Statius, Thebais, Liber IX
| 1 | Asperat Aonios rabies audita cruenti |
| 2 | Tydeos; ipsi etiam minus ingemuere iacentem |
| 3 | Inachidae, culpantque virum et rupisse queruntur |
| 4 | fas odii; quin te, divum implacidissime, quamquam |
| 5 | praecipuum tunc caedis opus, Gradive, furebas, |
| 6 | offensum virtute ferunt, nec comminus ipsum |
| 7 | ora, sed et trepidos alio torsisse iugales. |
| 8 | Ergo profanatum Melanippi funus acerbo |
| 9 | vulnere non aliis ultum Cadmeia proles |
| 10 | insurgunt stimulis, quam si turbata sepulcris |
| 11 | ossa patrum monstrisque datae crudelibus urnae. |
| 12 | accendit rex ipse super: "Quisquamne Pelasgus |
| 13 | mitis adhuc hominemque gerit? Iam morsibus uncis |
| 14 | - pro furor! usque adeo tela exsatiavimus!- artus |
| 15 | dilacerant. Nonne Hyrcanis bellare putatis |
| 16 | tigribus, aut saevos Libyae contra ire leones? |
| 17 | Et nunc ille iacet - pulchra o solacia leti!- |
| 18 | ore tenens hostile caput, dulcique nefandus |
| 19 | immoritur tabo; nos ferrum immite facesque, |
| 20 | illis nuda odia, et feritas iam non eget armis. |
| 21 | sic pergant rabidi claraque hac laude fruantur, |
| 22 | dum videas haec, summe pater. sed enim hiscere campos |
| 23 | conquesti terraeque fugam mirantur; an istos |
| 24 | vel sua portet humus? " Magno sic fatus agebat |
| 25 | procursu fremituque viros, furor omnibus idem |
| 26 | Tydeos invisi spoliis raptoque potiri |
| 27 | corpore. Non aliter subtexunt astra catervae |
| 28 | incestarum avium, longe quibus aura nocentem |
| 29 | aera desertasque tulit sine funere mortes; |
| 30 | illo avidae cum voce ruunt, sonat arduus aether |
| 31 | plausibus, et caelo volucres cessere minores. |
| 32 | Fama per Aonium rapido vaga murmure campum |
| 33 | spargitur in turmas, solito pernicior index |
| 34 | cum lugenda refert, donec, cui maxima fando |
| 35 | damna vehit, trepidas lapsa est Polynicis ad aures. |
| 36 | diriguit iuvenis lacrimaeque haesere paratae, |
| 37 | et cunctata fides; nimium nam cognita virtus |
| 38 | Oenidae credi letum suadetque vetatque. |
| 39 | sed postquam haud dubio clades auctore repertast, |
| 40 | nox oculos mentemque rapit; tum sanguine fixo |
| 41 | membra simul, simul arma ruunt: madet ardua fletu |
| 42 | iam galea atque ocreae clipeum excepere cadentem. |
| 43 | it maestus genua aegra trahens hastamque sequentem, |
| 44 | vulneribus ceu mille gravis totosque per artus |
| 45 | saucius, absistunt socii monstrantque gementes. |
| 46 | Tandem ille abiectis, vix quae portaverat, armis |
| 47 | nudus in egregii vacuum iam corpus amici |
| 48 | procidit et tali lacrimas cum voce profudit: |
| 49 | "Hasne tibi, armorum spes o suprema meorum, |
| 50 | Oenide, gratis, haec praemia digna rependi, |
| 51 | nudus ut invisa Cadmi tellure iaceres |
| 52 | sospite me? Nunc exsul ego aeternumque fugatus, |
| 53 | quando alius misero ac melior mihi frater ademptus. |
| 54 | Nec iam sortitus veteres regnique nocentis |
| 55 | periurum diadema peto: quo gaudia tanti |
| 56 | empta mihi aut sceptrum, quod non tua dextera tradet? |
| 57 | ite, viri, totumque fero me linquite fratri: |
| 58 | nil opus arma ultra temptare et pergere mortis; |
| 59 | ite, precor; quid iam dabitis mihi denique maius? |
| 60 | Tydea consumpsi! Quanam hoc ego morte piabo? |
| 61 | o socer, o Argi! et primae bona iurgia noctis, |
| 62 | alternaeque manus et longi pignus amoris |
| 63 | ira brevis; non me ense tuo tum, maxime Tydeu, |
| 64 | - et poteras - nostri mactatum in limine Adrasti! |
| 65 | Quin etiam Thebas me propter et impia fratris |
| 66 | tecta libens, unde haud alius remeasset, adisti, |
| 67 | ceu tibimet sceptra et proprios laturus honores. |
| 68 | Iam Telamona pium, iam Thesea fama tacebat. |
| 69 | qualis et ecce iaces? quae primum vulnera mirer? |
| 70 | Quis tuus hic, quis ab hoste cruor? Quae te agmina quive |
| 71 | innumeri stravere globi? num Pallas et ipse |
| 72 | invidit pater et tota Mars impulit hasta?" |
| 73 | Sic ait, et maerens etiamnum lubrica tabo |
| 74 | ora viri tergit lacrimis dextraque reponit. |
| 75 | "Tune meos hostis hucusque exosus, et ultra |
| 76 | sospes ego? " Exuerat vagina turbidus ensem |
| 77 | aptabatque neci: comites tenuere, socerque |
| 78 | castigat bellique vices ac fata revolvens |
| 79 | solatur tumidum, longeque a corpore caro |
| 80 | paulatim, unde dolor letique animosa voluntas, |
| 81 | amovet ac tacite ferrum inter verba reponit. |
| 82 | Ducitur amisso qualis consorte laborum |
| 83 | deserit inceptum media inter iugera sulcum |
| 84 | taurus iners colloque iugum deforme remisso |
| 85 | parte trahit, partem lacrimans sustentat arator. |
| 86 | Ecce autem hortatus Eteoclis et arma secuti, |
| 87 | lecta manus, iuvenes, quos nec Tritonia bello, |
| 88 | nec prope collata sprevisset cuspide Mavors, |
| 89 | adventant; contra collecta ut pectora parmae |
| 90 | fixerat atque hastam longe protenderat, haeret |
| 91 | arduus Hippomedon: ceu fluctibus obvia rupes, |
| 92 | cui neque de caelo metus et fracta aequora cedunt, |
| 93 | stat cunctis immota minis, fugit ipse rigentem |
| 94 | pontus et ex alto miserae novere carinae. |
| 95 | Tunc prior Aonides - validam simul eligit hastam -: |
| 96 | "Non pudet hos manis, haec infamantia bellum |
| 97 | funera dis coram et caelo inspectante tueri? |
| 98 | scilicet egregius sudor memorandaque virtus |
| 99 | hanc tumulare feram? Ne non maerentibus Argos |
| 100 | exsequiis lacrimandus eat, mollique feretro |
| 101 | infandam eiectans saniem! Dimittite curam. |
| 102 | Nullae illum volucres, nulla impia monstra nec ipse, |
| 103 | si demus, pius ignis edat". Nec plura, sed ingens |
| 104 | intorquet iaculum, duro quod in aere moratum |
| 105 | transmissumque tamen clipei stetit orbe secundo. |
| 106 | Inde Pheres acerque Lycus; sed cassa Pheretis |
| 107 | hasta redit, Lycus excelso terrore comantem |
| 108 | perstringit galeam: convulsae cuspide longe |
| 109 | diffugere iubae patuitque ingloria cassis. |
| 110 | Ipse nec ire retro, nec in obvia concitus arma |
| 111 | exsilit, inque eadem sese vestigia semper |
| 112 | obversus cunctis profert recipitque, nec umquam |
| 113 | longius indulget dextrae motusque per omnis |
