Statius, Thebais, Liber VI
| 1 | Nuntia multivago Danaas perlabitur urbes |
| 2 | Fama gradu, sancire novo sollemnia busto |
| 3 | Inachidas ludumque super, quo Martia bellis |
| 4 | praesudare paret seseque accendere virtus. |
| 5 | Graium ex more decus: primus Pisaea per arva |
| 6 | hunc pius Alcides Pelopi certavit honorem |
| 7 | pulvereumque fera crinem detersit oliva; |
| 8 | proxima vipereo celebravit libera nexu |
| 9 | Phocis, Apollineae bellum puerile pharetrae; |
| 10 | mox circum tristis servata Palaemonis aras |
| 11 | nigra superstitio, quotiens animosa resumit |
| 12 | Leucothea gemitus et amica ad litora festa |
| 13 | tempestate venit: planctu conclamat uterque |
| 14 | Isthmos, Echioniae responsant flebile Thebae. |
| 15 | Et nunc eximii regum, quibus Argos alumnis |
| 16 | conexum caelo, quorumque ingentia tellus |
| 17 | Aonis et Tyriae suspirant nomina matres, |
| 18 | concurrunt nudasque movent in proelia viris. |
| 19 | Ceu primum ausurae trans alta ignota biremes, |
| 20 | seu Tyrrhenam hiemem seu stagna Aegaea lacessant, |
| 21 | tranquillo prius arma lacu clavumque levisque |
| 22 | explorant remos atque ipsa pericula discunt; |
| 23 | at cum experta cohors, tunc pontum irrumpere fretae |
| 24 | longius ereptasque oculis non quaerere terras. |
| 25 | Clara laboriferos caelo Tithonia currus |
| 26 | extulerat vigilesque deae pallentis habenas |
| 27 | et Nox et cornu fugiebat Somnus inani; |
| 28 | iam plangore viae, gemitu iam regia mugit |
| 29 | flebilis, acceptos longe nemora avia frangunt |
| 30 | multiplicantque sonos. Sedet ipse exutus honoro |
| 31 | vittarum nexu genitor squalentiaque ora |
| 32 | sparsus et incultam ferali pulvere barbam. |
| 33 | asperior contra planctusque egressa virilis |
| 34 | exemplo famulas premit hortaturque volentis |
| 35 | orba parens, lacerasque super procumbere nati |
| 36 | reliquias ardet totiensque avulsa refertur. |
| 37 | Arcet et ipse pater. Mox ut maerentia dignis |
| 38 | vultibus Inachii penetrarunt limina reges, |
| 39 | ceu nova tunc clades et primo saucius infans |
| 40 | vulnere letalisve irrumperet atria serpens, |
| 41 | sic alium ex alio quamquam lassata fragorem |
| 42 | pectora congeminant, integratoque resultant |
| 43 | accensae clamore fores; sensere Pelasgi |
| 44 | invidiam et lacrimis excusant crimen obortis. |
| 45 | Ipse, datum quotiens intercisoque tumultu |
| 46 | conticuit stupefacta domus, solatur Adrastus |
| 47 | adloquiis genitorem ultro, nunc fata recensens |
| 48 | resque hominum duras et inexorabile pensum, |
| 49 | nunc aliam prolem mansuraque numine dextro |
| 50 | pignora. nondum orsis modus, et lamenta redibant. |
| 51 | Ille quoque adfatus non mollius audit amicos, |
| 52 | quam trucis Ionii rabies clamantia ponto |
| 53 | vota virum aut tenuis curant vaga fulmina nimbos. |
| 54 | Tristibus interea ramis teneraque cupresso |
| 55 | damnatus flammae torvs et puerile feretrum |
| 56 | texitur: ima virent agresti stramina cultu; |
| 57 | proxima gramineis operosior area sertis, |
| 58 | et picturatus morituris floribus agger; |
| 59 | tertius assurgens Arabum strue tollitur ordo |
| 60 | Eoas complexus opes incanaque glaebis |
| 61 | tura et ab antiquo durantia cinnama Belo. |
| 62 | summa crepant auro, Tyrioque attollitur ostro |
| 63 | molle supercilium, teretes hoc undique gemmae |
| 64 | irradiant, medio Linus intertextus acantho |
| 65 | letiferique canes: opus admirabile semper |
| 66 | oderat atque oculos flectebat ab omine mater. |
| 67 | Arma etiam et veterum exuvias circumdat avorum |
| 68 | gloria mixta malis adflictaeque ambitus aulae, |
| 69 | ceu grande exsequiis onus atque immensa ferantur |
| 70 | membra rogo, sed cassa tamen sterilisque dolentis |
| 71 | fama iuvat, parvique augescunt funere manes. |
| 72 | Inde ingens lacrimis honor et miseranda voluptas, |
| 73 | muneraque in cineres annis graviora feruntur |
| 74 | - namque illi et pharetras brevioraque tela dicarat |
| 75 | festinus voti pater insontisque sagittas; |
| 76 | iam tunc et nota stabuli de gente probatos |
| 77 | in nomen pascebat equos - cinctusque sonantes |
| 78 | armaque maiores exspectatura lacertos. |
| 79 | spes avidae! quas non in nomen credula vestis |
| 80 | urgebat studio cultusque insignia regni |
| 81 | purpureos sceptrumque minus? Cuncta ignibus atris |
| 82 | damnat atrox suaque ipse parens gestamina ferri, |
| 83 | si damnis rabidum queat exsaturare dolorem. |
| 84 | Parte alia gnari monitis exercitus instat |
| 85 | auguris aeriam truncis nemorumque ruina, |
| 86 | montis opus, cumulare pyram, quae crimina caesi |
| 87 | anguis et infausti cremet atra piacula belli. |
| 88 | His labor accisam Nemeen umbrosaque tempe |
| 89 | praecipitare solo lucosque ostendere Phoebo. |
| 90 | Sternitur extemplo veteres incaedua ferro |
| 91 | silva comas, largae qua non opulentior umbrae |
| 92 | Argolicos inter saltusque educta Lycaeos |
| 93 | extulerat super astra caput: stat sacra senectae |
| 94 | numine, nec solos hominum transgressa veterno |
| 95 | fertur avos, Nymphas etiam mutasse superstes |
| 96 | Faunorumque greges. Aderat miserabile luco |
| 97 | excidium: fugere ferae, nidosque tepentis |
| 98 | absiliunt - metus urget - aves; cadit ardua fagus, |
| 99 | Chaoniumque nemus brumaeque illaesa cupressus, |
| 100 | procumbunt piceae, flammis alimenta supremis, |
| 101 | ornique iliceaeque trabes metuendaque suco |
| 102 | taxus et infandos belli potura cruores |
| 103 | fraxinus atque situ non expugnabile robur. |
| 104 | Hinc audax abies et odoro vulnere pinus |
| 105 | scinditur, acclinant intonsa cacumina terrae |
| 106 | alnus amica fretis nec inhospita vitibus ulmus. |
| 107 | Dat gemitum tellus: non sic eversa feruntur |
| 108 | Ismara, cum fracto Boreas caput extulit antro, |
| 109 | non grassante noto citius nocturna peregit |
| 110 | flamma nemus; linquunt flentes dilecta locorum |
| 111 | otia cana Pales silvanusque arbiter umbrae |
| 112 | semideumque pecus, migrantibus adgemit illis |
| 113 | silva, nec amplexae dimittunt robora Nymphae. |
| 114 | ut cum possessas avidis victoribus arces |
| 115 | dux raptare dedit, vix signa audita, nec urbem |
| 116 | invenias; ducunt sternuntque abiguntque feruntque |
| 117 | immodici, minor ille fragor, quo bella gerebant. |
| 118 | Iamque pari cumulo geminas hanc tristibus umbris, |
| 119 | ast illam superis aequus labor auxerat aras, |
| 120 | cum signum luctus cornu grave mugit adunco |
| 121 | tibia, cui teneros suetum producere manis |
