Statius, Thebais, Liber XII
| 1 | Nondum cuncta polo vigil inclinaverat astra |
| 2 | ortus et instantem cornu tenuiore videbat |
| 3 | luna diem, trepidas ubi iam Tithonia nubes |
| 4 | discutit ac reduci magnum parat aethera Phoebo. |
| 5 | agmina iam raris Dircaea penatibus errant, |
| 6 | noctis questa moras; quamvis tunc otia tandem |
| 7 | et primus post bella sopor, tamen aegra quietem |
| 8 | pax fugat et saevi meminit victoria belli. |
| 9 | vix primo proferre gradum et munimina valli |
| 10 | solvere, vix totas reserare audacia portas; |
| 11 | stant veteres ante ora metus campique vacantis |
| 12 | horror: ut assiduo iactatis aequore tellus |
| 13 | prima labat, sic attoniti nil comminus ire |
| 14 | mirantur fusasque putant assurgere turmas. |
| 15 | sic ubi perspicuae scandentem limina turris |
| 16 | Idaliae volucres fulvum aspexere draconem, |
| 17 | intus agunt natos et feta cubilia vallant |
| 18 | unguibus imbellesque citant ad proelia pinnas; |
| 19 | mox ruerit licet ille retro, tamen aera nudum |
| 20 | candida turba timet, tandemque ingressa volatus |
| 21 | horret et a mediis etiamnum respicit astris. |
| 22 | Itur in exsanguem populum bellique iacentis |
| 23 | reliquias, quacumque dolor luctusque cruenti |
| 24 | exegere duces; hi tela, hi corpora, at illi |
| 25 | caesorum tantum ora vident alienaque iuxta |
| 26 | pectora; pars currus deflent viduisque loquuntur, |
| 27 | hoc solum quia restat, equis; pars oscula figunt |
| 28 | vulneribus magnis et de virtute queruntur. |
| 29 | frigida digeritur strages: patuere recisae |
| 30 | cum capulis hastisque manus mediisque sagittae |
| 31 | luminibus stantes; multis vestigia caedis |
| 32 | nulla, ruunt planctu pendente et ubique parato. |
| 33 | ac circum informis truncos miserabile surgit |
| 34 | certamen, qui iusta ferant, qui funera ducant. |
| 35 | saepe etiam hostilis (lusit Fortuna parumper) |
| 36 | decepti flevere viros; nec certa facultas |
| 37 | noscere, quem miseri vitent calcentve cruorem. |
| 38 | at quibus est illaesa domus vacuique dolores, |
| 39 | aut deserta vagi Danaum tentoria lustrant |
| 40 | immittuntque faces, aut (quae post bella voluptas) |
| 41 | quaerunt, dispersus iaceat quo pulvere Tydeus, |
| 42 | an rapti pateat specus auguris, aut ubi divum |
| 43 | hostis, an aetheriae vivant per membra favillae. |
| 44 | iam lacrimis exempta dies, nec serus abegit |
| 45 | vesper: amant miseri lamenta malisque fruuntur. |
| 46 | nec subiere domos, sed circum funera pernox |
| 47 | turba sedet, vicibusque datis alterna gementes |
| 48 | igne feras planctuque fugant; nec dulcibus astris |
| 49 | victa nec assiduo coierunt lumina fletu. |
| 50 | tertius Aurorae pugnabat Lucifer, et iam |
| 51 | montibus orbatis, lucorum gloria, magnae |
| 52 | Teumesi venere trabes et amica Cithaeron |
| 53 | silva rogis; ardent excisae viscera gentis |
| 54 | molibus exstructis: supremo munere gaudent |
| 55 | Ogygii manes; queritur miserabile Graium |
| 56 | nuda cohors vetitumque gemens circumvolat ignem. |
| 57 | accipit et saevi manes Eteoclis iniquos |
| 58 | haudquaquam regalis honos, Argivus haberi |
| 59 | frater iussus adhuc atque exule pellitur umbra. |
| 60 | At non plebeio fumare Menoecea busto |
| 61 | rex genitor Thebaeque sinunt, nec robora vilem |
| 62 | struxerunt de more rogum; sed bellicus agger |
| 63 | curribus et clipeis Graiorumque omnibus armis |
| 64 | sternitur; hostiles super ipse, ut victor, acervos, |
| 65 | pacifera lauro crinem vittisque decorus |
| 66 | accubat: haud aliter, quam cum poscentibus astris |
| 67 | laetus in accensa iacuit Tirynthius Oeta. |
| 68 | spirantes super inferias captiva Pelasgum |
| 69 | corpora frenatosque pater, solacia forti |
| 70 | bellorum, mactabat equos; his arduus ignis |
| 71 | palpitat, et gemitus tandem erupere paterni: |
| 72 | "O nisi magnanimae nimius te laudis inisset |
| 73 | ardor, Echionios mecum venerande penates |
| 74 | atque ultra recture puer, venientia qui nunc |
| 75 | gaudia et ingratum regni mihi munus acerbas! |
| 76 | tu superum convexa licet coetusque perenni |
| 77 | (credo equidem) virtute colas, mihi flebile semper |
| 78 | numen eris; ponant aras excelsaque Thebae |
| 79 | templa dicent: uni fas sit lugere parenti. |
| 80 | et nunc heu quae digna tibi sollemnia quasve |
| 81 | largiar exsequias? nec si fatale potestas |
| 82 | Argos et impulsas cineri miscere Mycenas, |
| 83 | meque super, cui vita (nefas!) et sanguine nati |
| 84 | partus honos. eademne dies, eadem impia bella |
| 85 | te, puer, et diros misere in Tartara fratres, |
| 86 | et nunc Oedipodi par est fortuna doloris |
| 87 | ac mihi? quam similes gemimus, bone Iuppiter, umbras! |
| 88 | accipe, nate, tui nova libamenta triumphi, |
| 89 | accipe et hoc regimen dextrae frontisque superbae |
| 90 | vincula, quae patri minimum laetanda dedisti. |
| 91 | regem te, regem tristes Eteocleos umbrae |
| 92 | aspiciant." simul haec dicens crinemque manumque |
| 93 | destruit, accensaque iterat violentius ira: |
| 94 | "Saevum agedum immitemque vocent, si funera Lernae |
| 95 | tecum ardere veto; longos utinam addere sensus |
| 96 | corporibus caeloque animas Ereboque nocentes |
| 97 | pellere fas, ipsumque feras, ipsum unca volucrum |
| 98 | ora sequi atque artus regum monstrare nefandos! |
| 99 | ei mihi, quod positos humus alma diesque resolvet. |
| 100 | quare iterum repetens iterumque edico: suprema |
| 101 | ne quis ope et flammis ausit iuvisse Pelasgos; |
| 102 | aut nece facta luet numeroque explebit adempta |
| 103 | corpora; per superos magnumque Menoecea iuro". |
| 104 | dixit, et abreptum comites in tecta ferebant. |