| 114 | corpus amat, corpus servans circumque supraque |
| 115 | vertitur. Imbellem non sic amplexa iuvencum |
| 116 | infestante lupo tunc primum feta tuetur |
| 117 | mater et ancipiti circumfert cornua gyro; |
| 118 | ipsa nihil metuens sexusque oblita minoris |
| 119 | spumat et ingentis imitatur femina tauros. |
| 120 | Tandem intermissa iaculantum nube potestas |
| 121 | reddere tela fuit; iamque et Sicyonius Alcon |
| 122 | venerat auxilio, Pisaeaque praepetis Idae |
| 123 | turma subit cuneumque replent. is laetus in hostis |
| 124 | Lernaeam iacit ipse trabem, volat illa sagittis |
| 125 | aequa fuga mediumque nihil cunctata Politen |
| 126 | transabit et iuncti clipeum cavat improba Mopsi. |
| 127 | Phocea tum Cydona Tanagraeumque Phalanthum |
| 128 | atque Erycem, hunc retro conversum et tela petentem, |
| 129 | dum spes nulla necis, crinito a vertice figit; |
| 130 | faucibus ille cavis hastam non ore receptam |
| 131 | miratur moriens, pariterque et murmure plenus |
| 132 | sanguis et expulsi salierunt cuspide dentes. |
| 133 | ausus erat furto dextram iniectare Leonteus, |
| 134 | pone viros atque arma latens, positumque trahebat |
| 135 | prenso crine caput: vidit, quamquam undique crebrae, |
| 136 | Hippomedon, ante ora minae, saevoque protervam |
| 137 | abstulit ense manum; simul increpat: "Hanc tibi Tydeus, |
| 138 | Tydeus ipse rapit; post et confecta virorum |
| 139 | fata time magnosque miser fuge tangere manis!" |
| 140 | Ter Cadmea phalanx torvum abduxere cadaver, |
| 141 | ter retrahunt Danai: Siculi velut anxia puppis |
| 142 | seditione maris nequiquam obstante magistro |
| 143 | errat et averso redit in vestigia velo. |
| 144 | Non ibi Sidoniae valuissent pellere coepto |
| 145 | Hippomedonta manus, non illum impacta moverent |
| 146 | tormenta oppositum, formidatique superbis |
| 147 | turribus impulsus temptato umbone redissent. |
| 148 | Sed memor Elysii regis noxasque recensens |
| 149 | Tydeos in medios astu subit impia campos |
| 150 | Tisiphone: sensere acies subitusque cucurrit |
| 151 | sudor equis sudorque viris, quamquam ore remisso |
| 152 | Inachium fingebat Halyn, nusquam impius ignis |
| 153 | verberaque, et iussi tenuere silentia crines. |
| 154 | Arma gerit iuxtaque feri latus Hippomedontis |
| 155 | blanda genas vocemque venit, tamen ille loquentis |
| 156 | extimuit vultus admiraturque timorem. |
| 157 | Illa autem lacrimans "Tu nunc" ait "inclite, frustra |
| 158 | exanimes socios inhumataque corpora Graium |
| 159 | - scilicet is nobis metus, aut iam cura sepulcri?- |
| 160 | protegis; ipse manu Tyria tibi captus Adrastus |
| 161 | raptatur, teque ante alios, te voce manuque |
| 162 | invocat; heu qualem lapsare in sanguine vidi, |
| 163 | exutum canos lacero diademate crines! |
| 164 | Nec procul hinc, adverte oculos: ubi plurimus ille |
| 165 | pulvis, ubi ille globus". Paulum stetit anxius heros |
| 166 | librabatque metus; premit aspera virgo: "Quid haeres? |
| 167 | imus? an hi retinent manes, et vilior ille |
| 168 | qui superest? " Miserum sociis opus et sua mandat |
| 169 | proelia et unanimi vadit desertor amici, |
| 170 | respiciens tamen et revocent si forte paratus. |
| 171 | Inde legens turbata trucis vestigia divae |
| 172 | huc illuc frustra ruit avius, impia donec |
| 173 | Eumenis ex oculis reiecta caerula parma |
| 174 | fugit et innumeri galeam rupere cerastae. |
| 175 | Aspicit infelix discussa nube quietos |
| 176 | Inachidas currumque nihil metuentis Adrasti. |
| 177 | Et Tyrii iam corpus habent, iam gaudia magnae |
| 178 | testantur voces, victorque ululatus aderrat |
| 179 | auribus occultoque ferit praecordia luctu. |
| 180 | Ducitur hostili - pro dura potentia fati!- |
| 181 | Tydeus ille solo, modo cui Thebana sequenti |
| 182 | agmina, sive gradus seu frena effunderet, ingens |
| 183 | limes utrimque datus; numquam arma manusque quiescunt |
| 184 | - nulla viri feritas -: iuvat ora rigentia leto |
| 185 | et formidatos impune lacessere vultus. |
| 186 | Hic amor, hoc una timidi fortesque sequuntur |
| 187 | nobilitare manus, infectaque sanguine tela |
| 188 | coniugibus servant parvisque ostendere natis. |
| 189 | Sic ubi Maura diu populatum rura leonem, |
| 190 | quem propter clausique greges vigilantque magistri, |
| 191 | pastorum lassae debellavere cohortes: |
| 192 | gaudet ager, magno subeunt clamore coloni, |
| 193 | praecerpuntque iubas immaniaque ora recludunt |
| 194 | damnaque commemorant, seu iam sub culmine fixus |
| 195 | excubat, antiquo seu pendet gloria luco. |
| 196 | At ferus Hippomedon quamquam iam sentit inane |
| 197 | auxilium et seram rapto pro corpore pugnam, |
| 198 | it tamen et caecum rotat irrevocabilis ensem, |
| 199 | vix socios hostesque, nihil dum tardet euntem, |
| 200 | secernens; sed caede nova iam lubrica tellus |
| 201 | armaque seminecesque viri currusque soluti |
| 202 | impediunt laevumque femur, quod cuspide fixum |
| 203 | regis Echionii, sed dissimulaverat ardens, |
| 204 | sive ibi nescierat. maestum videt Hoplea tandem; |
| 205 | Tydeos hic magni fidus comes et modo frustra |
| 206 | armiger alipedem prona cervice tenebat |
| 207 | fatorum ignarum domini solumque frementem, |
| 208 | quod vacet, inque acies audentior ille pedestres. |
| 209 | Hunc aspernantem tumido nova pondera tergo |
| 210 | - unam quippe manum domitis expertus ab annis - |
| 211 | corripit adfaturque: "Quid o nova fata recusas, |
| 212 | infelix sonipes? Numquam tibi dulce superbi |
| 213 | regis onus; non iam Aetolo satiabere campo |
| 214 | gaudentemque iubam per stagna Acheloia solves. |
| 215 | quod superest, caros, i, saltem ulciscere manes |
| 216 | aut sequere extorrem, ne tu quoque laeseris umbras |
| 217 | captivus tumidumque equitem post Tydea portes". |
| 218 | Audisse accensumque putes: hoc fulmine raptum |
| 219 | abstulit et similes minus indignatur habenas. |
| 220 | semifer aeria talis Centaurus ab Ossa |
| 221 | desilit in valles, ipsum nemora alta tremescunt, |
| 222 | campus equum. Trepidi cursu glomerantur anhelo |
| 223 | Labdacidae, premit ille super, necopinaque ferro |
| 224 | colla metens linquit truncos post terga cadentes. |
| 225 | Ventum erat ad fluvium; solito tunc plenior alveo |