| 122 | lege Phrygum maesta. Pelopem monstrasse ferebant |
| 123 | exsequiale sacrum carmenque minoribus umbris |
| 124 | utile, quo geminis Niobe consumpta pharetris |
| 125 | squalida bissenas Sipylon deduxerat urnas. |
| 126 | Portant inferias arsuraque fercula primi |
| 127 | Graiorum, titulisque pios testantur honores |
| 128 | gentis quisque suae; longo post tempore surgit |
| 129 | colla super iuvenum - numero dux legerat omni - |
| 130 | ipse fero clamore torvs. Cinxere Lycurgum |
| 131 | Lernaei proceres, genetricem mollior ambit |
| 132 | turba, nec Hypsipyle raro subit agmine; vallant |
| 133 | Inachidae memores, sustentant livida nati |
| 134 | bracchia et inventae concedunt plangere matri. |
| 135 | Illic infaustos ut primum egressa penatis |
| 136 | Eurydice, nudo vocem de pectore rumpit |
| 137 | planctuque et longis praefata ululatibus infit: |
| 138 | "Non hoc Argolidum coetu circumdata matrum |
| 139 | speravi te, nate, sequi, nec talia demens |
| 140 | fingebam votis annorum elementa tuorum, |
| 141 | nil saevum reputans; etenim his in finibus aevi |
| 142 | unde ego bella tibi Thebasque ignara timerem? |
| 143 | Cui superum nostro committere sanguine pugnas |
| 144 | dulce? Quis hoc armis vovit scelus? At tua nondum, |
| 145 | Cadme, domus, nullus Tyrio grege plangitur infans. |
| 146 | Primitias egomet lacrimarum et caedis acerbae |
| 147 | ante tubas ferrumque tuli, dum deside cura |
| 148 | credo sinus fidos altricis et ubera mando. |
| 149 | Quidni ego? Narrabat servatum fraude parentem |
| 150 | insontisque manus. en! quam ferale putemus |
| 151 | abiurasse sacrum et Lemni gentilibus unam |
| 152 | immunem furiis! haec illa est, creditis, ausa? |
| 153 | haec pietate potens solis abiecit in arvis |
| 154 | non regem dominumque, alienos - impia!- partus, |
| 155 | hoc tantum, silvaeque infamis tramite liquit, |
| 156 | quem non anguis atrox - quid enim hac opus, ei mihi, leti |
| 157 | mole fuit?- tantum caeli violentior aura |
| 158 | impulsaeque noto frondes cassusque valeret |
| 159 | exanimare timor. Nec vos incessere luctu |
| 160 | orba aveo, fixum matri immotumque manebat |
| 161 | hac altrice nefas; atquin et blandus ad illam, |
| 162 | nate, magis, solam nosse atque audire vocantem, |
| 163 | ignarusque mei: nulla ex te gaudia matri. |
| 164 | Illa tuos questus lacrimososque impia risus |
| 165 | audiit et vocis decerpsit murmura primae. |
| 166 | illa tibi genetrix semper dum vita manebat, |
| 167 | nunc ego. Sed miserae mihi nec punire potestas |
| 168 | sic meritam! Quid dona, duces, quid inania fertis |
| 169 | iusta rogis? Illam - nil poscunt amplius umbrae -, |
| 170 | illam, oro, cineri simul excisaeque parenti |
| 171 | reddite, quaeso, duces, per ego haec primordia belli, |
| 172 | cui peperi; sic aequa gemant mihi funera matres |
| 173 | Ogygiae". sternit crinis iteratque precando: |
| 174 | "Reddite, nec vero crudelem avidamque vocate |
| 175 | sanguinis: occumbam pariter, dum vulnere iusto |
| 176 | exsaturata oculos, unum impellamur in ignem". |
| 177 | Talia vociferans alia de parte gementem |
| 178 | Hypsipylen - neque enim illa comas nec pectora servat - |
| 179 | agnovit longe, et socium indignata dolorem: |
| 180 | "Hoc saltem, o proceres, tuque o, cui pignora nostri |
| 181 | proturbata tori, prohibete auferte supremis |
| 182 | invisam exsequiis. quid se funesta parenti |
| 183 | miscet et in nostris spectatur et ipsa ruinis?" |
| 184 | Cui luget complexa suos? " Dixitque repente |
| 185 | concidit, abruptisque obmutuit ore querelis. |
| 186 | non secus ac, primo fraudatum lacte iuvencum, |
| 187 | cui trepidae vires et solus ab ubere sanguis |
| 188 | seu fera seu duras avexit pastor ad aras, |
| 189 | nunc vallem spoliata parens, nunc flumina questu, |
| 190 | nunc armenta movet vacuosque interrogat agros; |
| 191 | tunc piget ire domum, maestoque novissima campo |
| 192 | exit et oppositas impasta avertitur herbas. |
| 193 | At genitor sceptrique decus cultusque Tonantis |
| 194 | inicit ipse rogis, tergoque et pectore fusam |
| 195 | caesariem ferro minuit sectisque iacentis |
| 196 | obnubit tenuia ora comis, ac talia fletu |
| 197 | verba pio miscens: "Alio tibi, perfide, pacto, |
| 198 | Iuppiter, hunc crinem voti reus ante dicaram, |
| 199 | si pariter viridis nati libare dedisses |
| 200 | ad tua templa genas, sed non ratus ore sacerdos, |
| 201 | damnataeque preces; ferat haec, quae dignior, umbra." |
| 202 | Iam face subiecta primis in frondibus ignis: |
| 203 | exclamat, labor insanos arcere parentes. |
| 204 | Stant iussi Danaum atque obtentis eminus armis |
| 205 | prospectu visus interclusere nefasto. |
| 206 | Ditantur flammae; non umquam opulentior illic |
| 207 | ante cinis: crepitant gemmae, atque immane liquescit |
| 208 | argentum, et pictis exsudat vestibus aurum; |
| 209 | nec non Assyriis pinguescunt robora sucis |
| 210 | pallentique croco, strident ardentia mella, |
| 211 | spumantesque mero paterae verguntur et atri |
| 212 | sanguinis et rapti gratissima cymbia lactis. |
| 213 | Tunc septem numero turmas, centenus ubique |
| 214 | surgit eques, versis ducunt insignibus ipsi |
| 215 | Graiugenae reges, lustrantque ex more sinistro |
| 216 | orbe rogum et stantis inclinant pulvere flammas. |
| 217 | ter curvos egere sinus illisaque telis |
| 218 | tela sonant, quater horrendum pepulere fragorem |
| 219 | arma, quater mollem famularum bracchia planctum. |
| 220 | Semianimas alter pecudes spirantiaque ignis |
| 221 | accipit armenta; hic luctus abolere novique |
| 222 | funeris auspicium vates, quamquam omina sentit |
| 223 | vera, iubet: dextri gyro et vibrantibus hastis |
| 224 | hac redeunt, raptumque suis libamen ab armis |
| 225 | quisque iacit, seu frena libet seu cingula flammis |
| 226 | mergere seu iaculum summae seu cassidis umbram. |
| 227 | multa gemunt contra raucis concentibus agri, |
| 228 | et lituis aures circum pulsantur acutis. |
| 229 | terretur clamore nemus: sic Martia vellunt |
| 230 | signa tubae, nondum ira calet, nec sanguine ferrum |
| 231 | irrubuit, primus bellorum comitur ore |
| 232 | vultus horrisono: stat adhuc incertus in alta |
| 233 | nube, quibus sese Mavors indulgeat armis. |
| 234 | Finis erat, lassusque putris iam Mulciber ibat |
| 235 | in cineres; instant flammis multoque soporant |
| 236 | imbre rogum, posito donec cum sole labores |
| 237 | exhausti; seris vix cessit cura tenebris. |
| 238 | Roscida iam noviens caelo dimiserat astra |