| 105 | Flebilis interea vacuis comitatus ab Argis |
| 106 | (fama trahit miseras) orbae viduaeque ruebant |
| 107 | Inachides ceu capta manus; sua vulnera cuique, |
| 108 | par habitus cunctis, deiecti in pectora crines |
| 109 | accinctique sinus; manant lacera ora cruentis |
| 110 | unguibus, et molles planctu crevere lacerti. |
| 111 | prima per attonitas nigrae regina catervae, |
| 112 | tristibus illabens famulis iterumque resurgens, |
| 113 | quaerit inops Argia vias; non regia cordi, |
| 114 | non pater: una fides, unum Polynicis amati |
| 115 | nomen in ore sedet; Dircen infaustaque Cadmi |
| 116 | moenia posthabitis velit incoluisse Mycenis. |
| 117 | proxima Lernaeo Calydonidas agmine mixtas |
| 118 | Tydeos exsequias trahit haut cessura sorori |
| 119 | Deipyle; scelus illa quidem morsusque profanos |
| 120 | audierat miseranda viri, sed cuncta iacenti |
| 121 | infelix ignoscit amor. post aspera visu, |
| 122 | ac deflenda tamen, digno plangore Nealce |
| 123 | Hippomedonta ciens. vatis mox impia coniunx |
| 124 | heu vacuos positura rogos. Postrema gementum |
| 125 | agmina Maenaliae ducit comes orba Dianae, |
| 126 | et gravis Evadne: dolet haec queriturque labores |
| 127 | audacis pueri, magni memor illa mariti |
| 128 | it torvum lacrimans summisque irascitur astris. |
| 129 | illas et lucis Hecate speculata Lycaeis |
| 130 | prosequitur gemitu, duplexque ad litus euntis |
| 131 | planxit ab Isthmiaco genetrix Thebana sepulcro, |
| 132 | noctivagumque gregem, quamvis sibi luget, Eleusin |
| 133 | flevit et arcanos errantibus extulit ignis. |
| 134 | ipsa per aversos ducit Saturnia calles |
| 135 | occultatque vias, ne plebs congressa suorum |
| 136 | ire vetet pereatque ingentis gloria coepti. |
| 137 | nec non functa ducum refovendi corpora curam |
| 138 | Iris habet, putresque arcanis roribus artus |
| 139 | ambrosiaeque rigat sucis, ut longius obstent |
| 140 | exspectentque rogum et flammas non ante fatiscant. |
| 141 | Squalidus ecce genas et inani vulnere pallens |
| 142 | Ornytus (hic socio desertus ab agmine, tardat |
| 143 | plaga recens) timido secreta per avia furto |
| 144 | debile carpit iter fractaeque innititur hastae. |
| 145 | isque ubi mota novo stupuit loca sola tumultu |
| 146 | femineumque gregem, quae iam super agmina Lerne |
| 147 | sola videt, non ille viam causasve requirit, |
| 148 | quippe patent, maesto sed sic prior occupat ore: |
| 149 | "Quo, miserae, quo fertis iter? funusne peremptis |
| 150 | speratis cineremque viris? stat pervigil illic |
| 151 | umbrarum custos inhumataque corpora regi |
| 152 | adnumerat. nusquam lacrimae, procul usque fugati |
| 153 | accessus hominum: solis avibusque ferisque |
| 154 | ire licet. vestrisne Creon dabit aequus honorem |
| 155 | luctibus? immitis citius Busiridos aras |
| 156 | Odrysiique famem stabuli Siculosque licebit |
| 157 | exorare deos; rapiet fortasse precantis, |
| 158 | si mens nota mihi, nec coniugialia supra |
| 159 | funera, sed caris longe mactabit ab umbris. |
| 160 | quin fugitis, dum tuta via est, Lernamque reversae |
| 161 | nomina, quod superest, vacuis datis orba sepulcris |
| 162 | absentesque animas ad inania busta vocatis? |
| 163 | aut vos Cecropiam (prope namque et Thesea famast |
| 164 | Thermodontiaco laetum remeare triumpho) |
| 165 | imploratis opem? bello cogendus et armis |
| 166 | in mores hominemque Creon". sic fatus, at illis |
| 167 | horruerant lacrimae, stupuitque immanis eundi |
| 168 | impetus, atque uno vultus pallore gelati. |
| 169 | non secus afflavit molles si quando iuvencas |
| 170 | tigridis Hyrcanae ieiunum murmur, et ipse |
| 171 | auditu turbatus ager, timor omnibus ingens, |
| 172 | quae placeat, quos illa fames escendat in armos. |
| 173 | Continuo discors vario sententia motu |
| 174 | scinditur: his Thebas tumidumque ambire Creonta, |
| 175 | his placet Actaeae si quid clementia gentis |
| 176 | adnuat; extremum curarum ac turpe reverti. |
| 177 | hic non femineae subitum virtutis amorem |
| 178 | colligit Argia, sexuque immane relicto |
| 179 | tractat opus: placet (egregii spes dura pericli!) |
| 180 | comminus infandi leges accedere regni, |
| 181 | quo Rhodopes non ulla nurus nec alumna nivosi |
| 182 | Phasidis innuptis vallata cohortibus iret. |
| 183 | tunc movet arte dolum, quo semet ab agmine fido |
| 184 | segreget, immitisque deos regemque cruentum |
| 185 | contemptrix animae et magno temeraria luctu |
| 186 | provocet; hortantur pietas ignesque pudici. |
| 187 | ipse etiam ante oculos omni manifestus in actu, |
| 188 | nunc hospes miserae, primas nunc sponsus ad aras, |
| 189 | nunc mitis coniunx, nunc iam sub casside torva |
| 190 | maestus in amplexu multumque a limine summo |
| 191 | respiciens: sed nulla animo versatur imago |
| 192 | crebrior, Aonii quam quae de sanguine campi |
| 193 | nuda venit poscitque rogos. his anxia mentem |
| 194 | aegrescit furiis et, qui castissimus ardor, |
| 195 | funus amat; tunc ad comites conversa Pelasgas: |
| 196 | "Vos" ait "Actaeas acies Marathoniaque arma |
| 197 | elicite, adspiretque pio Fortuna labori. |
| 198 | me sinite Ogygias, tantae quae sola ruinae |
| 199 | causa fui, penetrare domos et fulmina regni |
| 200 | prima pati; nec surda ferae pulsabimus urbis |
| 201 | limina: sunt illic soceri mihi suntque sorores |
| 202 | coniugis, et Thebas haud ignoranda subibo. |
| 203 | ne tantum revocate gradus: illo impetus ingens |
| 204 | auguriumque animi". nec plura, unumque Menoeten |
| 205 | (olim hic virginei custos monitorque pudoris) |
| 206 | eligit et, quamquam rudis atque ignara locorum, |
| 207 | praecipites gressus, qua venerat Ornytus, aufert. |
