Statius, Thebais, Liber VIII
| 1 | Ut subitus vates pallentibus incidit umbris |
| 2 | letiferasque domos regisque arcana sepulti |
| 3 | rupit et armato turbavit funere manis, |
| 4 | horror habet cunctos, Stygiis mirantur in oris |
| 5 | tela et equos corpusque novum; nec enim ignibus artus |
| 6 | conditus aut maesta niger adventabat ab urna, |
| 7 | sed belli sudore calens, clipeumque cruentis |
| 8 | roribus et scissi respersus pulvere campi. |
| 9 | Necdum illum aut trunca lustraverat obvia taxo |
| 10 | Eumenis, aut furvo Proserpina poste notarat |
| 11 | coetibus assumptum functis; quin comminus ipsa |
| 12 | fatorum deprensa colus, visoque paventes |
| 13 | augure tunc demum rumpebant stamina Parcae. |
| 14 | Illum et securi circumspexere fragorem |
| 15 | Elysii, et si quos procul ulteriore barathro |
| 16 | altera nox aliisque gravat plaga caeca tenebris. |
| 17 | Tunc regemunt pigrique lacus ustaeque paludes, |
| 18 | umbriferaeque fremit sulcator pallidus undae |
| 19 | dissiluisse novo penitus telluris hiatu |
| 20 | Tartara et admissos non per sua flumina manis. |
| 21 | Forte sedens media regni infelicis in arce |
| 22 | dux Erebi populos poscebat crimina vitae, |
| 23 | nil hominum miserans iratusque omnibus umbris. |
| 24 | Stant Furiae circum variaeque ex ordine Mortes, |
| 25 | saevaque multisonas exsertat Poena catenas; |
| 26 | Fata serunt animas et eodem pollice damnant: |
| 27 | vincit opus. Iuxta Minos cum fratre verendo |
| 28 | iura bonus meliora monet regemque cruentum |
| 29 | temperat; assistunt lacrimis atque igne tumentes |
| 30 | Cocytos Phlegethonque, et Styx periuria divum |
| 31 | arguit. Ille autem supera compage soluta |
| 32 | nec solitus sentire metus expavit oborta |
| 33 | sidera, iucundaque offensus luce profatur: |
| 34 | Quae superum labes inimicum impegit Averno |
| 35 | aethera? Quis rupit tenebras vitaeque silentis |
| 36 | admonet? unde minas? uter haec mihi proelia fratrum? |
| 37 | congredior, pereant agedum discrimina rerum. |
| 38 | Nam cui dulce magis? Magno me tertia victum |
| 39 | deiecit Fortuna polo, mundumque nocentem |
| 40 | servo: nec iste meus dirisque en pervius astris |
| 41 | inspicitur. tumidusne meas regnator Olympi |
| 42 | explorat viris? habeo iam quassa Gigantum |
| 43 | vincula et aetherium cupidos exire sub axem |
| 44 | Titanas miserumque patrem: quid me otia maesta |
| 45 | saevus et implacidam prohibet perferre quietem |
| 46 | amissumque odisse diem? Pandam omnia regna, |
| 47 | si placet, et Stygio praetexam Hyperiona caelo. |
| 48 | Arcada nec superis - quid enim mihi nuntius ambas |
| 49 | itque reditque domos? - emittam et utrumque tenebo |
| 50 | Tyndariden. Cur autem avidis Ixiona frango |
| 51 | verticibus? cur non exspectant Tantalon undae? |
| 52 | Anne profanatum totiens chaos hospite vivo |
| 53 | perpetiar? Me Pirithoi temerarius ardor |
| 54 | temptat et audaci Theseus iuratus amico, |
| 55 | me ferus Alcides, tum cum custode remoto |
| 56 | ferrea Cerbereae tacuerunt limina portae; |
| 57 | Odrysiis etiam pudet heu! patuisse querelis |
| 58 | Tartara: vidi egomet blanda inter carmina turpis |
| 59 | Eumenidum lacrimas iterataque pensa Sororum; |
| 60 | me quoque... Sed durae melior violentia legis. |
| 61 | ast ego vix unum, nec celsa ad sidera, furto |
| 62 | ausus iter Siculo rapui conubia campo: |
| 63 | nec licuisse ferunt; iniustaeque a Iove leges |
| 64 | protinus, et sectum genetrix mihi computat annum. |
| 65 | sed quid ego haec? i, Tartareas ulciscere sedes, |
| 66 | Tisiphone; si quando novis asperrima monstris, |
| 67 | triste, insuetum, ingens, quod nondum viderit aether, |
| 68 | ede nefas, quod mirer ego invideantque Sorores. |
| 69 | Atque adeo fratres - nostrique haec omina sunto |
| 70 | prima odii -, fratres alterna in vulnera laeto |
| 71 | Marte ruant; sit, qui rabidarum more ferarum |
| 72 | mandat atrox hostile caput, quique igne supremo |
| 73 | arceat exanimes et manibus aethera nudis |
| 74 | commaculet; iuvet ista ferum spectare Tonantem. |
| 75 | Praeterea, ne sola furor mea regna lacessat, |
| 76 | quaere deis qui bella ferat, qui fulminis ignis |
| 77 | infestumque Iovem clipeo fumante repellat. |
| 78 | faxo haud sit cunctis levior metus atra movere |
| 79 | Tartara, frondenti quam iungere Pelion Ossae". |
| 80 | Dixerat; atque illi iamdudum regia tristis |
| 81 | attremit oranti, suaque et quae desuper urget |
| 82 | nutabat tellus: non fortius aethera vultu |
| 83 | torquet et astriferos inclinat Iuppiter axis. |
| 84 | "At tibi quos" inquit "manis, qui limite praeceps |
| 85 | non licito per inane ruis? " subit ille minantem |
| 86 | iam tenuis visu, iam vanescentibus armis, |
| 87 | iam pedes: exstincto tamen interceptus in ore |
| 88 | augurii perdurat honos, obscuraque fronti |
| 89 | vitta manet, ramumque tenet morientis olivae. |
| 90 | "Si licet et sanctis hic ora resolvere fas est |
| 91 | manibus, o cunctis finitor maxime rerum, |
| 92 | at mihi, qui quondam causas elementaque noram, |
| 93 | et sator, oro, minas stimulataque corda remulce, |
| 94 | neve ira dignare hominem et tua iura timentem, |
| 95 | nam nec ad Herculeos - unde haec mihi proelia?- raptus, |
| 96 | nec Venerem illicitam - crede his insignibus - ausi |
| 97 | intramus Lethen: fugiat ne tristis in antrum |
