Statius, Thebais, Liber VII
| 1 | Atque ea cunctantes Tyrii primordia belli |
| 2 | Iuppiter haud aequo respexit corde Pelasgos, |
| 3 | concussitque caput, motu quo celsa laborant |
| 4 | sidera proclamatque adici cervicibus Atlas. |
| 5 | tunc ita velocem Tegees affatur alumnum: |
| 6 | "I, medium rapido Borean illabere saltu |
| 7 | Bistonias, puer, usque domos axemque nivosi |
| 8 | sideris, Oceano vetitum qua Parrhasis ignem |
| 9 | nubibus hibernis et nostro pascitur imbri. |
| 10 | atque ibi seu posita respirat cuspide Mavors |
| 11 | quamquam invisa quies, seu, quod reor, arma tubasque |
| 12 | insatiatus obit caraeque in sanguine gentis |
| 13 | luxuriat: propere monitus iramque parentis |
| 14 | ede, nihil parcens. nempe olim accendere iussus |
| 15 | Inachias acies atque omne, quod Isthmius umbo |
| 16 | distinet et raucae circumtonat ira Maleae: |
| 17 | illi vix muros limenque egressa iuventus |
| 18 | sacra colunt; credas bello rediisse, tot instant |
| 19 | plausibus, offensique sedent ad iusta sepulcri. |
| 20 | Hicne tuus, Gradive, furor? Sonat orbe recusso |
| 21 | discus et Oebalii coeunt in proelia caestus. |
| 22 | At si ipsi rabies ferrique insana voluptas |
| 23 | qua tumet, immeritas cineri dabit impius urbes |
| 24 | ferrum ignemque ferens, implorantisque Tonantem |
| 25 | sternet humi populos miserumque exhauriet orbem. |
| 26 | Nunc lenis belli nostraque remittitur ira. |
| 27 | Quodni praecipitat pugnas dictoque iubentis |
| 28 | ocius impingit Tyriis Danaa agmina muris |
| 29 | - nil equidem crudele minor -, sit mite bonumque |
| 30 | numen, et effreni laxentur in otia mores, |
| 31 | reddat equos ensemque mihi, nec sanguinis ultra |
| 32 | ius erit: aspiciam terras pacemque iubebo |
| 33 | omnibus; Ogygio sat erit Tritonia bello". |
| 34 | Dixerat; at Thracum Cyllenius arva subibat; |
| 35 | atque illum Arctoae labentem cardine portae |
| 36 | tempestas aeterna plagae praetentaque caelo |
| 37 | agmina nimborum primique Aquilonis hiatus |
| 38 | in diversa ferunt: crepat aurea grandine multa |
| 39 | palla, nec Arcadii bene protegit umbra galeri. |
| 40 | hic sterilis delubra notat Mavortia silvas |
| 41 | - horrescitque tuens -, ubi mille furoribus illi |
| 42 | cingitur averso domus immansueta sub Haemo. |
| 43 | ferrea compago laterum, ferro arta teruntur |
| 44 | limina, ferratis incumbunt tecta columnis. |
| 45 | laeditur adversum Phoebi iubar, ipsaque sedem |
| 46 | lux timet, et durus contristat sidera fulgor. |
| 47 | digna loco statio: primis salit Impetus amens |
| 48 | e foribus caecumque Nefas Iraeque rubentes |
| 49 | exsanguesque Metus, occultisque ensibus astant |
| 50 | Insidiae geminumque tenens Discordia ferrum. |
| 51 | innumeris strepit aula Minis, tristissima Virtus |
| 52 | stat medio, laetusque Furor vultuque cruento |
| 53 | Mors armata sedet; bellorum solus in aris |
| 54 | sanguis et incensis qui raptus ab urbibus ignis. |
| 55 | Terrarum exuviae circum et fastigia templi |
| 56 | captae insignibant gentes, caelataque ferro |
| 57 | fragmina portarum bellatricesque carinae, |
| 58 | et vacui currus protritaque curribus ora, |
| 59 | paene etiam gemitus: adeo vis omnis et omne |
| 60 | vulnus. ubique ipsum, sed non usquam ore remisso |
| 61 | cernere erat: talem divina Mulciber arte |
| 62 | ediderat; nondum radiis monstratus adulter |
| 63 | foeda catenato luerat conubia lecto. |
| 64 | Quaerere templorum regem vix coeperat ales |
| 65 | Maenalius, tremit ecce solum et mugire refractis |
| 66 | corniger Hebrus aquis; tunc quod pecus utile bello |
| 67 | vallem infestabat, trepidas spumare per herbas, |
| 68 | signa adventantis, clausaeque adamante perenni |
| 69 | dissiluere fores. Hyrcano in sanguine pulcher |
| 70 | ipse subit curru, diraque aspargine latos |
| 71 | mutat agros, spolia a tergo flentesque catervae: |
| 72 | dant silvae nixque alta locum; regit atra iugalis |
| 73 | sanguinea Bellona manu longaque fatigat |
| 74 | cuspide. Deriguit visu Cyllenia proles |
| 75 | submisitque genas: ipsi reverentia patri, |
| 76 | si prope sit, dematque minas nec talia mandet. |
| 77 | "Quod Iovis imperium, magno quid ab aethere portas?" |
| 78 | occupat Armipotens. "Neque enim hunc, germane, sub axem |
| 79 | sponte venis hiemesque meas, cui roscida iuxta |
| 80 | Maenala et aestivi clementior aura Lycaei". |
| 81 | ille refert consulta patris. nec longa moratus, |
| 82 | sicut anhelabant, iuncto sudore volantis |
| 83 | Mars impellit equos, resides in proelia Graios |
| 84 | ipse etiam indignans. vidit pater altus et irae |
| 85 | iam levior tardo flectebat pondere vultum. |
| 86 | ut si quando ruit debellatasque relinquit |
| 87 | Eurus aquas, pax ipsa tumet pontumque iacentem |
| 88 | exanimis iam volvit hiemps: nondum arma carinis |
| 89 | omnia, nec toto respirant pectore nautae. |
| 90 | Finierat pugnas honor exsequialis inermis, |
| 91 | necdum aberant coetus, cunctisque silentibus heros |
| 92 | vina solo fundens cinerem placabat Adrastus |
| 93 | Archemori: "Da, parve, tuum trieteride multa |
| 94 | instaurare diem, nec saucius Arcadas aras |
| 95 | malit adire Pelops Eleaque pulset eburna |
| 96 | templa manu, nec Castaliis altaribus anguis, |
| 97 | nec sua pinigero magis adnatet umbra Lechaeo. |
| 98 | Nos te lugenti, puer, infitiamur Averno, |
| 99 | maestaque perpetuis sollemnia iungimus astris, |
| 100 | nunc festina cohors. At si Boeotia ferro |
| 101 | vertere tecta dabis, magnis tunc dignior aris, |
| 102 | tunc deus, Inachias nec tantum culta per urbes |
| 103 | numina, captivis etiam iurabere Thebis". |
| 104 | Dux ea pro cunctis, eadem sibi quisque vovebat. |
| 105 | Iam pronis Gradivus equis Ephyrea premebat |