| 208 | atque ubi visa procul socias liquisse malorum: |
| 209 | "Anne" ait "hostiles ego te tabente per agros |
| 210 | (heu dolor!) exspectem, quaenam sententia lenti |
| 211 | Theseos? an bello proceres, an dexter haruspex |
| 212 | adnuat? interea funus decrescit. et uncis |
| 213 | alitibus non hos potius supponimus artus? |
| 214 | et nunc me duram, si quis tibi sensus ad umbras, |
| 215 | me tardam Stygiis quereris, fidissime, divis. |
| 216 | heu si nudus adhuc, heu si iam forte sepultus: |
| 217 | nostrum utrumque nefas; adeo vis nulla dolenti, |
| 218 | mors nusquam saevusve Creon? hortaris euntem, |
| 219 | Ornyte!" sic dicens magno Megareia praeceps |
| 220 | arva rapit passu, demonstrat proxima quisque |
| 221 | obvius horrescitque habitus miseramque veretur. |
| 222 | vadit atrox visu, nil corde nec ore pavescens, |
| 223 | et nimiis confisa malis propiorque timeri: |
| 224 | nocte velut Phrygia cum lamentata resultant |
| 225 | Dindyma, pinigeri rapitur Simoentis ad amnem |
| 226 | dux vesana chori, cuius dea sanguine lecto |
| 227 | ipsa dedit ferrum et vittata fronde notavit. |
| 228 | Iam pater Hesperio flagrantem gurgite currum |
| 229 | abdiderat Titan, aliis rediturus ab undis, |
| 230 | cum tamen illa gravem luctu fallente laborem |
| 231 | nescit abisse diem: nec caligantibus arvis |
| 232 | terretur, sed frangit iter per et invia saxa |
| 233 | lapsurasque trabes nemorumque arcana, sereno |
| 234 | nigra die, caecisque incisa novalia fossis, |
| 235 | per fluvios secura vadi somnosque ferarum |
| 236 | praeter et horrendis infesta cubilia monstris. |
| 237 | tantum animi luctusque valent! pudet ire Menoeten |
| 238 | tardius, invalidaeque gradum miratur alumnae. |
| 239 | quas non illa domos pecudumque hominumque modesto |
| 240 | pulsavit gemitu! quotiens amissus eunti |
| 241 | limes, et errantem comitis solacia flammae |
| 242 | destituunt gelidaeque facem vicere tenebrae! |
| 243 | iamque supinantur fessis lateque fatiscunt |
| 244 | Penthei devexa iugi, cum pectore anhelo |
| 245 | iam prope deficiens sic incipit ore Menoetes: |
| 246 | "Haud procul, exacti si spes non blanda laboris, |
| 247 | Ogygias, Argia, domos et egena sepulcri |
| 248 | busta iacere reor; grave comminus aestuat aer |
| 249 | sordidus, et magnae redeunt per inane volucres. |
| 250 | haec illa est crudelis humus, nec moenia longe. |
| 251 | Cernis, ut ingentis murorum porrigat umbras |
| 252 | campus, et e speculis moriens intermicet ignis? |
| 253 | moenia sunt iuxta; modo nox magis ipsa tacebat, |
| 254 | solaque nigrantes laxabant astra tenebras." |
| 255 | horruit Argia, dextramque ad moenia tendens: |
| 256 | "Urbs optata prius, nunc tecta hostilia Thebae, |
| 257 | et tamen, illaesas si reddis coniugis umbras, |
| 258 | sic quoque dulce solum, cernis, quo praedita cultu, |
| 259 | qua stipata manu, iuxta tua limina primum |
| 260 | Oedipodis magni venio nurus? improba non sunt |
| 261 | vota: rogos hospes planctumque et funera posco. |
| 262 | illum, oro, extorrem regni belloque fugatum, |
| 263 | illum, quem solio non es dignata paterno, |
| 264 | redde mihi! tuque, oro, veni, si manibus ulla |
| 265 | effigies errantque animae post membra solutae, |
| 266 | tu mihi pande vias, tuaque ipse ad funera deduc, |
| 267 | si merui! " dixit, tectumque adgressa propinquae |
| 268 | pastorale casae reficit spiramina fessi |
| 269 | ignis et horrendos irrumpit turbida campos. |
| 270 | qualis ab Aetnaeis accensa lampade saxis |
| 271 | orba Ceres magnae variabat imagine flammae |
| 272 | Ausonium Siculumque latus, vestigia nigri |
| 273 | raptoris vastosque legens in pulvere sulcos; |
| 274 | illius insanis ululatibus ipse remugit |
| 275 | Enceladus ruptoque vias illuminat igni: |
| 276 | Persephonen amnes silvae freta nubila clamant, |
| 277 | Persephonen tantum Stygii tacet aula mariti. |
| 278 | Admonet attonitam fidus meminisse Creontis |
| 279 | altor et occulto submittere lampada furto. |
| 280 | Regina Argolicas modo formidata per urbes, |
| 281 | votum immane procis spesque augustissima gentis, |
| 282 | nocte sub infesta, nullo duce et hoste propinquo, |
| 283 | sola per offensus armorum et lubrica tabo |
| 284 | gramina, non tenebras, non circumfusa tremiscens |
| 285 | concilia umbrarum atque animas sua membra gementes |
| 286 | saepe gradu caeco ferrum calcataque tela |
| 287 | dissimulat, solusque labor vitasse iacentis, |
| 288 | dum funus putat omne suum, visuque sagaci |
| 289 | rimatur positos et corpora prona supinat |
| 290 | incumbens, queriturque parum lucentibus astris. |
| 291 | Forte soporiferas caeli secreta per umbras |
| 292 | Iuno, sinu magni semet furata mariti, |
| 293 | Theseos ad muros, ut Pallada flecteret, ibat, |
| 294 | supplicibusque piis faciles aperiret Athenas. |
| 295 | Atque ubi per campos errore fatiscere vano |
| 296 | immeritam Argian supero respexit ab axe, |
| 297 | indoluit visu, et lunaribus obvia bigis |
| 298 | advertit vultum placidaque ita voce locutast: |
| 299 | "Da mihi poscenti munus breve, Cynthia, si quis |
| 300 | est Iunonis honos; certe Iovis improba iussu |
| 301 | ter noctem Herculeam -, veteres sed mitto querelas: |
| 302 | en locus officio. cultrix placitissima nostri |
| 303 | Inachis Argia cernis qua nocte vagetur |
| 304 | nec reperire virum densis queat aegra tenebris? |
| 305 | et tibi nimbosum languet iubar: exsere quaeso |
| 306 | cornua et assueto propior premat orbita terras. |
| 307 | Hunc quoque, qui curru madidas tibi pronus habenas |
| 308 | ducit, in Aonios vigiles demitte Soporem". |
| 309 | vix ea, cum scissis magnum dea nubibus orbem |
