Ars Poetica SHOW LINKS TO MANUSCRIPTS
| 1 | Humano capiti cervicem pictor equinam |
| 2 | iungere si velit et varias inducere plumas |
| 3 | undique collatis membris, ut turpiter atrum |
| 4 | desinat in piscem mulier formosa superne, |
| 5 | spectatum admissi, risum teneatis, amici? |
| 6 | Credite, Pisones, isti tabulae fore librum |
| 7 | persimilem, cuius, velut aegri somnia, vanae |
| 8 | fingentur species, ut nec pes nec caput uni |
| 9 | reddatur formae. 'Pictoribus atque poetis |
| 10 | quidlibet audendi semper fuit aequa potestas.' |
| 11 | Scimus, et hanc veniam petimusque damusque vicissim, |
| 12 | sed non ut placidis coeant immitia, non ut |
| 13 | serpentes avibus geminentur, tigribus agni. |
| 14 | Inceptis gravibus plerumque et magna professis |
| 15 | purpureus, late qui splendeat, unus et alter |
| 16 | adsuitur pannus, cum lucus et ara Dianae |
| 17 | et properantis aquae per amoenos ambitus agros |
| 18 | aut flumen Rhenum aut pluvius describitur arcus; |
| 19 | sed nunc non erat his locus. Et fortasse cupressum |
| 20 | scis simulare; quid hoc, si fractis enatat exspes |
| 21 | navibus, aere dato qui pingitur? Amphora coepit |
| 22 | institui; currente rota cur urceus exit? |
| 23 | Denique sit quod vis, simplex dumtaxat et unum. |
| 24 | Maxima pars vatum, pater et iuvenes patre digni, |
| 25 | decipimur specie recti. Brevis esse laboro, |
| 26 | obscurus fio; sectantem levia nervi |
| 27 | deficiunt animique; professus grandia turget; |
| 28 | serpit humi tutus nimium timidusque procellae; |
| 29 | qui variare cupit rem prodigialiter unam, |
| 30 | delphinum silvis adpingit, fluctibus aprum. |
| 31 | In vitium ducit culpae fuga, si caret arte. |
| 32 | Aemilium circa ludum faber imus et unguis |
| 33 | exprimet et mollis imitabitur aere capillos, |
| 34 | infelix operis summa, quia ponere totum |
| 35 | nesciet. Hunc ego me, siquid componere curem, |
| 36 | non magis esse velim quam naso vivere pravo |
| 37 | spectandum nigris oculis nigroque capillo. |
| 38 | Sumite materiam vestris, qui scribitis, aequam |
| 39 | viribus et versate diu quid ferre recusent, |
| 40 | quid valeant umeri. Cui lecta potenter erit res, |
| 41 | nec facundia deseret hunc, nec lucidus ordo. |
| 42 | Ordinis haec virtus erit et venus, aut ego fallor, |
| 43 | ut iam nunc dicat iam nunc debentia dici, |
| 44 | pleraque differat et praesens in tempus omittat, |
| 45 | hoc amet, hoc spernat promissi carminis auctor. |
| 46 | In verbis etiam tenuis cautusque serendis |
| 47 | dixeris egregie, notum si callida verbum |
| 48 | reddiderit iunctura novum. Si forte necesse est |
| 49 | indiciis monstrare recentibus abdita rerum, et |
| 50 | fingere cinctutis non exaudita Cethegis |
| 51 | continget dabiturque licentia sumpta pudenter, |
| 52 | et nova fictaque nuper habebunt verba fidem, si |
| 53 | Graeco fonte cadent parce detorta. Quid autem |
| 54 | Caecilio Plautoque dabit Romanus, ademptum |
| 55 | Vergilio Varioque? Ego cur, adquirere pauca |
| 56 | si possum, invideor, cum lingua Catonis et Enni |
| 57 | sermonem patrium ditaverit et nova rerum |
| 58 | nomina protulerit? Licuit semperque licebit |
| 59 | signatum praesente nota producere nomen. |
