Statius, Thebais, Liber XI
| 1 | Postquam magnanimus furias virtutis iniquae |
| 2 | consumpsit Capaneus exspiravitque receptum |
| 3 | fulmen et ad terras longe comitata cadentem |
| 4 | signavit muros ultricis semita flammae, |
| 5 | componit dextra victor concussa plagarum |
| 6 | Iuppiter et vultu caelumque diemque reducit: |
| 7 | gratantur superi, Phlegrae ceu fessus anhelet |
| 8 | proelia et Encelado fumantem impresserit Aetnam. |
| 9 | Ille iacet lacerae complexus fragmina turris, |
| 10 | torvus adhuc visu memorandaque facta relinquens |
| 11 | gentibus atque ipsi non illaudata Tonanti. |
| 12 | Quantus Apollineae temerator matris Averno |
| 13 | tenditur; ipsae horrent, si quando pectore ab alto |
| 14 | emergunt, volucres immensaque membra iacentis |
| 15 | spectant, dum miserae crescunt in pabula fibrae: |
| 16 | sic gravat iniectus terras hostiliaque urit |
| 17 | arva et anhelantem caelesti sulpure campum. |
| 18 | Respirant Thebae, templisque iacentia surgunt |
| 19 | agmina; iam finis votis finisque supremis |
| 20 | planctibus, et natos ausae deponere matres. |
| 21 | At vaga pallentes campo fuga volvit Achivos. |
| 22 | Nec iam hostes turmae aut ferrum mortale timetur: |
| 23 | omnibus ante oculos irae Iovis, omnibus ardent |
| 24 | arma metu galeaeque tonant, visusque paventes |
| 25 | ipse sequi et profugis opponere Iuppiter ignis. |
| 26 | Instat Agenoreus miles caelique tumultu |
| 27 | utitur: indomitos ut cum Massyla per arva |
| 28 | armenti reges magno leo fregit hiatu |
| 29 | et contentus abit; rauci tunc comminus ursi, |
| 30 | tunc avidi venere lupi, rabieque remissa |
| 31 | lambunt degeneres alienae vulnera praedae. |
| 32 | Hinc premit Eurymedon, cui rusticus horror in armis, |
| 33 | rustica tela manu, patriumque agitare tumultus: |
| 34 | Pan illi genitor; tener hinc conatibus annos |
| 35 | egreditur iuvenemque patrem puer aequat Alatreus: |
| 36 | felices ambo, sed fortunatior ille, |
| 37 | quem genuisse iuvat; nec iam dinoscere promptum, |
| 38 | quae magis arma sonent, quo plus eat hasta lacerto. |
| 39 | Artatur denso fugientum examine vallum. |
| 40 | Quas volvis, Gradive, vices! Modo moenia Cadmi |
| 41 | scandebant: sua nunc defendunt tecta Pelasgi! |
| 42 | Ceu redeunt nubes, ceu circumflantibus austris |
| 43 | alternus procumbit ager, ceu gurgite cano |
| 44 | nunc retegit bibulas, nunc induit aestus harenas. |
| 45 | Exspirat late pubes Tirynthia, alumni |
| 46 | exuvias imitata dei; trux maeret ab astris |
| 47 | Amphitryoniades Nemeaea in sanguine terga |
| 48 | et similes ramos similesque videre pharetras. |
| 49 | Stabat in Argolicae ferrato culmine turris |
| 50 | egregius lituo dextri Mavortis Enyeus |
| 51 | hortator; sed tunc miseris dabat utile signum |
| 52 | suadebatque fugam et tutos in castra receptus: |
| 53 | cum subitum obliquo descendit ab aere vulnus, |
| 54 | urgentisque sonum laeva manus aure retentast, |
| 55 | sicut erat; fugit in vacuas iam spiritus auras, |
| 56 | iam gelida ora tacent, carmen tuba sola peregit. |
| 57 | Iamque potens scelerum geminaeque exercita gentis |
| 58 | sanguine Tisiphone fraterna cludere quaerit |
| 59 | bella tuba: nec se tanta in certamina fidit |
| 60 | sufficere, inferna comitem ni sede Megaeram |
| 61 | et consanguineos in proelia suscitet angues. |
| 62 | ergo procul vacua consedit valle solumque |
| 63 | ense fodit Stygio terraeque immurmurat absens |
| 64 | nomen et - Elysiis signum indubitabile regnis - |
| 65 | crinalem attollit longo stridore cerasten: |
| 66 | caeruleae dux ille comae, quo protinus omnis |
| 67 | horruit audito tellus pontusque polusque, |
| 68 | et pater Aetnaeos iterum respexit ad ignes. |
| 69 | accipit illa sonum; stabat tunc forte parenti |
| 70 | proxima, dum coetu Capaneus laudatur ab omni |
| 71 | Ditis et insignem Stygiis fovet amnibus umbram. |
| 72 | protinus abrupta terrarum mole sub astris |
| 73 | constitit, exsultant manes, quantumque profundae |
| 74 | rarescunt tenebrae, tantum de luce recessit. |
| 75 | Excipit atra soror dextraeque innexa profatur: |
| 76 | "Hac, germana, tenus Stygii metuenda parentis |
| 77 | imperia et iussos potui tolerare furores, |
| 78 | sola super terras hostilique obvia mundo, |
| 79 | dum vos Elysium et faciles compescitis umbras. |
| 80 | Nec pretium deforme morae cassique labores: |
| 81 | hoc quodcumque madent campi, quod sanguine fumant |
| 82 | stagna, quod innumero Lethaea examine gaudet |
| 83 | ripa, meae vires, mea laeta insignia. sed quid |
| 84 | haec ego? Mars habeat, vulgataque iactet Enyo. |
| 85 | vidisti - Stygiis certe manifestus in umbris - |
| 86 | sanguine foedatum rictus atroque madentem |
| 87 | ora ducem tabo: miseri insatiabilis edit |
| 88 | me tradente caput. Modo nempe horrendus ab astris |
| 89 | descendit vos usque fragor: me sacra premebat |
| 90 | tempestas, ego mixta viris furialibus armis |
| 91 | bella deum et magnas ridebam fulminis iras. |
| 92 | Sed iam - effabor enim - longo sudore fatiscunt |
| 93 | corda, soror, tardaeque manus; hebet infera caelo |
| 94 | taxus et insuetos angues nimia astra soporant. |
| 95 | tu, cui totus adhuc furor exsultantque recentes |
| 96 | Cocyti de fonte comae, da iungere vires. |
| 97 | Non solitas acies nec Martia bella paramus, |