| 106 | litora, qua summas caput Acrocorinthus in auras |
| 107 | tollit et alterna geminum mare protegit umbra. |
| 108 | Inde unum dira comitum de plebe Pavorem |
| 109 | quadripedes anteire iubet: non alter anhelos |
| 110 | insinuare metus animoque avertere viris |
| 111 | aptior; innumerae monstro vocesque manusque |
| 112 | et facies quamcumque velit; bonus omnia credi |
| 113 | auctor et horrificis lymphare incursibus urbes. |
| 114 | Si geminos soles ruituraque suadeat astra, |
| 115 | aut nutare solum aut veteres descendere silvas, |
| 116 | a! miseri vidisse putant. Tunc acre novabat |
| 117 | ingenium: falso Nemeaeum pulvere campum |
| 118 | erigit; attoniti tenebrosam a vertice nubem |
| 119 | respexere duces; falso clamore tumultum |
| 120 | auget, et arma virum pulsusque imitatur equorum, |
| 121 | terribilemque vagas ululatum spargit in auras. |
| 122 | exsiliere animi, dubiumque in murmure vulgus |
| 123 | pendet: "Ubi iste fragor? ni fallimur aure. sed unde |
| 124 | pulvereo stant astra globo? num Ismenius ultro |
| 125 | miles? Ita est: veniunt. Tanta autem audacia Thebis? |
| 126 | An dubitent - age!-, dum inferias et busta colamus?" |
| 127 | Haec Pavor attonitis; variosque per agmina vultus |
| 128 | induitur, nunc Pisaeis e milibus unus, |
| 129 | nunc Pylius, nunc ore Lacon, hostisque propinquos |
| 130 | adiurat turmasque metu consternat inani. |
| 131 | nil falsum trepidis. ut vero amentibus ipse |
| 132 | incidit et sacrae circum fastigia vallis |
| 133 | turbine praevectus rapido ter sustulit hastam, |
| 134 | ter concussit equos, clipeum ter pectore plausit: |
| 135 | arma, arma insani sua quisque ignotaque nullo |
| 136 | more rapit, mutant galeas alienaque cogunt |
| 137 | ad iuga cornipedes; ferus omni in pectore saevit |
| 138 | mortis amor caedisque, nihil flagrantibus obstat: |
| 139 | praecipitant redimuntque moras. Sic litora vento |
| 140 | incipiente fremunt, fugitur cum portus; ubique |
| 141 | vela fluunt, laxi iactantur ubique rudentes; |
| 142 | iamque natant remi, natat omnis in aequore summo |
| 143 | ancora, iam dulcis medii de gurgite ponti |
| 144 | respicitur tellus comitesque a puppe relicti. |
| 145 | Viderat Inachias rapidum glomerare cohortes |
| 146 | Bacchus iter; gemuit Tyriam conversus ad urbem, |
| 147 | altricemque domum et patrios reminiscitur ignis, |
| 148 | purpureum tristi turbatus pectore vultum: |
| 149 | non crines, non serta loco, dextramque reliquit |
| 150 | thyrsus, et intactae ceciderunt cornibus uvae. |
| 151 | Ergo ut erat lacrimis lapsoque inhonorus amictu |
| 152 | ante Iovem - et tunc forte polum secretus habebat - |
| 153 | constitit, haud umquam facie conspectus in illa |
| 154 | - nec causae latuere patrem -, supplexque profatur: |
| 155 | "Exscindisne tuas, divum sator optime, Thebas? |
| 156 | Saeva adeo coniunx? Nec te telluris amatae |
| 157 | deceptique laris miseret cinerumque meorum? |
| 158 | Esto, olim invitum iaculatus nubibus ignem |
| 159 | credimus: en iterum atra refers incendia terris, |
| 160 | nec Styge iurata, nec paelicis arte rogatus. |
| 161 | quis modus? an nobis pater iratusque bonusque |
| 162 | fulmen habes? Sed non Danaeia limina talis |
| 163 | Parrhasiumque nemus Ledaeasque ibis Amyclas. |
| 164 | scilicet e cunctis ego neglectissima natis |
| 165 | progenies? Ego nempe tamen, qui dulce ferenti |
| 166 | pondus eram, cui tu dignatus limina vitae |
| 167 | praereptumque iter et maternos reddere menses. |
| 168 | Adde, quod imbellis rarisque exercita castris |
| 169 | turba meas acies, mea tantum proelia norunt, |
| 170 | nectere fronde comas et ad inspirata rotari |
| 171 | buxa: timent thyrsos nuptarum et proelia matrum. |
| 172 | unde tubas Martemque pati, qui fervidus ecce |
| 173 | quanta parat? Quid si ille tuos Curetas in arma |
| 174 | ducat et innocuis iubeat decernere peltis? |
| 175 | quin etiam invisos - sic hostis defuit?- Argos |
| 176 | eligis! O ipsis, genitor, graviora periclis |
| 177 | iussa: novercalis luimus ditare Mycenas! |
| 178 | Cedo equidem. Quo sacra tamen ritusque peremptae |
| 179 | gentis et, in tumulos si quid male feta reliquit |
| 180 | mater, abire iubes? Thracen silvasque Lycurgi? |
| 181 | anne triumphatos fugiam captivus ad Indos? |
| 182 | Da sedem profugo! Potuit Latonia frater |
| 183 | saxa - nec invideo - defigere Delon et imis |
| 184 | commendare fretis; cara submovit ab arce |
| 185 | hostilis Tritonis aquas; vidi ipse potentem |
| 186 | gentibus Eois Epaphum dare iura, nec ullas |
| 187 | Cyllene secreta tubas Minoave curat |
| 188 | Ida: quid heu tantum nostris offenderis aris? |
| 189 | Hic tibi - quando minor iam nostra potentia - noctes |
| 190 | Herculeae placitusque vagae Nycteidos ardor, |
| 191 | hic Tyrium genus et nostro felicior igne |
| 192 | taurus: Agenoreos saltem tutare nepotes". |
| 193 | Invidiam risit pater, et iam poplite flexum |
| 194 | sternentemque manus tranquillus ad oscula tollit |
| 195 | inque vicem placida orsa refert: "Non coniugis ista |
| 196 | consiliis, ut rere, puer, nec saeva roganti |
| 197 | sic expostus ego: immoto deducimur orbe |
| 198 | fatorum; veteres seraeque in proelia causae. |
| 199 | Nam cui tanta quies irarum aut sanguinis usus |
| 200 | parcior humani? Videt axis et ista per aevum |
| 201 | mecum aeterna domus, quotiens iam torta reponam |
| 202 | fulmina, quam rarus terris hic imperet ignis. |
| 203 | quin etiam invitus magna ulciscendaque passis |
| 204 | aut Lapithas Marti, aut veterem Calydona Dianae |
| 205 | expugnare dedi; meaque est iactura pigetque |
| 206 | tot mutare animas, tot reddere corpora vitae. |
| 207 | Labdacios vero Pelopisque a stirpe nepotes |