| 60 | Ut silvae foliis pronos mutantur in annos, |
| 61 | prima cadunt, ita verborum vetus interit aetas, |
| 62 | et iuvenum ritu florent modo nata vigentque. |
| 63 | Debemur morti nos nostraque. Sive receptus |
| 64 | terra Neptunus classes Aquilonibus arcet, |
| 65 | regis opus, sterilisve diu palus aptaque remis |
| 66 | vicinas urbes alit et grave sentit aratrum, |
| 67 | seu cursum mutavit iniquom frugibus amnis, |
| 68 | doctus iter melius, mortalia facta peribunt, |
| 69 | nedum sermonem stet honos et gratia vivax. |
| 70 | Multa renascentur quae iam cecidere, cadentque |
| 71 | quae nunc sunt in honore vocabula, si volet usus, |
| 72 | quem penes arbitrium est et ius et norma loquendi. |
| 73 | Res gestae regumque ducumque et tristia bella |
| 74 | quo scribi possent numero, monstravit Homerus. |
| 75 | Versibus impariter iunctis querimonia primum, |
| 76 | post etiam inclusa est voti sententia compos; |
| 77 | quis tamen exiguos elegos emiserit auctor, |
| 78 | grammatici certant et adhuc sub iudice lis est. |
| 79 | Archilochum proprio rabies armavit iambo; |
| 80 | hunc socci cepere pedem grandesque coturni, |
| 81 | alternis aptum sermonibus et popularis |
| 82 | vincentem strepitus et natum rebus agendis. |
| 83 | Musa dedit fidibus divos puerosque deorum |
| 84 | et pugilem victorem et equom certamine primum |
| 85 | et iuvenum curas et libera vina referre. |
| 86 | Discriptas servare vices operumque colores |
| 87 | cur ego, si nequeo ignoroque, poeta salutor? |
| 88 | Cur nescire pudens prave quam discere malo? |
| 89 | Versibus exponi tragicis res comica non vult; |
| 90 | indignatur item privatis ac prope socco |
| 91 | dignis carminibus narrari cena Thyestae. |
| 92 | Singula quaeque locum teneant sortita decentem. |
| 93 | Interdum tamen et vocem comoedia tollit, |
| 94 | iratusque Chremes tumido delitigat ore; |
| 95 | et tragicus plerumque dolet sermone pedestri |
| 96 | Telephus et Peleus, cum pauper et exul uterque |
| 97 | proicit ampullas et sesquipedalia verba, |
| 98 | si curat cor spectantis tetigisse querella. |
| 99 | Non satis est pulchra esse poemata; dulcia sunto |
| 100 | et, quocumque volent, animum auditoris agunto. |
| 101 | Ut ridentibus adrident, ita flentibus adsunt |
| 102 | humani voltus; si vis me flere, dolendum est |
| 103 | primum ipsi tibi; tum tua me infortunia laedent, |
| 104 | Telephe vel Peleu; male si mandata loqueris, |
| 105 | aut dormitabo aut ridebo. Tristia maestum |
| 106 | voltum verba decent, iratum plena minarum, |
| 107 | ludentem lasciva, severum seria dictu. |
| 108 | Format enim natura prius non intus ad omnem |
| 109 | fortunarum habitum; iuvat aut impellit ad iram, |
| 110 | aut ad humum maerore gravi deducit et angit; |
| 111 | post effert animi motus interprete lingua. |
| 112 | Si dicentis erunt fortunis absona dicta, |
| 113 | Romani tollent equites peditesque cachinnum. |
| 114 | Intererit multum, divosne loquatur an heros, |
| 115 | maturusne senex an adhuc florente iuventa |
| 116 | fervidus, et matrona potens an sedula nutrix, |
| 117 | mercatorne vagus cultorne virentis agelli, |
| 118 | Colchus an Assyrius, Thebis nutritus an Argis. |
| 119 | Aut famam sequere aut sibi convenientia finge |