| 98 | sed fratrum - licet alma Fides Pietasque repugnent, |
| 99 | vincentur -, fratrum stringendi comminus enses. |
| 100 | Grande opus! Ipsae odiis, ipsae discordibus armis |
| 101 | aptemur. quid lenta venis? agedum elige cuius |
| 102 | signa feras. Ambo faciles nostrique; sed anceps |
| 103 | vulgus et adfatus matris blandamque precatu |
| 104 | Antigonen timeo, paulum ne nostra retardent |
| 105 | consilia. Ipse etiam, qui nos lassare precando |
| 106 | suetus et ultrices oculorum exposcere Diras, |
| 107 | iam pater est: coetu fertur iam solus ab omni |
| 108 | flere sibi; atque adeo moror ipsa irrumpere Thebas |
| 109 | assuetumque larem. tibi pareat impius exul, |
| 110 | Argolicumque impelle nefas; neu mitis Adrastus |
| 111 | praevaleat plebesque, cave, Lernaea moretur. |
| 112 | vade, et in alternas inimica revertere pugnas." |
| 113 | Talia partitae diversum abiere sorores: |
| 114 | ut Notus et Boreas gemino de cardine mundi, |
| 115 | hic nive Riphaea, Libycis hic pastus harenis, |
| 116 | bella cient: clamant amnes, freta, nubila, silvae, |
| 117 | iamque patent strages; plangunt sua damna coloni, |
| 118 | et tamen oppressos miserantur in aequore nautas. |
| 119 | illas ut summo vidit pater altus Olympo |
| 120 | incestare diem trepidumque Hyperionis orbem |
| 121 | suffundi maculis, torvo sic incohat ore: |
| 122 | "Vidimus armiferos, quo fas erat usque, furores, |
| 123 | caelicolae, licitasque acies, etsi impia bella |
| 124 | unus init aususque mea procumbere dextra. |
| 125 | Nunc par infandum miserisque incognita terris |
| 126 | pugna subest: auferte oculos! absentibus ausint |
| 127 | ista deis lateantque Iovem; sat funera mensae |
| 128 | Tantaleae et sontes vidisse Lycaonis aras |
| 129 | et festina polo ducentes astra Mycenas. |
| 130 | Nunc etiam turbanda dies: mala nubila, tellus, |
| 131 | accipe, secedantque poli: stat parcere mundo |
| 132 | caelitibusque meis; saltem ne virginis almae |
| 133 | sidera, Ledaei videant neu talia fratres". |
| 134 | sic pater omnipotens, visusque nocentibus arvis |
| 135 | abstulit, et dulci terrae caruere sereno. |
| 136 | Iamque per Argolicas Erebo sata virgo cohortis |
| 137 | vestigat Polynicis iter portisque sub ipsis |
| 138 | invenit, incertum leto tot iniqua fugane |
| 139 | exeat. et dubios turbarant omina sensus: |
| 140 | viderat, obscura vallum dum nocte pererrat |
| 141 | aeger consilii curisque novissima volvens, |
| 142 | coniugis Argiae laceram cum lampade maesta |
| 143 | effigiem - sunt monstra deum, sic ire parabat, |
| 144 | has latura viro taedas erat!-: ergo roganti, |
| 145 | quae via quisve dolor, cur maesta insignia, tantum |
| 146 | fleverat atque manu tacitos averterat ignes. |
| 147 | Scit mentem vidisse nefas; etenim unde Mycenis |
| 148 | adforet et vallum coniunx inopina subiret? |
| 149 | Sed fati monitus vicinaque funera sentit, |
| 150 | ac sentire timet. Cum vero Acherontis aperti |
| 151 | Dira ter admoto tetigit thoraca flagello, |
| 152 | ardet inops animi, nec tam considere regno, |
| 153 | quam scelus et caedem et perfossi in sanguine fratris |
| 154 | exspirare cupit, subitusque affatur Adrastum: |
| 155 | "Sera quidem, extremus socium gentisque superstes |
| 156 | Argolicae, consulta, pater, iam rebus in artis |
| 157 | adgredior; tunc tempus erat, cum sanguis Achivum |
| 158 | integer, ire ultro propriamque capessere pugnam, |
| 159 | non plebis Danaae florem regumque verendas |
| 160 | obiectare animas, ut lamentabile tantis |
| 161 | urbibus induerem capiti decus. Aspera quando |
| 162 | praeteriit virtus, nunc saltem exsolvere fas sit, |
| 163 | quae merui. Scis namque, socer, licet alta recondas |
| 164 | vulnera et adflictum generi vereare pudorem: |
| 165 | ille ego sum, qui te pacem et pia iura tegentem |
| 166 | - infelix utinamque aliis datus urbibus hospes!- |
| 167 | extorrem patria regnoque - sed exige tandem |
| 168 | supplicium: fratrem suprema in bella - quid horres? |
| 169 | decretum est fixumque - voco; desiste morari, |
| 170 | nec poteris. Non si atra parens miseraeque sorores |
| 171 | in media arma cadant, non si ipse ad bella ruenti |
| 172 | obstet et exstinctos galeae pater ingerat orbes, |
| 173 | deficiam. Anne bibam superest quodcumque cruoris |
| 174 | Inachii et vestris etiamnum mortibus utar? |
| 175 | Vidi ego me propter ruptos telluris hiatus |
| 176 | nec subii; vidi exanimum fecique nocentem |
| 177 | Tydea; me Tegee regem indefensa reposcit, |
| 178 | orbaque Parrhasiis ululat mihi mater in antris. |
| 179 | Ipse nec Ismeni ripas, dum stagna cruentat |
| 180 | Hippomedon, Tyrias potui nec scandere turres, |
| 181 | dum tonat, et tecum, Capaneu, miscere furores. |
| 182 | quis tantus pro luce timor? sed digna rependam. |
| 183 | Conveniant ubi quaeque nurus matresque Pelasgae |
| 184 | longaevique patres, quorum tot gaudia carpsi |
| 185 | orbavique domos: fratri concurro, quid ultrast? |
| 186 | Spectent et votis victorem Eteoclea poscant. |
| 187 | Iamque vale, coniunx, dulcesque valete Mycenae! |
| 188 | At tu, care socer - nec enim omnis culpa malorum |
| 189 | me penes, et superi mecum Parcaeque nocentes -, |
| 190 | sis lenis cineri, meque haec post proelia raptum |
| 191 | alitibus fratrique tegas urnamque reportes |