| 239 | Lucifer et totidem Lunae praevenerat ignis |
| 240 | mutato nocturnus equo, nec conscia fallit |
| 241 | sidera et alterno deprenditur unus in ortu; |
| 242 | mirum opus, accelerante manu, stat saxea moles, |
| 243 | templum ingens cineri, rerumque effictus in illa |
| 244 | ordo docet casus: fessis hic flumina monstrat |
| 245 | Hypsipyle Danais, hic reptat flebilis infans, |
| 246 | hic iacet, extremum tumuli circum asperat orbem |
| 247 | squameus; exspectes morientis ab ore cruenta |
| 248 | sibila, marmorea sic volvitur anguis in hasta. |
| 249 | Iamque avidum pugnas visendi vulgus inermis |
| 250 | fama vocat, cunctis arvis ac moenibus adsunt |
| 251 | exciti; illi etiam, quis belli incognitus horror, |
| 252 | quos effeta domi, quos prima reliquerat aetas, |
| 253 | conveniunt: non aut Ephyreo in litore tanta |
| 254 | umquam aut Oenomai fremuerunt agmina circo. |
| 255 | Collibus incurvis viridique obsessa corona |
| 256 | vallis in amplexu nemorum sedet; hispida circum |
| 257 | stant iuga, et obiectus geminis umbonibus agger |
| 258 | campum exire vetat, longo quem tramite planum |
| 259 | gramineae frontes sinuataque caespite vivo |
| 260 | mollia non subitis augent fastigia clivis. |
| 261 | illic conferti, iam sole rubentibus arvis, |
| 262 | bellatrix sedere cohors; ibi corpore mixto |
| 263 | metiri numerum vultusque habitusque suorum |
| 264 | dulce viris, tantique iuvat fiducia belli. |
| 265 | centum ibi nigrantis, armenti robora, tauros |
| 266 | lenta mole trahunt; idem numerusque colorque |
| 267 | matribus et nondum lunatis fronte iuvencis. |
| 268 | Exin magnanimum series antiqua parentum |
| 269 | invehitur, miris in vultum animata figuris. |
| 270 | Primus anhelantem duro Tirynthius angens |
| 271 | pectoris attritu sua frangit in ossa leonem. |
| 272 | Haud illum impavidi, quamvis et in aere suumque |
| 273 | Inachidae videre decus. Pater ordine iuncto |
| 274 | laevus harundineae recubans super aggere ripae |
| 275 | cernitur emissaeque indulgens Inachus urnae. |
| 276 | Io post tergum, iam prona dolorque parentis, |
| 277 | spectat inocciduis stellatum visibus Argum. |
| 278 | Ast illam melior Phariis erexerat arvis |
| 279 | Iuppiter atque hospes iam tunc Aurora colebat. |
| 280 | Tantalus inde parens, non qui fallentibus undis |
| 281 | imminet aut refugae sterilem rapit aera silvae, |
| 282 | sed pius et magni vehitur conviva Tonantis. |
| 283 | Parte alia victor curru Neptunia tendit |
| 284 | lora Pelops, prensatque rotas auriga natantis |
| 285 | Myrtilos et volucri iam iamque relinquitur axe. |
| 286 | Et gravis Acrisius speciesque horrenda Coroebi |
| 287 | et Danae culpata sinus, et in amne reperto |
| 288 | tristis Amymone, parvoque Alcmena superbit |
| 289 | Hercule, tergemina crinem circumdata luna. |
| 290 | iungunt discordis inimica in foedera dextras |
| 291 | Belidae fratres; sed vultu mitior astat |
| 292 | Aegyptus; Danai manifestum agnoscere ficto |
| 293 | ore notas pacisque malae noctisque futurae. |
| 294 | Mille dehinc species. Tandem satiata voluptas |
| 295 | praestantisque viros vocat ad sua praemia virtus. |
| 296 | Primus sudor equis. dic inclita, Phoebe, regentum |
| 297 | nomina, dic ipsos; neque enim generosior umquam |
| 298 | alipedum collata acies, ceu praepete cursu |
| 299 | confligant densae volucres aut litore in uno |
| 300 | Aeolus insanis statuat certamina ventis. |
| 301 | Ducitur ante omnis rutilae manifestus Arion |
| 302 | igne iubae. Neptunus equo, si certa priorum |
| 303 | fama, pater; primus teneris laesisse lupatis |
| 304 | ora et litoreo domitasse in pulvere fertur, |
| 305 | verberibus parcens; etenim insatiatus eundi |
| 306 | ardor et hiberno par inconstantia ponto. |
| 307 | Saepe per Ionium Libycumque natantibus ire |
| 308 | interiunctus equis omnisque assuerat in oras |
| 309 | caeruleum deferre patrem; stupuere relicta |
| 310 | nubila, certantes Eurique Notique sequuntur. |
| 311 | Nec minor in terris bella Eurysthea gerentem |
| 312 | Amphitryoniaden alto per gramina sulco |
| 313 | duxerat, illi etiam ferus indocilisque teneri. |
| 314 | Mox divum dono regis dignatus Adrasti |
| 315 | imperia et multum mediis mansueverat annis. |
| 316 | Tunc rector genero Polynici indulget agendum |
| 317 | multa monens, ubi fervor equo, qua suetus ab arte |
| 318 | mulceri, ne saeva manus, ne liber habenis |
| 319 | impetus. "urge alios" inquit "stimulisque minisque; |
| 320 | ille ibit, minus ipse voles". Sic ignea lora |
| 321 | cum daret et rapido Sol natum imponeret axi, |
| 322 | gaudentem lacrimans astra insidiosa docebat |
| 323 | nolentisque teri zonas mediamque polorum |
| 324 | temperiem: pius ille quidem et formidine cauta, |
| 325 | sed iuvenem durae prohibebant discere Parcae. |
| 326 | Oebalios sublimis agit, spes proxima palmae, |
| 327 | Amphiaraus equos; tua furto lapsa propago, |
| 328 | Cyllare, dum Scythici diversus ad ostia Ponti |
| 329 | Castor Amyclaeas remo permutat habenas. |
| 330 | Ipse habitu niveus, nivei dant colla iugales, |
| 331 | concolor est albis et cassis et infula cristis. |
| 332 | Quin et Thessalicis felix Admetus ab oris |
| 333 | vix sterilis compescit equas. Centaurica dicunt |
| 334 | semina: credo, adeo sexum indignantur, et omnis |
| 335 | in viris adducta Venus; noctemque diemque |
| 336 | assimulant, maculis internigrantibus albae: |
| 337 | tantus uterque color, credi nec degener illo |
| 338 | de grege, Castaliae stupuit qui sibila cannae |
| 339 | laetus et audito contempsit Apolline pasci. |
| 340 | Ecce et Iasonidae iuvenes, nova gloria matris |
| 341 | Hypsipyles, subiere iugo, quo vectus uterque, |
| 342 | nomen avo gentile Thoas atque omine dictus |
| 343 | Euneos Argoo. Geminis eadem omnia: vultus, |
| 344 | currus, equi, vestes, par et concordia votis, |
| 345 | vincere vel solo cupiunt a fratre relinqui. |
| 346 | It Chromis Hippodamusque, alter satus Hercule magno, |
| 347 | alter ab Oenomao: dubites, uter effera presset |
| 348 | frena magis. Getici pecus hic Diomedis, at ille |
| 349 | Pisaei iuga patris habet, crudelibus ambo |
| 350 | exuviis diroque imbuti sanguine currus. |
| 351 | metarum instar erant hinc nudo robore quercus, |
| 352 | olim omnis exuta comas, hinc saxeus umbo, |
| 353 | arbiter agricolis; finem iacet inter utrumque, |
| 354 | quale quater iaculo spatium, ter harundine vincas. |
| 355 | Interea cantu Musarum nobile mulcens |
| 356 | concilium citharaeque manus insertus Apollo |
| 357 | Parnasi summo spectabat ab aethere terras; |