| 208 | tardum abolere mihi; scis ipse - ut crimina mittam |
| 209 | Dorica -, quam promptae superos incessere Thebae; |
| 210 | te quoque... Sed, quoniam vetus excidit ira, silebo. |
| 211 | non tamen aut patrio respersus sanguine Pentheus, |
| 212 | aut matrem scelerasse toris aut crimine fratres |
| 213 | progenuisse reus, lacero tua lustra replevit |
| 214 | funere: ubi hi fletus, ubi tunc ars tanta precandi? |
| 215 | Ast ego non proprio diros impendo dolori |
| 216 | Oedipodionidas: rogat hoc tellusque polusque |
| 217 | et pietas et laesa fides naturaque et ipsi |
| 218 | Eumenidum mores. Sed tu super urbe moveri |
| 219 | parce tua: non hoc statui sub tempore rebus |
| 220 | occasum Aoniis, veniet suspectior aetas |
| 221 | ultoresque alii: nunc regia Iuno queretur". |
| 222 | His ille auditis mentemque habitumque recepit. |
| 223 | Ut cum sole malo tristique rosaria pendent |
| 224 | usta noto, si clara dies zephyrique refecit |
| 225 | aura polum, redit omnis honos, emissaque lucent |
| 226 | germina et informes ornat sua gloria virgas. |
| 227 | Nuntius attonitas iamdudum Eteoclis ad auris |
| 228 | explorata ferens longo docet agmine Graios |
| 229 | ire duces, nec iam Aoniis procul afore campis; |
| 230 | quacumque ingressi, tremere ac miserescere cunctos |
| 231 | Thebarum; qui stirpe, refert, qui nomine et armis. |
| 232 | ille metum condens audire exposcit et odit |
| 233 | narrantem; hinc socios dictis stimulare suasque |
| 234 | metiri decernit opes. exciverat omnem |
| 235 | Aoniam Euboeamque et Phocidos arva propinquae |
| 236 | Mars, ita dulce Iovi; longe fugit ordine velox |
| 237 | tessera: propellunt acies, seseque sub armis |
| 238 | ostentant; subeunt campo, qui proximus urbi |
| 239 | damnatus bellis patet exspectatque furores. |
| 240 | nondum hostes contra, trepido tamen agmine matres |
| 241 | conscendunt muros, inde arma nitentia natis |
| 242 | et formidandos monstrant sub casside patres. |
| 243 | Turre procul sola nondum concessa videri |
| 244 | Antigone populis teneras defenditur atra |
| 245 | veste genas; iuxtaque comes, quo Laius ibat |
| 246 | armigero; tunc virgo senem regina veretur. |
| 247 | Quae sic orsa prior: "Spesne obstatura Pelasgis |
| 248 | haec vexilla, pater? Pelopis descendere totas |
| 249 | audimus gentis: dic, o precor, extera regum |
| 250 | agmina; nam video, quae noster signa Menoeceus, |
| 251 | quae noster regat arma Creon, quam celsus aena |
| 252 | Sphinge per ingentes Homoloidas exeat Haemon." |
| 253 | Sic rudis Antigone, senior cui talia Phorbas: |
| 254 | Mille sagittiferos gelidae de colle Tanagrae |
| 255 | promovet ecce Dryas; hic, cui nivea arma tridentem |
| 256 | atque auro rude fulmen habent, Orionis alti |
| 257 | non falsus virtute nepos: procul, oro, paternum |
| 258 | omen et innuptae vetus excidat ira Dianae. |
| 259 | Iungunt se castris regisque in nomen adoptant |
| 260 | Ocalea Medeonque et confertissima lucis |
| 261 | Nisa Dionaeisque avibus circumsona Thisbe. |
| 262 | Proximus Eurymedon, qui pastoralia Fauni |
| 263 | arma patris pinuque iubas imitatur equinas, |
| 264 | terribilis silvis: reor et Mavorte cruento |
| 265 | talis erit. Dites pecorum comitantur Erythrae, |
| 266 | qui Scolon densamque iugis Eteonon iniquis, |
| 267 | qui breve litus Hyles Atalanteamque superbi |
| 268 | Schoenon habent notique colunt vestigia campi; |
| 269 | fraxineas Macetum vibrant de more sarisas |
| 270 | saevaque difficiles excludere vulnera peltas. |
| 271 | Ecce autem clamore ruunt Neptunia plebes |
| 272 | Onchesti, quos pinigeris Mycalesos in agris |
| 273 | Palladiusque Melas Hecataeaque gurgite nutrit |
| 274 | Gargaphie, quorumque novis Haliartos aristis |
| 275 | invidet et nimia sata laeta supervenit herba. |
| 276 | Tela rudes trunci, galeae vacua ora leonum, |
| 277 | arborei dant scuta sinus. hos regis egenos |
| 278 | Amphion en noster agit - cognoscere pronum, |
| 279 | virgo -, lyra galeam tauroque insignis avito. |
| 280 | macte animo, iuvenis, medios parat ire per enses |
| 281 | nudaque pro caris opponere pectora muris. |
| 282 | vos etiam nostris, Heliconia turba, venitis |
| 283 | addere rebus opem; tuque, o Permesse, canoris |
| 284 | et felix Olmie, vadis armastis alumnos |
| 285 | bellorum resides. Patriis concentibus audis |
| 286 | exsultare gregem, quales, cum pallida cedit |
| 287 | bruma, renidentem deducunt Strymona cygni. |
| 288 | Ite alacres, numquam vestri morientur honores, |
| 289 | bellaque perpetuo memorabunt carmine Musae". |
| 290 | Dixerat, et paulum virgo interfata loquenti: |
| 291 | "Illi autem, quanam iunguntur origine fratres?" |
| 292 | Sic certe paria arma viris, sic exit in auras |
| 293 | cassidis aequus apex; utinam haec concordia nostris!" |
| 294 | Cui senior ridens: "Non prima errore videndi |
| 295 | falleris, Antigone: multi hos - nam decipit aetas - |
| 296 | dixerunt fratres. pater est natusque, sed aevi |
| 297 | confudere modos: puerum Lapithaona nymphe |
| 298 | Dircetis expertem thalami crudumque maritis |
| 299 | ignibus ante diem cupido violavit amore |
| 300 | improba conubii; nec longum, et pulcher Alatreus |
| 301 | editus, ac primae genitorem in flore iuventae |
| 302 | consequitur traxitque notas et miscuit annos. |
| 303 | Et nunc sic fratres mentito nomine gaudent, |
| 304 | plus pater; hunc olim iuvat et ventura senectus. |
| 305 | Tercentum genitor totidemque in proelia natus |
| 306 | exercent equites: hi deseruisse feruntur |
| 307 | exilem Glisanta Coroniamque, feracem |
| 308 | messe Coroniam, Baccho Glisanta colentes. |
| 309 | Sed potius celsos umbrantem hunc aspice late |
| 310 | Hypsea quadriiugos, clipei septemplice tauro |