| 98 | Cerberus, aut nostros timeat Proserpina currus. |
| 99 | Augur Apollineis modo dilectissimus aris, |
| 100 | testor inane chaos - quid enim hic iurandus Apollo?-, |
| 101 | crimine non ullo subeo nova fata, nec alma |
| 102 | sic merui de luce rapi; scit iudicis urna |
| 103 | Dictaei verumque potest deprendere Minos. |
| 104 | Coniugis insidiis et iniquo venditus auro |
| 105 | Argolicas acies - unde haec tibi turba recentum |
| 106 | umbrarum, et nostrae veniunt quoque funera dextrae - |
| 107 | non ignarus ini: subito me turbine mundi |
| 108 | - horret adhuc animus - mediis e milibus hausit |
| 109 | nox tua. Quae mihi mens, dum per cava viscera terrae |
| 110 | vado diu pendens et in aere volvor operto? |
| 111 | ei mihi! nil ex me sociis patriaeque relictum, |
| 112 | vel captum Thebis; iam non Lernaea videbo |
| 113 | tecta nec attonito saltem cinis ibo parenti. |
| 114 | non tumulo, non igne miser lacrimisque meorum |
| 115 | productus, toto pariter tibi funere veni, |
| 116 | nil istis ausurus equis; nec deprecor umbram |
| 117 | accipere et tripodum iam non meminisse meorum. |
| 118 | Nam tibi praesagi quis iam super auguris usus, |
| 119 | cum Parcae tua iussa trahant? Sed pectora flectas |
| 120 | Et melior sis, quaeso, deis. Si quando nefanda |
| 121 | huc aderit coniunx, illi funesta reserva |
| 122 | supplicia: illa tua, rector bone, dignior ira". |
| 123 | Accipit ille preces indignaturque moveri. |
| 124 | Ut leo Massyli cum lux stetit obvia ferri, |
| 125 | tunc iras, tunc arma citat; si decidit hostis, |
| 126 | ire supra satis est vitamque relinquere victo. |
| 127 | Interea vittis lauroque insignis opima |
| 128 | currus et egregiis modo formidatus in armis |
| 129 | luce palam, fusus nulli nullique fugatus, |
| 130 | quaeritur: absistunt turmae, suspectaque tellus |
| 131 | omnibus, infidi miles vestigia campi |
| 132 | circuit, atque avidae tristis locus ille ruinae |
| 133 | cessat et inferni vitatur honore sepulcri. |
| 134 | nuntius hortanti diversa in parte maniplos |
| 135 | Adrasto, vix ipse ratus vidisse, Palaemon |
| 136 | advolat et trepidans - steterat nam forte cadenti |
| 137 | proximus inspectoque miser pallebat hiatu -: |
| 138 | "Verte gradum, fuge, rector" ait "si Dorica saltem |
| 139 | terra loco patriaeque manent, ubi liquimus, arces. |
| 140 | Non armis, non sanguine opus: quid inutile ferrum |
| 141 | stringimus in Thebas? Currus humus impia sorbet |
| 142 | armaque bellantisque viros; fugere ecce videtur |
| 143 | hic etiam quo stamus ager. vidi ipse profundae |
| 144 | noctis iter ruptaque soli compage ruentem |
| 145 | illum heu, praesagis quo nullus amicior astris, |
| 146 | Oecliden, frustraque manus cum voce tetendit. |
| 147 | Mira loquor, sulcos etiamnum, rector, equorum |
| 148 | fumantemque locum et spumis madida arva reliquit. |
| 149 | Nec commune malum est: tellus agnoscit alumnos, |
| 150 | stat Thebana acies". Stupet haec et credere Adrastus |
| 151 | cunctatur; sed Mopsus idem trepidusque ferebat |
| 152 | Actor idem. iam Fama novis terroribus audax |
| 153 | non unum cecidisse refert. Sponte agmina retro |
| 154 | non exspectato revocantum more tubarum |
| 155 | praecipitant: sed torpet iter, falluntque ruentis |
| 156 | genua viros; ipsique - putes sensisse - repugnant |
| 157 | cornipedes nulloque truces hortamine parent, |
| 158 | nec celerare gradum nec tollere lumina terra. |
| 159 | fortius incursant Tyrii, sed Vesper opacus |
| 160 | lunaris iam ducit equos; data foedere parvo |
| 161 | maesta viris requies et nox auctura timores. |
| 162 | Quae tibi tunc facies, postquam permissa gemendi |
| 163 | copia! qui fletus galeis cecidere solutis! |
| 164 | nil solitum fessos iuvat; abiecere madentis, |
| 165 | sicut erant, clipeos, nec quisquam spicula tersit, |
| 166 | nec laudavit equum, nitidae nec cassidis altam |
| 167 | compsit adornavitque iubam; vix magna lavare |
| 168 | vulnera et efflantis libet internectere plagas: |
| 169 | tantus ubique dolor. Mensas alimentaque bello |
| 170 | debita nec pugnae suasit timor: omnia laudes, |
| 171 | Amphiarae, tuas fecundaque pectora veri |
| 172 | commemorant lacrimis, et per tentoria sermo |
| 173 | unus: abisse deos dilapsaque numina castris. |
| 174 | Heu ubi laurigeri currus sollemniaque arma |
| 175 | et galeae vittatus apex? Hoc antra lacusque |
| 176 | Castalii tripodumque fides? Sic gratus Apollo? |
| 177 | quis mihi sidereos lapsus mentemque sinistri |
| 178 | fulguris, aut caesis saliat quod numen in extis, |
| 179 | quando iter, unde morae, quae saevis utilis armis, |
| 180 | quae pacem magis hora velit? Quis iam omne futurum |
| 181 | proferet, aut cum quo volucres mea fata loquentur? |
| 182 | Hos quoque bellorum casus nobisque tibique |
| 183 | praescieras, et - quanta sacro sub pectore virtus! - |
| 184 | venisti tamen et miseris comes additus armis. |
| 185 | Et cum te tellus fatalisque hora vocaret, |
| 186 | tu Tyrias acies aversaque signa vacasti |
| 187 | sternere; tunc etiam media de morte timendum |
| 188 | hostibus infestaque abeuntem vidimus hasta. |
| 189 | Et nunc te quis casus habet? Poterisne reverti |
| 190 | sedibus a Stygiis altaque erumpere terra? |
| 191 | Anne sedes hilaris iuxta tua numina Parcas |