| 358 | orsa deum - nam saepe Iovem Phlegramque suique |
| 359 | anguis opus fratrumque pius cantarat honores - |
| 360 | tunc aperit, quis fulmen agat, quis sidera ducat |
| 361 | spiritus, unde animi fluviis, quae pabula ventis, |
| 362 | quo fonte immensum vivat mare, quae via solis |
| 363 | praecipitet noctem, quae porrigat, imane tellus |
| 364 | an media et rursus mundo succincta latenti. |
| 365 | Finis erat, differt avidas audire sorores, |
| 366 | dumque chelyn lauro textumque illustre coronae |
| 367 | subligat et picto discingit pectora limbo, |
| 368 | haud procul Herculeam Nemeen clamore reductus |
| 369 | aspicit atque illic ingens certaminis instar |
| 370 | quadriiugi. Noscit cunctos, et forte propinquo |
| 371 | constiterant Admetus et Amphiaraus in arvo. |
| 372 | Tunc secum: "Quisnam iste duos, fidissima Phoebi |
| 373 | nomina, commisit deus in discrimina reges? |
| 374 | Ambo pii carique ambo; nequeam ipse priorem |
| 375 | dicere. Peliacis hic cum famularer in arvis |
| 376 | - sic Iovis imperia et nigrae volvere Sorores -, |
| 377 | tura dabat famulo nec me sentire minorem |
| 378 | ausus; at hic tripodum comes et pius artis alumnus |
| 379 | aetheriae. Potior meritis tamen ille, sed huius |
| 380 | extrema iam fila colu; datur ordo senectae |
| 381 | Admeto serumque mori; tibi nulla supersunt |
| 382 | gaudia, nam Thebae iuxta et tenebrosa vorago. |
| 383 | Scis miser, et nostrae pridem cecinere volucres". |
| 384 | Dixit, et os fletu paene inviolabile tinctus |
| 385 | extemplo Nemeen radiante per aethera saltu |
| 386 | ocior et patrio venit igne suisque sagittis. |
| 387 | Ipse olim in terris, caelo vestigia durant, |
| 388 | claraque per Zephyros etiamnunc semita lucet. |
| 389 | Et iam sortitus Prothous versarat aena |
| 390 | casside, iamque locus cuique est et liminis ordo. |
| 391 | Terrarum decora ampla viri, decora aequa iugales, |
| 392 | divum utrumque genus, stant uno margine clausi |
| 393 | spesque audaxque una metus et fiducia pallens. |
| 394 | Nil fixum cordi: pugnant exire paventque, |
| 395 | concurrit summos animosum frigus in artus. |
| 396 | Qui dominis, idem ardor equis; face lumina surgunt, |
| 397 | ora sonant morsu, spumisque et sanguine ferrum |
| 398 | uritur, impulsi nequeunt obsistere postes |
| 399 | claustraque, compressae transfumat anhelitus irae. |
| 400 | Stare adeo miserum est, pereunt vestigia mille |
| 401 | ante fugam, absentemque ferit gravis ungula campum. |
| 402 | Circumstant fidi, nexusque et torta iubarum |
| 403 | expediunt firmantque animos et plurima monstrant. |
| 404 | Insonuit contra Tyrrhenum murmur, et omnes |
| 405 | exsiluere loco. Quae tantum carbasa ponto, |
| 406 | quae bello sic tela volant, quae nubila caelo? |
| 407 | Amnibus hibernis minor est, minor impetus igni, |
| 408 | tardius astra cadunt, glomerantur tardius imbres. |
| 409 | Tardius e summo decurrunt flumina monte. |
| 410 | Emissos videre atque agnovere Pelasgi. |
| 411 | Et iam rapti oculis, iam caeco pulvere mixti |
| 412 | una in nube latent, vultusque umbrante tumultu |
| 413 | vix inter sese clamore et nomine noscunt. |
| 414 | Evolvere globum, et spatio quo quisque valebat |
| 415 | diducti: delet sulcos iterata priores |
| 416 | orbita, nunc avidi prono iuga pectore tangunt, |
| 417 | nunc pugnante genu et pressis duplicantur habenis. |
| 418 | colla toris crinita tument, stantisque repectit |
| 419 | aura iubas, bibit albentis humus arida nimbos. |
| 420 | Fit sonus immanisque pedum tenuisque rotarum. |
| 421 | Nulla manu requies, densis insibilat aer |
| 422 | verberibus; gelida non crebrior exsilit Arcto |
| 423 | grando, nec Oleniis manant tot cornibus imbres. |
| 424 | Senserat adductis alium praesagus Arion |
| 425 | stare ducem loris, dirumque expaverat insons |
| 426 | Oedipodioniden; iam illinc a limine discors |
| 427 | iratusque oneri solito truculentior ardet. |
| 428 | Inachidae credunt accensum laudibus; ille |
| 429 | aurigam fugit, aurigae furiale minatur |
| 430 | efferus, et campo dominum circumspicit omni. |
| 431 | Ante tamen cunctos sequitur longeque secundus |
| 432 | Amphiaraus agit, quem Thessalus aequat eundo |
| 433 | Admetus: iuxta gemini, nunc Euneos ante |
| 434 | et nunc ante Thoas, cedunt vincuntque, nec umquam |
| 435 | ambitiosa pios collidit gloria fratres. |
| 436 | postremum discrimen erat Chromis asper et asper |
| 437 | Hippodamus, non arte rudes, sed mole tenentur |
| 438 | cornipedum; prior Hippodamus fert ora sequentum, |
| 439 | fert gemitus multaque umeros incenditur aura. |
| 440 | speravit flexae circa compendia metae |
| 441 | interius ductis Phoebeius augur habenis |
| 442 | anticipasse viam; nec non et Thessalus heros |
| 443 | spe propiore calet, dum non cohibente magistro |
| 444 | spargitur in gyros dexterque exerrat Arion. |
| 445 | iam prior Oeclides et iam non tertius ibat |
| 446 | Admetus, laxo cum *tandem ab orbe* reductus |
| 447 | aequoreus sonipes premit evaditque parumper |
| 448 | gavisos; subit astra fragor caelumque tremescit, |
| 449 | omniaque excusso patuere sedilia vulgo. |
| 450 | Sed nec lora regit nec verbera pallidus audet |
| 451 | Labdacides: lassa veluti ratione magister |
| 452 | in fluctus, in saxa ruit nec iam amplius astra |
| 453 | respicit et victam proiecit casibus artem. |
| 454 | Rursus praecipites in recta ac devia campi |
| 455 | obliquant tenduntque vias, iterum axibus axes |
| 456 | inflicti, radiisque rotae: pax nulla fidesque |
| 457 | bella geri ferro levius, bella horrida credas; |
| 458 | is furor in laudes, trepidant mortemque minantur, |
| 459 | multaque transversis praestringitur ungula campis. |
| 460 | Nec iam sufficiunt stimuli, non verbera, voce |
| 461 | nominibusque cient Pholoen Admetus et Irin |
| 462 | fumantemque Thoen, rapidum Danaeius augur |
| 463 | Ascheton increpitans meritumque vocabula Cygnum. |
| 464 | Audit et Herculeum Strymon Chromin, Euneon audit |
| 465 | igneus Aethion; tardumque Cydona lacessit |
| 466 | Hippodamus, variumque Thoas rogat ire Podarcen. |
| 467 | Solus Echionides errante silentia curru |
| 468 | maesta tenet trepidaque timet se voce fateri. |
| 469 | Vixdum coeptus equis labor, et iam pulvere quarto |
| 470 | campum ineunt, iamque et tepidis sudoribus artus |
| 471 | effeti, et crassum rapit eiectatque vaporem |
| 472 | cornipedum flammata sitis, nec iam integer illis |
| 473 | impetus, et longi suspendunt ilia flatus. |
| 474 | Hic anceps Fortuna diu decernere primum |