| 311 | laeva, ter insuto servantur pectora ferro, |
| 312 | pectora: nam tergo numquam metus. Hasta vetustum |
| 313 | silvarum decus, emissae cui pervia semper |
| 314 | armaque corporaque et numquam manus irrita voti. |
| 315 | Asopos genuisse datur, dignusque videri |
| 316 | tunc pater, abreptis cum torrentissimus exit |
| 317 | pontibus, aut natae tumidus cum virginis ultor |
| 318 | flumina concussit generum indignata Tonantem. |
| 319 | namque ferunt raptam patriis Aeginan ab undis |
| 320 | amplexu latuisse Iovis: furit amnis et astris |
| 321 | infensus bellare parat - nondum ista licebant |
| 322 | nec superis -; stetit audaces effusus in iras, |
| 323 | conseruitque manum, nec quem imploraret habebat, |
| 324 | donec vix tonitru submotus et igne trisulco |
| 325 | cessit. Adhuc ripis animosus gurges anhelis |
| 326 | fulmineum cinerem magnaeque insignia poenae |
| 327 | gaudet et Aetnaeos in caelum efflare vapores. |
| 328 | Talem Cadmeo mirabimur Hypsea campo, |
| 329 | si modo placavit felix Aegina Tonantem. |
| 330 | Ducit Itonaeos et Alalcomenaea Minervae |
| 331 | agmina, quos Midea, quos uvida suggerit Arne, |
| 332 | Aulida qui Graeamque serunt viridesque Plataeas, |
| 333 | et sulco Peteona domant refluumque meatu |
| 334 | Euripum, qua noster, habent, teque ultima tractu |
| 335 | Anthedon, ubi gramineo de litore Glaucus |
| 336 | poscentes irrupit aquas, iam crine genisque |
| 337 | caerulus, et mixtos expavit ab inguine pisces. |
| 338 | Glandibus et torta Zephyros incidere funda |
| 339 | cura: Cydoneas anteibunt gaesa sagittas. |
| 340 | tu quoque praeclarum forma, Cephise, dedisses |
| 341 | Narcissum, sed Thespiacis iam pallet in agris |
| 342 | trux puer; orbata florem, pater, adluis unda. |
| 343 | Quis tibi Phoebeas acies veteremque revolvat |
| 344 | Phocida? Qui Panopen, qui Daulida, qui Cyparisson, |
| 345 | et valles, Lebadea, tuas et Hyampolin acri |
| 346 | subnixam scopulo, vel qui Parnason utrumque |
| 347 | aut Cirrham tauris Anemoriamque supinant |
| 348 | Coryciumque nemus, propellentemque Lilaeam |
| 349 | Cephisi glaciale caput, quo suetus anhelam |
| 350 | ferre sitim Python amnemque avertere ponto, |
| 351 | omnibus immixtas cono super aspice laurus |
| 352 | armaque vel Tityon vel Delon habentia, vel quas |
| 353 | hic deus innumera laxavit caede pharetras. |
| 354 | Iphitus asper agit, genitor cui nuper ademptus |
| 355 | Naubolus Hippasides, tuus, o mitissime Lai, |
| 356 | hospes; adhuc currus securaque lora tenebam, |
| 357 | cum tua subter equos iacuit convulsa cruentis |
| 358 | ictibus, o utinam nostro cum sanguine, cervix!" |
| 359 | Dicenti maduere genae, vultumque per omnem |
| 360 | pallor iit, vocisque repens singultus apertum |
| 361 | intercepit iter; refovet frigentis amicum |
| 362 | pectus alumna senis; redit atque exile profatur: |
| 363 | O mihi sollicitum decus ac suprema voluptas, |
| 364 | Antigone! Seras tibi demoror improbus umbras, |
| 365 | fors eadem scelera et caedes visurus avitas, |
| 366 | donec te thalamis habilem integramque resignem: |
| 367 | hoc satis, et fessum vita dimittite, Parcae. |
| 368 | Sed dum labor iners, quanti - nunc ecce reviso - |
| 369 | transabiere duces: Clonin atque in terga comantis |
| 370 | non ego Abantiadas, non te, saxosa Caryste, |
| 371 | non humiles Aegas altumque Capherea dixi. |
| 372 | et iam acies obtunsa negat, cunctique resistunt, |
| 373 | et tuus armatis iubet ecce silentia frater". |
| 374 | Vix ea turre senex, cum rector ab aggere coepit: |
| 375 | "Magnanimi reges, quibus haut parere recusem |
| 376 | ductor et ipse meas miles defendere Thebas, |
| 377 | non ego vos stimulare parem - nam liber in arma |
| 378 | impetus, et meritas ultro iurastis in iras -, |
| 379 | nec laudare satis dignasque rependere gratis |
| 380 | sufficiam - referent superi vestraeque subacto |
| 381 | hoste manus -: urbem socia de gente subistis |
| 382 | tutari, quam non aliis populator ab oris |
| 383 | belliger externave satus tellure, sed hostis |
| 384 | indigena assultat, cui castra adversa regenti |
| 385 | hic pater, hic genetrix, hic iunctae stirpe sorores, |
| 386 | hic erat et frater. cerne en ubicumque nefandus |
| 387 | excidium moliris avis: venere volentes |
| 388 | Aoniae populi, nec sum tibi, saeve, relictus. |
| 389 | quid velit ista cohors, et te sentire decebat: |
| 390 | reddere regna vetant". Sic fatus, et omnia rite |
| 391 | disponit, qui bella gerant, qui moenia servent, |
| 392 | quas in fronte manus, medio quas robore sistat. |
| 393 | perspicuas sic luce fores et virgea pastor |
| 394 | claustra levat, dum terra recens; iubet ordine primo |
| 395 | ire duces, media stipantur plebe maritae; |
| 396 | ipse levat gravidas et humum tractura parentum |
| 397 | ubera succiduasque adportat matribus agnas. |
| 398 | Interea Danai noctemque diemque sub armis, |
| 399 | noctem iterum rursusque diem - sic ira ferebat - |
| 400 | ingeminant: contempta quies, vix aut sopor illis |
| 401 | aut epulae fecere moram; properatur in hostem |
| 402 | more fugae. Nec monstra tenent, quae plurima nectit |
| 403 | prodigiale canens certi fors praevia fati. |
| 404 | quippe ferunt diros monitus volucresque feraeque |
| 405 | sideraque aversique suis decursibus amnes, |
| 406 | infestumque tonat pater et mala fulgura lucent; |
| 407 | terrificaeque adytis voces clausaeque deorum |
| 408 | sponte fores; nunc sanguineus, nunc saxeus imber, |
| 409 | et subiti manes flentumque occursus avorum. |
| 410 | Tunc et Apollineae tacuere oracula Cirrhae, |
| 411 | et non assuetis pernox ululavit Eleusin |
| 412 | mensibus, et templis Sparte praesaga reclusis |
| 413 | vidit Amyclaeos - facinus!- concurrere fratres. |