| 120 | scriptor. Honoratum si forte reponis Achillem, |
| 121 | impiger, iracundus, inexorabilis, acer |
| 122 | iura neget sibi nata, nihil non arroget armis. |
| 123 | Sit Medea ferox invictaque, flebilis Ino, |
| 124 | perfidus Ixion, Io vaga, tristis Orestes. |
| 125 | Siquid inexpertum scaenae committis et audes |
| 126 | personam formare novam, servetur ad imum |
| 127 | qualis ab incepto processerit et sibi constet. |
| 128 | Difficile est proprie communia dicere, tuque |
| 129 | rectius Iliacum carmen deducis in actus |
| 130 | quam si proferres ignota indictaque primus. |
| 131 | Publica materies privati iuris erit, si |
| 132 | non circa vilem patulumque moraberis orbem, |
| 133 | nec verbo verbum curabis reddere fidus |
| 134 | interpres nec desilies imitator in artum, |
| 135 | unde pedem proferre pudor vetet aut operis lex. |
| 136 | Nec sic incipies, ut scriptor cyclicus olim: |
| 137 | 'Fortunam Priami cantabo et nobile bellum'. |
| 138 | Quid dignum tanto feret hic promissor hiatu? |
| 139 | Parturient montes, nascetur ridiculus mus. |
| 140 | Quanto rectius hic, qui nil molitur inepte: |
| 141 | 'Dic mihi, Musa, virum, captae post tempora Troiae |
| 142 | qui mores hominum multorum vidit et urbes'. |
| 143 | Non fumum ex fulgore, sed ex fumo dare lucem |
| 144 | cogitat, ut speciosa dehinc miracula promat, |
| 145 | Antiphaten Scyllamque et cum Cyclope Charybdim. |
| 146 | Nec reditum Diomedis ab interitu Meleagri, |
| 147 | nec gemino bellum Troianum orditur ab ovo; |
| 148 | semper ad eventum festinat et in medias res |
| 149 | non secus ac notas auditorem rapit, et quae |
| 150 | desperat tractata nitescere posse relinquit, |
| 151 | atque ita mentitur, sic veris falsa remiscet, |
| 152 | primo ne medium, medio ne discrepet imum. |
| 153 | Tu quid ego et populus mecum desideret audi, |
| 154 | si plosoris eges aulaea manentis et usque |
| 155 | sessuri donec cantor. 'Vos plaudite' dicat. |
| 156 | Aetatis cuiusque notandi sunt tibi mores, |
| 157 | mobilibusque decor naturis dandus et annis. |
| 158 | Reddere qui voces iam scit puer et pede certo |
| 159 | signat humum, gestit paribus conludere et iram |
| 160 | colligit ac ponit temere et mutatur in horas. |
| 161 | inberbus iuvenis tandem custode remoto |
| 162 | gaudet equis canibusque et aprici gramine Campi, |
| 163 | cereus in vitium flecti, monitoribus asper, |
| 164 | utilium tardus provisor, prodigus aeris, |
| 165 | sublimis cupidusque et amata relinquere pernix. |
| 166 | Conversis studiis aetas animusque virilis |
| 167 | quaerit opes et amicitias, inseruit honori, |
| 168 | commisisse cavet quod mox mutare laboret. |
| 169 | Multa senem circumveniunt incommoda, vel quod |
| 170 | quaerit et inventis miser abstinet ac timet uti, |
| 171 | vel quod res omnis timide gelideque ministrat, |
| 172 | dilator, spe longus, iners avidusque futuri, |
| 173 | difficilis, querulus, laudator temporis acti |
| 174 | se puero, castigator censorque minorum. |
| 175 | Multa ferunt anni venientes commoda secum, |
| 176 | multa recedentes adimunt. Ne forte seniles |
| 177 | mandentur iuveni partes pueroque viriles; |
| 178 | semper in adiunctis aevoque morabitur aptis. |
| 179 | Aut agitur res in scaenis aut acta refertur. |
