Statius, Thebais, Liber IV
| 1 | Tertius horrentem Zephyris laxaverat annum |
| 2 | Phoebus et angusto cogebat limite vernum |
| 3 | longius ire diem, cum fracta impulsaque fatis |
| 4 | consilia et tandem miseris data copia belli. |
| 5 | Prima manu rutilam de vertice Larisaeo |
| 6 | ostendit Bellona facem dextraque trabalem |
| 7 | hastam intorsit agens, liquido quae stridula caelo |
| 8 | fugit et Aoniae celso stetit aggere Dirces. |
| 9 | Mox et castra subit ferroque auroque coruscis |
| 10 | mixta viris turmale fremit; dat euntibus ensis, |
| 11 | plaudit equos, vocat ad portas; hortamina fortes |
| 12 | praeveniunt, timidisque etiam brevis addita virtus. |
| 13 | Dicta dies aderat. Cadit ingens rite Tonanti |
| 14 | Gradivoque pecus, nullisque secundus in extis |
| 15 | pallet et armatis simulat sperare sacerdos. |
| 16 | Iamque suos circum pueri nuptaeque patresque |
| 17 | funduntur mixti summisque a postibus obstant. |
| 18 | Nec modus est lacrimis: rorant clipeique iubaeque |
| 19 | triste salutantum, et cunctis dependet ab armis |
| 20 | suspiranda domus; galeis iuvat oscula clausis |
| 21 | inserere amplexuque truces deducere conos. |
| 22 | Illi, quis ferrum modo, quis mors ipsa placebat, |
| 23 | dant gemitus fractaeque labant singultibus irae. |
| 24 | Sic ubi forte viris longum super aequor ituris, |
| 25 | cum iam ad vela noti et scisso redit ancora fundo, |
| 26 | haeret amica manus: certant innectere collo |
| 27 | bracchia, manantisque oculos hinc oscula turbant, |
| 28 | hinc magni caligo maris, tandemque relicti |
| 29 | stant in rupe tamen; fugientia carbasa visu |
| 30 | dulce sequi, patriosque dolent crebrescere ventos. |
| 31 | Stant tamen, et nota puppim de rupe salutant. |
| 32 | Nunc mihi, Fama prior mundique arcana Vetustas, |
| 33 | cui meminisse ducum vitasque extendere curae, |
| 34 | pande viros, tuque o nemoris regina sonori, |
| 35 | Calliope, quas ille manus, quae moverit arma |
| 36 | Gradivus, quantas populis solaverit urbes, |
| 37 | sublata molire lyra: neque enim altior ulli |
| 38 | mens hausto de fonte venit. Rex tristis et aeger |
| 39 | pondere curarum propiorque abeuntibus annis |
| 40 | inter adhortantis vix sponte incedit Adrastus, |
| 41 | contentus ferro cingi latus; arma manipli |
| 42 | pone ferunt, volucris portis auriga sub ipsis |
| 43 | comit equos, et iam inde iugo luctatur Arion. |
| 44 | Huic armat Larisa viros, huic celsa Prosymna, |
| 45 | aptior armentis Midea pecorosaque Phlius, |
| 46 | quaeque pavet longa spumantem valle Charadron |
| 47 | Neris, et ingenti turritae mole Cleonae |
| 48 | et Lacedaemonium Thyrea lectura cruorem. |
| 49 | iunguntur memores transmissi ab origine regis, |
| 50 | qui Drepani scopulos et oliviferae Sicyonis |
| 51 | culta serunt, quos pigra vado Langia tacenti |
| 52 | lambit et anfractu riparum incurvus Elisson. |
| 53 | Saevus honos fluvio: Stygias lustrare severis |
| 54 | Eumenidas perhibetur aquis; huc mergere suetae |
| 55 | ora et anhelantis poto Phlegethonte cerastas |
| 56 | seu Thracum vertere domos, seu tecta Mycenes |
| 57 | impia Cadmeumve larem; fugit ipse natantis |
| 58 | amnis et innumeris livescunt stagna venenis. |
| 59 | It comes Inoas Ephyre solata querelas |
| 60 | Cenchreaeque manus, vatum qua conscius amnis |
| 61 | Gorgoneo percussus equo, quaque obiacet alto |
| 62 | Isthmos et a terris maria inclinata repellit. |
| 63 | Haec manus Adrastum numero ter mille secuti |