| 226 | - signa mali - magna se mole Ismenos agebat. |
| 227 | Illa brevis requies, illo timida agmina lassam |
| 228 | de campis egere fugam; stupet hospita belli |
| 229 | unda viros claraque armorum incenditur umbra. |
| 230 | Insiluere vadis, magnoque fragore solutus |
| 231 | agger et adversae latuerunt pulvere ripae. |
| 232 | ille quoque hostiles saltu maiore per undas |
| 233 | irruit attonitis - longum dimittere habenas -, |
| 234 | sicut erat, tantum viridi defixa parumper |
| 235 | caespite populeo commendat spicula trunco. |
| 236 | Tunc vero exanimes tradunt rapientibus ultro |
| 237 | arma vadis: alii demissa casside, quantum |
| 238 | tendere conatus animae valuere, sub undis |
| 239 | turpe latent; multi fluvium transmittere nando |
| 240 | adgressi, sed vincla tenent laterique repugnat |
| 241 | balteus et madidus deducit pectora thorax. |
| 242 | Qualis caeruleis tumido sub gurgite terror |
| 243 | piscibus, arcani quotiens devexa profundi |
| 244 | scrutantem delphina vident; fugit omnis in imos |
| 245 | turba lacus viridisque metu stipantur in algas: |
| 246 | nec prius emersi, quam summa per aequora flexus |
| 247 | emicet et visis malit certare carinis: |
| 248 | talis agit sparsos mediisque in fluctibus heros |
| 249 | frena manu pariter, pariter regit arma, pedumque |
| 250 | remigio sustentat equus; consuetaque campo |
| 251 | fluctuat et mersas levis ungula quaerit harenas. |
| 252 | sternit Iona Chromis, Chromin Antiphos, Antiphon Hypseus, |
| 253 | Hypseus Astyagen evasurumque relicto |
| 254 | amne Linum, ni fata vetent et stamine primo |
| 255 | ablatum tellure mori. Premit agmina Thebes |
| 256 | Hippomedon, turbat Danaos Asopius Hypseus: |
| 257 | amnis utrumque timet, crasso vada mutat uterque |
| 258 | sanguine, et e fluvio neutri fatale reverti. |
| 259 | iam laceri pronis volvuntur cursibus artus |
| 260 | oraque et abscisae redeunt in pectora dextrae, |
| 261 | spicula iam clipeosque leves arcusque remissos |
| 262 | unda vehit, galeasque vetant descendere cristae: |
| 263 | summa vagis late sternuntur flumina telis, |
| 264 | ima viris; illic luctantur corpora leto, |
| 265 | efflantisque animas retro premit obvius amnis. |
| 266 | Flumineam rapiente vado puer Argipus ulmum |
| 267 | prenderat, insignis umeros ferus ense Menoeceus |
| 268 | amputat; ille cadens, nondum conamine adempto, |
| 269 | truncus in excelsis spectat sua bracchia ramis. |
| 270 | Hypseos hasta Tagen ingenti vulnere mersit, |
| 271 | ille manet fundo, rediit pro corpore sanguis. |
| 272 | Desiluit ripis fratrem rapturus Agenor |
| 273 | heu! miser et tenuit, sed saucius ille levantem |
| 274 | degravat amplexu: poterat resolutus Agenor |
| 275 | emersisse vadis, piguit sine fratre reverti. |
| 276 | Surgentem dextra Capetum vulnusque minantem |
| 277 | sorbebat rapidus nodato gurgite vertex; |
| 278 | iam vultu, iam crine latet, iam dextera nusquam, |
| 279 | ultimus abreptas ensis descendit in undas. |
| 280 | Mille modis leti miseros mors una fatigat. |
| 281 | Induit a tergo Mycalesia cuspis Agyrten; |
| 282 | respexit: nusquam auctor erat, sed concita tractu |
| 283 | gurgitis effugiens invenerat hasta cruorem. |
| 284 | Figitur et validos sonipes Aetolus in armos, |
| 285 | exsiluitque alte vi mortis et aera pendens |
| 286 | verberat; haud tamen est turbatus flumine ductor, |
| 287 | sed miseratur equum, magnoque ex vulnere telum |
| 288 | exuit ipse gemens et sponte remisit habenas. |
| 289 | inde pedes repetit pugnas gressuque manuque |
| 290 | certior, et segnem Nomium fortemque Mimanta |
| 291 | Thebaeumque Lichan Anthedoniumque Lycetum |
| 292 | continuat ferro geminisque e fratribus unum |
| 293 | Thespiaden; eadem poscenti fata Panemo: |
| 294 | "Vive superstes" ait "diraeque ad moenia Thebes |
| 295 | solus abi, miseros non decepture parentes. |
| 296 | Di bene, quod pugnas rapidum deiecit in amnem |
| 297 | sanguinea Bellona manu: trahit unda timentes |
| 298 | gurgite gentili, nuda nec flebilis umbra |
| 299 | stridebit vestros Tydeus inhumatus ad ignes; |
| 300 | ibitis aequoreis crudelia pabula monstris, |
| 301 | illum terra vehit suaque in primordia solvet". |
| 302 | Sic premit adversos et acerbat vulnera dictis |
| 303 | ac nunc ense furit, nunc tela natantia captans |
| 304 | ingerit: innuptae comitem Therona Dianae, |
| 305 | ruricolamque Gyan cum fluctivago Ergino, |
| 306 | intonsumque Hersen contemptoremque profundi |
| 307 | Crethea, nimbosam qui saepe Caphereos arcem |
| 308 | Euboicasque hiemes parva transfugerat alno. |
| 309 | Quid non fata queant? Traiectus pectora ferro |
| 310 | volvitur in fluctus, heu cuius naufragus undae! |
| 311 | Te quoque sublimi tranantem flumina curru, |
| 312 | dum socios, Pharsale, petis, resupinat ademptis |
| 313 | Dorica cuspis equis; illos violentia saevi |
| 314 | gurgitis infelixque iugi concordia mergit. |
| 315 | Nunc age, quis tumidis magnum inclinaverit undis |
| 316 | Hippomedonta labor, cur ipse excitus in arma |
| 317 | Ismenos, doctae nosse indulgete sorores: |
| 318 | vestrum opus ire retro et senium depellere famae. |
| 319 | Gaudebat Fauno Nymphaque Ismenide natus |
| 320 | maternis bellare tener Crenaeus in undis, |
| 321 | Crenaeus, cui prima dies in gurgite fido |
| 322 | et natale vadum et virides cunabula ripae. |
| 323 | Ergo ratus nihil Elysias ibi posse Sorores, |
| 324 | laetus adulantem nunc hoc nunc margine ab illo |
| 325 | transit avum, levat unda gradus, seu defluus ille, |
| 326 | sive obliquus eat; nec cum subit obvius, ullas |
| 327 | stagna dedere moras pariterque revertitur amnis. |
| 328 | Non Anthedonii tegit hospitis inguina pontus |
| 329 | blandior, aestivo nec se magis aequore Triton |
| 330 | exserit, aut carae festinus ad oscula matris |
| 331 | cum remeat tardumque ferit delphina Palaemon. |
| 332 | Arma decent umeros, clipeusque insignis et auro |
| 333 | lucidus Aoniae caelatur origine gentis. |
| 334 | Sidonis hic blandi per candida terga iuvenci, |
| 335 | iam secura maris, teneris iam cornua palmis |
| 336 | non tenet, extremis adludunt aequora plantis; |
| 337 | ire putes clipeo fluctusque secare iuvencum. |
| 338 | Adiuvat unda fidem pelago nec discolor amnis. |
| 339 | Tunc audax pariter telis et voce proterva |