| 414 | Arcades insanas latrare Lycaonis umbras |
| 415 | nocte ferunt tacita, saevo decurrere campo |
| 416 | Oenomaum sua Pisa refert; Acheloon utroque |
| 417 | deformem cornu vagus infamabat Acarnan. |
| 418 | Perseos effigiem maestam exorantque Mycenae |
| 419 | confusum Iunonis ebur; mugire potentem |
| 420 | Inachon agricolae, gemini maris incola narrat |
| 421 | Thebanum toto planxisse Palaemona ponto. |
| 422 | Haec audit Pelopea phalanx, sed bellicus ardor |
| 423 | consiliis obstat divum prohibetque timeri. |
| 424 | Iam ripas, Asope, tuas Boeotaque ventum |
| 425 | flumina. Non ausae transmittere protinus alae |
| 426 | hostilem fluvium; forte et trepidantibus ingens |
| 427 | descendebat agris, animos sive imbrifer arcus, |
| 428 | seu montana dedit nubes, seu fluminis illa |
| 429 | mens fuit obiectusque vado pater arma vetabat. |
| 430 | Tunc ferus Hippomedon magno cum fragmine ripae |
| 431 | cunctantem deiecit equum, ducibusque relictis |
| 432 | gurgite de medio frenis suspensus et armis: |
| 433 | "Ite viri" clamat, "sic vos in moenia primus |
| 434 | ducere, sic clausas voveo perfringere Thebas." |
| 435 | Praecipitant cuncti fluvio puduitque secutos. |
| 436 | Ac velut ignotum si quando armenta per amnem |
| 437 | pastor agit, stat triste pecus, procul altera tellus |
| 438 | omnibus et late medius timor: ast ubi ductor |
| 439 | taurus init fecitque vadum, tunc mollior unda, |
| 440 | tunc faciles saltus, visaeque accedere ripae. |
| 441 | Haud procul inde iugum tutisque accommoda castris |
| 442 | arva notant, unde urbem etiam turresque videre |
| 443 | Sidonias; placuit sedes fidique receptus, |
| 444 | colle per excelsum patulo, quem subter aperto |
| 445 | arva sinu, nullique aliis a montibus instant |
| 446 | despectus; nec longa labor munimina durus |
| 447 | addidit: ipsa loco mirum natura favebat. |
| 448 | In vallum elatae rupes devexaque fossis |
| 449 | aequa et fortuito ductae quater aggere pinnae; |
| 450 | cetera dant ipsi, donec sol montibus omnis |
| 451 | erepsit rebusque dedit sopor otia fessis. |
| 452 | Quis queat attonitas dictis ostendere Thebas? |
| 453 | urbem in conspectu belli suprema parantis |
| 454 | territat insomnem nox atra diemque minatur. |
| 455 | Discurrunt muris; nil saeptum horrore sub illo, |
| 456 | nil fidum satis, invalidaeque Amphionis arces. |
| 457 | rumor ubique alius, pluresque annuntiat hostes |
| 458 | maioresque timor; spectant tentoria contra |
| 459 | Inachia externosque suis in montibus ignis. |
| 460 | hi precibus questuque deos, hi Martia tela |
| 461 | belligerosque hortantur equos, hi pectora fletu |
| 462 | cara premunt miserique rogos et crastina mandant |
| 463 | funera. si tenuis demisit lumina somnus, |
| 464 | bella gerunt; modo lucra morae, modo taedia vitae |
| 465 | attonitis, lucemque timent lucemque precantur. |
| 466 | It geminum excutiens anguem et bacchatur utrisque |
| 467 | Tisiphone castris; fratrem huic, fratrem ingerit illi, |
| 468 | aut utrique patrem: procul ille penatibus imis |
| 469 | excitus implorat Furias oculosque reposcit. |
| 470 | Iam gelidam Phoeben et caligantia primus |
| 471 | hauserat astra dies, cum iam tumet igne futuro |
| 472 | Oceanus lateque novo Titane reclusum |
| 473 | aequor anhelantum radiis subsidit equorum: |
| 474 | ecce truces oculos sordentibus obsita canis |
| 475 | exsangues Iocasta genas et bracchia planctu |
| 476 | nigra ferens ramumque oleae cum velleris atri |
| 477 | nexibus, Eumenidum velut antiquissima, portis |
| 478 | egreditur magna cum maiestate malorum. |
| 479 | Hinc atque hinc natae, melior iam sexus, anilis |
| 480 | praecipitantem artus et plus quam possit euntem |
| 481 | sustentant. venit ante hostes, et pectore nudo |
| 482 | claustra adversa ferit tremulisque ululatibus orat |
| 483 | admitti: "Reserate viam! Rogat impia belli |
| 484 | mater; in his aliquod ius exsecrabile castris |
| 485 | huic utero est". Trepidi visam expavere manipli |
| 486 | auditamque magis; remeat iam missus Adrasto |
| 487 | nuntius: excipiunt iussi mediosque per enses |
| 488 | dant iter. Illa duces ut primum aspexit Achivos, |
| 489 | clamorem horrendum luctu furiata resolvit: |
| 490 | "Argolici proceres, ecquis monstraverit hostem, |
| 491 | quem peperi? Quanam inveniam, mihi dicite, natum |
| 492 | sub galea? " Venit attonitae Cadmeius heros |
| 493 | obvius, et raptam lacrimis gaudentibus implet |
| 494 | solaturque tenens, atque inter singula matrem, |
| 495 | matrem iterat, nunc ipsam urguens, nunc cara sororum |
| 496 | pectora, cum mixta fletus anus asperat ira: |
| 497 | "Quid molles lacrimas venerandaque nomina fingis, |
| 498 | rex Argive, mihi? Quid colla amplexibus ambis |
| 499 | invisamque teris ferrato pectore matrem? |
| 500 | tune ille exilio vagus et miserabilis hospes? |
| 501 | Quem non permoveas? Longae tua iussa cohortes |
| 502 | exspectant, multoque latus praefulgurat ense. |
| 503 | A miserae matres! Hunc te noctesque diesque |
| 504 | deflebam? Si verba tamen monitusque tuorum |
| 505 | dignaris, dum castra silent suspensaque bellum |
| 506 | horrescit pietas, genetrix iubeoque rogoque: |
| 507 | i mecum patriosque deos arsuraque saltem |
| 508 | tecta vide, fratremque - quid aufers lumina?- fratrem |
| 509 | adloquere et regnum iam me sub iudice posce: |
| 510 | aut dabit, aut ferrum causa meliore resumes. |
| 511 | Anne times, ne forte doli, et te conscia mater |
| 512 | decipiam? non sic miseros fas omne penates |
| 513 | effugit: vix Oedipoda ducente timeres. |
| 514 | nupsi equidem peperique nefas, sed diligo tales, |
| 515 | - a dolor!- et vestros etiamnum excuso furores. |