| 192 | et vice concordi discis ventura docesque? |
| 193 | An tibi felicis lucos miseratus Averni |
| 194 | rector et Elysias dedit inservare volucres? |
| 195 | Quidquid es, aeternus Phoebo dolor et nova clades |
| 196 | semper eris mutisque diu plorabere Delphis. |
| 197 | Hic Tenedon Chrysenque dies partuque ligatam |
| 198 | Delon et intonsi claudet penetralia Branchi, |
| 199 | nec Clarias hac luce foris Didymaeaque quisquam |
| 200 | limina nec Lyciam supplex consultor adibit. |
| 201 | quin et cornigeri vatis nemus atque Molossi |
| 202 | quercus anhela Iovis Troianaque Thymbra tacebit. |
| 203 | Ipsi amnes ipsaeque volent arescere laurus, |
| 204 | ipse nihil certum sagis clangoribus aether |
| 205 | praecinet, et nulla ferientur ab alite nubes. |
| 206 | Iamque erit ille dies, quo te quoque conscia fatis |
| 207 | templa colant reddatque tuus responsa sacerdos". |
| 208 | Talia fatidico peragunt sollemnia regi, |
| 209 | ceu flammas ac dona rogo tristisque rependant |
| 210 | exsequias mollique animam tellure reponant. |
| 211 | Fracta dehinc cunctis aversaque pectora bello. |
| 212 | Sic fortis Minyas subito cum funere Tiphys |
| 213 | destituit, non arma sequi, non ferre videtur |
| 214 | remus aquas, ipsique minus iam ducere venti. |
| 215 | Iam fessi gemitu paulatim et corda levavit |
| 216 | exhaustus sermone dolor, nox addita curas |
| 217 | obruit et facilis lacrimis irrepere somnus. |
| 218 | At non Sidoniam diversa in parte per urbem |
| 219 | nox eadem: vario producunt sidera ludo |
| 220 | ante domos intraque, ipsaeque ad moenia marcent |
| 221 | excubiae; gemina aera sonant Idaeaque terga |
| 222 | et moderata sonum vario spiramine buxus. |
| 223 | tunc dulces superos atque omne ex ordine alumnum |
| 224 | numen ubique sacri resonant paeanes, ubique |
| 225 | serta coronatumque merum. Nunc funera rident |
| 226 | auguris ignari, contraque in tempore certant |
| 227 | Tiresian laudare suum; nunc fata revolvunt |
| 228 | maiorum veteresque canunt ab origine Thebas: |
| 229 | hi mare Sidonium manibusque attrita Tonantis |
| 230 | cornua et ingenti sulcatum Nerea tauro, |
| 231 | hi Cadmum lassamque bovem fetosque cruenti |
| 232 | Martis agros, alii Tyriam reptantia saxa |
| 233 | ad chelyn et duras animantem Amphiona cautes, |
| 234 | hi gravidam Semelen, illi Cythereia laudant |
| 235 | conubia et multa deductam lampade fratrum |
| 236 | Harmoniam: nullis deest suavis fabula mensis. |
| 237 | ceu modo gemmiferum thyrso populatus Hydaspen |
| 238 | Eoasque domos nigri vexilla triumphi |
| 239 | Liber et ignotos populis ostenderet Indos. |
| 240 | Tum primum ad coetus sociaeque ad foedera mensae |
| 241 | semper inaspectum diraque in sede latentem |
| 242 | Oedipoden exisse ferunt vultuque sereno |
| 243 | canitiem nigram squalore et sordida fusis |
| 244 | ora comis laxasse manu sociumque benignos |
| 245 | adfatus et abacta prius solacia passum, |
| 246 | quin hausisse dapes insiccatumque cruorem |
| 247 | deiecisse genis. Cunctos auditque refertque, |
| 248 | qui Ditem et Furias tantum et si quando regentem |
| 249 | Antigonen maestis solitus pulsare querelis. |
| 250 | causa latet. non hunc Tyrii fors prospera belli, |
| 251 | tantum bella iuvant; natum hortaturque probatque, |
| 252 | nec vicisse velit; sed primos comminus enses |
| 253 | et sceleris tacito rimatur semina voto. |
| 254 | inde epulae dulces ignotaque gaudia vultu. |
| 255 | Qualis post longae Phineus ieiunia poenae, |
| 256 | nil stridere domi volucres ut sensit abactas |
| 257 | - necdum tota fides -, hilaris mensasque torosque |
| 258 | nec turbata feris tractavit pocula pinnis. |
| 259 | Cetera Graiorum curis armisque iacebat |
| 260 | fessa cohors; alto castrorum ex aggere Adrastus |
| 261 | laetificos tenui captabat corde tumultus, |
| 262 | quamquam aeger senio, sed agit miseranda potestas |
| 263 | invigilare malis. Illum aereus undique clamor |
| 264 | Thebanique urunt sonitus, et amara lacessit |
| 265 | tibia, tum nimio voces marcore superbae |
| 266 | incertaeque faces et iam male pervigil ignis. |
| 267 | Sic ubi per fluctus uno ratis obruta somno |
| 268 | conticuit, tantique maris secura iuventus |
| 269 | mandavere animas: solus stat puppe magister |
| 270 | pervigil inscriptaque deus qui navigat alno. |
| 271 | Tempus erat, iunctos cum iam soror ignea Phoebi |
| 272 | sensit equos penitusque cavam sub luce parata |
| 273 | Oceani mugire domum, seseque vagantem |
| 274 | colligit et leviter moto fugat astra flagello: |
| 275 | concilium rex triste vocat, quaeruntque gementes, |
| 276 | quis tripodas successor agat, quo provida laurus |
| 277 | transeat atque orbum vittae decus. Haud mora, cuncti |
| 278 | insignem fama sanctoque Melampode cretum |
| 279 | Thiodamanta volunt, quicum ipse arcana deorum |
| 280 | partiri et visas uni sociare solebat |
| 281 | Amphiaraus avis, tantaeque haud invidus artis |
| 282 | gaudebat dici similem iuxtaque secundum. |
| 283 | illum ingens confundit honos inopinaque turbat |
| 284 | gloria et oblatas frondes submissus adorat, |
| 285 | seque oneri negat esse parem cogique meretur. |
| 286 | sicut Achaemenius solium gentesque paternas |
| 287 | excepit si forte puer, cui vivere patrem |
| 288 | tutius, incerta formidine gaudia librat, |