| 340 | Hippomedonta petit: "Non haec fecunda veneno |
| 341 | Lerna, nec Herculeis haustae serpentibus undae: |
| 342 | sacrum amne, sacrum - et miser experiere!- deumque |
| 343 | altrices irrumpis aquas". nihil ille, sed ibat |
| 344 | comminus; opposuit cumulo se densior amnis |
| 345 | tardavitque manum, vulnus tamen illa retentum |
| 346 | pertulit atque animae tota in penetralia sedit. |
| 347 | Horruit unda nefas, silvae flevistis utraeque, |
| 348 | et graviora cavae sonuerunt murmura ripae. |
| 349 | Vltimus ille sonus moribundo emersit ab ore: |
| 350 | "Mater!" In hanc miseri ceciderunt flumina vocem. |
| 351 | At genetrix coetu glaucarum cincta sororum |
| 352 | protinus icta malo vitrea de valle solutis |
| 353 | exsiluit furibunda comis, ac verbere crebro |
| 354 | oraque pectoraque et viridem scidit horrida vestem. |
| 355 | Vtque erupit aquis iterumque iterumque trementi |
| 356 | ingeminat "Crenaee" sono: nusquam ille, sed index |
| 357 | desuper, a miserae nimium noscenda parenti, |
| 358 | parma natat; iacet ipse procul, qua mixta supremum |
| 359 | Ismenon primi mutant confinia ponti. |
| 360 | fluctivagam sic saepe domum madidosque penates |
| 361 | Alcyone deserta gemit, cum pignora saevus |
| 362 | Auster et algentis rapuit Thetis invida nidos. |
| 363 | mergitur orba iterum, penitusque occulta sub undis |
| 364 | limite non uno, liquidum qua subter eunti |
| 365 | lucet iter, miseri nequiquam funera nati |
| 366 | vestigat, plangitque tamen; saepe horridus amnis |
| 367 | obstat, et obducto caligant sanguine visus. |
| 368 | illa tamen praeceps in tela offendit et enses |
| 369 | scrutaturque manu galeas et prona reclinat |
| 370 | corpora; nec ponto submota intrabat amaram |
| 371 | Dorida, possessum donec iam fluctibus altis |
| 372 | Nereidum miserata cohors ad pectora matris |
| 373 | impulit. Illa manu ceu vivum amplexa reportat |
| 374 | insternitque toris riparum atque umida siccat |
| 375 | mollibus ora comis, atque haec ululatibus addit: |
| 376 | Hoc tibi semidei munus tribuere parentes |
| 377 | nec mortalis avus? Sic nostro in gurgite regnas? |
| 378 | Mitior haec misero discors alienaque tellus, |
| 379 | mitior unda maris, quae iuxta flumina corpus |
| 380 | rettulit et miseram visa exspectasse parentem. |
| 381 | hine mei vultus? haec torvi lumina patris? |
| 382 | hi crines undantis avi? tu nobile quondam |
| 383 | undarum nemorumque decus, quo sospite maior |
| 384 | diva et nympharum longe regina ferebar. |
| 385 | Heu ubinam ille frequens modo circa limina matris |
| 386 | ambitus orantesque tibi servire Napaeae? |
| 387 | cur nunc te, melius saevo mansure profundo, |
| 388 | amplexu misero tumulis, Crenaee, reporto |
| 389 | non mihi? Nec tantae pudet heu miseretque ruinae, |
| 390 | dure parens? Quae te alta et ineluctabilis imo |
| 391 | condidit amne palus, quo nec tam cruda nepotis |
| 392 | funera, nec nostri valeant perrumpere planctus? |
| 393 | ecce furit iactatque tuo se in gurgite maior |
| 394 | Hippomedon, illum ripaeque undaeque tremescunt, |
| 395 | illius impulsu nostrum bibit unda cruorem: |
| 396 | tu piger et trucibus facilis servire Pelasgis. |
| 397 | Ad cineres saltem supremaque iusta tuorum, |
| 398 | saeve, veni, non hic solum accensure nepotem". |
| 399 | His miscet planctus multumque indigna cruentat |
| 400 | pectora, caeruleae referunt lamenta sorores: |
| 401 | qualiter Isthmiaco nondum Nereida portu |
| 402 | Leucothean planxisse ferunt, dum pectore anhelo |
| 403 | frigidus in matrem saevum mare respuit infans. |
| 404 | At pater arcano residens Ismenos in antro, |
| 405 | unde aurae nubesque bibunt atque imbrifer arcus |
| 406 | pascitur et Tyrios melior venit annus in agros, |
| 407 | ut lamenta procul, quamquam strepit ipse, novosque |
| 408 | accepit natae gemitus, levat aspera musco |
| 409 | colla gravemque gelu crinem, ceciditque soluta |
| 410 | pinus adulta manu dimissaque volvitur urna. |
| 411 | Illum per ripas annoso scrupea limo |
| 412 | ora exsertantem silvae fluviique minores |
| 413 | mirantur: tantus tumido de gurgite surgit, |
| 414 | spumosum attollens apicem lapsuque sonoro |
| 415 | pectora caeruleae rivis manantia barbae. |
| 416 | Obvia cognatos gemitus casumque nepotis |
| 417 | Nympharum docet una patrem monstratque cruentum |
| 418 | auctorem dextramque premit: stetit arduus alto |
| 419 | amne, manuque genas et nexa virentibus ulvis |
| 420 | cornua concutiens sic turbidus ore profundo |
| 421 | incipit: "Huncne mihi, superum regnator, honorem, |
| 422 | quod totiens hospesque tuis et conscius actis |
| 423 | - nec memorare timor - falsa nunc improba fronte |
| 424 | cornua, nunc vetitam currus deiungere Phoeben, |
| 425 | dotalesque rogos deceptaque fulmina vidi |
| 426 | praecipuosque alui natorum? An vilis et illis |
| 427 | gratia? Ad hunc certe repsit Tirynthius amnem, |
| 428 | hac tibi flagrantem Bromium restinximus unda. |
| 429 | aspice quas fluvio caedes, quae funera portem, |
| 430 | continuus telis alioque adopertus acervo. |
| 431 | Omne vadum belli series tenet, omnis anhelat |
| 432 | unda nefas, subterque animae supraque recentes |
| 433 | errant et geminas iungunt caligine ripas. |
| 434 | Ille ego clamatus sacris ululatibus amnis, |
| 435 | qui molles thyrsos Baccheaque cornua puro |
| 436 | fonte lavare feror, stipatus caedibus artas |
| 437 | in freta quaero vias; non Strymonos impia tanto |
| 438 | stagna cruore natant, non spumifer altius Hebrus |
| 439 | Gradivo bellante rubet. Nec te admonet altrix |
| 440 | unda tuasque manus, iam pridem oblite parentum |
| 441 | Liber? An Eous melius pacatur Hydaspes? |
| 442 | at tu, qui tumidus spoliis et sanguine gaudes |
| 443 | insontis pueri, non hoc ex amne potentem |
| 444 | Inachon aut saevas victor revehere Mycenas, |
| 445 | ni mortalis ego et tibi ductus ab aethere sanguis". |
| 446 | Sic ait infrendens et sponte furentibus undis |
| 447 | signa dedit: mittit gelidus montana Cithaeron |
| 448 | auxilia antiquasque nives et pabula brumae |
| 449 | ire iubet; frater tacitas Asopos eunti |
| 450 | conciliat vires et hiulcis flumina venis |
| 451 | suggerit. Ipse cavae scrutatur viscera terrae |
| 452 | stagnaque torpentisque lacus pigrasque paludes |