| 192 | - hoc tantum - et natae melius conubia iungas". |
| 193 | Ibant in lacrimas, veluti cum vere reverso |
| 194 | Bistoniae tepuere nives, submittitur ingens |
| 195 | Haemus et angustos Rhodope descendit in amnes. |
| 196 | Coeperat et leni senior mulcere furentem |
| 197 | adloquio: scidit orsa novo terrore cruenta |
| 198 | Eumenis, alipedemque citum fataliaque arma |
| 199 | protinus, Inachii vultus expressa Pherecli, |
| 200 | obtulit ac fidas exclusit casside voces. |
| 201 | ac super haec: "Abrumpe moras, celeremus! et illum |
| 202 | adventare ferunt portis". Sic omnia vicit, |
| 203 | correptumque iniecit equo; volat aequore aperto |
| 204 | pallidus instantemque deae circumspicit umbram. |
| 205 | Sacra Iovi merito Tyrius pro fulmine ductor |
| 206 | nequiquam Danaos ratus exarmasse ferebat. |
| 207 | Nec pater aetherius divumque has ullus ad aras, |
| 208 | sed mala Tisiphone trepidis inserta ministris |
| 209 | adstat et inferno praevertit vota Tonanti. |
| 210 | "Summe deum, tibi namque meae primordia Thebae |
| 211 | - liveat infandum licet Argos et aspera Iuno - |
| 212 | debent, Sidonios ex quo per litora raptor |
| 213 | turbasti thiasos, dignatus virgine nostra |
| 214 | terga premi et placidas falsum mugire per undas! |
| 215 | nec te vana fides iterum Cadmeia adeptum |
| 216 | conubia et Tyrios nimium irrupisse penates: |
| 217 | tandem, inquam, soceros dilectaque moenia gratus |
| 218 | respicis adsertorque tonas; ceu regia caeli |
| 219 | attemptata tui, sic te pro turribus altis |
| 220 | vidimus urgentem nubes, laetique benignum |
| 221 | fulmen et auditos proavis agnoscimus ignes. |
| 222 | Accipe nunc pecudes et magni turis acervos |
| 223 | votivumque marem; dignas sed pendere gratis |
| 224 | haud mortale opus est; certent tibi reddere Bacchus |
| 225 | noster et Alcides, illis haec moenia servas". |
| 226 | Dixerat: ast illi niger ignis in ora genasque |
| 227 | prosiluit raptumque comis diadema cremavit. |
| 228 | Tunc ferus ante ictum spumis delubra cruentat |
| 229 | taurus et obstantum mediis e coetibus exit |
| 230 | turbidus insanoque ferens altaria cornu. |
| 231 | diffugiunt famuli et regem solatur haruspex. |
| 232 | Ipse instaurari sacrum male fortis agique |
| 233 | imperat, et magnos ficto premit ore timores. |
| 234 | Qualis ubi implicitum Tirynthius ossibus ignem |
| 235 | sensit et Oetaeas membris accedere vestes, |
| 236 | vota incepta tamen libataque tura ferebat |
| 237 | durus adhuc patiensque mali; mox grande coactus |
| 238 | ingemuit, victorque furit per viscera Nessus. |
| 239 | Nuntius exanimi suspensus pectora cursu |
| 240 | Aepytus ad regem portae statione relicta |
| 241 | tendit et haec trepido vix intellectus anhelat: |
| 242 | "Rumpe pios cultus intempestivaque, rector, |
| 243 | sacra deum: frater muris circum omnibus instat |
| 244 | portarumque moras frenis assultat et hastis, |
| 245 | nomine te crebro, te solum in proelia poscens. |
| 246 | Flent maesti retro comites, et uterque loquenti |
| 247 | adgemit et pulsis exercitus obstrepit armis. |
| 248 | Ille vocat. Nunc tempus erat, sator optime divum! |
| 249 | Quid meruit Capaneus? " Turbatus inhorruit altis |
| 250 | rex odiis, mediaque tamen gavisus in irast. |
| 251 | Sic ubi regnator post exsulis otia tauri |
| 252 | mugitum hostilem summa tulit aure iuvencus |
| 253 | agnovitque minas, magna stat fervidus ira |
| 254 | ante gregem spumisque animos ardentibus efflat, |
| 255 | nunc pede torvus humum, nunc cornibus aera findens; |
| 256 | horret ager, trepidaeque exspectant proelia valles. |
| 257 | Nec desunt regni comites: "Sine, moenia pulset |
| 258 | irritus". "Ille autem fractis huc audeat usque |
| 259 | viribus?" "Hic miseris furor est instare periclo, |
| 260 | nec librare metus et tuta odisse". "Resiste |
| 261 | hic fretus solio, nos propulsabimus hostem, |
| 262 | nos bellare iube. " sic proxima turba, sed ardens |
| 263 | ecce aderat luctu dicturusque omnia belli |
| 264 | libertate Creon: urit fera corda Menoeceus; |
| 265 | nulla patri requies, illum quaeritque tenetque; |
| 266 | illum sanguineos proflantem pectore rivos |
| 267 | aspicit et saeva semper de turre cadentem. |
| 268 | Ut dubium et pugnas cunctantem Eteoclea vidit: |
| 269 | "Ibis" ait, "neque te ulterius fratremque ducemque, |
| 270 | pessime, funeribus patriae lacrimisque potentem, |
| 271 | Eumenidum bellique reum, patiemur inulti. |
| 272 | sat tua non aequis luimus periuria divis. |
| 273 | urbem armis opibusque gravem et modo civibus artam, |
| 274 | ceu caelo deiecta lues inimicave tellus, |
| 275 | hausisti vacuamque tamen sublimis obumbras? |
| 276 | deest tibi servitio plebes: hos ignis egentis |
| 277 | fert humus, hos pelago patrius iam detulit amnis; |
| 278 | hi quaerunt artus, illi anxia vulnera curant. |
| 279 | redde agedum miseris fratres natosque patresque, |
| 280 | redde arvis domibusque viros! Ubi maximus Hypseus |
| 281 | finitimusque Dryas, ubi Phocidos arma sonorae |
| 282 | Euboicique duces? Illos tamen aequa duelli |
| 283 | fors tulit ad manes: at tu, pudet! hostia regni, |
| 284 | hostia, nate, iaces, ceu mutus et e grege sanguis, |
| 285 | ei mihi! primitiis ararum et rite nefasto |
| 286 | libatus iussusque mori: et cunctabitur ultra |
| 287 | iste nec adverso nunc saltem Marte vocatus |