| 289 | an fidi proceres, ne pugnet vulgus habenis, |
| 290 | cui latus Euphratae, cui Caspia limina mandet, |
| 291 | sumere tunc arcus ipsumque onerare veretur |
| 292 | patris equum, visusque sibi nec sceptra capaci |
| 293 | sustentare manu nec adhuc implere tiaram. |
| 294 | Atque is ubi intorto signavit vellere crinem |
| 295 | convenitque deis, hilari per castra tumultu |
| 296 | vadit ovans ac, prima sui documenta, sacerdos |
| 297 | tellurem placare parat: nec futtile maestis |
| 298 | id visum Danais. Geminas ergo ilicet aras |
| 299 | arboribus vivis et adulto caespite texi |
| 300 | imperat, innumerosque deae, sua munera, flores |
| 301 | et cumulos frugum et quidquid novat impiger annus, |
| 302 | addit et intacto spargens altaria lacte |
| 303 | incipit: "O hominum divumque aeterna creatrix, |
| 304 | quae fluvios silvasque animarum et semina mundo |
| 305 | cuncta Prometheasque manus Pyrrhaeaque saxa |
| 306 | gignis, et impastis quae prima alimenta dedisti |
| 307 | mutastique viris, quae pontum ambisque vehisque: |
| 308 | te penes et pecudum gens mitis et ira ferarum |
| 309 | et volucrum requies; firmum atque immobile mundi |
| 310 | robur inoccidui, te velox machina caeli |
| 311 | aere pendentem vacuo, te currus uterque |
| 312 | circuit, o rerum media indivisaque magnis |
| 313 | fratribus! Ergo simul tot gentibus alma, tot altis |
| 314 | urbibus ac populis, subterque ac desuper una |
| 315 | sufficis, astrigerumque domos Atlanta supernas |
| 316 | ferre laborantem nullo vehis ipsa labore: |
| 317 | nos tantum portare negas, nos, diva, gravaris? |
| 318 | Quod, precor, ignari luimus scelus? An quia plebes |
| 319 | externa Inachiis huc adventamus ab oris? |
| 320 | Omne homini natale solum, nec te, optima, saevo |
| 321 | tamque humili populos deceat distinguere fine |
| 322 | undique ubique tuos; maneas communis et arma |
| 323 | hinc atque inde feras; liceat, precor, ordine belli |
| 324 | pugnacis efflare animas et reddere caelo. |
| 325 | ne rape tam subitis spirantia corpora bustis, |
| 326 | ne propera: veniemus enim, quo limite cuncti, |
| 327 | qua licet ire via; tantum exorata Pelasgis |
| 328 | siste levem campum, celeres neu praecipe Parcas. |
| 329 | At tu, care deis, quem non manus ulla nec enses |
| 330 | Sidonii, sed magna sinu Natura soluto, |
| 331 | ceu te Cirrhaeo meritum tumularet hiatu, |
| 332 | sic amplexa coit, hilaris des, oro, precatus |
| 333 | nosse tuos, caeloque et vera monentibus aris |
| 334 | concilies, et quae populis proferre parabas, |
| 335 | me doceas: tibi sacra feram praesaga, tuique |
| 336 | numinis interpres te Phoebo absente vocabo. |
| 337 | Ille mihi Delo Cirrhaque potentior omni, |
| 338 | quo ruis, ille adytis melior locus. " haec ubi dicta, |
| 339 | nigrantis terrae pecudes obscuraque mergit |
| 340 | armenta, ac vivis cumulos undantis harenae |
| 341 | aggerat et vati mortis simulacra rependit. |
| 342 | Talia apud Graios, cum iam Mavortia contra |
| 343 | cornua, iam saevos fragor aereus excitat enses. |
| 344 | Addit acerba sonum Teumesi e vertice crinem |
| 345 | incutiens acuitque tubas et sibila miscet |
| 346 | Tisiphone: stupet insolito clangore Cithaeron |
| 347 | marcidus et turres carmen non tale secutae. |
| 348 | iam trepidas Bellona fores armataque pulsat |
| 349 | limina, iam multo laxantur cardine Thebae. |
| 350 | Turbat eques pedites, currus properantibus obstant, |
| 351 | ceu Danai post terga premant: sic omnibus alae |
| 352 | artantur portis septemque excursibus haerent. |
| 353 | Ogygiis it sorte Creon, Eteoclea mittunt |
| 354 | Neistae, celsas Homoloidas occupat Haemon, |
| 355 | Hypsea Proetiae, celsum fudere Dryanta |
| 356 | Electrae, quatit Hypsistas manus Eurymedontis, |
| 357 | culmina magnanimus stipat Dircaea Menoeceus. |
| 358 | Qualis ubi aversi secretus pabula caeli |
| 359 | Nilus et Eoas magno bibit ore pruinas, |
| 360 | scindit fontis opes septemque patentibus arvis |
| 361 | in mare fert hiemes; penitus cessere fugatae |
| 362 | Nereides dulcique timent occurrere ponto. |
| 363 | Tristis at inde gradum tarde movet Inacha pubes, |
| 364 | praecipue Eleae Lacedaemoniaeque cohortes |
| 365 | et Pylii; subitum nam Thiodamanta sequuntur |
| 366 | augure fraudati, necdum accessere regenti. |
| 367 | Nec tua te, princeps tripodum, sola agmina quaerunt: |
| 368 | cuncta phalanx sibi deesse putat; minor ille per alas |
| 369 | septimus exstat apex. Liquido velut aethere nubes |
| 370 | invida Parrhasiis unum si detrahat astris, |
| 371 | truncus honor Plaustri, nec idem riget igne reciso |
| 372 | axis, et incerti numerant sua sidera nautae. |
| 373 | Sed iam bella vocant: alias nova suggere vires, |
| 374 | Calliope, maiorque chelyn mihi tendat Apollo. |
| 375 | fatalem populis ultro poscentibus horam |
| 376 | admovet atra dies, Stygiisque emissa tenebris |
| 377 | Mors fruitur caelo bellatoremque volando |
| 378 | campum operit nigroque viros invitat hiatu, |
| 379 | nil vulgare legens, sed quae dignissima vita |
| 380 | funera, praecipuos annis animisque cruento |
| 381 | ungue notat; iamque in miseros pensum omne Sororum |
| 382 | scinditur, et Furiae rapuerunt licia Parcis. |
| 383 | Stat medius campis etiamnum cuspide sicca |
| 384 | Bellipotens, iamque hos clipeum, iam vertit ad illos |