| 453 | excutit, atque avidos tollens ad sidera vultus |
| 454 | umentis nebulas exhaurit et aera siccat. |
| 455 | Iamque super ripas utroque exstantior ibat |
| 456 | aggere, iam medium modo qui superaverat amnem |
| 457 | Hippomedon intactus aquis umerosque manusque, |
| 458 | miratur crevisse vadum seseque minorem. |
| 459 | Hinc atque hinc tumidi fluctus animosaque surgit |
| 460 | tempestas instar pelagi, cum Pliadas haurit |
| 461 | aut nigrum trepidis impingit Oriona nautis. |
| 462 | non secus aequoreo iactat Teumesius amnis |
| 463 | Hippomedonta salo, semperque umbone sinistro |
| 464 | tollitur et clipeum nigrante supervenit aestu |
| 465 | spumeus assultans, fractaque refunditur unda |
| 466 | et cumulo maiore redit; nec mole liquenti |
| 467 | contentus carpit putres servantia ripas |
| 468 | arbusta annosasque trabes eiectaque fundo |
| 469 | saxa rotat. Stat pugna impar amnisque virique, |
| 470 | indignante deo; nec enim dat terga nec ullis |
| 471 | frangitur ille minis, venientesque obvius undas |
| 472 | intrat et obiecta dispellit flumina parma. |
| 473 | Stant terra fugiente gradus, et poplite tenso |
| 474 | lubrica saxa tenet, genibusque obnixus et haerens |
| 475 | subruta fallaci servat vestigia limo, |
| 476 | sic etiam increpitans: "Unde haec, Ismene, repente |
| 477 | ira tibi? quove has traxisti gurgite vires, |
| 478 | imbelli famulate deo solumque cruorem |
| 479 | femineis experte choris, cum Bacchica mugit |
| 480 | buxus et insanae maculant trieterida matres?" |
| 481 | Dixerat; atque illi sese deus obtulit ultro |
| 482 | turbidus imbre genas et nube natantis harenae, |
| 483 | nec saevit dictis, trunca sed pectora quercu |
| 484 | ter quater oppositi, quantum ira deusque valebat, |
| 485 | impulit assurgens: tandem vestigia flexit |
| 486 | excussumque manu tegimen, conversaque lente |
| 487 | terga refert. instant undae sequiturque labantem |
| 488 | amnis ovans; nec non saxis et grandine ferri |
| 489 | desuper infestant Tyrii geminoque repellunt |
| 490 | aggere. quid faciat bellis obsessus et undis? |
| 491 | Nec fuga iam misero, nec magnae copia mortis. |
| 492 | Stabat gramineae producta crepidine ripae |
| 493 | undarum ac terrae dubio, sed amicior undis, |
| 494 | fraxinus ingentique vadum possederat umbra. |
| 495 | Huius opem - nam qua terras invaderet?- unca |
| 496 | arripuit dextra: nec pertulit illa trahentem; |
| 497 | sed maiore super, quam stabat, pondere victa |
| 498 | solvitur, et qua stagna subit radice quibusque |
| 499 | arentem mordebat humum dimissa superne |
| 500 | iniecit sese trepido ripamque, nec ultra |
| 501 | passa virum subitae vallavit ponte ruinae. |
| 502 | Huc undae coeunt, et ineluctabile caeno |
| 503 | verticibusque cavis sidit crescitque barathrum. |
| 504 | Iamque umeros, iam colla ducis sinuosa vorago |
| 505 | circuit: hic demum victus suprema fateri |
| 506 | exclamat: "Fluvione - pudet!-, Mars inclite, mergis |
| 507 | hanc animam, segnesque lacus et stagna subibo |
| 508 | ceu pecoris custos, subiti torrentis iniquis |
| 509 | interceptus aquis? Adeone occumbere ferro |
| 510 | non merui? " Tandem precibus commota Tonantem |
| 511 | Iuno subit: "Quonam miseros, sator inclite divum, |
| 512 | Inachidas, quonam usque premes? Iam Pallas et odit |
| 513 | Tydea, iam rapto tacuerunt augure Delphi: |
| 514 | en meus Hippomedon, cui gentis origo Mycenae |
| 515 | Argolicique lares numenque ante omnia Iuno |
| 516 | - sic ego fida meis?-, pelagi crudelibus ibit |
| 517 | praeda feris? certe tumulos supremaque victis |
| 518 | iusta dabas; ubi Cecropiae post proelia flammae, |
| 519 | Theseos ignis ubi est? " Non spernit coniugis aequas |
| 520 | ille preces, leviterque oculos ad moenia Cadmi |
| 521 | rettulit, et viso sederunt flumina nutu. |
| 522 | illius exsangues umeri et perfossa patescunt |
| 523 | pectora: ceu ventis alte cum elata resedit |
| 524 | tempestas, surgunt scopuli quaesitaque nautis |
| 525 | terra, et ab infestis descendunt aequora saxis. |
| 526 | Quid ripas tenuisse iuvat? Premit undique nimbo |
| 527 | telorum Phoenissa cohors, nec tegmina membris |
| 528 | ulla, omnisque patet leto; tunc vulnera manant, |
| 529 | quique sub amne diu stupuit cruor, aere nudo |
| 530 | solvitur et tenues venarum laxat hiatus, |
| 531 | incertique labant undarum e frigore gressus. |
| 532 | Procumbit, Getico qualis procumbit in Haemo |
| 533 | seu Boreae furiis putri seu robore quercus |
| 534 | caelo mixta comas, ingentemque aera laxat: |
| 535 | illam nutantem nemus et mons ipse tremescit, |
| 536 | qua tellure cadat, quas obruat ordine silvas. |
| 537 | Non tamen aut ensem galeamve audacia cuiquam |
| 538 | tangere; vix credunt oculis ingentiaque horrent |
| 539 | funera, et astrictis accedunt comminus armis. |
| 540 | Tandem adiit Hypseus telumque in morte tenenti |
| 541 | extrahit et torvos laxavit casside vultus; |
| 542 | itque per Aonios alte mucrone corusco |
| 543 | suspensam ostentans galeam et clamore superbit: |
| 544 | Hic ferus Hippomedon, hic formidabilis ultor |
| 545 | Tydeos infandi debellatorque cruenti |
| 546 | gurgitis!" Agnovit longe pressitque dolorem |
| 547 | magnanimus Capaneus, telumque immane lacertum |
| 548 | hortatur librans: "Ades o mihi, dextera, tantum |
| 549 | tu praesens bellis et inevitabile numen, |
| 550 | te voco, te solam superum contemptor adoro". |
| 551 | sic ait, et voti sese facit ipse potentem. |
| 552 | it tremebunda abies clipeum per et aerea texta |
| 553 | loricae tandemque animam sub pectore magno |
| 554 | deprendit: ruit haud alio quam celsa fragore |
| 555 | turris, ubi innumeros penitus quassata per ictus |
| 556 | labitur effractamque aperit victoribus urbem. |
| 557 | Cui super assistens: "Non infitiamur honorem |
| 558 | mortis" ait: "refer huc oculos, ego vulneris auctor; |
| 559 | laetus abi multumque aliis iactantior umbris!" |
| 560 | tunc ensem galeamque rapit clipeumque revellit |
| 561 | ipsius; exanimumque tenens super Hippomedonta |
| 562 | "Accipe" ait, "simul hostiles, dux magne, tuasque |
| 563 | exuvias, veniet cineri decus et suus ordo |
| 564 | manibus; interea iustos dum reddimus ignes, |
| 565 | hoc ultor Capaneus operit tua membra sepulcro". |