| 180 | Segnius inritant animos demissa per aurem |
| 181 | quam quae sunt oculis subiecta fidelibus et quae |
| 182 | ipse sibi tradit spectator; non tamen intus |
| 183 | digna geri promes in scaenam multaque tolles |
| 184 | ex oculis, quae mox narret facundia praesens. |
| 185 | Ne pueros coram populo Medea trucidet, |
| 186 | aut humana palam coquat exta nefarius Atreus, |
| 187 | aut in avem Procne vertatur, Cadmus in anguem. |
| 188 | Quodcumque ostendis mihi sic, incredulus odi. |
| 189 | Neve minor neu sit quinto productior actu |
| 190 | fabula, quae posci volt et spectanda reponi; |
| 191 | nec deus intersit, nisi dignus vindice nodus |
| 192 | inciderit; nec quarta loqui persona laboret. |
| 193 | Actoris partis chorus officiumque virile |
| 194 | defendat, neu quid medios intercinat actus, |
| 195 | quod non proposito conducat et haereat apte. |
| 196 | Ille bonis faveatque et consilietur amice |
| 197 | et regat iratos et amet peccare timentis; |
| 198 | ille dapes laudet mensae brevis, ille salubrem |
| 199 | iustitiam legesque et apertis otia portis; |
| 200 | ille tegat commissa deosque precetur et oret, |
| 201 | ut redeat miseris, abeat Fortuna superbis. |
| 202 | Tibia non, ut nunc, orichalco vincta tubaeque |
| 203 | aemula, sed tenuis simplexque foramine pauco |
| 204 | adspirare et adesse choris erat utilis atque |
| 205 | nondum spissa nimis complere sedilia flatu, |
| 206 | quo sane populus numerabilis, utpote parvos, |
| 207 | et frugi castusque verecundusque coibat. |
| 208 | Postquam coepit agros extendere victor et urbes |
| 209 | latior amplecti murus vinoque diurno |
| 210 | placari Genius festis impune diebus, |
| 211 | accessit numerisque modisque licentia maior. |
| 212 | Indoctus quid enim saperet liberque laborum |
| 213 | rusticus urbano confusus, turpis honesto? |
| 214 | Sic priscae motumque et luxuriem addidit arti |
| 215 | tibicen traxitque vagus per pulpita vestem; |
| 216 | sic etiam fidibus voces crevere severis |
| 217 | et tulit eloquium insolitum facundia praeceps, |
| 218 | utiliumque sagax rerum et divina futuri |
| 219 | sortilegis non discrepuit sententia Delphis. |
| 220 | Carmine qui tragico vilem certavit ob hircum, |
| 221 | mox etiam agrestis Satyros nudavit et asper |
| 222 | incolumi gravitate iocum temptavit eo quod |
| 223 | inlecebris erat et grata novitate morandus |
| 224 | spectator functusque sacris et potus et exlex. |
| 225 | Verum ita risores, ita commendare dicacis |
| 226 | conveniet Satyros, ita vertere seria ludo, |
| 227 | ne quicumque deus, quicumque adhibebitur heros, |
| 228 | regali conspectus in auro nuper et ostro, |
| 229 | migret in obscuras humili sermone tabernas, |
| 230 | aut, dum vitat humum, nubes et inania captet. |
| 231 | Effutire levis indigna tragoedia versus, |
| 232 | ut festis matrona moveri iussa diebus, |
| 233 | intererit Satyris paulum pudibunda protervis. |
| 234 | Non ego inornata et dominantia nomina solum |
| 235 | verbaque, Pisones, Satyrorum scriptor amabo, |
| 236 | nec sic enitar tragico diferre colori |
| 237 | ut nihil intersit Davusne loquatur et audax |
| 238 | Pythias, emuncto lucrata Simone talentum, |
| 239 | an custos famulusque dei Silenus alumni. |