| 310 | protulit; expavere umbrae, fulgorque recisus |
| 311 | sideribus; vix ipsa tulit Saturnia flammas. |
| 312 | Primam per campos infuso lumine pallam |
| 313 | coniugis ipsa suos noscit miseranda labores, |
| 314 | quamquam texta latent suffusaque sanguine maeret |
| 315 | purpura; dumque deos vocat et de funere caro |
| 316 | hoc superesse putat, videt ipsum in pulvere paene |
| 317 | calcatum. Fugere animus visusque sonusque, |
| 318 | inclusitque dolor lacrimas; tum corpore toto |
| 319 | sternitur in vultus animumque per oscula quaerit |
| 320 | absentem, pressumque comis ac veste cruorem |
| 321 | servatura legit. mox tandem voce reversa: |
| 322 | "Hunc ego te, coniunx, ad debita regna profectum |
| 323 | ductorem belli generumque potentis Adrasti |
| 324 | aspicio, talisque tuis occurro triumphis? |
| 325 | Huc attolle genas defectaque lumina: venit |
| 326 | ad Thebas Argia tuas; age, moenibus induc |
| 327 | et patrios ostende lares et mutua redde |
| 328 | hospitia. Heu quid ago? Proiectus caespite nudo |
| 329 | hoc patriae telluris habes. quae iurgia? certe |
| 330 | imperium non frater habet! Nullasne tuorum |
| 331 | movisti lacrimas? Ubi mater, ubi inclita fama |
| 332 | Antigone? Mihi nempe iaces, mihi victus es uni! |
| 333 | Dicebam: "Quo tendis iter? Quid sceptra negata |
| 334 | poscis? habes Argos, soceri regnabis in aula; |
| 335 | hic tibi longus honos, hic indivisa potestas ". |
| 336 | Quid queror? Ipsa dedi bellum maestumque rogavi |
| 337 | ipsa patrem, ut talem nunc te complexa tenerem. |
| 338 | Sed bene habet, superi, gratum est, Fortuna; peracta |
| 339 | spes longinqua viae: totos invenimus artus. |
| 340 | ei mihi, sed quanto descendit vulnus hiatu! |
| 341 | Hoc frater? Qua parte, precor, iacet ille nefandus |
| 342 | praedator? vincam volucres - sit adire potestas - |
| 343 | excludamque feras; an habet funestus et ignis? |
| 344 | Sed nec te flammis inopem tua terra videbit: |
| 345 | ardebis lacrimasque feres, quas ferre negatum |
| 346 | regibus, aeternumque tuo famulata sepulcro |
| 347 | durabit deserta fides, testisque dolorum |
| 348 | natus erit, parvoque torum Polynice fovebo". |
| 349 | Ecce alios gemitus aliamque ad busta ferebat |
| 350 | Antigone miseranda facem, vix nacta petitos |
| 351 | moenibus egressus; illam nam tempore in omni |
| 352 | attendunt vigiles et rex iubet ipse timeri, |
| 353 | contractaeque vices et crebrior excubat ignis. |
| 354 | Ergo deis fratrique moras excusat et amens, |
| 355 | ut paulum immisso cessit statio horrida somno, |
| 356 | erumpit muris: fremitu quo territat agros |
| 357 | virginis ira leae, rabies cui libera tandem |
| 358 | et primus sine matre furor. Nec longa morata, |
| 359 | quippe trucem campum et, positus quo pulvere frater, |
| 360 | noverat. Atque illam contra videt ire Menoetes, |
| 361 | cui vacat, et carae gemitus compescit alumnae. |
| 362 | cum tamen erectas extremus virginis aures |
| 363 | accessit sonus, utque atra sub veste comisque |
| 364 | squalentem et crasso foedatam sanguine vultus |
| 365 | astrorum radiis et utraque a lampade vidit: |
| 366 | "Cuius" ait "manes, aut quem temeraria quaeris |
| 367 | nocte mea? " nihil illa diu, sed in ora mariti |
| 368 | deicit inque suos pariter velamina vultus, |
| 369 | capta metu subito paulumque oblita doloris. |
| 370 | Hoc magis increpitans suspecta silentia perstat |
| 371 | Antigone, comitemque premens ipsamque; sed ambo |
| 372 | deficiunt fixique silent. Tandem ora retexit |
| 373 | Argia, corpusque tamen complexa profatur: |
| 374 | "Si quid in hoc veteri bellorum sanguine mecum |
| 375 | quaesitura venis, si tu quoque dura Creontis |
| 376 | iussa times, possum tibi me confisa fateri. |
| 377 | si misera es - certe lacrimas lamentaque cerno -, |
| 378 | iunge, age, iunge fidem: proles ego regis Adrasti |
| 379 | - ei mihi! num quis adest?- cari Polynicis ad ignis, |
| 380 | etsi regna vetant. " stupuit Cadmeia virgo |
| 381 | intremuitque simul, dicentemque occupat ultro: |
| 382 | Mene igitur sociam - pro fors ignara!- malorum, |
| 383 | mene times? mea membra tenes, mea funera plangis. |
| 384 | Cedo, tene, pudet heu! pietas ignava sororis! |
| 385 | haec prior! " hic pariter lapsae iunctoque per ipsum |
| 386 | amplexu miscent avidae lacrimasque comasque, |
| 387 | partitaeque artus redeunt alterna gementes |
| 388 | ad vultum et cara vicibus cervice fruuntur. |
| 389 | dumque modo haec fratrem memorat, nunc illa maritum, |
| 390 | mutuaque exorsae Thebas Argosque renarrant, |
| 391 | longius Argia miseros reminiscitur actus: |
| 392 | "Per tibi furtivi sacrum commune doloris, |
| 393 | per socios manes et conscia sidera iuro: |
| 394 | non hic amissos, quamquam vagus exsul, honores, |
| 395 | non gentile solum, carae non pectora matris, |
| 396 | te cupiit unam noctesque diesque locutus |
| 397 | Antigonen; ego cura minor facilisque relinqui. |
| 398 | Tu tamen ex celsa sublimen forsitan arce |
| 399 | ante nefas Grais dantem vexilla maniplis |
| 400 | vidisti, teque ille acie respexit ab ipsa |
| 401 | ense salutatam et nutantis vertice coni: |
| 402 | nos procul. extremas sed quis deus egit in iras? |
| 403 | nil vestrae valuere preces? tibine iste negavit |
| 404 | oranti?" causas ac tristia reddere fata |
| 405 | coeperat Antigone; fidus comes admonet ambas: |
| 406 | Heia agite inceptum potius! Iam sidera pallent |
| 407 | vicino turbata die, perferte laborem, |
| 408 | tempus erit lacrimis, accenso flebitis igne". |
| 409 | Haut procul Ismeni monstrabant murmura ripas, |
| 410 | qua turbatus adhuc et sanguine decolor ibat. |
| 411 | huc laceros artus socio conamine portant |