| 566 | sic anceps dura belli vice mutua Grais |
| 567 | Sidoniisque simul nectebat vulnera Mavors: |
| 568 | hic ferus Hippomedon, illic non segnior Hypseus |
| 569 | fletur, et alterni praebent solacia luctus. |
| 570 | Tristibus interea somnum turbata figuris |
| 571 | torva sagittiferi mater Tegeatis ephebi, |
| 572 | crine dato passim plantisque ex more solutis, |
| 573 | ante diem gelidas ibat Ladonis ad undas |
| 574 | purgatura malum fluvio vivente soporem. |
| 575 | Namque per attonitas curarum pondere noctes |
| 576 | saepe et delapsas adytis, quas ipsa dicarat, |
| 577 | exuvias, seque ignotis errare sepulcris |
| 578 | extorrem nemorum Dryadumque a plebe fugatam, |
| 579 | saepe novos nati bello rediisse triumphos, |
| 580 | armaque et alipedem notum comitesque videbat, |
| 581 | numquam ipsum, nunc ex umeris fluxisse pharetras, |
| 582 | effigiesque suas simulacraque nota cremari. |
| 583 | Praecipuos sed enim illa metus portendere visast |
| 584 | nox miserae totoque erexit pectore matrem. |
| 585 | Nota per Arcadias felici robore silvas |
| 586 | quercus erat, Triviae quam desacraverat ipsa |
| 587 | electam turba nemorum numenque colendo |
| 588 | fecerat: hic arcus et fessa reponere tela, |
| 589 | armaque curva suum et vacuorum terga leonum |
| 590 | figere et ingentes aequantia cornua silvas. |
| 591 | Vix ramis locus, agrestes adeo omnia cingunt |
| 592 | exuviae, et viridem ferri nitor impedit umbram. |
| 593 | Hanc, ut forte iugis longo defessa redibat |
| 594 | venatu, modo rapta ferox Erymanthidos ursae |
| 595 | ora ferens, multo proscissam vulnere cernit |
| 596 | deposuisse comam et rorantes sanguine ramos |
| 597 | exspirare solo; quaerenti Nympha cruentas |
| 598 | Maenadas atque hostem dixit saevisse Lyaeum. |
| 599 | Dum gemit et planctu circumdat pectus inani, |
| 600 | abrupere oculi noctem maestoque cubili |
| 601 | exsilit et falsos quaerit per lumina fletus. |
| 602 | Ergo ut in amne nefas merso ter crine piavit |
| 603 | verbaque sollicitas matrum solantia curas |
| 604 | addidit, armatae ruit ad delubra Dianae |
| 605 | rore sub Eoo, notasque ex ordine silvas |
| 606 | et quercum gavisa videt. tunc limina divae |
| 607 | astitit et tali nequiquam voce precatur: |
| 608 | "Virgo potens nemorum, cuius non mollia signa |
| 609 | militiamque trucem sexum indignata frequento |
| 610 | more nihil Graio - nec te gens aspera ritu |
| 611 | Colchis Amazoniaeve magis coluere catervae -: |
| 612 | si mihi non umquam thiasi ludusve protervae |
| 613 | noctis et, inviso quamvis temerata cubili, |
| 614 | non tamen aut teretes thyrsos aut mollia gessi |
| 615 | pensa, sed in tetricis et post conubia lustris, |
| 616 | sic quoque venatrix animumque innupta remansi; |
| 617 | nec mihi secretis culpam occultare sub antris |
| 618 | cura, sed ostendi prolem posuique trementem |
| 619 | ante tuos confessa pedes; nec degener ille |
| 620 | sanguinis inque meos reptavit protinus arcus, |
| 621 | tela puer lacrimis et prima voce poposcit: |
| 622 | hunc mihi - quid trepidae noctes somnusque minantur?- |
| 623 | hunc, precor, audaci qui nunc ad proelia voto |
| 624 | heu nimium tibi fisus abit, da visere belli |
| 625 | victorem, vel, si ampla peto, da visere tantum! |
| 626 | Hic sudet tuaque arma ferat. Preme dira malorum |
| 627 | signa; quid in nostris, nemoralis Delia, silvis |
| 628 | Maenades hostiles Thebanaque numina regnant? |
| 629 | Ei mihi! Cur penitus - simque augur cassa futuri!-, |
| 630 | cur penitus magnoque interpretor omine quercum? |
| 631 | quod si vera sopor miserae praesagia mittit, |
| 632 | per te maternos, mitis Dictynna, labores |
| 633 | fraternumque decus, cunctis hunc fige sagittis |
| 634 | infelicem uterum; miserae sine funera matris |
| 635 | audiat ille prior! " Dixit, fletuque soluto |
| 636 | aspicit et niveae saxum maduisse Dianae. |
| 637 | Illam diva ferox etiamnum in limine sacro |
| 638 | expositam et gelidas verrentem crinibus aras |
| 639 | linquit, et in mediis frondentem Maenalon astris |
| 640 | exsuperat saltu gressumque ad moenia Cadmi |
| 641 | destinat, interior caeli qua semita ducit |
| 642 | dis tantum, et cunctas iuxta videt ardua terras. |
| 643 | iamque fere medium Parnasi frondea praeter |
| 644 | colla tenebat iter, cum fratrem in nube corusca |
| 645 | aspicit haud solito visu: remeabat ab armis |
| 646 | maestus Echioniis, demersi funera lugens |
| 647 | auguris. irrubuit caeli plaga sidere mixto, |
| 648 | occursuque sacro pariter iubar arsit utrimque, |
| 649 | et coiere arcus et respondere pharetrae. |
| 650 | ille prior: "Scio, Labdacias, germana, cohortes |
| 651 | et nimium fortes ausum petis Arcada pugnas. |
| 652 | Fida rogat genetrix: utinam indulgere precanti |
| 653 | fata darent! en ipse mei - pudet!- irritus arma |
| 654 | cultoris frondesque sacras ad inania vidi |
| 655 | Tartara et in memet versos descendere vultus; |
| 656 | nec tenui currus terraeque abrupta coegi, |
| 657 | saevus ego immeritusque coli. Lugentia cernis |
| 658 | antra, soror, mutasque domos: haec sola rependo |
| 659 | dona pio comiti; nec tu peritura movere |
| 660 | auxilia et maestos in vanum perge labores. |
| 661 | Finis adest iuveni, non hoc mutabile fatum, |
| 662 | nec te de dubiis fraterna oracula fallunt". |
| 663 | Sed decus extremum certe" confusa vicissim |
| 664 | virgo refert, "veraeque licet solacia morti |
| 665 | quaerere, nec fugiet poenas, quicumque nefandam |
| 666 | insontis pueri scelerarit sanguine dextram |
| 667 | impius, et nostris fas sit saevire sagittis". |
| 668 | Sic effata movet gressus libandaque fratri |
| 669 | parcius ora tulit, Thebasque infesta petivit. |
| 670 | At pugna ereptis maior crudescit utrimque |
| 671 | regibus, alternosque ciet vindicta furores. |
| 672 | Hypseos hinc turmae desolatumque magistro |
| 673 | agmen, at hinc gravius fremit Hippomedontis adempti |
| 674 | orba cohors; praebent obnixi corpora ferro, |
| 675 | idem ardor rabidis externum haurire cruorem |
| 676 | ac fudisse suum, nec se vestigia mutant: |
| 677 | stat cuneo defixa acies, hostique cruento |
| 678 | dant animas et terga negant: cum lapsa per auras |
| 679 | vertice Dircaei velox Latonia montis |
| 680 | astitit; agnoscunt colles notamque tremescit |