| 240 | Ex noto fictum carmen sequar, ut sibi quivis |
| 241 | speret idem, sudet multum frustraque laboret |
| 242 | ausus idem; tantum series iuncturaque pollet, |
| 243 | tantum de medio sumptis accedit honoris. |
| 244 | Silvis deducti caveant me iudice Fauni |
| 245 | ne, velut innati triviis ac paene forenses, |
| 246 | aut nimium teneris invenentur versibus unquam |
| 247 | aut inmunda crepent ignominiosaque dicta; |
| 248 | offenduntur enim quibus est equos et pater et res, |
| 249 | nec, siquid fricti ciceris probat et nucis emptor, |
| 250 | aequis accipiunt animis donantve corona. |
| 251 | Syllaba longa brevi subiecta vocatur iambus, |
| 252 | pes citus; unde etiam trimetris adcrescere iussit |
| 253 | nomen iambeis, cum senos redderet ictus, |
| 254 | primus ad extremum similis sibi; non ita pridem, |
| 255 | tardior ut paulo graviorque veniret ad auris, |
| 256 | spondeos stabilis in iura paterna recepit |
| 257 | commodus et patiens, non ut de sede secunda |
| 258 | cederet aut quarta socialiter. Hic et in Acci |
| 259 | nobilibus trimetris adparet rarus, et Enni |
| 260 | in scaenam missos cum magno pondere versus |
| 261 | aut operae celeris nimium curaque carentis |
| 262 | aut ignoratae premit artis crimine turpi. |
| 263 | Non quivis videt inmodulata poemata iudex, |
| 264 | et data Romanis venia est indigna poetis. |
| 265 | Idcircone vager scribamque licenter? An omnis |
| 266 | visuros peccata putem mea, tutus et intra |
| 267 | spem veniae cautus? Vitavi denique culpam, |
| 268 | non laudem merui. Vos exemplaria Graeca |
| 269 | nocturna versate manu, versate diurna. |
| 270 | At vestri proavi Plautinos et numeros et |
| 271 | laudavere sales, nimium patienter utrumque, |
| 272 | ne dicam stulte, mirati, si modo ego et vos |
| 273 | scimus inurbanum lepido seponere dicto |
| 274 | legitimumque sonum digitis callemus et aure. |
| 275 | Ignotum tragicae genus invenisse Camenae |
| 276 | dicitur et plaustris vexisse poemata Thespis |
| 277 | quae canerent agerentque peruncti faecibus ora. |
| 278 | Post hunc personae pallaeque repertor honestae |
| 279 | Aeschylus et modicis instravit pulpita tignis |
| 280 | et docuit magnumque loqui nitique coturno. |
| 281 | Successit vetus his comoedia, non sine multa |
| 282 | laude; sed in vitium libertas excidit et vim |
| 283 | dignam lege regi; lex est accepta chorusque |
| 284 | turpiter obticuit sublato iure nocendi. |
| 285 | Nil intemptatum nostri liquere poetae, |
| 286 | nec minimum meruere decus vestigia Graeca |
| 287 | ausi deserere et celebrare domestica facta, |
| 288 | vel qui praetextas vel qui docuere togatas. |
| 289 | Nec virtute foret clarisve potentius armis |
| 290 | quam lingua Latium, si non offenderet unum |
| 291 | quemque poetarum limae labor et mora. Vos, o |
| 292 | Pompilius sanguis, carmen reprehendite quod non |
| 293 | multa dies et multa litura coercuit atque |
| 294 | praesectum deciens non castigavit ad unguem. |
| 295 | Ingenium misera quia fortunatius arte |
| 296 | credit et excludit sanos Helicone poetas |
| 297 | Democritus, bona pars non unguis ponere curat, |
| 298 | non barbam, secreta petit loca, balnea vitat; |
| 299 | nanciscetur enim pretium nomenque poetae, |