| 475 | ausa venit. Ruit, Haemonium dum fervidus instat |
| 476 | Admetum superare, Thoas, nec praetulit ullam |
| 477 | frater opem. velit ille quidem, sed Martius ante |
| 478 | obstitit Hippodamus mediasque immisit habenas. |
| 479 | Mox Chromis Hippodamum metae interioris ad orbem |
| 480 | viribus Herculeis et toto robore patris |
| 481 | axe tenet prenso, luctantur abire iugales |
| 482 | nequiquam frenosque et colla rigentia tendunt. |
| 483 | Ut Siculas si quando rates tenet aestus et ingens |
| 484 | auster agit, medio stant vela tumentia ponto. |
| 485 | Tunc ipsum fracto curru deturbat, et isset |
| 486 | ante Chromis; sed Thraces equi ut videre iacentem |
| 487 | Hippodamum, redit illa fames, iamiamque trementem |
| 488 | partiti furiis, ni frena ipsosque frementis |
| 489 | oblitus palmae retro Tirynthius heros |
| 490 | torsisset victusque et collaudatus abisset. |
| 491 | At tibi promissos iamdudum Phoebus honores, |
| 492 | Amphiarae, cupit. Tandem ratus apta favori |
| 493 | tempora pulverei venit in spatia horrida circi, |
| 494 | cum iam in fine viae, et summum victoria nutat; |
| 495 | anguicomam monstri effigiem, saevissima visu |
| 496 | ora, movet sive ille Erebo seu finxit in actu |
| 497 | temporis, innumera certe formidine cultum |
| 498 | tollit in astra nefas. Non illud ianitor atrae |
| 499 | impavidus Lethes, non ipsae horrore sine alto |
| 500 | Eumenides vidisse queant, turbasset euntis |
| 501 | Solis equos Martisque iugum. Nam flavus Arion |
| 502 | ut vidit, saliere iubae, atque erectus in armos |
| 503 | stat sociumque iugi comitesque utrimque laboris |
| 504 | secum alte suspendit equos. Ruit ilicet exsul |
| 505 | Aonius nexusque diu per terga volutus |
| 506 | exuit; abripitur longe moderamine liber |
| 507 | currus; at hunc putri praeter tellure iacentem |
| 508 | Taenarii currus et Thessalus axis et heros |
| 509 | Lemnius obliqua, quantum vitare dabatur, |
| 510 | transabiere fuga. Tandem caligine mersum |
| 511 | erigit accursu comitum caput aegraque tollit |
| 512 | membra solo, et socero redit haut speratus Adrasto. |
| 513 | Quis mortis, Thebane, locus, nisi dura negasset |
| 514 | Tisiphone, quantum poteras dimittere bellum! |
| 515 | Te Thebe fraterque palam, te plangeret Argos, |
| 516 | te Nemea, tibi Lerna comas Larisaque supplex |
| 517 | poneret, Archemori maior colerere sepulcro. |
| 518 | Tum vero Oeclides, quamquam iam certa sequenti |
| 519 | praemia, cum vacuus domino praeiret Arion, |
| 520 | ardet adhuc cupiens vel inanem vincere currum. |
| 521 | dat viris refovetque deus; volat ocior Euro, |
| 522 | ceu modo carceribus dimissus in arva solutis, |
| 523 | verberibusque iubas et terga lacessit habenis |
| 524 | increpitans Caerumque levem Cygnumque nivalem. |
| 525 | nunc, saltem dum nemo prior, rapit igneus orbis |
| 526 | axis, et effusae longe sparguntur harenae. |
| 527 | dat gemitum tellus et iam tunc saeva minatur. |
| 528 | Forsitan et victo prior isset Arione Cygnus, |
| 529 | sed vetat aequoreus vinci pater: hinc vice iusta |
| 530 | gloria mansit equo, cessit victoria vati. |
| 531 | Huic pretium palmae gemini cratera ferebant |
| 532 | Herculeum iuvenes: illum Tirynthius olim |
| 533 | ferre manu sola spumantemque ore supino |
| 534 | vertere, seu monstri victor seu Marte, solebat. |
| 535 | Centauros habet arte truces aurumque figuris |
| 536 | terribile: hic mixta Lapitharum caede rotantur |
| 537 | saxa, faces aliique iterum crateres, ubique |
| 538 | ingentes morientum irae; tenet ipse furentem |
| 539 | Hylaeum et torta molitur robora barba. |
| 540 | at tibi Maeonio fertur circumflua limbo |
| 541 | pro meritis, Admete, chlamys repetitaque multo |
| 542 | murice: Phrixei natat hic contemptor ephebus |
| 543 | aequoris et picta tralucet caerulus unda; |
| 544 | in latus ire manu mutaturusque videtur |
| 545 | bracchia, nec siccum speres in stamine crinem; |
| 546 | contra autem frustra sedet anxia turre suprema |
| 547 | Sestias in speculis, moritur prope conscius ignis. |
| 548 | Has Adrastus opes dono victoribus ire |
| 549 | imperat; at generum famula solatur Achaea. |
| 550 | Sollicitat tunc ampla viros ad praemia cursu |
| 551 | praeceleris: agile studium et tenuissima virtus, |
| 552 | pacis opus, cum sacra vocant, nec inutile bellis |
| 553 | subsidium, si dextra neget. Prior omnibus Idas, |
| 554 | nuper Olympiacis umbratus tempora ramis, |
| 555 | prosilit; excipiunt plausu Pisaea iuventus |
| 556 | Eleaeque manus. sequitur Sicyonius Alcon, |
| 557 | et bis in Isthmiaca victor clamatus harena |
| 558 | Phaedimus, alipedumque fugam praegressus equorum |
| 559 | ante Dymas, sed tunc aevo tardante secutus. |
| 560 | Multi et, quos varii tacet ignorantia vulgi, |
| 561 | hinc atque hinc subiere. sed Arcada Parthenopaeum |
| 562 | appellant densique cient vaga murmura circi. |
| 563 | Nota parens cursu; quis Maenaliae Atalantes |
| 564 | nesciat egregium decus et vestigia cunctis |
| 565 | indeprensa procis? Onerat celeberrima natum |
| 566 | mater, et ipse procul fama iam notus inermis |
| 567 | narratur cervas pedes inter aperta Lycaei |
| 568 | tollere et emissum cursu deprendere telum. |
| 569 | tandem exspectatus volucri super agmina saltu |
| 570 | emicat et torto chlamydem diffibulat auro. |
| 571 | effulsere artus, membrorumque omnis apertast |
| 572 | laetitia, insignes umeri, nec pectora nudis |
| 573 | deteriora genis, latuitque in corpore vultus. |
| 574 | Ipse tamen formae laudem aspernatur et arcet |
| 575 | mirantis; tunc Palladios non inscius haustus |
| 576 | incubuit pinguique cutem fuscatur olivo. |
| 577 | hoc Idas, hoc more Dymas aliique nitescunt. |
| 578 | Sic ubi tranquillo perlucent sidera ponto |
| 579 | vibraturque fretis caeli stellantis imago, |
| 580 | omnia clara nitent, sed clarior omnia supra |
| 581 | Hesperos exercet radios, quantusque per altum |
| 582 | aethera, caeruleis tantus monstratur in undis. |
| 583 | Proximus et forma nec multum segnior Idas |
| 584 | cursibus atque aevo iuxta prior; attamen illi |
| 585 | iam tenuem pingues florem induxere palaestrae, |
| 586 | deserpitque genis nec se lanugo fatetur |
| 587 | intonsae sub nube comae. tunc rite citatos |
| 588 | explorant acuuntque gradus, variasque per artes |
| 589 | exstimulant docto languentia membra tumultu: |
| 590 | poplite nunc sidunt flexo, nunc lubrica forti |
| 591 | pectora collidunt plausu, nunc ignea tollunt |
| 592 | crura brevemque fugam necopino fine reponunt. |
| 593 | Ut ruit atque aequum submisit regula limen, |