| 681 | silva deam, saevis ubi quondam exserta sagittis |
| 682 | fecundam lasso Nioben consumpserat arcu. |
| 683 | Illum acies inter coepta iam caede superbum |
| 684 | nescius armorum et primas tunc passus habenas |
| 685 | venator raptabat equus, quem discolor ambit |
| 686 | tigris et auratis adverberat unguibus armos. |
| 687 | Colla sedent nodis et castigata iubarum |
| 688 | libertas, nemorisque notae sub pectore primo |
| 689 | iactantur niveo lunata monilia dente. |
| 690 | Ipse bis Oebalio saturatam murice pallam |
| 691 | lucentesque auro tunicas - hoc neverat unum |
| 692 | mater opus - tenui collectus in ilia vinclo, |
| 693 | cornipedis laevo clipeum demiserat armo, |
| 694 | ense gravis nimio: tereti iuvat aurea morsu |
| 695 | fibula pendentis circum latera aspera cinctus, |
| 696 | vaginaeque sonum tremulumque audire pharetrae |
| 697 | murmur et a cono missas in terga catenas; |
| 698 | interdum cristas hilaris iactare comantis |
| 699 | et pictum gemmis galeae iubar. Ast ubi pugnae |
| 700 | cassis anhela calet, resoluto vertice nudus |
| 701 | exoritur: tunc dulce comae radiisque trementes |
| 702 | dulce nitent visus et, quas dolet ipse morari, |
| 703 | nondum mutatae rosea lanugine malae. |
| 704 | nec formae sibi laude placet multumque severis |
| 705 | asperat ora minis, sed frontis servat honorem |
| 706 | ira decens. Dat sponte locum Thebana iuventus, |
| 707 | natorum memores, intentaque tela retorquent, |
| 708 | sed premit et saevas miserantibus ingerit hastas. |
| 709 | Illum et Sidoniae iuga per Teumesia Nymphae |
| 710 | bellantem atque ipso sudore et pulvere gratum |
| 711 | laudant, et tacito ducunt suspiria voto. |
| 712 | Talia cernenti mitis subit alta Dianae |
| 713 | corda dolor, fletuque genas violata "Quod" inquit, |
| 714 | "nunc tibi, quod leti quaeram, dea fida, propinqui |
| 715 | effugium? Haecne ultro properasti in proelia, saeve |
| 716 | ac miserande puer? cruda heu festinaque virtus |
| 717 | suasit et hortatrix animosi gloria leti. |
| 718 | scilicet angustum iamdudum urgentibus annis |
| 719 | Maenalium tibi, parve, nemus, perque antra ferarum |
| 720 | vix tutae sine matre viae, silvestria cuius |
| 721 | nondum tela procax arcumque implere valebas. |
| 722 | Et nunc illa meas ingentem plangit ad aras |
| 723 | invidiam surdasque fores et limina lassat: |
| 724 | tu dulces lituos ululataque proelia gaudes |
| 725 | felix et miserae tantum periture parenti". |
| 726 | Ne tamen extremo frustra morientis honori |
| 727 | adfuerit, venit in medios caligine furva |
| 728 | saepta globos, primumque levis furata sagittas |
| 729 | audacis tergo pueri caelestibus implet |
| 730 | coryton telis, quorum sine sanguine nullum |
| 731 | decidit; ambrosio tum spargit membra liquore, |
| 732 | spargit equum, ne quo violetur vulnere corpus |
| 733 | ante necem, cantusque sacros et conscia miscet |
| 734 | murmura, secretis quae Colchidas ipsa sub antris |
| 735 | nocte docet monstratque feras quaerentibus herbas. |
| 736 | Tunc vero exserto circumvolat igneus arcu |
| 737 | nec se mente regit patria, matrisque suique |
| 738 | immemor, et nimium caelestibus utitur armis: |
| 739 | ut leo, cui parvo mater Gaetula cruentos |
| 740 | suggerit ipsa cibos, cum primum crescere sensit |
| 741 | colla iubis torvosque novos respexit ad ungues, |
| 742 | indignatur ali, tandemque effusus apertos |
| 743 | liber amat campos et nescit in antra reverti. |
| 744 | Quos, age, Parrhasio sternis, puer improbe, cornu? |
| 745 | Prima Tanagraeum turbavit harundo Coroebum |
| 746 | extremo galeae primoque in margine parmae |
| 747 | angusta transmissa via, stat faucibus unda |
| 748 | sanguinis, et sacri facies rubet igne veneni. |
| 749 | Saevius Eurytion, cui luminis orbe sinistro |
| 750 | callida tergeminis acies se condidit uncis. |
| 751 | Ille trahens oculo plenam labente sagittam |
| 752 | ibat in auctorem: sed divum fortia quid non |
| 753 | tela queant? Alio geminatum lumine vulnus |
| 754 | explevit tenebras; sequitur tamen improbus hostem, |
| 755 | qua meminit, fusum donec prolapsus in Idan |
| 756 | decidit: hic saevi miser inter funera belli |
| 757 | palpitat et mortem sociosque hostesque precatur. |
| 758 | Addit Abantiadas, insignem crinibus Argum |
| 759 | et male dilectum miserae Cydona sorori. |
| 760 | Huic geminum obliqua traiecit harundine tempus, |
| 761 | exsilit hac ferrum, velox hac pinna remansit: |
| 762 | fluxit utrimque cruor. Nulli tela aspera mortis |
| 763 | dant veniam, non forma Lamum, non infula Lygdum, |
| 764 | non pubescentes texerunt Aeolon anni: |
| 765 | figitur ora Lamus, flet saucius inguina Lygdus, |
| 766 | perfossus telo niveam gemis, Aeole, frontem. |
| 767 | Te praeceps Euboea tulit, te candida Thisbe |
| 768 | miserat, hunc virides non excipietis Amyclae. |
| 769 | Numquam cassa manus, nullum sine numine fugit |
| 770 | missile, nec requies dextrae, sonitumque priori |
| 771 | iungit harundo sequens. Unum quis crederet arcum |
| 772 | aut unam saevire manum? Modo derigit ictus, |
| 773 | nunc latere alterno dubius conamina mutat, |
| 774 | nunc fugit instantes et solo respicit arcu. |
| 775 | Et iam mirantes indignantesque coibant |
| 776 | Labdacidae, primusque Iovis de sanguine claro |
| 777 | Amphion ignarus adhuc, quae funera campis |
| 778 | ille daret: "Quonam usque moram lucrabere fati, |
| 779 | o multum meritos puer orbature parentes? |
| 780 | quin etiam menti tumor atque audacia gliscit, |
| 781 | congressus dum nemo tuos pugnamque minorem |
| 782 | dignatur bellis iraque relinqueris infra. |
| 783 | I, repete Arcadiam mixtusque aequalibus illic, |
| 784 | dum ferus hic vero desaevit pulvere Mavors, |
| 785 | proelia lude domi: quodsi te maesta sepulcri |
| 786 | fama movet, dabimus leto moriare virorum!" |
| 787 | Iamdudum hunc contra stimulis gravioribus ardet |
| 788 | trux Atalantiades; necdum ille quierat, et infit: |
| 789 | "Sera etiam in Thebas, quarum hic exercitus, arma |
| 790 | profero; quisnam adeo puer ut bellare recuset |
| 791 | talibus? Arcadiae stirpem et fera semina gentis, |
| 792 | non Thebana vides: non me sub nocte silenti |
| 793 | thyias Echionio genetrix famulata Lyaeo |