| 288 | stabit? An in pugnas alium iubet ire profanus |
| 289 | Tiresias iterumque meos oracula nectit |
| 290 | in gemitus? quid enim misero super unicus Haemon? |
| 291 | Ille iube subeat, tuque hinc spectator ab alta |
| 292 | turre sede! Quid saeva fremis famulamque cohortem |
| 293 | respectas? Hi te ire volunt, hi pendere poenas; |
| 294 | ipsa etiam genetrix ipsaeque odere sorores. |
| 295 | In te ardens frater ferrum mortemque minatur |
| 296 | saevaque portarum convellit claustra, nec audis?" |
| 297 | Sic pater infrendens, miseraque exaestuat ira. |
| 298 | ille sub haec "Non fallis" ait "nec te inclita nati |
| 299 | fata movent: canere illa patrem et iactare decebat. |
| 300 | Sed spes sub lacrimis, spes atque occulta cupido |
| 301 | his latet: insano praetendis funera voto, |
| 302 | meque premis frustra vacuae ceu proximus aulae. |
| 303 | Non ita Sidoniam Fortuna reliquerit urbem, |
| 304 | in te ut sceptra cadant, tanto indignissime nato. |
| 305 | nec mihi difficilis praesens vindicta; sed arma, |
| 306 | arma prius, famuli! coeant in proelia fratres. |
| 307 | vult gemitus lenire Creon: lucrare furorem; |
| 308 | victori mihi cuncta lues". Sic iurgia paulum |
| 309 | distulit atque ensem, quem iam dabat ira, repressit. |
| 310 | Ictus ut incerto pastoris vulnere serpens |
| 311 | erigitur gyro longumque e corpore toto |
| 312 | virus in ora legit; paulum si devius hostis |
| 313 | torsit iter, cecidere minae tumefactaque frustra |
| 314 | colla sedent, irasque sui bibit ipse veneni. |
| 315 | At genetrix primam funestae sortis ut amens |
| 316 | expavit famam - nec tarde credidit -, ibat |
| 317 | scissa comam vultusque et pectore nuda cruento, |
| 318 | non sexus decorisve memor: Pentheia qualis |
| 319 | mater ad insani scandebat culmina montis, |
| 320 | promissum saevo caput adlatura Lyaeo. |
| 321 | Non comites, non ferre piae vestigia natae |
| 322 | aequa valent: tantum miserae dolor ultimus addit |
| 323 | robur, et exsangues crudescunt luctibus anni. |
| 324 | Iamque decus galeae, iam spicula saeva ligabat |
| 325 | ductor et ad lituos hilarem intrepidumque tubarum |
| 326 | prospiciebat equum, subito cum apparuit ingens |
| 327 | mater, et ipse metu famulumque expalluit omnis |
| 328 | coetus, et oblatam retro dedit armiger hastam. |
| 329 | "Quis furor? Unde iterum regni integrata resurgit |
| 330 | Eumenis? Ipsi etiam post omnia, comminus ipsi |
| 331 | stabitis? usque adeo geminas duxisse cohortes |
| 332 | et facinus mandasse parum est? Quo deinde redibit |
| 333 | victor? In hosne sinus? O diri coniugis olim |
| 334 | felices tenebrae! Datis, improba lumina, poenas: |
| 335 | haec spectanda dies? quo, saeve, minantia flectis |
| 336 | ora? Quid alternus vultus pallorque ruborque |
| 337 | mutat, et obnixi frangunt mala murmura dentes? |
| 338 | me miseram, vinces! prius haec tamen arma necessest |
| 339 | experiare domi: stabo ipso in limine portae |
| 340 | auspicium infelix scelerumque immanis imago. |
| 341 | Haec tibi canities, haec sunt calcanda, nefande, |
| 342 | ubera, perque uterum sonipes hic matris agendus. |
| 343 | Parce: quid oppositam capulo parmaque repellis? |
| 344 | Non ego te contra Stygiis feralia sanxi |
| 345 | vota deis, caeco nec Erinyas ore rogavi. |
| 346 | Exaudi miseram: genetrix te, saeve, precatur, |
| 347 | non pater; adde moram sceleri et metire, quod audes. |
| 348 | sed pulsat muros germanus et impia contra |
| 349 | bella ciet. Non mater enim, non obstat eunti |
| 350 | ulla soror. te cuncta rogant, hic plangimus omnes; |
| 351 | ast ibi vix unus pugnas dissuadet Adrastus, |
| 352 | aut fortasse iubet. Tu limina avita deosque |
| 353 | linquis et a nostris in fratrem amplexibus exis?" |
| 354 | At parte ex alia tacitos obstante tumultu |
| 355 | Antigone furata gradus - nec casta retardat |
| 356 | virginitas - volat Ogygii fastigia muri |
| 357 | exsuperare furens; senior comes haeret eunti |
| 358 | Actor, et hic summas non duraturus ad arces. |
| 359 | utque procul visis paulum dubitavit in armis, |
| 360 | agnovitque - nefas!- iaculis et voce superba |
| 361 | tecta incessentem, magno prius omnia planctu |
| 362 | implet et ex muris ceu descensura profatur: |
| 363 | "Comprime tela manu paulumque hanc respice turrem, |
| 364 | frater, et horrentes refer in mea lumina cristas! |
| 365 | agnoscisne hostes? sic annua pacta fidemque |
| 366 | poscimus? hi questus, haec est bona causa modesti |
| 367 | exsulis? Argolicos per te, germane, penates |
| 368 | - nam Tyriis iam nullus honos -, per si quid in illa |
| 369 | dulce domo, submitte animos: en utraque gentis |
| 370 | turba rogant ambaeque acies; rogat illa suorum |
| 371 | Antigone devota malis suspectaque regi, |
| 372 | et tantum tua, dure, soror. saltem ora trucesque |
| 373 | solve genas; liceat vultus fortasse supremum |
| 374 | noscere dilectos et ad haec lamenta videre, |
| 375 | anne fleas. Illum gemitu iam supplice mater |
| 376 | frangit et exsertum dimittere dicitur ensem: |
| 377 | tu mihi fortis adhuc? Mihi, quae tua nocte dieque |
| 378 | exsilia erroresque fleo, iamiamque tumentem |
| 379 | placavi tibi saepe patrem? Quid crimine solvis |
| 380 | germanum? nempe ille fidem et stata foedera rupit, |
| 381 | ille nocens saevusque suis; tamen ecce vocatus |