| 64 | exsultant; pars gaesa manu, pars robora flammis |
| 65 | indurata diu - non unus namque maniplis |
| 66 | mos neque sanguis - habent, teretis pars vertere fundae |
| 67 | adsueti vacuoque diem praecingere gyro. |
| 68 | Ipse annis sceptrisque subit venerabilis aeque: |
| 69 | ut possessa diu taurus meat arduus inter |
| 70 | pascua iam laxa cervice et inanibus armis, |
| 71 | dux tamen: haud illum bello attemptare iuvencis |
| 72 | sunt animi; nam trunca vident de vulnere multo |
| 73 | cornua et ingentis plagarum in pectore nodos. |
| 74 | Proxima longaevo profert Dircaeus Adrasto |
| 75 | signa gener, cui bella favent, cui commodat iras |
| 76 | cuncta cohors: huic et patria de sede volentes |
| 77 | advenere viri, seu quos movet exul et haesit |
| 78 | tristibus aucta fides, seu quis mutare potentis |
| 79 | praecipuum, multi, melior quos causa querenti |
| 80 | conciliat; dederat nec non socer ipse regendas |
| 81 | Aegion Arenenque, et quas Theseia Troezen |
| 82 | addit opes, ne rara movens inglorius iret |
| 83 | agmina, neu raptos patriae sentiret honores. |
| 84 | Idem habitus, eadem arma viro, quae debitus hospes |
| 85 | hiberna sub nocte tulit: Teumesius implet |
| 86 | terga leo et gemino lucent hastilia ferro, |
| 87 | aspera vulnifico subter latus ense riget Sphinx. |
| 88 | Iam regnum matrisque sinus fidasque sorores |
| 89 | spe votisque tenet, tamen et de turre suprema |
| 90 | attonitam totoque exstantem corpore longe |
| 91 | respicit Argian; haec mentem oculosque reducit |
| 92 | coniugis et dulcis avertit pectore Thebas. |
| 93 | Ecce inter medios patriae ciet agmina gentis |
| 94 | fulmineus Tydeus, iam laetus et integer artus, |
| 95 | ut primae strepuere tubae: ceu lubricus alta |
| 96 | anguis humo verni blanda ad spiramina solis |
| 97 | erigitur liber senio et squalentibus annis |
| 98 | exutus laetisque minax interviret herbis: |
| 99 | a miser, agrestum si quis per gramen hianti |
| 100 | obvius et primo fraudaverit ora veneno! |
| 101 | huic quoque praestantes Aetolis urbibus adfert |
| 102 | belli fama viros: sensit scopulosa Pylene |
| 103 | fletaque cognatis avibus Meleagria Pleuron |
| 104 | et praeceps Calydon, et quae Iove provocat Iden |
| 105 | Olenos, Ioniis et fluctibus hospita portu |
| 106 | Chalcis et Herculea turpatus gymnade vultus |
| 107 | amnis; adhuc imis vix truncam attollere frontem |
| 108 | ausus aquis glaucoque caput submersus in antro |
| 109 | maeret, anhelantes aegrescunt pulvere ripae. |
| 110 | Omnibus aeratae propugnant pectora crates, |
| 111 | pilaque saeva manu, patrius stat casside Mavors. |
| 112 | Vndique magnanimum pubes delecta coronant |
| 113 | Oeniden, hilarem bello notisque decorum |
| 114 | vulneribus; non ille minis Polynicis et ira |
| 115 | inferior, dubiumque adeo, cui bella gerantur. |
| 116 | Maior at inde novis it Doricus ordo sub armis, |
| 117 | qui ripas, Lyrcie, tuas, tua litora multo |
| 118 | vomere suspendunt, fluviorum ductor Achivum, |
| 119 | Inache - Persea neque enim violentior exit |
| 120 | amnis humo, cum Taurum aut Pliadas hausit aquosas |
| 121 | spumeus et genero tumuit Iove -, quos celer ambit |
| 122 | Asterion Dryopumque trahens Erasinus aristas, |
| 123 | et qui rura domant Epidauria - dexter Iaccho |
| 124 | collis at Henneae Cereri negat -; avia Dyme |
| 125 | mittit opem densasque Pylos Neleia turmas; |
| 126 | nondum nota Pylos iuvenisque aetate secunda |
