Terentius, Heauton, 3, Scaena I. Chremes Menedemus
| 1 | CH. Luciscit hoc iam. cesso pultare ostium |
| 2 | vicini, primum e me ut sciat sibi filium |
| 3 | redisse? etsi adulescentem hoc nolle intellego. |
| 4 | verum quom videam miserum hunc tam excruciarier |
| 5 | eius abitu, celem tam insperatum gaudium, |
| 6 | quom illi pericli nil ex indicio siet? |
| 7 | haud faciam; nam quod potero adiutabo senem. |
| 8 | item ut filium meum amico atque aequali suo |
| 9 | video inservire et socium esse in negotiis, |
| 10 | nos quoque senes est aequom senibus obsequi. |
| 11 | ME. aut ego profecto ingenio egregio ad miserias |
| 12 | natus sum aut illud falsumst quod volgo audio |
| 13 | dici, diem adimere aegritudinem hominibus; |
| 14 | nam mihi quidem cotidie augescit magis |
| 15 | de filio aegritudo, et quanto diutius |
| 16 | abest mage cupio tanto et mage desidero. |
| 17 | CH. sed ipsum foras egressum video: ibo adloquar. |
| 18 | Menedeme, salve: nuntium adporto tibi |
| 19 | quoius maxume te fieri participem cupis. |
| 20 | ME. num quid nam de gnato meo audisti, Chreme? |
| 21 | CH. valet atque vivit. ME. ubinamst quaeso? CH. apud me domi. |
| 22 | ME. meu' gnatu'? CH. sic est. ME. venit? CH. certe. ME. Clinia |
| 23 | meu' venit? CH. dixi. ME. eamu': duc me ad eum, obsecro. |
| 24 | CH. non volt te scire se redisse etiam et tuom |
| 25 | conspectum fugitat: propter peccatum hoc timet, |
| 26 | ne tua duritia antiqua illa etiam adaucta sit. |
| 27 | ME. non tu illi dixti ut essem? CH. non. ME. quam ob rem, Chreme? |
| 28 | CH. quia pessume istuc in te atque [in] illum consulis, |
| 29 | si te tam leni et victo esse animo ostenderis. |
| 30 | ME. non possum: sati' iam, sati' pater durus fui. CH. ah |
| 31 | vehemens in utramque partem, Menedeme, es nimis |
| 32 | aut largitate nimia aut parsimonia: |
| 33 | in eandem fraudem ex hac re atque ex illa incides. |
| 34 | primum olim potiu' quam paterere filium |
| 35 | commetare ad mulierculam, quae paullulo |
| 36 | tum erat contenta quoique erant grata omnia, |
| 37 | proterruisti hinc. ea coacta ingratiis |
| 38 | postilla coepit victum volgo quaerere. |
| 39 | nunc quom sine magno intertrimento non potest |
| 40 | haberi, quidvis dare cupis. nam ut tu scias |
| 41 | quam ea nunc instructa pulchre ad perniciem siet, |
| 42 | primum iam ancillas secum adduxit plus decem |
| 43 | oneratas veste atque auro: satrapes si siet |
| 44 | amator, numquam sufferre eius sumptus queat; |
| 45 | nedum tu possis. ME. estne ea intu'? CH. sit rogas? |
| 46 | sensi. nam unam ei cenam atque eiu' comitibus |
| 47 | dedi; quod si iterum mihi sit danda, actum siet. |
| 48 | nam ut alia omittam, pytissando modo mihi |
| 49 | quid vini absumsit 'sic hoc' dicens; 'asperum, |
| 50 | pater, hoc est: aliud lenius sodes vide': |
| 51 | relevi dolia omnia, omnis serias; |
| 52 | omnis sollicitos habui - atque haec una nox. |
| 53 | quid te futurum censes quem adsidue exedent? |
| 54 | sic me di amabunt ut me tuarum miseritumst, |
| 55 | Menedeme, fortunarum. ME. faciat quidlubet: |
| 56 | sumat consumat perdat, decretumst pati, |
| 57 | dum illum modo habeam mecum. CH. si certumst tibi |
| 58 | sic facere, illud permagni referre arbitror |
| 59 | ut ne scientem sentiat te id sibi dare. |
| 60 | ME. quid faciam? CH. quidvis potiu' quam quod cogitas: |
| 61 | per alium quemvis ut des, falli te sinas |
| 62 | techinis per servolum; etsi subsensi id quoque, |
| 63 | illos ibi esse, id agere inter se clanculum. |
| 64 | Syru' cum illo vostro consusurrant, conferunt |
| 65 | consilia ad adulescentes; et tibi perdere |
| 66 | talentum hoc pacto satius est quam illo minam. |
| 67 | non nunc pecunia agitur sed illud quo modo |
| 68 | minimo periclo id demus adulescentulo. |
| 69 | nam si semel tuom animum ille intellexerit, |
| 70 | priu' proditurum te tuam vitam et prius |
| 71 | pecuniam omnem quam abs te amittas filium, hui |
| 72 | quantam fenestram ad nequitiem patefeceris, |
| 73 | tibi autem porro ut non sit suave vivere! |
| 74 | nam deteriores omnes sumu' licentia. |
| 75 | quod quoique quomque inciderit in mentem volet |
| 76 | neque id putabit pravom an rectum sit: petet. |
| 77 | tu rem perire et ipsum non poteris pati: |
| 78 | dare denegaris; ibit ad illud ilico |
| 79 | qui maxume apud te se valere sentiet: |
| 80 | abiturum se abs te esse ilico minitabitur. |
| 81 | ME. videre vera atque ita uti res est dicere. |
| 82 | CH. somnum hercle ego hac nocte oculis non vidi meis, |
| 83 | dum id quaero tibi qui filium restituerem. |
| 84 | ME. cedo dextram: porro te idem oro ut facias, Chreme. |
| 85 | CH. paratu' sum. ME. scin quid nunc facere te volo? |
| 86 | CH. dic. ME. quod sensisti illos me incipere fallere, |
| 87 | id uti maturent facere: cupio illi dare |
| 88 | quod volt, cupio ipsum iam videre. CH. operam dabo. |
| 89 | paullum negoti mi obstat: Simus et Crito |
| 90 | vicini nostri hic ambigunt de finibus; |
| 91 | me cepere arbitrum: ibo ac dicam, ut dixeram |
| 92 | operam daturum me, hodie non posse is dare: |
| 93 | continuo hic adero. ME. ita quaeso. - di vostram fidem, |
| 94 | ita conparatam esse hominum naturam omnium |
| 95 | aliena ut meliu' videant et diiudicent |
| 96 | quam sua! an eo fit quia in re nostra aut gaudio |
| 97 | sumu' praepediti nimio aut aegritudine? |
| 98 | hic mihi nunc quanto plus sapit quam egomet mihi! |
| 99 | CH. dissolvi me otiosus operam ut tibi darem. |
| 100 | Syrus est prendendus atque adhortandus mihi. |
| 101 | a me nescioquis exit: concede hinc domum |
| 102 | ne nos inter nos congruere sentiant. |