| 516 | Quodsi adeo perstas, ultro tibi, saeve, triumphum |
| 517 | detulimus: religa captas in terga sorores, |
| 518 | inice vincla mihi: gravis huc utcumque feretur |
| 519 | et pater. Ad vestrum gemitus nunc verto pudorem, |
| 520 | Inachidae, liquistis enim parvosque senesque |
| 521 | et lacrimas has quisque domi: sua credite matri |
| 522 | viscera! Si vobis hic parvo in tempore carus |
| 523 | - sitque precor -, quid me, oro, decet quidve ista, Pelasgi, |
| 524 | ubera? Ab Hyrcanis hoc Odrysiisve tulissem |
| 525 | regibus, et si quis nostros vicere furores. |
| 526 | Adnuite, aut natum complexa superstite bello |
| 527 | hic moriar". tumidas frangebant dicta cohortes, |
| 528 | nutantesque virum galeas et sparsa videres |
| 529 | fletibus arma piis. Quales ubi tela virosque |
| 530 | pectoris impulsu rabidi stravere leones, |
| 531 | protinus ira minor, gaudentque in corpore capto |
| 532 | securam differre famem: sic flexa Pelasgum |
| 533 | corda labant, ferrique avidus mansueverat ardor. |
| 534 | Ipse etiam ante oculos nunc matris ad oscula versus, |
| 535 | nunc rudis Ismenes, nunc flebiliora precantis |
| 536 | Antigones, variaque animum turbante procella |
| 537 | exciderat regnum: cupit ire, et mitis Adrastus |
| 538 | non vetat; hic iustae Tydeus memor occupat irae: |
| 539 | "Me potius, socii, qui fidum Eteoclea nuper |
| 540 | expertus, nec frater eram, me opponite regi, |
| 541 | cuius adhuc pacem egregiam et bona foedera gesto |
| 542 | pectore in hoc. ubi tunc fidei pacisque sequestra |
| 543 | mater eras, pulchris cum me nox vestra moratast |
| 544 | hospitiis? Nempe haec trahis ad commercia natum? |
| 545 | Duc illum in campum, vestro qui sanguine pinguis |
| 546 | spirat adhuc pinguisque meo. Tu porro sequeris, |
| 547 | heu nimium mitis nimiumque oblite tuorum? |
| 548 | Scilicet infestae cum te circum undique dextrae |
| 549 | nudabunt enses, haec flebit et arma quiescent? |
| 550 | Tene ille, heu demens, semel intra moenia clausum |
| 551 | possessumque odiis Argiva in castra remittet? |
| 552 | Ante haec excusso frondescet lancea ferro, |
| 553 | Inachus ante retro nosterque Achelous abibit. |
| 554 | Sed mite adloquium et saevis pax quaeritur armis: |
| 555 | haec quoque castra patent, necdum meruere timeri. |
| 556 | An suspectus ego? Abscedo et mea vulnera dono. |
| 557 | Intret: et hic genetrix eadem mediaeque sorores. |
| 558 | Finge autem pactis evictum excedere regnis, |
| 559 | nempe iterum reddes? " rursus mutata trahuntur |
| 560 | agmina consiliis: subito ceu turbine caeli |
| 561 | obvius adversum Boreae Notus abstulit aequor. |
| 562 | arma iterum furiaeque placent; fera tempus Erinys |
| 563 | adripit et primae molitur semina pugnae. |
| 564 | Errabant geminae Dircaea ad flumina tigres, |
| 565 | mite iugum, belli quondam vastator Eoi |
| 566 | currus, Erythraeis sed nuper victor ab oris |
| 567 | Liber in Aonios meritas dimiserat agros. |
| 568 | Illas turba dei seniorque ex more sacerdos |
| 569 | sanguinis oblitas atque Indum gramen olentes |
| 570 | palmite maturo variisque ornare corymbis |
| 571 | curat et alterno maculas interligat ostro. |
| 572 | iamque ipsi colles, ipsa has - quis credat? - amabant |
| 573 | armenta, atque ausae circum mugire iuvencae; |
| 574 | quippe nihil grassata fames: manus obvia pascit, |
| 575 | exceptantque cibos fusoque horrenda supinant |
| 576 | ora mero, vaga rure quies; si quando benigno |
| 577 | urbem iniere gradu, domus omnis et omnia sacris |
| 578 | templa calent, ipsumque fides intrasse Lyaeum. |
| 579 | Has ubi vipereo tactas ter utramque flagello |
| 580 | Eumenis in furias animumque redire priorem |
| 581 | impulit, erumpunt non agnoscentibus agris. |
| 582 | Ceu duo diverso pariter si fulmina caelo |
| 583 | rupta cadant longumque trahant per nubila crinem: |
| 584 | non aliter cursu rapidae atque immane frementes |
| 585 | transiliunt campos aurigamque impete vasto, |
| 586 | Amphiarae, tuum - nec defuit omen, eriles |
| 587 | forte is primus equos stagna ad vicina trahebat - |
| 588 | corripiunt; mox Taenarium, qui proximus, Idan |
| 589 | Aetolumque Acamanta premunt: fuga torva per agros |
| 590 | cornipedum, visa donec flammatus Aconteus |
| 591 | strage virum, cui sueta feras prosternere virtus |
| 592 | - Arcas erat -, densis iam fida ad moenia versas |
| 593 | insequitur telis, multumque hastile resumens |
| 594 | ter quater adducto per terga, per ilia telo |
| 595 | transigit. Illae autem longo cum limite fusi |
| 596 | sanguinis ad portas utrimque exstantia ducunt |
| 597 | spicula semianimes, gemituque imitante querelas |
| 598 | saucia dilectis acclinant pectora muris. |
| 599 | templa putes urbemque rapi facibusque nefandis |
| 600 | Sidonios ardere lares, sic clamor apertis |
| 601 | exoritur muris; mallent cunabula magni |
| 602 | Herculis aut Semeles thalamum aut penetrale ruisse |
| 603 | Harmoniae. Cultor Baccheus Acontea Phegeus |
| 604 | iam vacuum telis geminoque in sanguine ovantem |
| 605 | comminus ense petit; subeunt Tegeaea iuventus |
| 606 | auxilio tardi: iam supra sacra ferarum |
| 607 | corpora maerenti iuvenis iacet ultio Baccho. |
| 608 | Rumpitur et Graium subito per castra tumultu |
| 609 | concilium; fugit exsertos Iocasta per hostes |
| 610 | iam non ausa preces; natas ipsamque repellunt |
| 611 | qui modo tam mites, et praeceps tempore Tydeus |
| 612 | utitur: "Ite age, nunc pacem sperate fidemque! |
| 613 | num saltem differre nefas potuitue morari, |
| 614 | dum genetrix dimissa redit? " Sic fatus aperto |
| 615 | ense vocat socios. Saevus iam clamor, et irae |
| 616 | hinc atque inde calent; nullo venit ordine bellum, |
| 617 | confusique duces vulgo, et neglecta regentum |