| 127 | Nestor, et ire tamen peritura in castra negavit. |
| 128 | Hos agitat pulchraeque docet virtutis amorem |
| 129 | arduus Hippomedon; capiti tremit aerea cassis |
| 130 | *ter niveum scandente iuba*, latus omne sub armis |
| 131 | ferrea suta terunt, umeros ac pectora late |
| 132 | flammeus orbis habet, perfectaque vivit in auro |
| 133 | nox Danai: sontes Furiarum lampade nigra |
| 134 | quinquaginta ardent thalami; pater ipse cruentis |
| 135 | in foribus laudatque nefas atque inspicit ensis. |
| 136 | Illum Palladia sonipes Nemeaeus ab arce |
| 137 | devehit arma pavens umbraque immane volanti |
| 138 | implet agros longoque attollit pulvere campum. |
| 139 | Non aliter silvas umeris et utroque refringens |
| 140 | pectore montano duplex Hylaeus ab antro |
| 141 | praecipitat - pavet Ossa - vias, pecudesque feraeque |
| 142 | procubuere metu; non ipsis fratribus horror |
| 143 | afuit, ingenti donec Peneia saltu |
| 144 | stagna subit magnumque obiectus detinet amnem. |
| 145 | Quis numerum ferri gentisque et robora dictu |
| 146 | aequarit mortale sonans? suus excit in arma |
| 147 | antiquam Tiryntha deus; non fortibus illa |
| 148 | infecunda viris famaque immanis alumni |
| 149 | degenerat, sed lapsa situ fortuna, neque addunt |
| 150 | robur opes; rarus vacuis habitator in arvis |
| 151 | monstrat Cyclopum ductas sudoribus arces. |
| 152 | Dat tamen haec iuvenum tercentum pectora, vulgus |
| 153 | innumerum bello, quibus haud ammenta nec enses |
| 154 | triste micant: flavae capiti tergoque leonum |
| 155 | exuviae gentilis honos, et pineus armat |
| 156 | stipes, inexhaustis artantur tela pharetris. |
| 157 | Herculeum paeana canunt, vastataque monstris |
| 158 | omnia; frondosa longum deus audit ab Oeta. |
| 159 | Dat Nemea comites, et quas in proelia viris |
| 160 | sacra Cleonaei cogunt vineta Molorchi. |
| 161 | Gloria nota casae, foribus simulata salignis |
| 162 | hospitis arma dei, parvoque ostenditur arvo, |
| 163 | robur ubi et laxos qua reclinaverit arcus |
| 164 | ilice, qua cubiti sedeant vestigia terra. |
| 165 | At pedes et toto despectans vertice bellum |
| 166 | quattuor indomitis Capaneus erepta iuvencis |
| 167 | terga superque rigens iniectu molis aenae |
| 168 | versat onus; squalet triplici ramosa corona |
| 169 | Hydra recens obitu: pars anguibus aspera vivis |
| 170 | argento caelata micat, pars arte reperta |
| 171 | conditur et fulvo moriens ignescit in auro; |
| 172 | circum amnis torpens et ferro caerula Lerna. |
| 173 | At laterum tractus spatiosaque pectora servat |
| 174 | nexilis innumero Chalybum subtemine thorax, |
| 175 | horrendum, non matris, opus; galeaeque corusca |
| 176 | prominet arce gigans; atque uni missilis illi |
| 177 | cuspide praefixa stat frondibus orba cupressus. |
| 178 | Huic parere dati, quos fertilis Amphigenia |
| 179 | planaque Messene montosaque nutrit Ithome, |
| 180 | quos Thryon et summis ingestum montibus Aepy, |
| 181 | quos Helos et Pteleon, Getico quos flebile vati |
| 182 | Dorion; hic fretus doctas anteire canendo |
| 183 | Aonidas mutos Thamyris damnatus in annos |
| 184 | ore simul citharaque - quis obvia numina temnat?- |
| 185 | conticuit praeceps, qui non certamina Phoebi |
| 186 | nosset et illustres Satyro pendente Celaenas. |
| 187 | Iamque et fatidici mens expugnata fatiscit |
| 188 | auguris; ille quidem casus et dira videbat |
| 189 | signa, sed ipsa manu cunctanti iniecerat arma |