| 385 | arma ciens, aboletque domos, conubia, natos. |
| 386 | Pellitur et patriae et, qui mente novissimus exit, |
| 387 | lucis amor; tenet in capulis hastisque paratas |
| 388 | ira manus animosque ultra thoracas anhelos |
| 389 | conatur, galeaeque tremunt horrore comarum. |
| 390 | Quid mirum caluisse viros? Flammantur in hostem |
| 391 | cornipedes niveoque rigant sola putria nimbo, |
| 392 | corpora ceu mixti dominis irasque sedentum |
| 393 | induerint: sic frena terunt, sic proelia poscunt |
| 394 | hinnitu tolluntque armos equitesque supinant. |
| 395 | Iamque ruunt, primusque virum concurrere pulvis |
| 396 | incipit, et spatiis utrimque aequalibus acti |
| 397 | adventant mediumque vident decrescere campum. |
| 398 | Iam clipeus clipeis, umbone repellitur umbo, |
| 399 | ense minax ensis, pede pes et cuspide cuspis: |
| 400 | sic obnixa acies pariter suspiria fumant, |
| 401 | admotaeque nitent aliena in casside cristae. |
| 402 | Pulcher adhuc belli vultus: stant vertice coni, |
| 403 | plena armenta viris, nulli sine praeside currus, |
| 404 | arma loco, splendent clipei pharetraeque decorae |
| 405 | cingulaque et nondum deforme cruoribus aurum. |
| 406 | at postquam rabies et vitae prodiga virtus |
| 407 | emisere animos, non tanta cadentibus Haedis |
| 408 | aeriam Rhodopen solida nive verberat Arctos, |
| 409 | nec fragor Ausoniae tantus, cum Iuppiter omni |
| 410 | arce tonat, tanta quatitur nec grandine Syrtis, |
| 411 | cum Libyae Boreas Italos niger attulit imbres. |
| 412 | Exclusere diem telis, stant ferrea caelo |
| 413 | nubila, nec iaculis artatus sufficit aer. |
| 414 | Hi pereunt missis, illi redeuntibus hastis, |
| 415 | concurrunt per inane sudes et mutua perdunt |
| 416 | vulnera, concurrunt hastae, stridentia fundae |
| 417 | saxa pluunt, volucres imitantur fulgura glandes |
| 418 | et formidandae non una morte sagittae. |
| 419 | non locus ad terram telis: in corpora ferrum |
| 420 | omne cadit; saepe ignari perimuntque caduntque. |
| 421 | Casus agit virtutis opus: nunc turba recedit, |
| 422 | nunc premit, ac vicibus tellurem amittit et aufert. |
| 423 | Ut ventis nimbisque minax cum solvit habenas |
| 424 | Iuppiter alternoque adfligit turbine mundum: |
| 425 | stat caeli diversa acies, nunc fortior Austri, |
| 426 | nunc Aquilonis hiems, donec pugnante procella |
| 427 | aut nimiis hic vicit aquis, aut ille sereno. |
| 428 | Principium pugnae turmas Asopius Hypseus |
| 429 | Oebalias - namque hae magnum et gentile tumentes |
| 430 | Euboicum duris rumpunt umbonibus agmen - |
| 431 | reppulit erepto cunei ductore Menalca. |
| 432 | Hic et mente Lacon, crudi torrentis alumnus |
| 433 | - nec turpavit avos -, hastam ultra pectus euntem, |
| 434 | ne pudor in tergo, per et ossa et viscera retro |
| 435 | extrahit atque hosti dextra labente remittit |
| 436 | sanguineam: dilecta genis morientis oberrant |
| 437 | Taygeta et pugnae laudataque pectora matri. |
| 438 | Phaedimon Iasiden arcu Dircaeus Amyntas |
| 439 | destinat: heu celeres Parcae! Iam palpitat arvis |
| 440 | Phaedimus, et certi nondum tacet arcus Amyntae. |
| 441 | Abstulit ex umero dextram Calydonius Agreus |
| 442 | Phegeos: illa suum terra tenet improba ferrum |
| 443 | et movet; extimuit sparsa inter tela iacentem |
| 444 | praegrediens truncamque tamen percussit Acoetes. |
| 445 | Iphin atrox Acamas, Argum ferus impulit Hypseus, |
| 446 | stravit Abanta Pheres, diversaque vulnera flentes |
| 447 | Iphis eques, pedes Argus, Abas auriga iacebant. |
| 448 | Inachidae gemini geminos e sanguine Cadmi |
| 449 | occultos galeis - saeva ignorantia belli - |
| 450 | perculerant ferro; sed dum spolia omnia caesis |
| 451 | eripiunt, videre nefas, et maestus uterque |
| 452 | respicit ad fratrem pariterque errasse queruntur. |
| 453 | Cultor Ion Pisae cultorem Daphnea Cirrhae |
| 454 | turbatis prostravit equis; hunc laudat ab alto |
| 455 | Iuppiter, hunc tardus frustra miseratur Apollo. |
| 456 | Ingentis Fortuna viros illustrat utrimque |
| 457 | sanguine in adverso: Danaos Cadmeius Haemon |
| 458 | sternit agitque, furens sequitur Tyria agmina Tydeus; |
| 459 | Pallas huic praesens, illum Tirynthius implet. |
| 460 | Qualiter hiberni summis duo montibus amnes |
| 461 | franguntur geminaque cadunt in plana ruina: |
| 462 | contendisse putes, uter arva arbustaque tollat |
| 463 | altius aut superet pontis; et cum una receptas |
| 464 | confundit iam vallis aquas, sibi quisque superbus |
| 465 | ire cupit, pontoque negant descendere mixti. |
| 466 | Ibat fumiferam quatiens Onchestius Idas |
| 467 | lampada per medios turbabatque agmina Graium, |
| 468 | igne viam rumpens; magno quem comminus ictu |
| 469 | Tydeos hasta feri dispulsa casside fixit. |
| 470 | Ille ingens in terga iacet, stat fronte superstes |
| 471 | lancea, collapsae veniunt in tempora flammae. |
| 472 | prosequitur Tydeus: "Saevos ne dixeris Argos, |
| 473 | igne tuo, Thebane, - rogum concedimus - arde!" |
| 474 | Inde, velut primo tigris gavisa cruore |
| 475 | per totum cupit ire pecus, sic Aona saxo, |
| 476 | ense Pholum, Chromin ense, duos Helicaonas hasta |
| 477 | transigit, Aegaeae Veneris quos Maera sacerdos |
| 478 | ediderat prohibente dea; vos praeda cruenti |
| 479 | Tydeos, it saevas etiamnum mater ad aras. |
