monumenta.ch > Paulus Diaconus > [16] > IV > I > VI > V > XX > I
>>> Venantius Fortunatus, Carmina, LIBER SEXTVS, I

Venantius Fortunatus, Carmina, LIBER SEXTVS, I

1 De domno Sigiberctho rege et Brunichilde regina
Vere novo, tellus fuerit dum exuta pruinis,
se picturato gramine vestit ager,
longius extendunt frondosa cacumina montes
et renovat virides arbor opaca comas:
promittens gravidas ramis genitalibus uvas
palmite gemmato vitis amoena tumet,
promittens flores gracili blandita susurro
deliciosa favis mella recondit apes,
progeniem reparans casto fecunda cubili
artifices natos gignere flore cupit:
nexibus apta suis pro posteritatis amore
ad fetus properans garrula currit avis.
2 semine quisque suo senio iuvenescit in ipso,
omnia dum redeunt gaudia mundus habet,
sic modo cuncta favent, dum prosperitate superna
regia Caesareo proficit aula iugo.
3 ordine multiplici felicem in saecula regem
undique cinxerunt lumina tanta ducum.
4 culmina tot procerum concurrunt culmen ad unum:
Mars habet ecce duces, pax habet ecce decus.
5 cunctorum adventu festiva palatia fervent,
coniugio regis gens sua vota videt.
6 vos quorum inrigui fontis meat unda, favete:
iudicio vestro crescere parva solent.
7 Felicem, sol, pande diem radiisque serenis
sparge comas, thalamos sincero lumine conplens:
Sigibercthus ovans, ad gaudia nostra creatus,
vota facit, qui nunc alieno liber amore
vincula cara subit, cuius moderante iuventa
conubium mens casta petit lasciva retundens;
ad iuga confugit cui nil sua subripit aetas:
corde pudicus agens, rector tot gentibus unus
et sibi frena dedit; sed quod natura requirit
lege maritali amplexu est contentus in uno.
8 quo non peccat amor, sed casta cubilia servans
instaurat de prole lares, ubi luserit heres.
9 Torsit amoriferas arcu stridente sagittas
forte Cupido volans: terris genus omne perurit,
nec pelagus defendit aquis; mox vilia corda
subdit, vulgus iners: tandem dehinc sensus opimi
regis anhelantem placidis bibit ossibus ignem,
molliter incumbens et inhaesit flamma medullis.
10 regalis fervebat apex, nec nocte sopora
cordis erat requies, oculis animoque recurrens
ad vultus quos pinxit Amor mentemque fatigans
saepe per amplexum falsa sub imagine lusit.
11 mox ubi conspexit telo superante Cupido
virginea mitem torreri lampade regem,
laetus ait Veneri: 'mater, mea bella peregi:
pectore flagranti mihi vincitur alter Achilles,
Sigibercthus amans Brunichildae carpitur igne.
12 quae placet apta toro, maturis nubilis annis,
virginitas in flore tumens, conplexa marito
primitiis placitura suis, nec damna pudoris
sustinet, unde magis pollens regina vocatur.
13 hoc quoque virgo cupit, quamvis verecundia sexus
obstet: amata viri dextra leviore repellit
ignoscitque sibi culpas quas intulit ignis.
14 sed modo laeta veni, quoniam te vota requirunt'.
15 Mox Venus ambrosio violas admiscet amomo,
demetit ungue rosas gremioque recondit avaro.
16 et pariter levibus fregerunt nubila pinnis.
17 ut venere simul thalamos ornare superbos,
hinc Venus egregiam praeponere coepit alumnam,
inde Cupido virum, nubentibus ambo faventes,
et litem fecere piam; sic deinde Cupido
matri pauca refert.
18 'tibi quem promisimus hic est,
Sigibercthus, amor populi, lux nata parentum ,
qui genus a proavis longo tenet ordine reges
et reges geniturus erit, spes gentis opimae,
quo crevit natale decus generosa propago,
ac melior de stirpe redit famamque priorum