| 382 | non venit". his paulum furor elanguescere dictis |
| 383 | coeperat, obstreperet quamquam atque obstaret Erinys; |
| 384 | iam submissa manus, lente iam flectit habenas, |
| 385 | iam tacet; erumpunt gemitus, lacrimasque fatetur |
| 386 | cassis; hebent irae, pariterque et abire nocentem |
| 387 | et venisse pudet: subito cum matre repulsa |
| 388 | Eumenis eiecit fractis Eteoclea portis |
| 389 | clamantem: "Venio solumque quod ante vocasti |
| 390 | invideo; ne incesse moras, gravis arma tenebat |
| 391 | mater; io patria, o regum incertissima tellus, |
| 392 | nunc certe victoris eris! " nec mitior ille |
| 393 | "Tandem" inquit "scis saeve fidem et descendis in aequum? |
| 394 | O mihi nunc primum longo post tempore frater, |
| 395 | congredere: hae leges, haec foedera sola supersunt". |
| 396 | Sic hostile tuens fratrem; namque uritur alto |
| 397 | corde, quod innumeri comites, quod regia cassis |
| 398 | instratusque ostro sonipes, quod fulva metallo |
| 399 | parma micet, quamquam haud armis inhonorus et ipse |
| 400 | nec palla vulgare nitens: opus ipsa novarat |
| 401 | Maeoniis Argia modis ac pollice docto |
| 402 | stamina purpureae sociaverat aurea telae. |
| 403 | Iamque in pulvereum Furiis hortantibus aequor |
| 404 | prosiliunt, sua quemque comes stimulatque monetque. |
| 405 | Frena tenent ipsae phalerasque et lucida comunt |
| 406 | arma manu mixtisque iubas serpentibus augent. |
| 407 | Stat consanguineum campo scelus, unius ingens |
| 408 | bellum uteri, coeuntque pares sub casside vultus. |
| 409 | signa pavent, silvere tubae, stupefactaque Martis |
| 410 | cornua; ter nigris avidus regnator ab oris |
| 411 | intonuit terque ima soli concussit, et ipsi |
| 412 | armorum fugere dei: nusquam inclita Virtus, |
| 413 | restinxit Bellona faces, longeque paventes |
| 414 | Mars rapuit currus, et Gorgone cruda virago |
| 415 | abstitit, inque vicem Stygiae subiere sorores. |
| 416 | Prominet excelsis vulgus miserabile tectis, |
| 417 | cuncta madent lacrimis et ab omni plangitur arce. |
| 418 | Hinc questi vixisse senes, hinc pectore nudo |
| 419 | stant matres parvosque vetant attendere natos. |
| 420 | ipse quoque Ogygios monstra ad gentilia manes |
| 421 | Tartareus rector porta iubet ire reclusa. |
| 422 | Montibus insidunt patriis tristique corona |
| 423 | infecere diem et vinci sua crimina gaudent. |
| 424 | Illos ut stimulis ire in discrimen apertis |
| 425 | audiit et sceleri nullum iam obstare pudorem, |
| 426 | advolat et medias immittit Adrastus habenas, |
| 427 | ipse quidem et regnis multum et venerabilis aevo. |
| 428 | Sed quid apud tales, quis nec sua pignora curae, |
| 429 | exter honos? Tamen ille rogat: "Spectabimus ergo hoc, |
| 430 | Inachidae Tyriique, nefas? Ubi iura deique, |
| 431 | bella ubi? Ne perstate animis. Te deprecor, hostis |
| 432 | - quamquam, haec ira sinat, nec tu mihi sanguine longe -, |
| 433 | te, gener, et iubeo; sceptri si tanta cupidost, |
| 434 | exuo regales habitus, tu Lernan et Argos |
| 435 | solus habe! " Non verba magis suadentia frangunt |
| 436 | accensos, sumptisque semel conatibus obstant, |
| 437 | quam Scytha curvatis erectus fluctibus umquam |
| 438 | Pontus Cyaneos vetuit concurrere montes. |
| 439 | Ut periisse preces geminoque ad proelia fusos |
| 440 | pulvere cornipedes explorarique furentum |
| 441 | in digitis amenta videt, fugit omnia linquens, |
| 442 | castra, viros, generum, Thebas, ac fata monentem |
| 443 | conversumque iugo propellit Ariona: qualis |
| 444 | demissus curru laevae post praemia sortis |
| 445 | umbrarum custos mundique novissimus heres |
| 446 | palluit, amisso veniens in Tartara caelo. |
| 447 | Non tamen indulsit pugnae cunctataque primo |
| 448 | substitit in scelere et paulum Fortuna moratast. |
| 449 | bis cassae periere viae, bis comminus actos |
| 450 | avertit bonus error equos, puraeque nefandi |
| 451 | sanguinis obliquis ceciderunt ictibus hastae. |
| 452 | tendunt frena manu, saevis calcaribus urgent |
| 453 | immeritos; movet et geminas venerabile divum |
| 454 | prodigium turmas, alternaque murmura volvunt |
| 455 | mussantes: iterare acies, procurrere saepe |
| 456 | impetus et totum miseris opponere bellum. |
| 457 | Iamdudum terris coetuque offensa deorum |
| 458 | aversa caeli Pietas in parte sedebat, |
| 459 | non habitu, quo nota prius, non ore sereno, |
| 460 | sed vittis exuta comam, fraternaque bella, |
| 461 | ceu soror infelix pugnantum aut anxia mater, |
| 462 | deflebat, saevumque Iovem Parcasque nocentes |
| 463 | vociferans, seseque polis et luce relicta |
| 464 | descensuram Erebo et Stygios iam malle penates. |
| 465 | "Quid me" ait, "ut saevis animantum ac saepe deorum |
| 466 | obstaturam animis, princeps Natura, creabas? |
| 467 | Nil iam ego per populos, nusquam reverentia nostri. |
| 468 | o furor, o homines diraeque Prometheos artes! |
| 469 | Quam bene post Pyrrham tellus pontusque vacabant! |
| 470 | En mortale genus! " Dixit, speculataque tempus |
| 471 | auxilio: "Temptemus" ait, "licet irrita coner". |
| 472 | Desiluitque polo, niveus sub nubibus atris |
| 473 | quamquam maesta deae sequitur vestigia limes. |
| 474 | vix steterat campo, subita mansuescere pace |
| 475 | agmina sentirique nefas; tunc ora madescunt |