| 480 | Nec minus Herculeum contra vagus Haemona ducit |
| 481 | sanguis: inexpleto rapitur per milia ferro, |
| 482 | nunc tumidae Calydonis opes, nunc torva Pylenes |
| 483 | agmina, nunc maestae fundens Pleuronis alumnos, |
| 484 | donec in Olenium fessa iam cuspide Buten |
| 485 | incidit. Hunc turmis obversum et abire vetantem |
| 486 | adgreditur; puer ille, puer malasque comamque |
| 487 | integer, ignaro cui tunc Thebana bipennis |
| 488 | in galeam librata venit: funduntur utroque |
| 489 | tempora dividuique cadunt in bracchia crines, |
| 490 | et non hoc metuens inopino limine vita |
| 491 | exsiluit. Tunc flavum Hypanin flavumque Politen |
| 492 | - ille genas Phoebo, crinem hic pascebat Iaccho: |
| 493 | saevus uterque deus -, victis Hyperenora iungit |
| 494 | conversumque fuga Damasum; sed lapsa per armos |
| 495 | hasta viri trans pectus abit parmamque tenenti |
| 496 | excutit et summa fugiens in cuspide portat. |
| 497 | Sterneret adversos etiamnum Ismenius Haemon |
| 498 | Inachidas - nam tela regit virisque ministrat |
| 499 | Amphitryoniades -, saevum sed Tydea contra |
| 500 | Pallas agit. Iamque adverso venere favore |
| 501 | comminus, et placido prior haec Tirynthius ore: |
| 502 | Fida soror, quaenam hunc belli caligine nobis |
| 503 | congressum fortuna tulit? Num regia Iuno |
| 504 | hoc molita nefas? Citius me fulmina contra |
| 505 | - infandum!- ruere et magno bellare parenti |
| 506 | aspiciat. Genus huic... Sed mitto agnoscere, quando |
| 507 | tu diversa foves, nec si ipsum comminus Hyllum |
| 508 | Tydeos hasta tui Stygioque ex orbe remissum |
| 509 | Amphitryona petat; teneo aeternumque tenebo |
| 510 | quantum haec diva manus, quotiens sudaverit aegis |
| 511 | ista mihi, duris famulus dum casibus omnis |
| 512 | lustro vagus terras; ipsa heu! comes invia mecum |
| 513 | Tartara, ni superos Acheron excluderet, isses. |
| 514 | Tu patriam caelumque mihi, quis tanta relatu |
| 515 | aequet? habe totas, si mens exscindere, Thebas. |
| 516 | Cedo equidem veniamque precor". Sic orsus abibat. |
| 517 | Pallada mulcet honos: rediit ardore remisso |
| 518 | vultus et erecti sederunt pectoris angues. |
| 519 | Sensit abesse deum, levius Cadmeius Haemon |
| 520 | tela rotat nulloque manum cognoscit in ictu. |
| 521 | Tunc magis atque magis vires animusque recedunt, |
| 522 | nec pudor ire retro; cedentem Acheloius heros |
| 523 | impedit, et librans uni sibi missile telum |
| 524 | direxit iactus, summae qua margine parmae |
| 525 | ima sedet galea et iuguli vitalia lucent. |
| 526 | Nec frustrata manus, mortemque invenerat hasta; |
| 527 | sed prohibet paulumque umeri libare sinistri |
| 528 | praebuit et merito parcit Tritonia fratri. |
| 529 | Ille tamen nec stare loco nec comminus ire |
| 530 | amplius aut vultus audet perferre cruenti |
| 531 | Tydeos, aegra animo vis ac fiducia cessit. |
| 532 | Qualis saetigeram Lucana cuspide frontem |
| 533 | strictus aper, penitus cui non infossa cerebro |
| 534 | vulnera, nec felix dextrae tenor, in latus iras |
| 535 | frangit, et expertae iam non venit obvius hastae. |
| 536 | Ecce ducem turmae certa indignatus in hostem |
| 537 | spicula felici Prothoum torquere lacerto, |
| 538 | turbidus Oenides una duo corpora pinu, |
| 539 | cornipedemque equitemque, ferit: ruit ille ruentem |
| 540 | in Prothoum lapsasque manu quaerentis habenas |
| 541 | in vultus galeam clipeumque in pectora calcat, |
| 542 | saucius extremo donec cum sanguine frenos |
| 543 | respuit et iuncta domino cervice recumbit. |
| 544 | Sic ulmus vitisque, duplex iactura colenti, |
| 545 | Gaurano de monte cadunt, sed maestior ulmus |
| 546 | quaerit utrumque nemus, nec tam sua bracchia labens |
| 547 | quam gemit assuetas invitaque proterit uvas. |
| 548 | Sumpserat in Danaos Heliconius arma Corymbus, |
| 549 | ante comes Musis, Stygii cui conscia pensi |
| 550 | ipsa diu positis letum praedixerat astris |
| 551 | Vranie. cupit ille tamen pugnasque virosque, |
| 552 | forsitan ut caneret; longa iacet ipse canendus |
| 553 | laude, sed amissum mutae flevere sorores. |
| 554 | Pactus Agenoream primis Atys ibat ab annis |
| 555 | Ismenen, Tyrii iuvenis non advena belli. |
| 556 | Quamvis Cirrha domus, soceros nec tristibus actis |
| 557 | aversatus erat; sponsam quin castus amanti |
| 558 | squalor et indigni commendat gratia luctus. |
| 559 | Ipse quoque egregius, nec pectora virginis illi |
| 560 | diversa, inque vicem, sineret fortuna, placebant. |
| 561 | bella vetant taedas, iuvenique hinc maior in hostes |
| 562 | ira; ruit primis immixtus et agmina Lernae |
| 563 | nunc pedes ense vago, prensis nunc celsus habenis, |
| 564 | ceu spectetur, agit. Triplici velaverat ostro |
| 565 | surgentes etiamnum umeros et levia mater |
| 566 | pectora; nunc auro phaleras auroque sagittas |
| 567 | cingulaque et manicas, ne coniuge vilior iret, |
| 568 | presserat et mixtum cono crispaverat aurum. |
| 569 | talibus heu! fidens vocat ultro in proelia Graios. |
| 570 | ac primum in facilis grassatus cuspide turmas |
| 571 | arma refert sociis et in agmina fida peracta |
| 572 | caede redit. Sic Hyrcana leo Caspius umbra |
| 573 | nudus adhuc nulloque iubae flaventis honore |
| 574 | terribilis magnique etiamnum sanguinis insons, |
| 575 | haud procul a stabulis captat custode remoto |