| 594 | corripuere leves spatium campoque refulsit |
| 595 | nuda cohors: volucres isdem modo tardius arvis |
| 596 | isse videntur equi; credas e plebe Cydonum |
| 597 | Parthorumque fuga totidem exsiluisse sagittas. |
| 598 | Non aliter, celeres Hyrcana per avia cervi |
| 599 | cum procul impasti fremitum accepere leonis |
| 600 | sive putant, rapit attonitos fuga caeca metusque |
| 601 | congregat, et longum dant cornua mixta fragorem. |
| 602 | Effugit hic oculos rapida puer ocior aura |
| 603 | Maenalius, quem deinde gradu premit horridus Idas |
| 604 | inspiratque umero, flatuque et pectoris umbra |
| 605 | terga premit. Post ambiguo discrimine tendunt |
| 606 | Phaedimus atque Dymas, illis celer imminet Alcon. |
| 607 | Flavus ab intonso pendebat vertice crinis |
| 608 | Arcados; hoc primis Triviae pascebat ab annis |
| 609 | munus et, Ogygio victor cum Marte redisset, |
| 610 | nequiquam patriis audax promiserat aris. |
| 611 | Tunc liber nexu lateque in terga solutus |
| 612 | occursu Zephyri retro fugit et simul ipsum |
| 613 | impedit infestoque volans obtenditur Idae. |
| 614 | inde dolum iuvenis fraudique accommoda sensit |
| 615 | tempora; iam finem iuxta, dum limina victor |
| 616 | Parthenopaeus init, correpto crine reductum |
| 617 | occupat, et longe primus ferit ostia portae. |
| 618 | Arcades arma fremunt, armis defendere regem, |
| 619 | ni raptum decus et meriti reddantur honores, |
| 620 | contendunt totoque parant descendere circo. |
| 621 | Sunt et quis Idae placeat dolus. Ipse regesta |
| 622 | Parthenopaeus humo vultumque oculosque madentes |
| 623 | obruit, accessit lacrimarum gratia formae. |
| 624 | Pectora nunc maerens, nunc ora indigna cruento |
| 625 | ungue secat meritamque comam, furit undique clamor |
| 626 | dissonus, ambiguumque senis cunctatur Adrasti |
| 627 | consilium. Tandem ipse refert: "Compescite litem, |
| 628 | o pueri! virtus iterum temptanda; sed ite |
| 629 | limite non uno, latus hoc conceditur Idae, |
| 630 | tu diversa tene, fraus cursibus omnis abesto". |
| 631 | Audierant, dictoque manent. Mox numina supplex |
| 632 | adfatu tacito iuvenis Tegeaeus adorat: |
| 633 | "Diva potens nemorum, tibi enim hic, tibi crinis honori |
| 634 | debitus, eque tuo venit haec iniuria voto, |
| 635 | si bene quid genetrix, si quid venatibus ipse |
| 636 | promerui, ne, quaeso, sinas hoc omine Thebas |
| 637 | ire nec Arcadiae tantum meruisse pudorem". |
| 638 | Auditum manifesta fides: vix campus euntem |
| 639 | sentit, et exilis plantis intervenit aer, |
| 640 | raraque non fracto vestigia pulvere pendent. |
| 641 | irrumpit clamore fores, clamore recurrit |
| 642 | ante ducem prensaque fovet suspiria palma. |
| 643 | finiti cursus, operumque insignia praesto. |
| 644 | Arcas equum dono, clipeum gerit improbus Idas, |
| 645 | cetera plebs Lyciis vadit contenta pharetris. |
| 646 | Tunc vocat, emisso si quis decernere disco |
| 647 | impiger et viris velit ostentare superbas. |
| 648 | It iussus Pterelas, et aenae lubrica massae |
| 649 | pondera vix toto curvatus corpore iuxta |
| 650 | deicit; inspectant taciti expenduntque laborem |
| 651 | Inachidae. Mox turba ruunt, duo gentis Achaeae, |
| 652 | tres Ephyreiadae, Pisa satus unus, Acarnan |
| 653 | septimus; et plures agitabat gloria, ni se |
| 654 | arduus Hippomedon cavea stimulante tulisset |
| 655 | in medios, lateque ferens sub pectore dextro |
| 656 | orbem alium: "Hunc potius, iuvenes, qui moenia saxis |
| 657 | frangere, qui Tyrias deiectum vaditis arces, |
| 658 | hunc rapite: ast illud cui non iaculabile dextrae |
| 659 | pondus?" et abreptum nullo conamine iecit |
| 660 | in latus. Absistunt procul attonitique fatentur |
| 661 | cedere; vix unus Phlegyas acerque Menestheus |
| 662 | - hos etiam pudor et magni tenuere parentes - |
| 663 | promisere manum; concessit cetera pubes |
| 664 | sponte et adorato rediit ingloria disco. |
| 665 | Qualis Bistoniis clipeus Mavortis in arvis |
| 666 | luce mala Pangaea ferit solemque refulgens |
| 667 | territat incussaque dei grave mugit ab hasta. |
| 668 | Pisaeus Phlegyas opus inchoat et simul omnes |
| 669 | abstulit in se oculos: ea viso corpore virtus |
| 670 | promissa. Ac primum terra discumque manumque |
| 671 | asperat, excusso mox circum pulvere versat, |
| 672 | quod latus in digitos, mediae quod certius ulnae |
| 673 | conveniat, non artis egens: hic semper amori |
| 674 | ludus erat, patriae non tantum ubi laudis obiret |
| 675 | sacra, sed alternis Alpheon utrimque solebat |
| 676 | metari ripis et, qua latissima distant, |
| 677 | non umquam merso transmittere flumina disco. |
| 678 | Ergo operum fidens non protinus horrida campi |
| 679 | iugera, sed caelo dextram metitur, humique |
| 680 | pressus utroque genu collecto sanguine discum |
| 681 | ipse super sese rotat atque in nubila condit. |
| 682 | Ille citus sublime petit similisque cadenti |
| 683 | crescit in adversum, tandemque exhaustus ab alto |
| 684 | tardior in terram redit atque immergitur arvis. |
| 685 | Sic cadit, attonitis quotiens avellitur astris, |
| 686 | Solis opaca soror; procul auxiliantia gentes |
| 687 | aera crepant frustraque timent, at Thessala victrix |
| 688 | ridet anhelantes audito carmine bigas. |
| 689 | collaudant Danai, sed non tibi molle tuenti, |
| 690 | Hippomedon, maiorque manus speratur in aequo. |
| 691 | Atque illi extemplo, cui spes infringere dulce |
| 692 | immodicas, Fortuna venit. Quid numina contra |
| 693 | tendere fas homini? Spatium iam immane parabat, |
| 694 | iam cervix conversa, et iam latus omne redibat: |
| 695 | excidit ante pedes elapsum pondus et ictus |
| 696 | destituit frustraque manum demisit inanem. |
| 697 | Ingemuere omnes, rarisque ea visa voluptas. |
| 698 | Inde ad conatus timida subit arte Menestheus |
| 699 | cautior, et multum te, Maia crete, rogato |
| 700 | molis praevalidae castigat pulvere lapsus. |
| 701 | Illa manu magna et multo felicior exit, |
| 702 | nec partem exiguam circi transvecta quievit. |
| 703 | Fit sonus, et fixa signatur terra sagitta. |
| 704 | Tertius Hippomedon valida ad certamina tardos |
| 705 | molitur gressus; namque illum corde sub alto |
| 706 | et casus Phlegyae monet et fortuna Menesthei. |
| 707 | erigit assuetum dextrae certamen, et alte |
| 708 | sustentans rigidumque latus fortesque lacertos |
| 709 | consulit ac vasto contorquet turbine, et ipse |
| 710 | prosequitur. Fugit horrendo per inania saltu |
| 711 | iamque procul meminit dextrae servatque tenorem |