| 476 | pectoraque, et tacitus subrepsit fratribus horror. |
| 477 | arma etiam simulata gerens cultusque viriles, |
| 478 | nunc his, nunc illis: "Agite, ite, obsistite", clamat, |
| 479 | "quis nati fratresque domi, quis pignora tanta! |
| 480 | Hic quoque... Nonne palam est ultro miserescere divos? |
| 481 | Tela cadunt, cunctantur equi, fors ipsa repugnat". |
| 482 | Nonnihil impulerat dubios, ni torva notasset |
| 483 | Tisiphone fraudes caelestique ocior igne |
| 484 | adforet increpitans: "Quid belli obverteris ausis, |
| 485 | numen iners pacique datum? cede, improba: noster |
| 486 | hic campus nosterque dies; nunc sera nocentes |
| 487 | defendis Thebas. ubi tunc, cum bella cieret |
| 488 | Bacchus et armatas furiarent orgia matres? |
| 489 | Aut ubi segnis eras, dum Martius impia serpens |
| 490 | stagna bibit, dum Cadmus arat, dum victa cadit Sphinx, |
| 491 | dum rogat Oedipoden genitor, dum lampade nostra |
| 492 | in thalamos Iocasta venit? " sic urget, et ultro |
| 493 | vitantem aspectus etiam pudibundaque longe |
| 494 | ora reducentem premit astridentibus hydris |
| 495 | intentatque faces; deiectam in lumina pallam |
| 496 | diva trahit magnoque fugit questura Tonanti. |
| 497 | Tunc vero accensae stimulis maioribus irae: |
| 498 | arma placent, versaeque volunt spectare cohortes. |
| 499 | instaurant crudele nefas; rex impius aptat |
| 500 | tela et funestae casum prior occupat hastae. |
| 501 | Illa viam medium clipei conata per orbem |
| 502 | non perfert ictus atque alto vincitur auro. |
| 503 | Tunc exsul subit et clare funesta precatur: |
| 504 | "Di, quos effosso non irritus ore rogavit |
| 505 | Oedipodes flammare nefas, non improba posco |
| 506 | vota: piabo manus et eodem pectora ferro |
| 507 | rescindam, dum me moriens hic sceptra tenentem |
| 508 | linquat et hunc secum portet minor umbra dolorem." |
| 509 | Hasta subit velox equitis femur inter equique |
| 510 | ilia, letum utrique volens; sed plaga sedentis |
| 511 | laxato vitata genu, tamen irrita voti |
| 512 | cuspis in obliquis invenit vulnera costis. |
| 513 | It praeceps sonipes strictae contemptor habenae |
| 514 | arvaque sanguineo scribit rutilantia gyro. |
| 515 | exsultat fratris credens hunc ille cruorem: |
| 516 | credit et ipse metu; totis iamque exsul habenis |
| 517 | indulget caecusque avidos illidit in aegrum |
| 518 | cornipedem cursus. Miscentur frena manusque |
| 519 | telaque, et ad terram turbatis gressibus ambo |
| 520 | praecipitant. ut nocte rates, quas nubilus auster |
| 521 | implicuit, frangunt tonsas mutantque rudentes, |
| 522 | luctataeque diu tenebris hiemique sibique, |
| 523 | sicut erant, imo pariter sedere profundo: |
| 524 | haec pugnae facies. Coeunt sine more, sine arte, |
| 525 | tantum animos irasque atque ignescentia cernunt |
| 526 | per galeas odia et vultus rimantur acerbo |
| 527 | lumine: nil adeo mediae telluris, et enses |
| 528 | impliciti innexaeque manus, alternaque saevi |
| 529 | murmura ceu lituos rapiunt aut signa tubarum. |
| 530 | Fulmineos veluti praeceps cum comminus egit |
| 531 | ira sues strictisque erexit tergora saetis: |
| 532 | igne tremunt oculi, lunataque dentibus uncis |
| 533 | ora sonant; spectat pugnas de rupe propinqua |
| 534 | venator pallens canibusque silentia suadet: |
| 535 | sic avidi incurrunt; necdum letalia miscent |
| 536 | vulnera, sed coeptus sanguis, facinusque peractumst. |
| 537 | nec iam opus est Furiis; tantum mirantur et astant |
| 538 | laudantes, hominumque dolent plus posse furores. |
| 539 | Fratris uterque furens cupit adfectatque cruorem |
| 540 | et nescit manare suum; tandem irruit exsul, |
| 541 | hortatusque manum, cui fortior ira nefasque |
| 542 | iustius, alte ensem germani in corpore pressit, |
| 543 | qua male iam plumis imus tegit inguina thorax. |
| 544 | Ille dolens nondum, sed ferri frigore primo |
| 545 | territus in clipeum turbatos colligit artus; |
| 546 | mox intellecto magis ac magis aeger anhelat |
| 547 | vulnere. nec parcit cedenti atque increpat hostis: |
| 548 | Quo retrahis, germane, gradus? Hoc languida somno, |
| 549 | hoc regnis effeta quies, hoc longa sub umbra |
| 550 | imperia! Exsilio rebusque exercita egenis |
| 551 | membra vides; disce arma pati nec fidere laetis". |
| 552 | Sic pugnant miseri; restabat lassa nefando |
| 553 | vita duci summusque cruor, poterantque parumper |
| 554 | stare gradus; sed sponte ruit fraudemque supremam |
| 555 | in media iam morte parat. Clamore Cithaeron |
| 556 | erigitur, fraterque ratus vicisse levavit |
| 557 | ad caelum palmas: "Bene habet! non irrita vovi, |
| 558 | cerno gravis oculos atque ora natantia leto. |
| 559 | Huc aliquis propere sceptrum atque insigne comarum, |
| 560 | dum videt. haec dicens gressus admovit et arma, |
| 561 | ceu templis decus et patriae laturus ovanti, |
| 562 | arma etiam spoliare cupit; nondum ille peractis |
| 563 | manibus ultrices animam servabat in iras. |
| 564 | utque superstantem pronumque in pectora sensit, |
| 565 | erigit occulte ferrum vitaeque labantis |
| 566 | reliquias tenues odio supplevit, et ensem |
| 567 | iam laetus fati fraterno in corde reliquit. |
| 568 | ille autem: "Vivisne an adhuc manet ira superstes, |
| 569 | perfide, nec sedes umquam meriture quietas? |