| 576 | segne pecus teneraque famem consumit in agna. |
| 577 | Mox ignotum armis ac solo corpore mensus |
| 578 | Tydea non timuit, fragilique lacessere telo |
| 579 | saepius infrendentem aliis aliosque sequentem |
| 580 | ausus erat. Tandem invalidos Aetolus ad ictus |
| 581 | forte refert oculos et formidabile ridens: |
| 582 | "Iamdudum video, magnum cupis, improbe, leti |
| 583 | nomen" ait; simul audacem non ense nec hasta |
| 584 | dignatus leviter digitis imbelle solutis |
| 585 | abiecit iaculum: latebras tamen inguinis alte |
| 586 | missile, ceu totis intortum viribus, hausit. |
| 587 | Praeterit haud dubium fati et spoliare superbit |
| 588 | Oenides. "Neque enim has Marti aut tibi, bellica Pallas, |
| 589 | exuvias figemus" ait, "procul arceat ipsum |
| 590 | ferre pudor; vix, si bellum comitata relictis |
| 591 | Deipyle thalamis, illi illaudanda tulissem." |
| 592 | sic ait, et belli maiora ad praemia mente |
| 593 | ducitur: innumeris veluti leo forte potitus |
| 594 | caedibus imbellis vitulos mollesque iuvencas |
| 595 | transmittit: magno furor est in sanguine mergi, |
| 596 | nec nisi regnantis cervice recumbere tauri. |
| 597 | At non semianimi clamore Menoecea lapsus |
| 598 | fallit Atys: praevertit equos curruque citato |
| 599 | desilit: instabat pubes Tegeaea iacenti, |
| 600 | nec prohibent Tyrii. "Pudeat, Cadmea iuventus, |
| 601 | terrigenas mentita patres! Quo tenditis" inquit, |
| 602 | "degeneres? meliusne iacet pro sanguine nostro |
| 603 | hospes Atys? Tantum hospes adhuc et coniugis ultor |
| 604 | infelix nondum iste suae; nos pignora tanta |
| 605 | prodimus?" Insurgunt iusto firmata pudore |
| 606 | agmina, cuique suae rediere in pectora curae. |
| 607 | Interea thalami secreta in parte sorores, |
| 608 | par aliud morum miserique innoxia proles |
| 609 | Oedipodae, varias miscent sermone querelas. |
| 610 | Nec mala quae iuxta, sed longa ab origine fati, |
| 611 | haec matris taedas, oculos ast illa paternos, |
| 612 | altera regnantem, profugum gemit altera fratrem, |
| 613 | bella ambae. gravis hinc misti cunctatio voti: |
| 614 | nutat utroque timor, quemnam hoc certamine victum, |
| 615 | quem vicisse velint: tacite praeponderat exsul. |
| 616 | sic Pandioniae repetunt ubi fida volucres |
| 617 | hospitia atque larem bruma pulsante relictum, |
| 618 | stantque super nidos veterisque exordia fati |
| 619 | adnarrant tectis, it truncum ac flebile murmur |
| 620 | verba putant, voxque illa tamen non dissona verbis. |
| 621 | Atque ibi post lacrimas et longa silentia rursus |
| 622 | inchoat Ismene: "Quisnam hic mortalibus error? |
| 623 | Quae decepta fides? Curam invigilare quieti |
| 624 | claraque per somnos animi simulacra reverti? |
| 625 | Ecce ego, quae thalamos, nec si pax alta maneret, |
| 626 | tractarem sensu - pudet heu!-, conubia vidi |
| 627 | nocte, soror; sponsum unde mihi sopor attulit amens |
| 628 | vix notum visu? Semel his in sedibus illum, |
| 629 | dum mea nescio quo spondentur foedera pacto, |
| 630 | respexi non sponte, soror. Turbata repente |
| 631 | omnia cernebam, subitusque intercidit ignis, |
| 632 | meque sequebatur rabido clamore reposcens |
| 633 | mater Atyn. Quaenam haec dubiae praesagia cladis? |
| 634 | Nec timeo, dum tuta domus milesque superstes |
| 635 | Doricus et tumidos liceat componere fratres". |
| 636 | Talia nectebant, subito cum pigra tumultu |
| 637 | expavit domus, et multo sudore receptus |
| 638 | fertur Atys, servans animam iam sanguine nullo, |
| 639 | cui manus in plaga, dependet languida cervix |
| 640 | exterior clipeo, crinesque a fronte supini. |
| 641 | Prima videt caramque tremens Iocasta vocabat |
| 642 | Ismenen: namque hoc solum moribunda precatur |
| 643 | vox generi, solum hoc gelidis iam nomen inerrat |
| 644 | faucibus. exclamant famulae, tollebat in ora |
| 645 | virgo manus, tenuit saevus pudor; attamen ire |
| 646 | cogitur, indulget summum hoc Iocasta iacenti, |
| 647 | ostenditque offertque. quater iam morte sub ipsa |
| 648 | ad nomen visus defectaque fortiter ora |
| 649 | sustulit; illam unam neglecto lumine caeli |
| 650 | aspicit et vultu non exsatiatur amato. |
| 651 | Tunc quia nec genetrix iuxta positusque beata |
| 652 | morte pater, sponsae munus miserabile tradunt |
| 653 | declinare genas; ibi demum teste remoto |
| 654 | fassa pios gemitus lacrimasque in lumina fudit. |
| 655 | Dumque ea per Thebas, aliis serpentibus ardens |
| 656 | et face mutata bellum integrabat Enyo. |
| 657 | Arma volunt, primos veluti modo comminus ictus |
| 658 | sustulerint omnisque etiamnum luceat ensis. |
| 659 | Eminet Oenides. Quamvis et harundine certa |
| 660 | Parthenopaeus agat, morientumque ora furenti |
| 661 | Hippomedon proculcet equo, Capaneaque pinus |
| 662 | iam procul Aoniis volet agnoscenda catervis: |
| 663 | Tydeos illa dies, illum fugiuntque tremuntque |
| 664 | clamantem: "Quo terga datis? licet ecce peremptos |
| 665 | ulcisci socios maestamque rependere noctem. |
| 666 | Ille ego inexpletis solus qui caedibus hausi |
| 667 | quinquaginta animas: totidem, totidem heia gregatim |
| 668 | ferte manus! nulline patres, nulline iacentum |
| 669 | unanimi fratres? Quae tanta oblivio luctus? |
| 670 | Quam pudet Inachias contentum abiisse Mycenas! |
