locus voci resonat conclusus. inanis |
| 77 | hoc iuvat, haud illud quaerentis, num sine sensu, |
| 78 | tempore num faciant alieno. 'laedere gaudes' |
| 79 | inquit 'et hoc studio pravus facis. ' unde petitum |
| 80 | hoc in me iacis? est auctor quis denique eorum, |
| 81 | vixi cum quibus? absentem qui rodit, amicum |
| 82 | qui non defendit alio culpante, solutos |
| 83 | qui captat risus hominum famamque dicacis, |
| 84 | fingere qui non visa potest, conmissa tacere |
| 85 | qui nequit: hic niger est, hunc tu, Romane, caveto. |
| 86 | saepe tribus lectis videas cenare quaternos, |
| 87 | e quibus unus amet quavis aspergere cunctos |
| 88 | praeter eum qui praebet aquam; post hunc quoque potus, |
| 89 | condita cum verax aperit praecordia Liber: |
| 90 | hic tibi comis et urbanus liberque videtur |
| 91 | infesto nigris: ego si risi, quod ineptus |
| 92 | pastillos Rufillus olet, Gargonius hircum, |
| 93 | lividus et mordax videor tibi? mentio siquae |
| 94 | de Capitolini furtis iniecta Petilli |
| 95 | te coram fuerit, defendas, ut tuus est mos: |
| 96 | 'me Capitolinus convictore usus amicoque |
| 97 | a puero est causaque mea permulta rogatus |
| 98 | fecit et incolumis laetor quod vivit in urbe; |
| 99 | sed tamen admiror, quo pacto iudicium illud |
| 100 | fugerit': hic nigrae sucus lolliginis, haec est |
| 101 | aerugo mera; quod vitium procul afore chartis, |
| 102 | atque animo prius, ut siquid promittere de me |
| 103 | possum aliud vere, promitto. liberius si |
| 104 | dixero quid, si forte iocosius, hoc mihi iuris |
| 105 | cum venia dabis: insuevit pater optimus hoc me, |
| 106 | ut fugerem exemplis vitiorum quaeque notando. |
| 107 | cum me hortaretur, parce frugaliter atque |
| 108 | viverem uti contentus eo quod mi ipse parasset: |
| 109 | 'nonne vides, Albi ut male vivat filius utque |
| 110 | Baius inops? magnum documentum, ne patriam rem |
| 111 | perdere quis velit. ' a turpi meretricis amore |
| 112 | cum deterreret: 'Scetani dissimilis sis.' |
| 113 | ne sequerer moechas, concessa cum venere uti |
| 114 | possem: 'deprensi non bella est fama Treboni' |
| 115 | aiebat. 'sapiens, vitatu quidque petitu |
| 116 | sit melius, causas reddet tibi; mi satis est, si |
| 117 | traditum ab antiquis morem servare tuamque, |
| 118 | dum custodis eges, vitam famamque tueri |
| 119 | incolumem possum; simul ac duraverit aetas |
| 120 | membra animumque tuum, nabis sine cortice. ' sic me |
| 121 | formabat puerum dictis et, sive iubebat |
| 122 | ut facerem quid, 'habes auctorem, quo facias hoc' |
| 123 | unum ex iudicibus selectis obiciebat, |
| 124 | sive vetabat, 'an hoc inhonestum et inutile factu |
| 125 | necne sit, addubites, flagret rumore malo cum |
| 126 | hic atque ille? ' avidos vicinum funus ut aegros |
| 127 | exanimat mortisque metu sibi parcere cogit, |
| 128 | sic teneros animos aliena opprobria saepe |
| 129 | absterrent vitiis. ex hoc ego sanus ab illis |
| 130 | perniciem quaecumque ferunt, mediocribus et quis |
| 131 | ignoscas vitiis teneor. fortassis et istinc |
| 132 | largiter abstulerit longa aetas, liber amicus, |
| 133 | consilium proprium; neque enim, cum lectulus aut me |
| 134 | porticus excepit, desum mihi. 'rectius hoc est; |
| 135 | hoc faciens vivam melius; sic dulcis amicis |
| 136 | occurram; hoc quidam non belle: numquid ego illi |
| 137 | inprudens olim faciam simile? ' haec ego mecum |
| 138 | conpressis agito labris; ubi quid datur oti, |
| 139 | inludo chartis. hoc est mediocribus illis |
| 140 | ex vitiis unum; cui si concedere nolis, |
| 141 | multa poetarum veniat manus, auxilio quae |
| 142 | sit mihi - nam multo plures sumus - , ac veluti te |
| 143 | Iudaei cogemus in hanc concedere turbam. |