| 190 | Atropos obrueratque deum, nec coniugis absunt |
| 191 | insidiae, vetitoque domus iam fulgurat auro. |
| 192 | Hoc aurum vati fata exitiale monebant |
| 193 | Argolico; scit et ipsa - nefas!-, sed perfida coniunx |
| 194 | dona viro mutare velit, spoliisque potentis |
| 195 | imminet Argiae raptoque excellere cultu. |
| 196 | illa libens - nam regum animos et pondera belli |
| 197 | hac nutare videt, pariter si providus heros |
| 198 | militet - ipsa sacros gremio Polynicis amati |
| 199 | exuerat cultus haut maesta atque insuper addit: |
| 200 | "Non haec apta mihi nitidis ornatibus" inquit, |
| 201 | "tempora, nec miserae placeant insignia formae |
| 202 | te sine: sat dubium coetu solante timorem |
| 203 | fallere et incultos aris adverrere crinis. |
| 204 | Scilicet - infandum!-, cum tu claudare minanti |
| 205 | casside ferratusque sones, ego divitis aurum |
| 206 | Harmoniae dotale geram? dabit aptior ista |
| 207 | fors deus, Argolicasque habitu praestabo maritas, |
| 208 | cum regis coniunx, cum te mihi sospite templa |
| 209 | votivis implenda choris; nunc induat illa, |
| 210 | quae petit et bellante potest gaudere marito". |
| 211 | Sic Eriphylaeos aurum fatale penatis |
| 212 | irrupit scelerumque ingentia semina movit, |
| 213 | et grave Tisiphone risit gavisa futuris. |
| 214 | Taenariis hic celsus equis, quam dispare coetu |
| 215 | Cyllarus ignaro generarat Castore prolem, |
| 216 | quassat humum; vatem cultu Parnasia monstrant |
| 217 | vellera: frondenti crinitur cassis oliva |
| 218 | albaque puniceas interplicat infula cristas. |
| 219 | Arma simul pressasque iugo moderatur habenas. |
| 220 | Hinc atque inde morae iaculis, et ferrea curru |
| 221 | silva tremit; procul ipse gravi metuendus in hasta |
| 222 | eminet et clipeo victum Pythona coruscat. |
| 223 | Huius Apollineae currum comitantur Amyclae, |
| 224 | quos Helos et dubiis Malea vitata carinis |
| 225 | plaudentique habiles Caryae resonare Dianae, |
| 226 | quos Pharis volucrumque parens Cythereia Messe, |
| 227 | Taygetique phalanx et oloriferi Eurotae |
| 228 | dura manus. Deus ipse viros in pulvere crudo |
| 229 | Arcas alit nudaeque modos virtutis et iras |
| 230 | ingenerat; vigor inde animis et mortis honorae |
| 231 | dulce sacrum. Gaudent natorum fata parentes |
| 232 | hortanturque mori, deflent iamque omnis ephebum |
| 233 | turba, coronato contenta est funere mater. |
| 234 | Frena tenent duplexque inserto missile nodo, |
| 235 | exserti ingentis umeros, chlamys horrida pendet, |
| 236 | et cono Ledaeus apex. Non hi tibi solum, |
| 237 | Amphiarae, merent: auget resupina maniplos |
| 238 | Elis, depressae populus subit incola Pisae, |
| 239 | qui te, flave, natant, terris Alphee Sicanis |
| 240 | advena tam longo non umquam infecte profundo. |
| 241 | Curribus innumeris late putria arva lacessunt |
| 242 | et bellis armenta domant: ea gloria genti |
| 243 | infando de more et fractis durat ab usque |
| 244 | axibus Oenomai; strident spumantia morsu |
| 245 | vincula, et effossas niveus rigat imber harenas. |
| 246 | Tu quoque Parrhasias ignara matre catervas |
| 247 | - a rudis annorum, tantum nova gloria suadet!-, |
| 248 | Parthenopaee, rapis; saltus tunc forte remotos |
| 249 | torva parens - neque enim haec iuveni foret ire potestas - |
| 250 | pacabat cornu gelidique aversa Lycaei. |
| 251 | Pulchrior haud ulli triste ad discrimen ituro |