| 712 | discus, nec dubia iunctave Menesthea victum |
| 713 | transabiit meta: longe super aemula signa |
| 714 | consedit viridesque umeros et opaca theatri |
| 715 | culmina ceu latae tremefecit mole ruinae: |
| 716 | quale vaporifera saxum Polyphemus ab Aetna |
| 717 | lucis egente manu tamen in vestigia puppis |
| 718 | auditae iuxtaque inimicum exegit Ulixen. |
| 719 | sic et Aloidae, cum iam calcaret Olympum |
| 720 | desuper Ossa rigens, ipsa glaciale ferebant |
| 721 | Pelion et trepido sperabant iungere caelo. |
| 722 | Tum genitus Talao victori tigrin inanem |
| 723 | ire iubet, fulvo quae circumfusa nitebat |
| 724 | margine et extremos auro mansueverat unguis. |
| 725 | Gnosiacos arcus habet et vaga tela Menestheus. |
| 726 | "At tibi" ait, "Phlegya, casu frustrante sinistro, |
| 727 | hunc, quondam nostri decus auxiliumque Pelasgi, |
| 728 | ferre damus, neque enim Hippomedon inviderit, ensem. |
| 729 | Nunc opus est animis: infestos tollite caestus |
| 730 | comminus; haec bellis et ferro proxima virtus". |
| 731 | Constitit immanis cerni immanisque timeri |
| 732 | Argolicus Capaneus, ac dum nigrantia plumbo |
| 733 | tegmina cruda boum non mollior ipse lacertis |
| 734 | induitur: "Date tot iuvenum de milibus unum |
| 735 | huc" ait, "atque utinam potius de stirpe veniret |
| 736 | aemulus Aonia, quem fas demittere leto, |
| 737 | nec mea crudelis civili sanguine virtus". |
| 738 | Obstipuere animi, fecitque silentia terror. |
| 739 | Tandem insperatus nuda de plebe Laconum |
| 740 | prosilit Alcidamas, mirantur Dorica regum |
| 741 | agmina; sed socii fretum Polluce magistro |
| 742 | norant et sacras inter crevisse palaestras. |
| 743 | ipse deus posuitque manus et bracchia finxit |
| 744 | - materiae suadebat amor -; tunc saepe locavit |
| 745 | comminus, et simili stantem miratus in ira |
| 746 | sustulit exsultans nudumque in pectora pressit. |
| 747 | Illum indignatur Capaneus ridetque vocantem |
| 748 | ut miserans, poscitque alium, tandemque coactus |
| 749 | restitit, et stimulis iam languida colla tumescunt. |
| 750 | Fulmineas alte suspensi corpora plantis |
| 751 | erexere manus; tuto procul ora recessu |
| 752 | armorum in speculis, aditusque ad vulnera clusi. |
| 753 | Hic, quantum Tityos Stygiis consurgat ab arvis, |
| 754 | si torvae patiantur aves, tanta undique pandit |
| 755 | membrorum spatia et tantis ferus ossibus exstat. |
| 756 | Hic paulo ante puer, sed enim maturius aevo |
| 757 | robur, et ingentes spondet tener impetus annos, |
| 758 | quem vinci haut quisquam saevo neque sanguine tingui |
| 759 | malit, at erecto timeat spectacula voto. |
| 760 | Ut sese permensi oculis et uterque priorem |
| 761 | speravere locum, non protinus ira nec ictus: |
| 762 | alternus paulum timor et permixta furori |
| 763 | consilia, inclinant tantum contraria iactu |
| 764 | bracchia et explorant caestus hebetantque terendo. |
| 765 | Doctior hic differt animum metuensque futuri |
| 766 | cunctatus vires dispensat: at ille nocendi |
| 767 | prodigus incautusque sui ruit omnis et ambas |
| 768 | consumit sine lege manus atque irrita frendit |
| 769 | insurgens seque ipse premit. Sed providus astu |
| 770 | et patria vigil arte Lacon hos reicit ictus, |
| 771 | hos cavet; interdum nutu capitisque citati |
| 772 | integer obsequio, manibus nunc obvia tela |
| 773 | discutiens, instat gressu vultuque recedit: |
| 774 | saepe etiam iniustis collatum viribus hostem |
| 775 | - is vigor ingenio, tanta experientia dextraest - |
| 776 | ultro audax animis instatque et obumbrat et alte |
| 777 | assilit. Ut praeceps cumulo salit unda minantes |
| 778 | in scopulos et fracta redit, sic ille furentem |
| 779 | circuit expugnans; levat ecce diuque minatur |
| 780 | in latus inque oculos; illum rigida arma caventem |
| 781 | avocat ac manibus necopinum interserit ictum |
| 782 | callidus et mediam designat vulnere frontem: |
| 783 | iam cruor, et tepido signantur tempora rivo. |
| 784 | Nescit adhuc Capaneus subitumque per agmina murmur |
| 785 | miratur; verum ut fessam super ora reduxit |
| 786 | forte manum et summo maculas in vellere vidit, |
| 787 | non leo, non iaculo tantum indignata recepto |
| 788 | tigris: agit toto cedentem fervidus arvo |
| 789 | praecipitatque retro iuvenem atque in terga supinat, |
| 790 | dentibus horrendum stridens, geminatque rotatas |
| 791 | multiplicatque manus. Rapiunt conamina venti, |
| 792 | pars cadit in caestus; motu Spartanus acuto |
| 793 | mille cavet lapsas circum cava tempora mortes |
| 794 | auxilioque pedum, sed non tamen immemor artis |
| 795 | adversus fugit et fugiens tamen ictibus obstat. |
| 796 | Et iam utrumque labor suspiriaque aegra fatigant. |
| 797 | tardius ille premit, nec iam hic obsistere velox, |
| 798 | defectique ambo genibus pariterque quierunt. |
| 799 | Sic ubi longa vagos lassarunt aequora nautas |
| 800 | et signum de puppe datum, posuere parumper |
| 801 | bracchia: vix requies, iam vox citat altera remos. |
| 802 | ecce iterum immodice venientem eludit et exit |
| 803 | sponte ruens mersusque umeris: effunditur ille |
| 804 | in caput, assurgentem alio puer improbus ictu |
| 805 | perculit eventuque impalluit ipse secundo. |
| 806 | Clamorem Inachidae, quantum non litora, tollunt, |
| 807 | non nemora. illum ab humo conantem ut vidit Adrastus |
| 808 | tollentemque manus et non toleranda parantem: |
| 809 | "Ite, oro, socii, furit, ite, opponite dextras, |
| 810 | festinate, furit, palmamque et praemia ferte! |
| 811 | Non prius, effracto quam misceat ossa cerebro, |
| 812 | absistet, video, moriturum auferte Lacona." |
| 813 | Nec mora, prorumpit Tydeus, nec iussa recusat |
| 814 | Hippomedon; tunc vix ambo conatibus ambas |
| 815 | restringunt cohibentque manus ac plurima suadent: |
| 816 | "Vincis, abi; pulchrum vitam donare minori. |
| 817 | Noster et hic bellique comes". Nil frangitur heros, |
| 818 | ramumque oblatumque manu thoraca repellit |
| 819 | vociferans: "Liceat! Non has ego pulvere crasso |
| 820 | atque cruore genas, meruit quibus ista iuventa |
| 821 | semivir, infodiam mittamque informe sepulcro |
| 822 | corpus et Oebalio donem lugere magistro?" |
| 823 | Dicit; at hunc socii tumidum et vicisse negantem |
| 824 | avertunt, contra laudant insignis alumnum |
| 825 | Taygeti longeque minas risere Lacones. |
| 826 | Iamdudum variae laudes et conscia virtus |
| 827 | Tydea magnanimum stimulis urgentibus angunt. |
| 828 | Ille quidem et disco bonus et contendere cursu, |