| 570 | huc mecum ad manes! illic quoque pacta reposcam, |
| 571 | si modo Agenorei stat Gnosia iudicis urna, |
| 572 | qua reges punire datur". Nec plura locutus |
| 573 | concidit et totis fratrem gravis obruit armis. |
| 574 | Ite truces animae funestaque Tartara leto |
| 575 | polluite et cunctas Erebi consumite poenas! |
| 576 | vosque malis hominum, Stygiae, iam parcite, divae: |
| 577 | omnibus in terris scelus hoc omnique sub aevo |
| 578 | viderit una dies, monstrumque infame futuris |
| 579 | excidat, et soli memorent haec proelia reges. |
| 580 | At genitor sceleris comperto fine profundis |
| 581 | erupit tenebris, saevoque in limine profert |
| 582 | mortem imperfectam: veteri stat sordida tabo |
| 583 | utraque canities, et durus sanguine crinis |
| 584 | obnubit furiale caput; procul ora genaeque |
| 585 | intus et effossae squalent vestigia lucis. |
| 586 | virgo autem impositae sustentat pondera laevae, |
| 587 | dextra sedet baculo. Qualis si puppe relicta |
| 588 | exosus manes pigri sulcator Averni |
| 589 | exeat ad superos solemque et pallida turbet |
| 590 | astra, nec ipse diu fortis patiensque superni |
| 591 | aeris; interea longum cessante magistro |
| 592 | crescat onus, solisque exspectent saecula ripis: |
| 593 | talis init campum, comitique extrema gementi: |
| 594 | Duc" ait, "ad natos patremque recentibus, oro, |
| 595 | inice funeribus! " Cunctatur nescia virgo, |
| 596 | quid paret; impediunt iter implicitosque morantur |
| 597 | arma, viri, currus, altaque in strage seniles |
| 598 | deficiunt gressus et dux miseranda laborat. |
| 599 | ut quaesita diu monstravit corpora clamor |
| 600 | virginis, insternit totos frigentibus artus. |
| 601 | Nec vox ulla seni: iacet immugitque cruentis |
| 602 | vulneribus nec verba diu temptata sequuntur. |
| 603 | dum tractat galeas atque ora latentia quaerit, |
| 604 | tandem muta diu genitor suspiria solvit: |
| 605 | "Tarda meam, Pietas, longo post tempore mentem |
| 606 | percutis? Estne sub hoc hominis clementia corde? |
| 607 | vincis io miserum, vincis, Natura, parentem! |
| 608 | en habeo gemitus lacrimaeque per arida serpunt |
| 609 | vulnera et in molles sequitur manus impia planctus. |
| 610 | accipite infandae iusta exsequialia mortis, |
| 611 | crudeles, nimiumque mei! Nec noscere natos |
| 612 | adloquiumque aptare licet; dic, virgo, precanti, |
| 613 | quem teneo? quo nunc vestras ego saevus honore |
| 614 | prosequar inferias? O si fodienda redirent |
| 615 | lumina et in vultus saevire ex more potestas! |
| 616 | Heu dolor, heu iusto magis exaudita parentis |
| 617 | vota malaeque preces! Quisnam fuit ille deorum, |
| 618 | qui stetit orantem iuxta praereptaque verba |
| 619 | dictavit Fatis? Furor illa et movit Erinys |
| 620 | et pater et genetrix et regna oculique cadentes; |
| 621 | nil ego: per Ditem iuro dulcesque tenebras |
| 622 | immeritamque ducem, subeam sic Tartara digna |
| 623 | morte nec irata fugiat me Laius umbra. |
| 624 | ei mihi, quos nexus fratrum, quae vulnera tracto! |
| 625 | Solvite quaeso manus infestaque vincula tandem |
| 626 | dividite, et medium nunc saltem admittite patrem." |
| 627 | talia dequestus paulatim insumpserat iras |
| 628 | mortis, et occulte telum, ni nata vetaret, |
| 629 | quaerebat; sed casta manu subtraxerat enses |
| 630 | Antigone. furit inde senex: "Ubi noxia tela? |
| 631 | Heu Furiae! Num totum abiit in corpora ferrum?" |
| 632 | Dicentem comes aegra levat mutumque dolorem |
| 633 | ipsa premit, saevum gaudens planxisse parentem. |
| 634 | Olim autem inceptae clamore exterrita pugnae |
| 635 | regina extulerat notum penetralibus ensem, |
| 636 | ensem sceptriferi spolium lacrimabile Lai. |
| 637 | Multaque cum superis et diro questa cubili |
| 638 | et nati furiis et primi coniugis umbris, |
| 639 | luctata est dextra, et prono vix pectore ferrum |
| 640 | intravit tandem: venas perrumpit aniles |
| 641 | vulnus et infelix lustratur sanguine lectus. |
| 642 | Illius exili stridentem in pectore plagam |
| 643 | Ismene collapsa super lacrimisque comisque |
| 644 | siccabat plangens: qualis Marathonide silva |
| 645 | flebilis Erigone caesi prope funera patris |
| 646 | questibus absumptis tristem iam iungere nodum |
| 647 | coeperat et fortes ramos moritura ligabat. |
| 648 | Et iam laeta ducum spes elusisse duorum |
| 649 | res Amphionias alio sceptrumque maligna |
| 650 | transtulerat Fortuna manu, Cadmique tenebat |
| 651 | iura Creon. Miser heu bellorum terminus! Illi |
| 652 | pugnarant fratres. hunc et Mavortia clamant |
| 653 | semina, et impensus patriae paulo ante Menoeceus |
| 654 | conciliat populis. scandit fatale tyrannis |
| 655 | flebilis Aoniae solium: pro blanda potestas |
| 656 | et sceptri malesuadus amor! Numquamne priorum |
| 657 | haerebunt documenta novis? iuvat ecce nefasto |
| 658 | stare loco regimenque manu tractare cruentum! |
| 659 | quid melior Fortuna potest? iam flectere patrem |
| 660 | incipit atque datis abolere Menoecea regnis. |
| 661 | Primum adeo saevis imbutus moribus aulae |
| 662 | indicium specimenque sui iubet igne supremo |
| 663 | arceri Danaos, nudoque sub axe relinqui |
| 664 | infelix bellum et tristes sine sedibus umbras. |
| 665 | Mox reducem Ogygiae congressus limine portae |
| 666 | Oedipoden timuit paulum, seseque minorem |