| 412 | invalidae, iungitque comes non fortior ulnas. |
| 413 | sic Hyperionium tepido Phaethonta sorores |
| 414 | fumantem lavere Pado; vix ille sepulcro |
| 415 | conditus, et flentes stabant ad flumina silvae. |
| 416 | ut sanies purgata vado membrisque reversus |
| 417 | mortis honos, ignem miserae post ultima quaerunt |
| 418 | oscula; sed gelidae circum exanimesque favillae |
| 419 | putribus in foveis, atque omnia busta quiescunt. |
| 420 | Stabat adhuc seu forte rogus, seu numine divum, |
| 421 | cui torrere datum saevos Eteocleos artus, |
| 422 | sive locum monstris iterum Fortuna parabat, |
| 423 | seu dissensuros servaverat Eumenis ignes. |
| 424 | Hic tenuem nigris etiamnum advivere lucem |
| 425 | roboribus pariter cupidae videre, simulque |
| 426 | flebile gavisae; nec adhuc, quae busta, repertum, |
| 427 | sed placidus quemcumque rogant mitisque supremi |
| 428 | admittat cineris consortem et misceat umbras. |
| 429 | Ecce iterum fratres: primos ut contigit artus |
| 430 | ignis edax, tremuere rogi et novus advena busto |
| 431 | pellitur; exundant diviso vertice flammae |
| 432 | alternosque apices abrupta luce coruscant. |
| 433 | Pallidus Eumenidum veluti commiserit ignis |
| 434 | Orcus, uterque minax globus et conatur uterque |
| 435 | longius; ipsae etiam commoto pondere paulum |
| 436 | secessere trabes. Conclamat territa virgo: |
| 437 | "Occidimus, functasque manu stimulavimus iras. |
| 438 | frater erat; quis enim accessus ferus hospitis umbrae |
| 439 | pelleret? en clipei fragmen semustaque nosco |
| 440 | cingula, frater erat! cernisne ut flamma recedat |
| 441 | concurratque tamen? Vivunt odia improba, vivunt. |
| 442 | Nil actum bello; miseri, sic, dum arma movetis, |
| 443 | vicit nempe Creon! Nusquam iam regna, quis ardor? |
| 444 | cui furitis? sedate minas; tuque exsul ubique |
| 445 | semper inops aequi, iam cede: hoc nupta precatur, |
| 446 | hoc soror, aut saevos mediae veniemus in ignis". |
| 447 | Vix ea, cum subitus campos tremor altaque tecta |
| 448 | impulit adiuvitque rogi discordis hiatus, |
| 449 | et vigilum turbata quies, quibus ipse malorum |
| 450 | fingebat simulacra sopor: ruit ilicet, omnem |
| 451 | prospectum lustrans armata indagine miles. |
| 452 | illos instantes senior timet unus; at ipsae |
| 453 | ante rogum saevique palam sprevisse Creontis |
| 454 | imperia et furtum claro clangore fatentur |
| 455 | securae, quippe omne vident fluxisse cadaver. |
| 456 | Ambitur saeva de morte animosaque leti |
| 457 | spes furit: haec fratris rapuisse, haec coniugis artus |
| 458 | contendunt vicibusque probant: "Ego corpus, ego ignis", |
| 459 | "Me pietas", "Me duxit amor". Deposcere saeva |
| 460 | supplicia et dextras iuvat insertare catenis. |
| 461 | Nusquam illa alternis modo quae reverentia verbis, |
| 462 | iram odiumque putes; tantus discordat utrimque |
| 463 | clamor, et ad regem, qui deprendere, trahuntur. |
| 464 | At procul Actaeis dextra iam Pallade muris |
| 465 | Iuno Phoroneas inducit praevia matres |
| 466 | attonitas, non ipsa minus, coetumque gementem |
| 467 | conciliat populis et fletibus addit honorem. |
| 468 | ipsa manu ramosque oleae vittasque precantis |
| 469 | tradit, et obtenta submittere lumina palla |
| 470 | et praeferre docet vacuas sine manibus urnas. |
| 471 | omnis Erechtheis effusa penatibus aetas |
| 472 | tecta viasque replent: unde hoc examen et una |
| 473 | tot miserae? Necdum causas novere malorum, |
| 474 | iamque gemunt. Dea conciliis se miscet utrisque |
| 475 | cuncta docens, qua gente satae, quae funera plangant |
| 476 | quidve petant; variis nec non adfatibus ipsae |
| 477 | Ogygias leges immansuetumque Creonta |
| 478 | multum et ubique fremunt. Geticae non plura queruntur |
| 479 | hospitibus tectis trunco sermone volucres, |
| 480 | cum duplices thalamos et iniquum Terea clamant. |
| 481 | Urbe fuit media nulli concessa potentum |
| 482 | ara deum, mitis posuit Clementia sedem, |
| 483 | et miseri fecere sacram; sine supplice numquam |
| 484 | illa novo, nulla damnavit vota repulsa. |
| 485 | Auditi quicumque rogant, noctesque diesque |
| 486 | ire datum et solis numen placare querelis. |
| 487 | Parca superstitio: non turea flamma, nec altus |
| 488 | accipitur sanguis: lacrimis altaria sudant, |
| 489 | maestarumque super libamina secta comarum |
| 490 | pendent et vestes mutata sorte relictae. |
| 491 | mite nemus circa, cultuque insigne verendo |
| 492 | vittatae laurus et supplicis arbor olivae. |
| 493 | Nulla autem effigies, nulli commissa metallo |
| 494 | forma dei, mentes habitare et pectora gaudet. |
| 495 | Semper habet trepidos, semper locus horret egenis |
| 496 | coetibus, ignotae tantum felicibus arae. |
| 497 | Fama est, defensos acie post busta paterni |
| 498 | numinis Herculeos sedem fundasse nepotes. |
| 499 | fama minor factis: ipsos nam credere dignum |
| 500 | caelicolas, tellus quibus hospita semper Athenae, |
| 501 | ceu leges hominemque novum ritusque sacrorum |
| 502 | seminaque in vacuas hinc descendentia terras, |
| 503 | sic sacrasse loco commune animantibus aegris |
| 504 | confugium, unde procul starent iraeque minaeque |
| 505 | regnaque, et a iustis Fortuna recederet aris. |
| 506 | Iam tunc innumerae norant altaria gentes: |
| 507 | huc victi bellis patriaque a sede fugati, |
| 508 | regnorumque inopes scelerumque errore nocentes |
| 509 | conveniunt pacemque rogant; mox hospita sedes |
| 510 | vicit et Oedipodae Furias *et funus Olynthi* |
| 511 | texit et a misero matrem submovit Oreste. |
| 512 | hic vulgo monstrante locum manus anxia Lernae |
| 513 | deveniunt, cedunt miserorum turba priorum. |