| 252 | vultus et egregiae tanta indulgentia formae; |
| 253 | nec desunt animi, veniat modo fortior aetas. |
| 254 | Quas non ille duces nemorum fluviisque dicata |
| 255 | numina, quas magno non abstulit igne Napaeas? |
| 256 | Ipsam, Maenalia puerum cum vidit in umbra, |
| 257 | Dianam, tenero signantem gramina passu, |
| 258 | ignovisse ferunt comiti, Dictaeaque tela |
| 259 | ipsam et Amyclaeas umeris aptasse pharetras. |
| 260 | Prosilit audaci Martis percussus amore, |
| 261 | arma, tubas audire calens et pulvere belli |
| 262 | flaventem sordere comam captoque referri |
| 263 | hostis equo: taedet nemorum, titulumque nocentem |
| 264 | sanguinis humani pudor est nescire sagittas. |
| 265 | Igneus ante omnis auro micat, igneus ostro, |
| 266 | undantemque sinum nodis irrugat Hiberis, |
| 267 | imbelli parma pictus Calydonia matris |
| 268 | proelia; trux laeva sonat arcus, et aspera plumis |
| 269 | terga Cydonea corytos harundine pulsat |
| 270 | electro pallens et iaspide clarus Eoa. |
| 271 | Cornipedem trepidos suetum praevertere cervos, |
| 272 | velatum geminae deiectu lyncis et arma |
| 273 | mirantem gravioris eri, sublimis agebat, |
| 274 | dulce rubens viridique genas spectabilis aevo. |
| 275 | Arcades huic veteres astris lunaque priores |
| 276 | agmina fida datis, nemorum quos stirpe rigenti |
| 277 | fama satos, cum prima pedum vestigia tellus |
| 278 | admirata tulit; nondum arva domusque nec urbes |
| 279 | conubiisve modus; quercus laurique ferebant |
| 280 | cruda puerperia, ac populos umbrosa creavit |
| 281 | fraxinus, et feta viridis puer excidit orno. |
| 282 | Hi lucis stupuisse vices noctisque feruntur |
| 283 | nubila et occiduum longe Titana secuti |
| 284 | desperasse diem. Rarescunt alta colonis |
| 285 | Maenala, Parthenium fugitur nemus, agmina bello |
| 286 | Rhipeque et Stratie ventosaque donat Enispe. |
| 287 | Non Tegea, non ipsa deo vacat alite felix |
| 288 | Cyllene templumque Aleae nemorale Minervae |
| 289 | et rapidus Clitor et qui tibi, Pythie, Ladon |
| 290 | paene socer, candensque iugis Lampia nivosis |
| 291 | et Pheneos nigro Styga mittere credita Diti. |
| 292 | Venit et Idaeis ululatibus aemulus Azan |
| 293 | Parrhasiique duces, et quae risistis, Amores, |
| 294 | grata pharetrato Nonacria rura Tonanti, |
| 295 | dives et Orchomenos pecorum et Cynosura ferarum. |
| 296 | Aegytios idem ardor agros Psophidaque celsam |
| 297 | vastat et Herculeo vulgatos robore montis |
| 298 | monstriferumque Erymanthon et aerisonum Stymphalon. |
| 299 | Arcades hi, gens una viris, sed dissona cultu |
| 300 | scinditur: hi Paphias myrtos a stirpe recurvant |
| 301 | et pastorali meditantur proelia trunco, |
| 302 | his arcus, his tela sudes, his cassida crinis |
| 303 | integit, Arcadii morem tenet ille galeri, |
| 304 | ille Lycaoniae rictu caput asperat ursae. |
| 305 | Hos belli coetus iurataque pectora Marti |
| 306 | milite vicinae nullo iuvere Mycenae; |
| 307 | funereae tunc namque dapes mediique recursus |
| 308 | solis, et hic alii miscebant proelia fratres. |
| 309 | Iamque Atalantaeas implerat nuntius auris, |
| 310 | ire ducem bello totamque impellere natum |
| 311 | Arcadiam: tremuere gradus, elapsaque iuxta |
| 312 | tela; fugit silvas pernicior alite vento |
| 313 | saxa per et plenis obstantia flumina ripis, |
| 314 | qualis erat, correpta sinus et vertice flavum |
| 315 | crinem sparsa noto; raptis velut aspera natis |