posteritas excelsa fovet; hic nomen avorum
extendit bellante manu, cui de patre virtus
(quam Nablis ecce probat, Toringia victa fatetur,
proficiens unum gemina de gente triumphum)
perditheuberto pietas veniale
reddidit iste duos, pro ambobus sufficit unus.
19 cardinis occidui dominans in flore iuventae
iam gravitate senes tenerosque supervenit annos:
legem naturae meruit praecedere factis;
quamvis parva tamen nulli minor imperat aetas.
20 qui sensum mature regit generosius hic est
quisquis in angusto fuerit moderatior
sic fovet hic populos ipsis intrantibus annis,
ut pater et rex sit, nullum gravet, erigat omnes.
21 nulla dies sine fruge venit: nisi congrua praestet,
perdere plura putat, si non concesserit ampla.
22 gaudia diffundit radianti lumine vultus,
nubila nulla gravant populum sub rege sereno;
pectore maturo culpas indulget acerbas:
unde alii peccant, ignoscendo iste triumphat:
doctus enim quoniam prima est in principe virtus
esse pium, quia semper habet qui parcere novit.
23 corrigit ipse prius quod poscit ut alter emendet:
qui sibi censura est, reliquos bene lege coercet.
24 in quo digna manent quidquid de rege requiras,
solus amat cunctos et amatur ab omnibus unus'.
25 Incipit inde Venus laudes memorare puellae:
'o virgo miranda mihi, placitura iugali,
clarior aetheria, Brunichildis, lampade fulgens,
lumina gemmarum superasti lumine vultus,
altera nata Venus regno dotata decoris,
nullaque Nereidum de gurgite talis Hibero
Oceani sub fonte natat, non ulla Napaea
pulchrior, ipsa suas subdunt tibi flumina nymphas.
26 lactea cui facies incocta rubore coruscat,
lilia mixta rosis: aurum si intermicet ostro,
decertata tuis numquam se vultibus aequant.
27 sapphirus, alba, adamans, crystalla, zmaragdus , iaspis
cedant cuncta: novam genuit Hispania gemmam;
digna fuit species, potuit quae flectere regem.
28 per hiemes validasque nives Alpenque Pyrenen
perque truces populos vecta est duce rege sereno
externis regina toris.
29 super ardua montis
planum carpis iter: nil obstat amantibus umquam,
quos iungi divina volunt.
30 quis crederet autem
Hispanam tibimet dominam, Germania, nasci,
quae duo regna iugo pretiosa conexuit uno?
non labor humanus potuit tam mira parare:
nam res difficilis divinis utitur armis.
31 longa retro series regi hoc vix contulit ulli:
difficili nisu peraguntur maxima rerum.
32 nobilitas excelsa nitet, genus Athanagildi,
longius extremo regnum qui porrigit orbe.
33 dives opum quas mundus habet populumque gubernat
Hispanum sub iure suo pietate canenda.
34 cur tamen egregii genitoris regna renarrem.
35 quando tuis meritis video crevisse parentes?
quantum virgo micans turbas superare videris
femineas, tantum tu? Sigibercthe, maritos.
36 ite diu iuncti membris et corde iugati,
ambo pares genio, meritis et moribus ambo.
37 sexum quisque suum pretiosis actibus ornans.
38 cuius amplexu sint colla conexa sub uno,
et totos placidis peragatis lusibus annos.
39 hoc velit alterutrum quidquid dilexerit alter;
aequa salus ambobus eat duo pectora servans.
40 unus amor vivo solidamine iunctus alescat;
auspiciis vestris cunctorum gaudia surgant,
pacem mundus amet, victrix concordia regnet,
sic iterum natis celebretis vota parentes
et de natorum teneatis prole nepotes.
Venantius Fortunatus HOME

bnf8090.64 csg196.156

>>> Venantius Fortunatus, Carmina, LIBER SEXTVS, I
monumenta.ch > Paulus Diaconus > [16] > IV > I > VI > V > XX > I

© 2006 - 2026 Monumenta Informatik