| 618 | imperia; una equites mixti peditumque catervae |
| 619 | et rapidi currus; premit indigesta ruentes |
| 620 | copia, nec sese vacat ostentare nec hostem |
| 621 | noscere. Sic subitis Thebana Argivaque pubes |
| 622 | conflixere globis; retro vexilla tubaeque |
| 623 | post tergum et litui bellum invenere secuti. |
| 624 | Tantus ab exiguo crudescit sanguine Mavors! |
| 625 | ventus uti primas struit intra nubila vires, |
| 626 | lenis adhuc, frondesque et aperta cacumina gestat, |
| 627 | mox rapuit nemus et montes patefecit opacos. |
| 628 | Nunc age, Pieriae, non vos longinqua, sorores, |
| 629 | consulimus, vestras acies vestramque referte |
| 630 | Aoniam; vidistis enim, dum Marte propinquo |
| 631 | horrent Tyrrhenos Heliconia plectra tumultus. |
| 632 | Sidonium Pterelan sonipes male fidus in armis |
| 633 | rumpentem frenos diversa per agmina raptat |
| 634 | iam liber, sic fessa manus: venit hasta per armos |
| 635 | Tydeos et laevum iuveni transverberat inguem |
| 636 | labentemque adfigit equo; fugit ille perempto |
| 637 | consertus domino, nec iam arma aut frena tenentem |
| 638 | portat adhuc: ceu nondum anima defectus utraque |
| 639 | cum sua Centaurus moriens in terga recumbit. |
| 640 | certat opus ferri: sternunt alterna furentes |
| 641 | Hippomedon Sybarin, Pylium Periphanta Menoeceus, |
| 642 | Parthenopaeus Ityn: Sybaris iacet ense cruento, |
| 643 | cuspide trux Periphas, Itys insidiante sagitta. |
| 644 | Caeneos Inachii ferro Mavortius Haemon |
| 645 | colla rapit, cui dividuum trans corpus hiantes |
| 646 | truncum oculi quaerunt, animus caput; arma iacentis |
| 647 | iam rapiebat Abas: cornu deprensus Achiva |
| 648 | dimisit moriens clipeum hostilemque suumque. |
| 649 | Quis tibi Baccheos, Eunaee, relinquere cultus, |
| 650 | quis lucos, vetitus quibus emansisse sacerdos, |
| 651 | suasit et assuetum Bromio mutare furorem? |
| 652 | quem terrere queas? clipei penetrabile textum |
| 653 | pallentes hederae Nysaeaque serta coronant, |
| 654 | candida pampineo subnectitur instita pilo, |
| 655 | crine latent umeri, crescunt lanugine malae, |
| 656 | et rubet imbellis Tyrio subtemine thorax, |
| 657 | bracchiaque in manicis et pictae vincula plantae |
| 658 | carbaseique sinus, et fibula rasilis auro |
| 659 | Taenariam fulva mordebat iaspide pallam, |
| 660 | quam super a tergo velox corytus et arcus |
| 661 | pendentesque sonant aurata lynce pharetrae. |
| 662 | it lymphante deo media inter milia longum |
| 663 | vociferans: "Prohibete manus, haec omine dextro |
| 664 | moenia Cirrhaea monstravit Apollo iuvenca; |
| 665 | parcite, in haec ultro scopuli venere volentes. |
| 666 | Gens sacrata sumus: gener huic est Iuppiter urbi |
| 667 | Gradivusque socer; Bacchum haut mentimur alumnum |
| 668 | et magnum Alciden". Iactanti talia frustra |
| 669 | turbidus aeria Capaneus occurrit in hasta. |
| 670 | qualis ubi primam leo mane cubilibus atris |
| 671 | erexit rabiem et saevo speculatur ab antro |
| 672 | aut cervum aut nondum bellantem fronte iuvencum, |
| 673 | it fremitu gaudens, licet arma gregesque lacessant |
| 674 | venantum, praedam videt et sua vulnera nescit: |
| 675 | sic tum congressu Capaneus gavisus iniquo |
| 676 | librabat magna venturam mole cupressum. |
| 677 | ante tamen: "Quid femineis ululatibus" inquit, |
| 678 | terrificas, moriture, viros? Utinam ipse veniret, |
| 679 | cui furis! Haec Tyriis cane matribus! " Et simul hastam |
| 680 | expulit; illa volans, ceu vis non ulla moretur |
| 681 | obvia, vix sonuit clipeo et iam terga reliquit. |
| 682 | Arma fluunt, longisque crepat singultibus aurum, |
| 683 | eruptusque sinus vicit cruor. Occidis audax, |
| 684 | occidis Aonii puer altera cura Lyaei. |
| 685 | Marcida te fractis planxerunt Ismara thyrsis, |
| 686 | te Tmolos, te Nysa ferax Theseaque Naxos |
| 687 | et Thebana metu iuratus in orgia Ganges. |
| 688 | Nec segnem Argolicae sensere Eteoclea turmae, |
| 689 | parcior ad cives Polynicis inhorruit ensis. |
| 690 | Eminet ante alios iam formidantibus arva |
| 691 | Amphiaraus equis ac multo pulvere vertit |
| 692 | campum indignantem: famulo decus addit inane |
| 693 | maestus et extremos obitus illustrat Apollo. |
| 694 | Ille etiam clipeum galeamque incendit honoro |
| 695 | sidere; nec tarde fratri, Gradive, dedisti, |
| 696 | ne qua manus vatem, ne quid mortalia bello |
| 697 | laedere tela queant: sanctum et venerabile Diti |
| 698 | funus eat. Talis medios aufertur in hostis |
| 699 | certus et ipse necis, vires fiducia leti |
| 700 | suggerit; inde viro maioraque membra diesque |
| 701 | laetior et numquam tanta experientia caeli, |
| 702 | si vacet: avertit morti contermina Virtus. |
| 703 | Ardet inexpleto saevi Mavortis amore, |
| 704 | et fruitur dextra atque anima flagrante superbit. |
| 705 | Hicne hominum casus lenire et demere Fatis |
| 706 | iura frequens? Quantum subito diversus ab illo, |
| 707 | qui tripodas laurusque sequi, qui doctus in omni |
| 708 | nube salutato volucrem cognoscere Phoebo! |
| 709 | Innumeram ferro plebem, ceu letifer annus |
| 710 | aut iubar adversi grave sideris, immolat umbris |
| 711 | ipse suis: iaculo Phlegyan iaculoque superbum |
| 712 | Phylea, falcato Clonin et Cremetaona curru |
| 713 | comminus hunc stantem metit, hunc a poplite sectum, |
| 714 | cuspide non missa Chromin Iphinoumque Sagenque |
| 715 | intonsumque Gyan sacrumque Lycorea Phoebo |
| 716 | - invitus: iam fraxineum demiserat hastae |
| 717 | robur, et excussis apparuit infula cristis -, |
| 718 | Alcathoum saxo, cui circum stagna Carysti |
| 719 | et domus et coniunx et amantes litora nati. |
| 720 | vixerat ille diu pauper scrutator aquarum, |