| 794 | edidit, haud umquam deformis vertice mitras |
| 795 | induimus turpique manu iactavimus hastam. |
| 796 | protinus astrictos didici reptare per amnes |
| 797 | horrendasque domus magnarum intrare ferarum |
| 798 | et - Quid plura loquar? Ferrum mea semper et arcus |
| 799 | mater habet, vestri feriunt cava tympana patres". |
| 800 | Non tulit Amphion vultumque et in ora loquentis |
| 801 | telum immane rotat; sed ferri lumine diro |
| 802 | turbatus sonipes sese dominumque retorsit |
| 803 | in latus atque avidam transmisit devius hastam. |
| 804 | Acrior hoc iuvenem stricto mucrone petebat |
| 805 | Amphion, cum se medio Latonia campo |
| 806 | iecit et ante oculos omnis stetit obvia vultu. |
| 807 | Haerebat iuveni devinctus amore pudico |
| 808 | Maenalius Dorceus, cui bella suumque timorem |
| 809 | mater et audaces pueri mandaverat annos. |
| 810 | Huius tum vultu dea dissimulata profatur: |
| 811 | Hactenus Ogygias satis infestasse catervas, |
| 812 | Parthenopaee, satis; miserae iam parce parenti, |
| 813 | parce deis, quicumque favent". Nec territus ille: |
| 814 | "Hunc sine me - non plura petam -, fidissime Dorceu, |
| 815 | sternere humi, qui tela meis gerit aemula telis |
| 816 | et similes cultus et frena sonantia iactat. |
| 817 | Frena regam, cultus Triviae pendebitis alto |
| 818 | limine, captivis matrem donabo pharetris". |
| 819 | Audiit et mixto risit Latonia fletu. |
| 820 | Viderat hanc caeli iamdudum in parte remota |
| 821 | Gradivum complexa Venus, dumque anxia Thebas |
| 822 | commemorat Cadmumque viro caraeque nepotes |
| 823 | Harmoniae, pressum tacito sub corde dolorem |
| 824 | tempestiva movet: "Nonne hanc, Gradive, protervam |
| 825 | virginitate vides mediam se ferre virorum |
| 826 | coetibus? Vtque acies audax et Martia signa |
| 827 | temperet? En etiam donat praebetque necandos |
| 828 | tot nostra de gente viros. huic tradita virtus, |
| 829 | huic furor? agrestis superest tibi figere dammas". |
| 830 | desiluit iustis commotus in arma querelis |
| 831 | Bellipotens, cui sola vagum per inane ruenti |
| 832 | Ira comes, reliqui sudant ad bella Furores. |
| 833 | Nec mora, cum maestam monitu Latoida duro |
| 834 | increpat assistens: "Non haec tibi proelia divum |
| 835 | dat pater; armiferum ni protinus improba campum |
| 836 | deseris, huic aequam nosces nec Pallada dextrae". |
| 837 | Quid faciat contra? Premit hinc Mavortia cuspis, |
| 838 | hinc plenae tibi, parve, colus, Iovis inde severi |
| 839 | vultus: abit solo post haec evicta pudore. |
| 840 | At pater Ogygias Mavors circumspicit alas |
| 841 | horrendumque Dryanta movet, cui sanguinis auctor |
| 842 | turbidus Orion, comitesque odisse Dianae; |
| 843 | inde furit. primum hinc turbatos arripit ense |
| 844 | Arcadas exarmatque ducem; cadit agmine longo |
| 845 | Cyllenes populus Tegeesque habitator opacae, |
| 846 | Aepytiique duces Telphusiacaeque phalanges. |
| 847 | Ipsum autem et lassa fidit prosternere dextra, |
| 848 | nec servat vires: etenim huc iam fessus et illuc |
| 849 | mutabat turmas; urgent praesagia mille |
| 850 | funeris, et nigrae praecedunt nubila mortis. |
| 851 | Iamque miser raros comites verumque videbat |
| 852 | Dorcea, iam viris paulatim abscedere sensit. |
| 853 | sensit et exhaustas umero leviore pharetras, |
| 854 | iam minus atque minus fert arma puerque videtur |
| 855 | et sibi, cum torva clipei metuendus obarsit |
| 856 | luce Dryas: tremor ora repens ac viscera torsit |
| 857 | Arcados; utque feri vectorem fulminis albus |
| 858 | cum supra respexit olor, cupit hiscere ripam |
| 859 | Strymonos et trepidas in pectora contrahit alas: |
| 860 | sic iuvenem saevi conspecta mole Dryantis |
| 861 | iam non ira subit, sed leti nuntius horror. |
| 862 | Arma tamen, frustra superos Triviamque precatus, |
| 863 | molitur pallens et surdos expedit arcus. |
| 864 | iamque instat telis et utramque obliquus in ulnam |
| 865 | cornua contingit mucrone et pectora nervo, |
| 866 | cum ducis Aonii magno cita turbine cuspis |
| 867 | fertur in adversum nervique obliqua sonori |
| 868 | vincla secat: pereunt ictus manibusque remissis |
| 869 | vana supinato ceciderunt spicula cornu. |
| 870 | Tunc miser et frenos turbatus et arma remisit, |
| 871 | vulneris impatiens, umeri quod tegmine dextri |
| 872 | intrarat facilemque cutem: subit altera cuspis |
| 873 | cornipedisque fugam succiso poplite sistit. |
| 874 | Tunc cadit ipse Dryas - mirum - nec vulneris umquam |
| 875 | conscius: olim auctor teli causaeque patebunt. |
| 876 | At puer infusus sociis in devia campi |
| 877 | tollitur - heu simplex aetas!- moriensque iacentem |
| 878 | flebat equum; cecidit laxata casside vultus, |
| 879 | aegraque per trepidos exspirat gratia visus, |
| 880 | et prensis concussa comis ter colla quaterque |
| 881 | stare negant, ipsisque nefas lacrimabile Thebis, |
| 882 | ibat purpureus niveo de pectore sanguis. |
| 883 | Tandem haec singultu verba incidente profatur: |
| 884 | "Labimur, i, miseram, Dorceu, solare parentem. |
| 885 | Illa quidem, si vera ferunt praesagia curae, |
| 886 | aut somno iam triste nefas aut omine vidit. |
| 887 | Tu tamen arte pia trepidam suspende diuque |
| 888 | decipito; neu tu subitus neve arma tenenti |
| 889 | veneris, et tandem, cum iam cogere fateri, |
| 890 | dic: "Merui, genetrix, poenas invita capesse; |
| 891 | arma puer rapui, nec te retinente quievi, |
| 892 | nec tibi sollicitae tandem inter bella peperci. |
| 893 | Vive igitur potiusque animis irascere nostris, |
| 894 | et iam pone metus. Frustra de colle Lycaei |
| 895 | anxia prospectas, si quis per nubila longe |
| 896 | aut sonus aut nostro sublatus ab agmine pulvis: |
| 897 | frigidus et nuda iaceo tellure, nec usquam |
| 898 | tu prope, quae vultus efflantiaque ora teneres. |
| 899 | Hunc tamen, orba parens, crinem" - dextraque secandum |
| 900 | praebuit - "hunc toto capies pro corpore crinem, |
| 901 | comere quem frustra me dedignante solebas. |
| 902 | huic dabis exsequias, atque inter iusta memento, |
| 903 | ne quis inexpertis hebetet mea tela lacertis |
| 904 | dilectosque canes ullis agat amplius antris. |
| 905 | Haec autem primis arma infelicia castris |
| 906 | ure, vel ingratae crimen suspende Dianae"". |