| 514 | vix ibi, sedatis requierunt pectora curis: |
| 515 | ceu patrio super alta grues Aquilone fugatae |
| 516 | cum videre Pharon; tunc aethera latius implent, |
| 517 | tunc hilari clangore sonant; iuvat orbe sereno |
| 518 | contempsisse nives et frigora solvere Nilo. |
| 519 | Iamque domos patrias Scythicae post aspera gentis |
| 520 | proelia laurigero subeuntem Thesea curru |
| 521 | laetifici plausus missusque ad sidera vulgi |
| 522 | clamor et emeritis hilaris tuba nuntiat armis. |
| 523 | ante ducem spolia et, duri Mavortis imago, |
| 524 | virginei currus cumulataque fercula cristis |
| 525 | et tristes ducuntur equi truncaeque bipennes, |
| 526 | quis nemora et solidam Maeotida caedere suetae, |
| 527 | corytique leves portantur et ignea gemmis |
| 528 | cingula et informes dominarum sanguine peltae. |
| 529 | Ipsae autem nondum trepidae sexumve fatentur, |
| 530 | nec vulgare gemunt aspernanturque precari, |
| 531 | et tantum innuptae quaerunt delubra Minervae. |
| 532 | Primus amor niveis victorem cernere vectum |
| 533 | quadriiugis; nec non populos in semet agebat |
| 534 | Hippolyte, iam blanda genas patiensque mariti |
| 535 | foederis. hanc patriae ritus fregisse severos |
| 536 | Atthides oblique secum mirantur operto |
| 537 | murmure, quod nitidi crines, quod pectora palla |
| 538 | tota latent, magnis quod barbara semet Athenis |
| 539 | misceat atque hosti veniat placitura marito. |
| 540 | Paulum et ab insessis maestae Pelopeides aris |
| 541 | promovere gradum seriemque et dona triumphi |
| 542 | mirantur, victique animo rediere mariti. |
| 543 | atque ubi tardavit currus et ab axe superbo |
| 544 | explorat causas victor poscitque benigna |
| 545 | aure preces, ausa ante alias Capaneia coniunx: |
| 546 | "Belliger Aegide, subitae cui maxima laudis |
| 547 | semina de nostris aperit Fortuna ruinis, |
| 548 | non externa genus, dirae nec conscia noxae |
| 549 | turba sumus: domus Argos erat regesque mariti, |
| 550 | non utinam et fortes! Quid enim septena movere |
| 551 | castra et Agenoreos opus emendare penates? |
| 552 | Nec querimur caesos: haec bellica iura vicesque |
| 553 | armorum; sed non Siculis exorta sub antris |
| 554 | monstra nec Ossaei bello cecidere bimembres. |
| 555 | mitto genus clarosque patres: hominum, inclite Theseu, |
| 556 | sanguis erant, homines, eademque in sidera, eosdem |
| 557 | sortitus animarum alimentaque vestra creati, |
| 558 | quos vetat igne Creon Stygiaeque a limine portae, |
| 559 | ceu sator Eumenidum aut Lethaei portitor amnis, |
| 560 | submovet ac dubio caelique Erebique sub axe |
| 561 | detinet. heu princeps Natura! ubi numina, ubi illest |
| 562 | fulminis iniusti iaculator? Ubi estis, Athenae? |
| 563 | septima iam surgens trepidis Aurora iacentes |
| 564 | aversatur equis; radios declinat et horret |
| 565 | stelligeri iubar omne poli; iam comminus ipsae |
| 566 | pabula dira ferae campumque odere volucres |
| 567 | spirantem tabo et caelum ventosque gravantem. |
| 568 | Quantum etenim superesse rear? Nuda ossa putremque |
| 569 | verrere permittat saniem. properate, verendi |
| 570 | Cecropidae; vos ista decet vindicta, priusquam |
| 571 | Emathii Thracesque dolent, quaeque exstat ubique |
| 572 | gens arsura rogis manesque habitura supremos. |
| 573 | Nam quis erit saevire modus? Bellavimus, esto; |
| 574 | sed cecidere odia et tristes mors obruit iras. |
| 575 | Tu quoque, ut egregios fama cognovimus actus, |
| 576 | non trucibus monstris Sinin infandumque dedisti |
| 577 | Cercyona, et saevum velles Scirona crematum. |
| 578 | Credo et Amazoniis Tanain, fumasse sepulcris, |
| 579 | unde haec arma refers, sed et hunc dignare triumphum. |
| 580 | da terris unum caeloque Ereboque laborem, |
| 581 | si patrium Marathona metu, si tecta levasti |
| 582 | Cresia, nec fudit vanos anus hospita fletus. |
| 583 | Sic tibi non ullae socia sine Pallade pugnae, |
| 584 | nec sacer invideat paribus Tirynthius actis, |
| 585 | semper et in curru, semper te mater ovantem |
| 586 | cernat, et invictae nil tale precentur Athenae". |
| 587 | Dixerat; excipiunt cunctae tenduntque precantis |
| 588 | cum clamore manus; rubuit Neptunius heros |
| 589 | permotus lacrimis; iusta mox concitus ira |
| 590 | exclamat: "Quaenam ista novos induxit Erinys |
| 591 | regnorum mores? Non haec ego pectora liqui |
| 592 | Graiorum abscedens, Scythiam Pontumque nivalem |
| 593 | cum peterem; novus unde furor? Victumne putasti |
| 594 | Thesea, dire Creon? Adsum, nec sanguine fessum |
| 595 | crede; sitit meritos etiamnum haec hasta cruores. |
| 596 | Nulla mora est; verte hunc adeo, fidissime Phegeu, |
| 597 | cornipedem, et Tyrias invectus protinus arces |
| 598 | aut Danais edice rogos aut proelia Thebis". |
| 599 | Sic ait oblitus bellique viaeque laborum, |
| 600 | hortaturque suos viresque instaurat anhelas: |
| 601 | ut modo conubiis taurus saltuque recepto |
| 602 | cum posuit pugnas, alio si forte remugit |
| 603 | bellatore nemus, quamquam ora et colla cruento |
| 604 | imbre madent, novos arma parat campumque lacessens |
| 605 | dissimulat gemitus et vulnera pulvere celat. |
| 606 | Ipsa metus Libycos servatricemque Medusam |
| 607 | pectoris incussa movit Tritonia parma. |
| 608 | protinus erecti toto simul agmine Thebas |
| 609 | respexere angues; necdum Atticus ire parabat |
| 610 | miles, et infelix expavit classica Dirce. |
| 611 | Continuo in pugnas haut solum accensa iuventus, |
| 612 | qui modo Caucasei comites rediere triumphi: |
| 613 | omnis ad arma rudes ager exstimulavit alumnos. |
| 614 | Conveniunt ultroque ducis vexilla sequuntur, |