| 316 | praedatoris equi sequitur vestigia tigris. |
| 317 | Ut stetit adversisque impegit pectora frenis |
| 318 | *ille ad humum pallens*: "Unde haec furibunda cupido, |
| 319 | nate, tibi? teneroque unde improba pectore virtus? |
| 320 | Tu bellis aptare viros, tu pondera ferre |
| 321 | Martis et ensiferas inter potes ire catervas? |
| 322 | quamquam utinam vires! nuper te pallida vidi, |
| 323 | dum premis obnixo venabula comminus apro, |
| 324 | poplite succiduo resupinum ac paene ruentem, |
| 325 | et ni curvato torsissem spicula cornu, |
| 326 | nunc ubi bella tibi? Nil te mea tela iuvabunt |
| 327 | nec teretes arcus, maculis nec discolor atris |
| 328 | hic, cui fidis, equus; magnis conatibus instas, |
| 329 | vix Dryadum thalamis Erymanthiadumque furori |
| 330 | nympharum mature puer. sunt omina vera: |
| 331 | mirabar, cur templa mihi tremuisse Dianae |
| 332 | nuper et inferior vultu dea visa, sacrisque |
| 333 | exuviae cecidere tholis; hoc segnior arcus |
| 334 | difficilesque manus et nullo in vulnere certae. |
| 335 | Exspecta, dum maior honos, dum firmius aevum, |
| 336 | dum roseis venit umbra genis vultusque recedunt |
| 337 | ore mei; tunc bella tibi ferrumque, quod ardes, |
| 338 | ipsa dabo, et nullo matris revocabere fletu. |
| 339 | Nunc refer arma domum! Vos autem hunc ire sinetis, |
| 340 | Arcades, o saxis nimirum et robore nati!" |
| 341 | Plura cupit; fusi circum natusque ducesque |
| 342 | solantur minuuntque metus, et iam horrida clangunt |
| 343 | signa tubae. Nequit illa pio dimittere natum |
| 344 | complexu multumque duci commendat Adrasto. |
| 345 | At parte ex alia Cadmi Mavortia plebes, |
| 346 | maesta ducis furiis nec molli territa fama, |
| 347 | quando his vulgatum descendere viribus Argos, |
| 348 | tardius illa quidem regis causaeque pudore, |
| 349 | verum bella movet. Nulli destringere ferrum |
| 350 | impetus, aut umeros clipeo clausisse paterno |
| 351 | dulce nec alipedum iuga comere, qualia belli |
| 352 | gaudia; deiecti trepidas sine mente, sine ira |
| 353 | promisere manus; hic aegra in sorte parentem |
| 354 | unanimum, hic dulces primaevae coniugis annos |
| 355 | ingemit, et gremio miseros accrescere natos. |
| 356 | Bellator nulli caluit deus; ipsa vetusto |
| 357 | moenia lapsa situ magnaeque Amphionis arces |
| 358 | iam fessum senio nudant latus, et fide sacra |
| 359 | aequatos caelo surdum atque ignobile muros |
| 360 | firmat opus. Tamen et Boeotis urbibus ultrix |
| 361 | aspirat ferri rabies, nec regis iniqui |
| 362 | subsidio, quantum socia pro gente moventur. |
| 363 | Ille velut pecoris lupus expugnator opimi, |
| 364 | pectora tabenti sanie gravis hirtaque saetis |
| 365 | ora cruentata deformis hiantia lana, |
| 366 | decedit stabulis huc illuc turbida versans |
| 367 | lumina, si duri comperta clade sequantur |
| 368 | pastores, magnique fugit non inscius ausi. |
| 369 | Accumulat crebros turbatrix Fama pavores: |
| 370 | hic iam dispersos errare Asopide ripa |
| 371 | Lernaeos equites, hic te, bacchate Cithaeron, |
| 372 | ille rapi Teumeson ait noctisque per umbras |
| 373 | nuntiat excubiis vigiles arsisse Plataeas. |
| 374 | Nam Tyrios sudare lares et sanguine Dircen |
| 375 | irriguam fetusque novos iterumque locutam |
| 376 | Sphinga petris, cui non et scire licentia passim |
| 377 | et vidisse fuit? Novus his super anxia turbat |
| 378 | corda metus: sparsis subito correpta canistris |