| 300 | si tribus Anticyris caput insanabile nunquam |
| 301 | tonsori Licino commiserit. O ego laevus |
| 302 | qui purgor bilem sub verni temporis horam! |
| 303 | Non alius faceret meliora poemata; verum |
| 304 | nil tanti est. Ergo fungar vice cotis, acutum |
| 305 | reddere quae ferrum valet exsors ipsa secandi; |
| 306 | munus et officium, nil scribens ipse, docebo, |
| 307 | unde parentur opes, quid alat formetque poetam, |
| 308 | quid deceat, quid non, quo virtus, quo ferat error. |
| 309 | Scribendi recte sapere est et principium et fons. |
| 310 | Rem tibi Socraticae poterunt ostendere chartae, |
| 311 | verbaque provisam rem non invita sequentur. |
| 312 | Qui didicit, patriae quid debeat et quid amicis, |
| 313 | quo sit amore parens, quo frater amandus et hospes, |
| 314 | quod sit conscripti, quod iudicis officium, quae |
| 315 | partes in bellum missi ducis, ille profecto |
| 316 | reddere personae scit convenientia cuique. |
| 317 | Respicere exemplar vitae morumque iubebo |
| 318 | doctum imitatorem et vivas hinc ducere voces. |
| 319 | Interdum speciosa locis morataque recte |
| 320 | fabula nullius veneris, sine pondere et arte, |
| 321 | valdius oblectat populum meliusque moratur |
| 322 | quam versus inopes rerum nugaeque canorae. |
| 323 | Grais ingenium, Grais dedit ore rotundo |
| 324 | Musa loqui, praeter laudem nullius avaris; |
| 325 | Romani pueri longis rationibus assem |
| 326 | discunt in partis centum diducere. 'Dicat |
| 327 | filius Albini: si de quincunce remota est |
| 328 | uncia, quid superat? Poteras dixisse. -- Triens. -- Eu! |
| 329 | Rem poteris servare tuam. Redit uncia, quid fit?' |
| 330 | Semis'. An, haec animos aerugo et cura peculi |
| 331 | cum semel imbuerit, speramus carmina fingi |
| 332 | posse linenda cedro et levi servanda cupresso? |
| 333 | Aut prodesse volunt aut delectare poetae |
| 334 | aut simul et iucunda et idonea dicere vitae. |
| 335 | Quicquid praecipies, esto brevis, ut cito dicta |
| 336 | percipiant animi dociles teneantque fideles. |
| 337 | Omne supervacuum pleno de pectore manat. |
| 338 | Ficta voluptatis causa sint proxima veris, |
| 339 | ne quodcumque volet poscat sibi fabula credi, |
| 340 | neu pransae Lamiae vivum puerum extrahat alvo. |
| 341 | Centuriae seniorum agitant expertia frugis, |
| 342 | celsi praetereunt austera poemata Ramnes. |
| 343 | Omne tulit punctum qui miscuit utile dulci, |
| 344 | lectorem delectando pariterque monendo; |
| 345 | hic meret aera liber Sosiis, hic et mare transit |
| 346 | et longum noto scriptori prorogat aevum. |
| 347 | Sunt delicta tamen quibus ignovisse velimus; |
| 348 | nam neque chorda sonum reddit quem volt manus et mens, |
| 349 | poscentique gravem persaepe remittit acutum, |
| 350 | nec semper feriet quodcumque minabitur arcus. |
| 351 | Verum ubi plura nitent in carmine, non ego paucis |
| 352 | offendar maculis, quas aut incuria fudit, |
| 353 | aut humana parum cavit natura. Quid ergo est? |
| 354 | Ut scriptor si peccat idem librarius usque, |
| 355 | quamvis est monitus, venia caret, et Citharoedus |
| 356 | ridetur, chorda qui semper oberrat eadem, |
| 357 | sic mihi, qui multum cessat, fit Choerilus ille, |