| 615 | qui gelidum Braurona viri, qui rura lacessunt |
| 616 | Munychia et trepidis stabilem Piraeea nautis |
| 617 | et nondum Eoo clarum Marathona triumpho. |
| 618 | Mittit in arma manus gentilibus hospita divis |
| 619 | Icarii Celeique domus viridesque Melaenae, |
| 620 | dives et Aegaleos nemorum Parnesque benignus |
| 621 | vitibus et pingui melior Lycabesos oliva. |
| 622 | Venit atrox Alaeus et olentis arator Hymetti, |
| 623 | quaeque rudes thyrsos hederis vestistis, Acharnae. |
| 624 | linquitur Eois longe speculabile proris |
| 625 | Sunion unde vagi casurum in nomina ponti |
| 626 | Cresia decepit falso ratis Aegea velo. |
| 627 | Hos Salamin populos, illos Cerealis Eleusin |
| 628 | horrida suspensis ad proelia misit aratris, |
| 629 | et quos Callirhoe noviens errantibus undis |
| 630 | implicat, et raptae qui conscius Orithyiae |
| 631 | celavit ripis Geticos Elisos amores. |
| 632 | Ipse quoque in pugnas vacuatur collis, ubi ingens |
| 633 | lis superum, dubiis donec nova surgeret arbor |
| 634 | rupibus et longa refugum mare frangeret umbra. |
| 635 | Isset et Arctoas Cadmea ad moenia ducens |
| 636 | Hippolyte turmas: retinet iam certa tumentis |
| 637 | spes uteri, coniunxque rogat dimittere curas |
| 638 | Martis et emeritas thalamo sacrare pharetras. |
| 639 | Hos ubi velle acies et dulci gliscere ferro |
| 640 | dux videt, utque piis raptim dent oscula natis |
| 641 | amplexusque breves, curru sic fatur ab alto: |
| 642 | "Terrarum leges et mundi foedera mecum |
| 643 | defensura cohors, dignas insumite mentes |
| 644 | coeptibus: hac omnem divumque hominumque favorem |
| 645 | Naturamque ducem coetusque silentis Averni |
| 646 | stare palam est; illic Poenarum exercita Thebis |
| 647 | agmina et anguicomae ducunt vexilla sorores. |
| 648 | ite alacres tantaeque, precor, confidite causae." |
| 649 | dixit, et emissa praeceps iter incohat hasta: |
| 650 | qualis Hyperboreos ubi nubilus institit axes |
| 651 | Iuppiter et prima tremefecit sidera bruma, |
| 652 | rumpitur Aeolia et longam indignata quietem |
| 653 | tollit hiems animos ventosaque sibilat Arctos; |
| 654 | tunc montes undaeque fremunt, tunc proelia caecis |
| 655 | nubibus et tonitrus insanaque fulmina gaudent. |
| 656 | Icta gemit tellus, virides gravis ungula campos |
| 657 | mutat, et innumeris peditumque equitumque catervis |
| 658 | exspirat protritus ager, nec pulvere crasso |
| 659 | armorum lux victa perit, sed in aethera longum |
| 660 | frangitur, et mediis ardent in nubibus hastae. |
| 661 | Noctem adeo placidasque operi iunxere tenebras, |
| 662 | certamenque immane viris, quo concita tendant |
| 663 | agmina, quis visas proclamet ab aggere Thebas, |
| 664 | cuius in Ogygio stet princeps lancea muro. |
| 665 | At procul ingenti Neptunius agmina Theseus |
| 666 | angustat clipeo, propriaeque exordia laudis |
| 667 | centum urbes umbone gerit centenaque Cretae |
| 668 | moenia, seque ipsum monstrosi ambagibus antri |
| 669 | hispida torquentem luctantis colla iuvenci |
| 670 | alternasque manus circum et nodosa ligantem |
| 671 | bracchia et abducto vitantem cornua vultu. |
| 672 | Terror habet populos, cum saeptus imagine torva |
| 673 | ingreditur pugnas: bis Thesea bisque cruentas |
| 674 | caede videre manus; veteres reminiscitur actus |
| 675 | ipse tuens sociumque gregem metuendaque quondam |
| 676 | limina, et absumpto pallentem Gnosida filo. |
| 677 | Saevus at interea ferro post terga revinctas |
| 678 | Antigonen viduamque Creon Adrastida leto |
| 679 | admovet; ambae hilares et mortis amore superbae |
| 680 | ensibus intentant iugulos regemque cruentum |
| 681 | destituunt: cum dicta ferens Theseia Phegeus |
| 682 | adstitit. Ille quidem ramis insontis olivae |
| 683 | pacificus, sed bella ciet bellumque minatur, |
| 684 | grande fremens, nimiumque memor mandantis et ipsum |
| 685 | iam prope, iam medios operire cohortibus agros |
| 686 | ingeminans. Stetit ambiguo Thebanus in aestu |
| 687 | curarum, nutantque minae et prior ira tepescit. |
| 688 | tunc firmat sese, fictumque ac triste renidens |
| 689 | "Parvane prostratis" inquit, "documenta Mycenis |
| 690 | sanximus? En iterum, qui moenia nostra lacessant. |
| 691 | Accipimus, veniant; sed ne post bella querantur: |
| 692 | lex eadem victis". Dicit; sed pulvere crasso |
| 693 | caligare diem et Tyrios iuga perdere montes |
| 694 | aspicit; armari populos tamen armaque ferri |
| 695 | ipse iubet pallens, mediaeque in sedibus aulae |
| 696 | Eumenidas subitas flentemque Menoecea cernit |
| 697 | turbidus impositosque rogis gaudere Pelasgos. |
| 698 | Quis fuit ille dies, tanto cum sanguine Thebis |
| 699 | pax inventa perit? patriis modo fixa revellunt |
| 700 | arma deis, clipeisque obducunt pectora fractis, |
| 701 | et galeas humiles et adhuc sordentia tabo |
| 702 | spicula: non pharetris quisquam, non ense decorus, |
| 703 | non spectandus equo; cessat fiducia valli, |
| 704 | murorum patet omne latus, munimina portae |
| 705 | exposcunt: prior hostis habet; fastigia desunt: |
| 706 | deiecit Capaneus; exsanguis et aegra iuventus |
| 707 | iam nec coniugibus suprema nec oscula natis |
| 708 | iungit, et attoniti nil optavere parentes. |
| 709 | Atticus interea, iubar ut clarescere ruptis |
| 710 | nubibus et solem primis aspexit in armis, |
| 711 | desilit in campum, qui subter moenia nudos |
| 712 | asservat manes, dirisque vaporibus aegrum |
| 713 | aera pulverea penitus sub casside ducens |
| 714 | ingemit et iustas belli flammatur in iras. |
| 715 | Hunc saltem miseris ductor Thebanus honorem |
| 716 | largitus Danais, quod non super ipsa iacentum |
| 717 | corpora belligeras acies Martemque secundum |