| 671 | Hine super Thebis? Haec robora regis? Ubi autem |
| 672 | egregius dux ille mihi? " Simul ordine laevo |
| 673 | ipsum exhortantem cuneos capitisque superbi |
| 674 | insignem fulgore videt; nec segnius ardens |
| 675 | occurrit, niveo quam flammiger ales olori |
| 676 | imminet et magna trepidum circumligat umbra. |
| 677 | Tunc prior: "Aoniae rex o iustissime gentis, |
| 678 | imus in arma palam tandemque ostendimus enses, |
| 679 | an noctem et solitas placet exspectare tenebras?" |
| 680 | ille nihil contra, sed stridula cornus in hostem |
| 681 | it referens mandata ducis, quam providus heros |
| 682 | iamiam in fine viae percussam obliquat, et ipse |
| 683 | telum ingens avide et quanto non ante lacerto |
| 684 | impulit: ibat atrox finem positura duello |
| 685 | lancea. Convertere oculos utrimque faventis |
| 686 | Sidonii Graique dei; crudelis Erinys |
| 687 | obstat et infando differt Eteoclea fratri: |
| 688 | cuspis in armigerum Phlegyan peccavit. Ibi ingens |
| 689 | pugna virum, stricto nam saevior irruit ense |
| 690 | Aetolus, retroque datum Thebana tegebant |
| 691 | arma ducem. sic densa lupum iam nocte sub atra |
| 692 | arcet ab apprenso pastorum turba iuvenco; |
| 693 | improbus erigitur contra, nec cura vetantes |
| 694 | impetere: illum, illum, semel in quem venerat, urget. |
| 695 | Non secus obiectas acies turbamque minorem |
| 696 | dissimulat transitque manu; tamen ora Thoantis, |
| 697 | pectora Deilochi, Clonii latus, ilia torvi |
| 698 | perforat Hippotadae; truncis sua membra remittit |
| 699 | interdum galeasque rotat per nubila plenas. |
| 700 | Et iam corporibus sese spoliisque cadentum |
| 701 | clauserat; unum acies circum consumitur, unum |
| 702 | omnia tela vovent: summis haec ossibus haerent, |
| 703 | pars frustrata cadunt, partem Tritonia vellit, |
| 704 | multa rigent clipeo. Densis iam consitus hastis |
| 705 | ferratum quatit umbo nemus, tergoque fatiscit |
| 706 | atque umeris gentilis aper; nusquam ardua coni |
| 707 | gloria, quique apicem torvae Gradivus habebat |
| 708 | cassidis, haut laetum domino ruit omen: inusta |
| 709 | temporibus nuda aera sedent, circumque sonori |
| 710 | vertice percusso volvuntur in arma molares. |
| 711 | Iam cruor in galea, iam saucia proluit ater |
| 712 | pectora permixtus sudore et sanguine torrens. |
| 713 | Respicit hortantes socios et Pallada fidam, |
| 714 | longius opposita celantem lumina parma: |
| 715 | ibat enim magnum lacrimis inflectere patrem. |
| 716 | Ecce secat Zephyros ingentem fraxinus iram |
| 717 | fortunamque ferens, teli non eminet auctor: |
| 718 | Astacides Melanippus erat, nec prodidit ipse, |
| 719 | et vellet latuisse manum, sed gaudia turmae |
| 720 | monstrabant trepidum; nam flexus in ilia Tydeus |
| 721 | submissum latus et clipei laxaverat orbem. |
| 722 | Clamorem Aonii miscent gemitumque Pelasgi, |
| 723 | obiectantque manus indignantemque tuentur. |
| 724 | Ille per oppositos longe rimatus amarum |
| 725 | Astaciden, totis animae se cogit in ictum |
| 726 | reliquiis telumque iacit, quod proximus Hopleus |
| 727 | praebuerat: perit expressus conamine sanguis. |
| 728 | tunc tristes socii cupidum bellare - quis ardor!- |
| 729 | et poscentem hastas mediaque in morte negantem |
| 730 | exspirare trahunt, summique in margine campi |
| 731 | effultum gemina latera inclinantia parma |
| 732 | ponunt, ac saevi rediturum ad proelia Martis |
| 733 | promittunt flentes. Sed et ipse recedere caelum |
| 734 | ingentesque animos extremo frigore labi |
| 735 | sensit, et innixus terrae: "Miserescite" clamat, |
| 736 | Inachidae: non ossa precor referantur ut Argos |
| 737 | Aetolumve larem; nec enim mihi cura supremi |
| 738 | funeris: odi artus fragilemque hunc corporis usum, |
| 739 | desertorem animi. Caput, o caput, o mihi si quis |
| 740 | apportet, Melanippe, tuum! nam volveris arvis, |
| 741 | fido equidem, nec me virtus suprema fefellit. |
| 742 | i, precor, Argei si quid tibi sanguinis umquam, |
| 743 | Hippomedon, vade, o primis puer inclite bellis |
| 744 | Arcas, et Argolicae Capaneu iam maxime turmae". |
| 745 | Moti omnes, sed primus abit primusque repertum |
| 746 | Astaciden medio Capaneus e pulvere tollit |
| 747 | spirantem laevaque super cervice reportat, |
| 748 | terga cruentantem concussi vulneris unda: |
| 749 | qualis ab Arcadio rediit Tirynthius antro |
| 750 | captivumque suem clamantibus intulit Argis. |
| 751 | Erigitur Tydeus vultuque occurrit et amens |
| 752 | laetitiaque iraque, ut singultantia vidit |
| 753 | ora trahique oculos seseque agnovit in illo, |
| 754 | imperat abscisum porgi, laevaque receptum |
| 755 | spectat atrox hostile caput, gliscitque tepentis |
| 756 | lumina torva videns et adhuc dubitantia figi. |
| 757 | Infelix contentus erat: plus exigit ultrix |
| 758 | Tisiphone; iamque inflexo Tritonia patre |
| 759 | venerat et misero decus immortale ferebat, |
| 760 | atque illum effracti perfusum tabe cerebri |
| 761 | aspicit et vivo scelerantem sanguine fauces |
| 762 | - nec comites auferre valent -: stetit aspera Gorgon |
| 763 | crinibus emissis rectique ante ora cerastae |
| 764 | velavere deam; fugit aversata iacentem, |
| 765 | nec prius astra subit, quam mystica lampas et insons |
| 766 | Elisos multa purgavit lumina lympha. |