| 379 | silvestris regina chori decurrit in aequum |
| 380 | vertice ab Ogygio trifidamque huc tristis et illuc |
| 381 | lumine sanguineo pinum disiectat et ardens |
| 382 | erectam attonitis implet clamoribus urbem: |
| 383 | "Omnipotens Nysaee pater, cui gentis avitae |
| 384 | pridem lapsus amor, tu nunc horrente sub Arcto |
| 385 | bellica ferrato rapidus quatis Ismara thyrso |
| 386 | pampineumque iubes nemus irreptare Lycurgo, |
| 387 | aut tumidum Gangen aut claustra novissima rubrae |
| 388 | Tethyos Eoasque domos flagrante triumpho |
| 389 | perfuris, aut Hermi de fontibus aureus exis: |
| 390 | at tua progenies, positis gentilibus armis |
| 391 | quae tibi festa litant, bellum lacrimasque metumque |
| 392 | cognatumque nefas, iniusti munera regni, |
| 393 | pendimus. Aetnaeis potius me, Bacche, pruinis |
| 394 | trans et Amazoniis ululatum Caucason armis |
| 395 | siste ferens, quam monstra ducum stirpemque profanam |
| 396 | eloquar. en urges; alium tibi, Bacche, furorem |
| 397 | iuravi: similis video concurrere tauros; |
| 398 | idem ambobus honos unusque ab origine sanguis; |
| 399 | ardua collatis obnixi cornua miscent |
| 400 | frontibus alternaque truces moriuntur in ira. |
| 401 | Tu peior, tu cede, nocens qui solus avita |
| 402 | gramina communemque petis defendere montem. |
| 403 | A miseri morum! Bellastis sanguine tanto, |
| 404 | et saltum dux alter habet". Sic fata gelatis |
| 405 | vultibus et Baccho iam demigrante quievit. |
| 406 | At trepidus monstro et variis terroribus impar |
| 407 | longaevi rex vatis opem tenebrasque sagaces |
| 408 | Tiresiae, qui mos incerta paventibus, aeger |
| 409 | consulit. Ille deos non larga caede iuvencum, |
| 410 | non alacri pinna aut verum salientibus extis, |
| 411 | nec tripode inplicito numerisque sequentibus astra, |
| 412 | turea nec supra volitante altaria fumo |
| 413 | tam penitus, durae quam mortis limite manis |
| 414 | elicitos patuisse refert, Lethaeaque sacra |
| 415 | et mersum Ismeni subter confinia ponto |
| 416 | miscentis parat ante ducem, circumque bidentum |
| 417 | visceribus laceris et odori sulpuris aura |
| 418 | graminibusque novis et longo murmure purgat. |
| 419 | Silva capax aevi validaque incurva senecta, |
| 420 | aeternum intonsae frontis, stat pervia nullis |
| 421 | solibus; haud illam brumae minuere, Notusve |
| 422 | ius habet aut Getica Boreas impactus ab Ursa. |
| 423 | Subter operta quies, vacuusque silentia servat |
| 424 | horror et exclusae pallet male lucis imago. |
| 425 | Nec caret umbra deo: nemori Latonia cultrix |
| 426 | additur; hanc picea cedroque et robore in omni |
| 427 | effictam sanctis occultat silva tenebris. |
| 428 | Huius inaspectae luco stridere sagittae |
| 429 | nocturnique canum gemitus, ubi limina patrui |
| 430 | effugit inque novae melior redit ora Dianae; |
| 431 | aut ubi fessa iugis, dulcisque altissima somnos |
| 432 | lux movet, hic late iaculis circum undique fixis |
| 433 | effusam pharetra cervicem excepta quiescit. |
| 434 | Extra immane patens tellus Mavortia campi, |
| 435 | fetus ager Cadmo, durus qui vomere primo |
| 436 | post consanguineas acies sulcosque nocentis |
| 437 | ausus humum versare et mollia sanguine prata |
| 438 | eruit; ingentis infelix terra tumultus |
| 439 | lucis adhuc medio solaque in nocte per umbras |
| 440 | exspirat, nigri cum vana in proelia surgunt |
| 441 | terrigenae; fugit incepto tremibundus ab arvo |