| 358 | quem bis terque bonum cum risu miror; et idem |
| 359 | indignor quandoque bonus dormitat Homerus; |
| 360 | verum operi longo fas est obrepere somnum. |
| 361 | Ut pictura poesis; erit quae, si propius stes, |
| 362 | te capiat magis, et quaedam, si longius abstes; |
| 363 | haec amat obscurum, volet haec sub luce videri, |
| 364 | iudicis argutum quae non formidat acumen; |
| 365 | haec placuit semel, haec deciens repetita placebit. |
| 366 | O maior iuvenum, quamvis et voce paterna |
| 367 | fingeris ad rectum et per te sapis, hoc tibi dictum |
| 368 | tolle memor, certis medium et tolerabile rebus |
| 369 | recte concedi; consultus iuris et actor |
| 370 | causarum mediocris abest virtute diserti |
| 371 | Messallae nec scit quantum Cascellius Aulus, |
| 372 | sed tamen in pretio est; mediocribus esse poetis |
| 373 | non homines, non di, non concessere columnae. |
| 374 | Ut gratas inter mensas symphonia discors |
| 375 | et crassum unguentum et Sardo cum melle papaver |
| 376 | offendunt, poterat duci quia cena sine istis, |
| 377 | sic animis natum inventumque poema iuvandis, |
| 378 | si paulum summo decessit, vergit ad imum. |
| 379 | Ludere qui nescit, campestribus abstinet armis, |
| 380 | indoctusque pilae discive trochive quiescit, |
| 381 | ne spissae risum tollant impune coronae; |
| 382 | qui nescit, versus tamen audet fingere. Quidni? |
| 383 | Liber et ingenuus, praesertim census equestrem |
| 384 | summam nummorum vitioque remotus ab omni. |
| 385 | Tu nihil invita dices faciesve Minerva; |
| 386 | id tibi iudicium est, ea mens. Siquid tamen olim |
| 387 | scripseris, in Maeci descendat iudicis auris |
| 388 | et patris et nostras, nonumque prematur in annum |
| 389 | membranis intus positis; delere licebit |
| 390 | quod non edideris; nescit vox missa reverti. |
| 391 | Silvestris homines sacer interpresque deorum |
| 392 | caedibus et victu foedo deterruit Orpheus, |
| 393 | dictus ob hoc lenire tigris rabidosque leones; |
| 394 | dictus et Amphion, Thebanae conditor urbis, |
| 395 | saxa movere sono testudinis et prece blanda |
| 396 | ducere quo vellet. Fuit haec sapientia quondam, |
| 397 | publica privatis secernere, sacra profanis, |
| 398 | concubitu prohibere vago, dare iura maritis, |
| 399 | oppida moliri, leges incidere ligno. |
| 400 | Sic honor et nomen divinis vatibus atque |
| 401 | carminibus venit. Post hos insignis Homerus |
| 402 | Tyrtaeusque mares animos in Martia bella |
| 403 | versibus exacuit, dictae per carmina sortes, |
| 404 | et vitae monstrata via est et gratia regum |
| 405 | Pieriis temptata modis ludusque repertus |
| 406 | et longorum operum finis: ne forte pudori |
| 407 | sit tibi Musa lyrae sollers et cantor Apollo. |
| 408 | Natura fieret laudabile carmen an arte, |
| 409 | quaesitum est; ego nec studium sine divite vena |
| 410 | nec rude quid prosit video ingenium; alterius sic |
| 411 | altera poscit opem res et coniurat amice. |
| 412 | Qui studet optatam cursu contingere metam, |
| 413 | multa tulit fecitque puer, sudavit et alsit, |
| 414 | abstinuit venere et vino; qui Pythia cantat |
| 415 | tibicen, didicit prius extimuitque magistrum. |
| 416 | Nunc satis est dixisse: 'Ego mira poemata pango; |