| 829 | nec caestu bellare minor, sed corde labores |
| 830 | ante alios erat uncta pale. Sic otia Martis |
| 831 | degere et armiferas laxare assueverat iras |
| 832 | ingentes contra ille viros Acheloia circum |
| 833 | litora felicesque deo monstrante palaestras. |
| 834 | Ergo ubi luctandi iuvenis animosa citavit |
| 835 | gloria, terrificos umeris Aetolus amictus |
| 836 | exuitur patriumque suem. Levat ardua contra |
| 837 | membra Cleonaeae stirpis iactator Agylleus, |
| 838 | Herculea nec mole minor, sic grandibus alte |
| 839 | insurgens umeris hominem super improbus exit. |
| 840 | Sed non ille rigor patriumque in corpore robur: |
| 841 | luxuriant artus, effusaque sanguine laxo |
| 842 | membra natant; unde haec audax fiducia tantum |
| 843 | Oenidae superare parem. quamquam ipse videri |
| 844 | exiguus, gravia ossa tamen nodisque lacerti |
| 845 | difficiles. Numquam hunc animum natura minori |
| 846 | corpore nec tantas ausa est includere vires. |
| 847 | Postquam oleo gavisa cutis, petit aequor uterque |
| 848 | procursu medium atque hausta vestitur harena. |
| 849 | Tum madidos artus alterno pulvere siccant, |
| 850 | collaque demersere umeris et bracchia late |
| 851 | vara tenent. Iam tunc astu deducit in aequum |
| 852 | callidus et celsum procurvat Agyllea Tydeus, |
| 853 | submissus tergo et genibus vicinus harenae. |
| 854 | ille autem, Alpini veluti regina cupressus |
| 855 | verticis urguenti cervicem inclinat in austro |
| 856 | vix sese radice tenens, terraeque propinquat, |
| 857 | iamdudum aetherias eadem reditura sub auras: |
| 858 | non secus ingentes artus praecelsus Agylleus |
| 859 | sponte premit parvumque gemens duplicatur in hostem, |
| 860 | et iam alterna manus frontemque umerosque latusque |
| 861 | collaque pectoraque et vitantia crura lacessit. |
| 862 | Interdumque diu pendent per mutua fulti |
| 863 | bracchia, nunc saevi digitorum vincula frangunt. |
| 864 | Non sic ductores gemini gregis horrida tauri |
| 865 | bella movent; medio coniunx stat candida prato |
| 866 | victorem exspectans, rumpunt obnixa furentes |
| 867 | pectora, subdit amor stimulos et vulnera sanat: |
| 868 | fulmineo sic dente sues, sic hispida turpes |
| 869 | proelia villosis ineunt complexibus ursi. |
| 870 | Vis eadem Oenidae; nec sole aut pulvere fessa |
| 871 | membra labant, riget arta cutis durisque laborum |
| 872 | castigata toris. contra non integer ille |
| 873 | flatibus alternis aegroque effetus hiatu |
| 874 | exuit ingestas fluvio sudoris harenas |
| 875 | ac furtim rapta sustentat pectora terra. |
| 876 | instat agens Tydeus fictumque in colla minatus |
| 877 | crura subit; coeptis non evaluere potiri |
| 878 | frustratae brevitate manus, venit arduus ille |
| 879 | desuper oppressumque ingentis mole ruinae |
| 880 | condidit. Haud aliter collis scrutator Hiberi |
| 881 | cum subiit longeque diem vitamque reliquit, |
| 882 | si tremuit suspensus ager subitumque fragorem |
| 883 | rupta dedit tellus, latet intus monte soluto |
| 884 | obrutus, ac penitus fractum obtritumque cadaver |
| 885 | indignantem animam propriis non reddidit astris. |
| 886 | Acrior hoc Tydeus, animisque et pectore suprast. |
| 887 | Nec mora, cum vinclis onerique elapsus iniquo |
| 888 | circuit errantem et tergo necopinus inhaeret, |
| 889 | mox latus et firmo celer implicat ilia nexu, |
| 890 | poplitibus genua inde premens evadere nodos |
| 891 | nequiquam et lateri dextram insertare parantem |
| 892 | improbus, horrendum visu ac mirabile pondus, |
| 893 | sustulit. Herculeis pressum sic fama lacertis |
| 894 | terrigenam sudasse Libyn, cum fraude reperta |
| 895 | raptus in excelsum, nec iam spes ulla cadendi, |
| 896 | nec licet extrema matrem contingere planta. |
| 897 | Fit sonus, et laetos attollunt agmina plausus. |
| 898 | Tunc alte librans inopinum sponte remisit |
| 899 | obliquumque dedit, procumbentemque secutus |
| 900 | colla simul dextra, pedibus simul inguina vinxit. |
| 901 | Deficit obsessus soloque pudore repugnat. |
| 902 | Tandem pectus humi pronamque extensus in alvum |
| 903 | sternitur, ac longo maestus post tempore surgit, |
| 904 | turpia signata linquens vestigia terra. |
| 905 | Palmam autem dextra laevaque nitentia dono |
| 906 | arma ferens Tydeus: "Quid si non sanguinis huius |
| 907 | partem haud exiguam - scitis - Dircaeus haberet |
| 908 | campus, ubi hae nuper Thebarum foedera plagae? |
| 909 | Haec simul ostentans quaesitaque praemia laudum |
| 910 | dat sociis, sequitur neglectus Agyllea thorax. |
| 911 | Sunt et qui nudo subeant concurrere ferro. |
| 912 | iamque aderant instructi armis Epidaurius Agreus |
| 913 | et nondum fatis Dircaeus agentibus exsul. |
| 914 | Dux vetat Iasides: "Manet ingens copia leti, |
| 915 | O iuvenes! Servate animos avidumque furorem |
| 916 | sanguinis adversi. tuque o, quem propter avita |
| 917 | iugera, dilectas cui desolavimus urbes, |
| 918 | ne, precor, ante aciem ius tantum casibus esse |
| 919 | fraternisque sinas - abigant hoc numina!- votis". |
| 920 | Sic ait, atque ambos aurata casside ditat. |
| 921 | Tum generum, ne laudis egens, iubet ardua necti |
| 922 | tempora Thebarumque ingenti voce citari |
| 923 | victorem: dirae recinebant omina Parcae. |
| 924 | Ipsum etiam proprio certamina festa labore |
| 925 | dignari et tumulo supremum hunc addere honorem |
| 926 | hortantur proceres ac, ne victoria desit |
| 927 | una ducum numero, fundat vel Lyctia cornu |
| 928 | tela rogant, tenui vel nubila transeat hasta. |
| 929 | Obsequitur gaudens, viridique ex aggere in aequum |
| 930 | stipatus summis iuvenum descendit; at illi |
| 931 | pone leves portat pharetras et cornua iussus |
| 932 | armiger: ingentem iactu transmittere circum |
| 933 | eminus et dictae dare vulnera destinat orno. |
| 934 | Quis fluere occultis rerum neget omina causis? |
| 935 | Fata patent homini, piget inservare, peritque |
| 936 | venturi praemissa fides: sic omina casum |
| 937 | fecimus, et vires hausit Fortuna nocendi. |
| 938 | Campum emensa brevi fatalis ab arbore tacta, |
| 939 | horrendum visu, per quas modo fugerat auras, |
| 940 | venit harundo retro versumque a fine tenorem |
| 941 | pertulit, et notae iuxta ruit ora pharetrae. |
| 942 | Multa duces errore serunt: hi nubila et altos |
| 943 | occurrisse notos, adversi roboris ictu |
| 944 | tela repulsa alii. Penitus latet exitus ingens |
| 945 | monstratumque - nefas!- uni remeabile bellum |
| 946 | et tristes domino spondebat harundo recursus. |