| 718 | miscuit; at lacera ne quid de strage nefandus |
| 719 | perderet, eligitur saevos potura cruores |
| 720 | terra rudis. iamque alternas in proelia gentes |
| 721 | dissimilis Bellona ciet; non clamor utrimque, |
| 722 | non utrimque tubae: stat debilis altera pubes |
| 723 | submissos enses nequiquam amentaque dextris |
| 724 | laxa tenens; cedunt tellure, armisque reductis |
| 725 | ostentant veteres etiamnum in sanguine plagas. |
| 726 | Iam nec Cecropiis idem ductoribus ardor, |
| 727 | languescuntque minae et virtus secura residit: |
| 728 | ventorum velut ira minor, nisi silva furentes |
| 729 | impedit, insanique tacent sine litore fluctus. |
| 730 | Ut vero aequoreus quercum Marathonida Theseus |
| 731 | extulit, erectae cuius crudelis in hostes |
| 732 | umbra cadit campumque trucem lux cuspidis implet: |
| 733 | ceu pater Edonos Haemi de vertice Mavors |
| 734 | impulerit currus, rapido mortemque fugamque |
| 735 | axe vehens, sic exanimis in terga reducit |
| 736 | pallor Agenoridas; taedet fugientibus uti |
| 737 | Thesea, nec facilem dignatur dextra cruorem. |
| 738 | Cetera plebeio desaevit sanguine virtus. |
| 739 | Sic iuvat exanimis proiectaque praeda canesque |
| 740 | degeneresque lupos: magnos alit ira leones. |
| 741 | Attamen Olenium Lamyrumque, hunc tela pharetra |
| 742 | promentem, hunc saevi tollentem pondera saxi |
| 743 | deicit, et triplici confisos robore gentis |
| 744 | Alcetidas fratres, totidem quos eminus hastis |
| 745 | continuat; ferrum consumpsit pectore Phyleus, |
| 746 | ore momordit Helops, umero transmisit Iapyx. |
| 747 | Iamque et quadriiugo celsum petit Haemona curru, |
| 748 | horrendumque manu telum rotat: ille paventis |
| 749 | obliquavit equos; longo perlata tenore |
| 750 | transiit hasta duos, sitiebat vulnera nec non |
| 751 | tertia, sed medio cuspis temone retentast. |
| 752 | Sed solum votis, solum clamore tremendo |
| 753 | omnibus in turmis optat vocitatque Creonta. |
| 754 | Atque hunc diversa bellorum in fronte maniplos |
| 755 | hortantem dictis frustraque extrema minantem |
| 756 | conspicit; abscedunt comites: sed Thesea iussi |
| 757 | linquebant fretique deis atque ipsius armis; |
| 758 | ille tenet revocatque suos; utque aequa notavit |
| 759 | hinc atque hinc odia, extrema se colligit ira, |
| 760 | iam letale furens, atque audax morte futura: |
| 761 | "Non cum peltiferis" ait, "haec tibi pugna puellis, |
| 762 | virgineas ne crede manus: hic cruda virorum |
| 763 | proelia, nos magnum qui Tydea quique furentem |
| 764 | Hippomedonta neci Capaneaque misimus umbris |
| 765 | pectora. Quae bellum praeceps amentia suasit, |
| 766 | improbe? Nonne vides, quos ulciscare, iacentis?" |
| 767 | Sic ait, et frustra periturum missile summo |
| 768 | afflixit clipeo. risit vocesque manumque |
| 769 | horridus Aegides, ferrataque arbore magnos |
| 770 | molitur iactus, nec non prius ore superbo |
| 771 | intonat: "Argolici, quibus haec datur hostia, manes, |
| 772 | pandite Tartareum chaos ultricesque parate |
| 773 | Eumenidas, venit ecce Creon! " Sic fatus, et auras |
| 774 | dissipat hasta tremens; tunc qua subtemine duro |
| 775 | multiplicem tenues iterant thoraca catenae, |
| 776 | incidit: emicuit per mille foramina sanguis |
| 777 | impius; ille oculis extremo errore solutis |
| 778 | labitur. assistit Theseus gravis armaque tollens: |
| 779 | "Iamne dare exstinctis iustos" ait "hostibus ignes, |
| 780 | iam victos operire placet? vade atra dature |
| 781 | supplicia extremique tamen secure sepulcri". |
| 782 | Accedunt utrimque pio vexilla tumultu |
| 783 | permiscentque manus; medio iam foedera bello, |
| 784 | iamque hospes Theseus; orant succedere muris |
| 785 | dignarique domos. Nec tecta hostilia victor |
| 786 | aspernatus init; gaudent matresque nurusque |
| 787 | Ogygiae, qualis thyrso bellante subactus |
| 788 | mollia laudabat iam marcidus orgia Ganges. |
| 789 | Ecce per adversas Dircaei verticis umbras |
| 790 | femineus quatit astra fragor, matresque Pelasgae |
| 791 | decurrunt: quales Bacchea ad bella vocatae |
| 792 | Thyiades amentes, magnum quas poscere credas |
| 793 | aut fecisse nefas; gaudent lamenta novaeque |
| 794 | exsultant lacrimae; rapit huc, rapit impetus illuc, |
| 795 | Thesea magnanimum quaerant prius, anne Creonta, |
| 796 | anne suos: vidui ducunt ad corpora luctus. |
| 797 | Non ego, centena si quis mea pectora laxet |
| 798 | voce deus, tot busta simul vulgique ducumque, |
| 799 | tot pariter gemitus dignis conatibus aequem: |
| 800 | turbine quo sese caris impleverit audax |
| 801 | ignibus Evadne fulmenque in pectore magno |
| 802 | quaesierit; quo more iacens super oscula saevi |
| 803 | corporis infelix excuset Tydea coniunx; |
| 804 | ut saevos narret vigiles Argia sorori; |
| 805 | Arcada quo planctu genetrix Erymanthia clamet, |
| 806 | Arcada, consumpto servantem sanguine vultus, |
| 807 | Arcada, quem geminae pariter flevere cohortes. |
| 808 | vix novus ista furor veniensque implesset Apollo, |
| 809 | et mea iam longo meruit ratis aequore portum. |
| 810 | Durabisne procul dominoque legere superstes, |
| 811 | o mihi bissenos multum vigilata per annos |
| 812 | Thebai? Iam certe praesens tibi Fama benignum |
| 813 | stravit iter coepitque novam monstrare futuris. |
| 814 | Iam te magnanimus dignatur noscere Caesar, |
| 815 | Itala iam studio discit memoratque iuventus. |
| 816 | vive, precor; nec tu divinam Aeneida tempta, |
| 817 | sed longe sequere et vestigia semper adora. |
| 818 | Mox, tibi si quis adhuc praetendit nubila livor |
| 819 | occidet, et meriti post me referentur honores. |