| 667 | confessus tacite, promptamque coercuit iram; |
| 668 | sed redit in regem caecumque audentius hostem |
| 669 | increpitans: "Procul" inquit, "abi, victoribus omen |
| 670 | invisum, et Furias averte ac moenia lustra |
| 671 | discessu Thebana tuo! spes longa peractast: |
| 672 | vade, iacent nati. quae iam tibi vota supersunt?" |
| 673 | Horruit instinctu rabido, steteruntque trementes |
| 674 | ceu visu squalore genae, seniumque recessit. |
| 675 | Tunc natam baculumque manu dimisit, et irae |
| 676 | innixus tumido vocem de pectore rumpit: |
| 677 | "Iamne vacat saevire, Creon? modo perfida regna |
| 678 | fortunaeque locum nostrae, miserande, subisti, |
| 679 | et tibi iam fas est regum calcare ruinas? |
| 680 | Iam tumulis victos, socios iam moenibus arces? |
| 681 | Macte, potes digne Thebarum sceptra tueri. |
| 682 | Haec tua prima dies, sed cur nova contrahis amens |
| 683 | iura? quid anguste tantos metiris honores? |
| 684 | exilium intendis. timida inclementia regum |
| 685 | ista! feros avidus quin protinus imbuis enses? |
| 686 | Crede, licet, veniat cupidus parere satelles |
| 687 | intrepidusque secet non evitantia colla. |
| 688 | Incipe! An exspectas, ut pronus supplice dextra |
| 689 | sternar et immitis domini vestigia quaeram ? |
| 690 | finge autem temptare, sines? mihine ulla minaris |
| 691 | supplicia, aut ullos reris superesse timores? |
| 692 | Linquere tecta iubes? Caelum terramque reliqui |
| 693 | sponte atque ultricem crudelis in ora retorsi |
| 694 | non ullo cogente manum: quid tale iubere, |
| 695 | rex inimice, potes? Fugio excedoque nefandis |
| 696 | sedibus; an refert quo funera longa measque |
| 697 | transportem tenebras? Ne non gens cuncta precanti |
| 698 | concedat, patriae quantum miser incubo terrae? |
| 699 | Sed dulces Thebae. Nimirum hic clarior ortus, |
| 700 | et meliora meos permulcent sidera vultus, |
| 701 | hic genetrix natique. habeas Thebana regasque |
| 702 | moenia, quo Cadmus, quo Laius omine rexit |
| 703 | quoque ego; sic thalamos, sic pignora fida capessas, |
| 704 | nec tibi sit virtus fortunam evadere dextra. |
| 705 | sed lucem deprensus ames. satis omina sanxi, |
| 706 | duc, age, nata procul. Quid te autem luctibus addo? |
| 707 | da, rex magne, ducem. " timuit miseranda relinqui |
| 708 | Antigone mutatque preces: "Felicia per te |
| 709 | regna, verende Creon, sanctasque Menoeceos umbras: |
| 710 | da veniam adflicto dictisque ignosce superbis. |
| 711 | Hunc morem fandi longae fecere querelae; |
| 712 | nec soli ferus iste tibi: sic fata deosque |
| 713 | adloquitur, durus luctu, facilisque nec ipsi |
| 714 | saepe mihi; pridem indomito sub pectore vivit |
| 715 | libertas misera et saevae spes aspera mortis. |
| 716 | et nunc ecce tuas irritat callidus iras |
| 717 | suppliciumque cupit; sed tu maioribus, oro, |
| 718 | imperii potiare bonis altusque iacentes |
| 719 | praetereas, et magna ducum vereare priorum |
| 720 | funera. et hic quondam solio sublimis et armis |
| 721 | saeptus opem miseris et iura, potentibus aequus |
| 722 | supplicibusque, dabat, cui nunc ex agmine tanto |
| 723 | una comes, necdum exsul erat. Felicibus hicne |
| 724 | obstat? in hunc odiis et regni viribus exis, |
| 725 | hunc abigis tectis? An ne prope limina clarum |
| 726 | ingemat et votis intempestivus oberret? |
| 727 | Pone metum, procul usque tua submotus ab aula |
| 728 | flebit; ego erectum subigam et servire docebo, |
| 729 | coetibus abducam solaque in sede recondam. |
| 730 | Exsul erit. Nam quae migranti externa patebunt |
| 731 | moenia? vis Argos eat hostilesque Mycenas |
| 732 | squalidus irreptet, victique ad limen Adrasti |
| 733 | Aonias referat clades, tenuemque precetur |
| 734 | rex Thebanus opem? Miserae quid crimina gentis |
| 735 | pandere, quid casus iuvat ostentare pudendos? |
| 736 | Conde, precor, quodcumque sumus, nec longa precamur |
| 737 | dona, Creon: miserere senis, maestosque parentis |
| 738 | hic, precor, hic manes indulge ponere: certe |
| 739 | Thebanos sepelire licet". Sic orat humique |
| 740 | volvitur; abducit genitor saevumque minatur |
| 741 | indignans veniam. Qualis leo rupe sub alta, |
| 742 | quem viridem quondam silvae montesque tremebant, |
| 743 | iam piger et longo iacet exarmatus ab aevo, |
| 744 | magna tamen facies et non adeunda senectus; |
| 745 | et si demissas veniat mugitus ad aures, |
| 746 | erigitur meminitque sui, viresque solutas |
| 747 | ingemit et campis alios regnare leones. |
| 748 | Flectitur adfatu, sed non tamen omnia rector |
| 749 | supplicis indulget lacrimis partemque recidit |
| 750 | muneris. "Haud" inquit, "patriis prohibebere longe |
| 751 | finibus, occursu dum non pia templa domosque |
| 752 | commacules. Habeant te lustra tuusque Cithaeron; |
| 753 | atque haec ecce tuis tellus habitabilis umbris, |
| 754 | qua bellum geminaeque iacent in sanguine gentes". |
| 755 | Sic ait, et ficto comitum vulgique gementis |
| 756 | assensu limen tumidus regale petebat. |
| 757 | Interea pulsi vallum exitiale Pelasgi |
| 758 | destituunt furto; nulli sua signa suusque |
| 759 | ductor: eunt taciti passim et pro funere pulchro |
| 760 | dedecorem amplexi vitam reditusque pudendos. |
| 761 | nox favet et grata profugos amplectitur umbra. |