| 417 | occupet extremum scabies; mihi turpe relinqui est |
| 418 | et, quod non didici, sane nescire fateri.' |
| 419 | Ut praeco, ad merces turbam qui cogit emendas, |
| 420 | adsentatores iubet ad lucrum ire poeta |
| 421 | dives agris, dives positis in fenore nummis. |
| 422 | Si vero est unctum qui recte ponere possit |
| 423 | et spondere levi pro paupere et eripere atris |
| 424 | litibus implicitum, mirabor si sciet inter |
| 425 | noscere mendacem verumque beatus amicum. |
| 426 | Tu seu donaris seu quid donare voles cui, |
| 427 | nolito ad versus tibi factos ducere plenum |
| 428 | laetitiae; clamabit enim: 'Pulchre, bene, recte', |
| 429 | pallescet super his, etiam stillabit amicis |
| 430 | ex oculis rorem, saliet, tundet pede terram. |
| 431 | Ut qui conducti plorant in funere dicunt |
| 432 | et faciunt prope plura dolentibus ex animo, sic |
| 433 | derisor vero plus laudatore movetur. |
| 434 | Reges dicuntur multis urgere culillis |
| 435 | et torquere mero, quem perspexisse laborent |
| 436 | an sit amicitia dignus; si carmina condes, |
| 437 | numquam te fallent animi sub volpe latentes. |
| 438 | Quintilio siquid recitares: 'Corrige, sodes, |
| 439 | hoc' aiebat 'et hoc'; melius te posse negares, |
| 440 | bis terque expertum frustra; delere iubebat |
| 441 | et male tornatos incudi reddere versus. |
| 442 | Si defendere delictum quam vertere malles, |
| 443 | nullum ultra verbum aut operam insumebat inanem, |
| 444 | quin sine rivali teque et tua solus amares. |
| 445 | Vir bonus et prudens versus reprehendet inertis, |
| 446 | culpabit duros, incomptis adlinet atrum |
| 447 | transvorso calamo signum, ambitiosa recidet |
| 448 | ornamenta, parum claris lucem dare coget, |
| 449 | arguet ambigue dictum, mutanda notabit, |
| 450 | fiet Aristarchus, nec dicet: 'Cur ego amicum |
| 451 | offendam in nugis?' Hae nugae seria ducent |
| 452 | in mala derisum semel exceptumque sinistre. |
| 453 | Ut mala quem scabies aut morbus regius urget |
| 454 | aut fanaticus error et iracunda Diana, |
| 455 | vesanum tetigisse timent fugiuntque poetam, |
| 456 | qui sapiunt; agitant pueri incautique sequuntur. |
| 457 | Hic dum sublimis versus ructatur et errat, |
| 458 | si veluti merulis intentus decidit auceps |
| 459 | in puteum foveamve, licet 'succurrite' longum |
| 460 | clamet 'io cives', non sit qui tollere curet. |
| 461 | Si curet quis opem ferre et demittere funem, |
| 462 | 'qui scis an prudens huc se deiecerit atque |
| 463 | servari nolit?' dicam, Siculique poetae |
| 464 | narrabo interitum. Deus inmortalis haberi |
| 465 | dum cupit Empedocles, ardentem frigidus Aetnam |
| 466 | insiluit. Sit ius liceatque perire poetis; |
| 467 | invitum qui servat, idem facit occidenti. |
| 468 | Nec semel hoc fecit nec, si retractus erit, iam |
| 469 | fiet homo et ponet famosae mortis amorem. |
| 470 | Nec satis apparet cur versus factitet, utrum |
| 471 | minxerit in patrios cineres, an triste bidental |
| 472 | moverit incestus; certe furit, ac velut ursus, |
| 473 | obiectos caveae valuit si frangere clatros, |
| 474 | indoctum doctumque fugat recitator acerbus; |
| 475 | quem vero arripuit, tenet occiditque legendo, |
| 476 | non missura cutem nisi plena cruoris hirudo. |