| 721 | decepit tellus, moriens hiemesque notosque |
| 722 | laudat et experti meliora pericula ponti. |
| 723 | Aspicit has longe iamdudum Asopius Hypseus |
| 724 | palantum strages ardetque avertere pugnam, |
| 725 | quamquam haud ipse minus curru Tirynthia fundens |
| 726 | robora; sed viso praesens minor augure sanguis: |
| 727 | illum armis animisque cupit. Prohibebat iniquo |
| 728 | agmine consertum cunei latus; inde superbus |
| 729 | exseruit patriis electum missile ripis, |
| 730 | ac prius: "Aonidum dives largitor aquarum, |
| 731 | clare Giganteis etiamnum, Asope, favillis, |
| 732 | da numen dextrae: rogat hoc natusque tuique |
| 733 | quercus alumna vadi; fas et mihi spernere Phoebum, |
| 734 | si tibi collatus divum sator. omnia mergam |
| 735 | fontibus arma tuis tristesque sine augure vittas." |
| 736 | Audierat genitor: vetat indulgere volentem |
| 737 | Phoebus, et aurigam iactus detorquet in Hersen. |
| 738 | ille ruit: deus ipse vagis succedit habenis, |
| 739 | Lernaeum falso simulans Haliacmona vultu. |
| 740 | Tunc vero ardenti non ulla obsistere temptant |
| 741 | signa, ruunt solo terrore, et vulnera citra |
| 742 | mors trepidis ignava venit, dubiumque tuenti |
| 743 | presserit infestos onus impuleritne iugales. |
| 744 | sic ubi nubiferum montis latus aut nova ventis |
| 745 | solvit hiemps, aut victa situ non pertulit aetas, |
| 746 | desilit horrendus campo timor, arva virosque |
| 747 | limite non uno longaevaque robora secum |
| 748 | praecipitans, tandemque exhaustus turbine fesso |
| 749 | aut vallem cavat aut medios intercipit amnes. |
| 750 | Non secus ingentique viro magnoque gravatus |
| 751 | temo deo nunc hoc, nunc illo in sanguine fervet. |
| 752 | ipse sedens telis pariterque ministrat habenis |
| 753 | Delius, ipse docet iactus adversaque flectit |
| 754 | spicula fortunamque hastis venientibus aufert. |
| 755 | sternuntur terra Menaleus pedes, Antiphus alto |
| 756 | nil defensus equo, genitusque Heliconide nympha |
| 757 | Aethion, caesoque infamis fratre Polites, |
| 758 | conatusque toris vittatam attingere Manto |
| 759 | Lampus: in hunc sacras Phoebus dedit ipse sagittas. |
| 760 | Et iam cornipedes trepidi ac moribunda reflantes |
| 761 | corpora rimantur terras, omnisque per artus |
| 762 | sulcus et incisis altum rubet orbita membris. |
| 763 | hos iam ignorantes terit impius axis, at illi |
| 764 | vulnere semineces - nec devitare facultas - |
| 765 | venturum super ora vident; iam lubrica tabo |
| 766 | frena, nec insisti madidus dat temo, rotaeque |
| 767 | sanguine difficiles, et tardior ungula fossis |
| 768 | visceribus: tunc ipse furens in morte relicta |
| 769 | spicula et e mediis exstantes ossibus hastas |
| 770 | avellit, strident animae currumque sequuntur. |
| 771 | Tandem se famulo summum confessus Apollo: |
| 772 | "Utere luce tua longamque" ait, "indue famam, |
| 773 | dum tibi me iunctum mors irrevocata veretur. |
| 774 | vincimur: immites scis nulla revolvere Parcas |
| 775 | stamina; vade, diu populis promissa voluptas |
| 776 | Elysiis, certe non perpessure Creontis |
| 777 | imperia aut vetito nudus iaciture sepulcro". |
| 778 | Ille refert contra, et paulum respirat ab armis: |
| 779 | Olim te, Cirrhaee pater, peritura sedentem |
| 780 | ad iuga - quis tantus miseris honor?- axe trementi |
| 781 | sensimus; instantes quonam usque morabere manes? |
| 782 | Audio iam rapidae cursum Stygis atraque Ditis |
| 783 | flumina tergeminosque mali custodis hiatus. |
| 784 | Accipe commissum capiti decus, accipe laurus, |
| 785 | quas Erebo deferre nefas. Nunc voce suprema, |
| 786 | si qua recessuro debetur gratia vati, |
| 787 | deceptum tibi, Phoebe, larem poenasque nefandae |
| 788 | coniugis et pulchrum nati commendo furorem". |
| 789 | Desiluit maerens lacrimasque avertit Apollo: |
| 790 | tunc vero ingemuit currusque orbique iugales. |
| 791 | Non aliter caeco nocturni turbine Cori |
| 792 | scit peritura ratis, cum iam damnata sororis |
| 793 | igne Therapnaei fugerunt carbasa fratres. |
| 794 | Iamque recessurae paulatim horrescere terrae |
| 795 | summaque terga quati graviorque effervere pulvis |
| 796 | coeperat; inferno mugit iam murmure campus. |
| 797 | Bella putant trepidi bellique hunc esse fragorem, |
| 798 | hortanturque gradus; alius tremor arma virosque |
| 799 | mirantesque inclinat equos; iam frondea nutant |
| 800 | culmina, iam muri, ripisque Ismenos apertis |
| 801 | effugit; exciderunt irae, nutantia figunt |
| 802 | tela solo, dubiasque vagi nituntur in hastas |
| 803 | comminus inque vicem viso pallore recedunt. |
| 804 | sic ubi navales miscet super aequora pugnas |
| 805 | contempto Bellona mari, si forte benigna |
| 806 | tempestas, sibi quisque cavent, ensesque recondit |
| 807 | mors alia, et socii pacem fecere timores. |
| 808 | Talis erat campo belli fluitantis imago. |
| 809 | Sive laborantes concepto flamine terrae |
| 810 | ventorum rabiem et clausum eiecere furorem, |
| 811 | exedit seu putre solum carpsitque terendo |
| 812 | unda latens, sive hac volventis machina caeli |
| 813 | incubuit, sive omne fretum Neptunia movit |
| 814 | cuspis et extremas gravius mare torsit in oras, |
| 815 | seu vati datus ille fragor, seu terra minatast |
| 816 | fratribus: ecce alte praeceps humus ore profundo |
| 817 | dissilit, inque vicem timuerunt sidera et umbrae. |
| 818 | Illum ingens haurit specus et transire parantis |
| 819 | mergit equos; non arma manu, non frena remisit: |
| 820 | sicut erat, rectos defert in Tartara currus |
| 821 | respexitque cadens caelum campumque coire |
| 822 | ingemuit, donec levior distantia rursus |
| 823 | miscuit arva tremor lucemque exclusit Averno. |