| 442 | agricola insanique domum rediere iuvenci. |
| 443 | Hic senior vates - Stygiis accommoda quippe |
| 444 | terra sacris, vivoque placent sola pinguia tabo - |
| 445 | velleris obscuri pecudes armentaque sisti |
| 446 | atra monet, quaecumque gregum pulcherrima cervix |
| 447 | ducitur; ingemuit Dirce maestusque Cithaeron, |
| 448 | et nova clamosae stupuere silentia valles. |
| 449 | Tum fera caeruleis intexit cornua sertis |
| 450 | ipse manu tractans, notaeque in limite silvae |
| 451 | principio largos noviens tellure cavata |
| 452 | inclinat Bacchi latices et munera verni |
| 453 | lactis et Actaeos imbris suadumque cruorem |
| 454 | manibus; adgeritur, quantum bibit arida tellus. |
| 455 | Trunca dehinc nemora advolvunt, maestusque sacerdos |
| 456 | tris Hecatae totidemque satis Acheronte nefasto |
| 457 | virginibus iubet esse focos; tibi, rector Averni, |
| 458 | quamquam infossus humo superat tamen agger in auras |
| 459 | pineus; hunc iuxta cumulo minor ara profundae |
| 460 | erigitur Cereri; frontes atque omne cupressus |
| 461 | intexit plorata latus. Iamque ardua ferro |
| 462 | signati capita et frugum libamine puro |
| 463 | in vulnus cecidere greges; tunc innuba Manto |
| 464 | exceptum pateris praelibat sanguem, et omnes |
| 465 | ter circum acta pyras sancti de more parentis |
| 466 | semineces fibras et adhuc spirantia reddit |
| 467 | viscera, nec rapidas cunctatur frondibus atris |
| 468 | subiectare faces. Atque ipse sonantia flammis |
| 469 | virgulta et tristes crepuisse ut sensit acervos |
| 470 | Tiresias - illi nam plurimus ardor anhelat |
| 471 | ante genas impletque cavos vapor igneus orbes -, |
| 472 | exclamat - tremuere rogi et vox terruit ignem -: |
| 473 | "Tartareae sedes et formidabile regnum |
| 474 | mortis inexpletae, tuque, o saevissime fratrum, |
| 475 | cui servire dati manes aeternaque sontum |
| 476 | supplicia atque imi famulatur regia mundi, |
| 477 | solvite pulsanti loca muta et inane severae |
| 478 | Persephones vulgusque cava sub nocte repostum |
| 479 | elicite, et plena redeat Styga portitor alno. |
| 480 | Ferte simul gressus, nec simplex manibus esto |
| 481 | in lucem remeare modus; tu separe coetu |
| 482 | Elysios, Persei, pios, virgaque potenti |
| 483 | nubilus Arcas agat; contra per crimina functis, |
| 484 | qui plures Erebo pluresque e sanguine Cadmi, |
| 485 | angue ter excusso et flagranti praevia taxo, |
| 486 | Tisiphone, dux pande diem, nec lucis egentes |
| 487 | Cerberus occursu capitum detorqueat umbras". |
| 488 | Dixerat, et pariter senior Phoebeaque virgo |
| 489 | erexere animos; illi formidine nulla, |
| 490 | quippe in corde deus, solum timor obruit ingens |
| 491 | Oedipodioniden, vatisque horrenda canentis |
| 492 | nunc umeros nunc ille manus et vellera pressat |
| 493 | anxius inceptisque velit desistere sacris. |
| 494 | Qualis Gaetulae stabulantem ad confraga silvae |
| 495 | venator longo motum clamore leonem |
| 496 | exspectat firmans animum et sudantia nisu |
| 497 | tela premens; gelat ora pavor gressusque tremiscunt, |
| 498 | quis veniat quantusque, sed horrida signa frementis |
| 499 | accipit et caeca metitur murmura cura. |
| 500 | Atque hic Tiresias nondum adventantibus umbris: |
| 501 | "vos testor, divae, quibus hunc saturavimus ignem |
| 502 | laevaque convulsae dedimus carchesia terrae, |
| 503 | iam nequeo tolerare moram. Cassusne sacerdos |
| 504 | audior? an rabido iubeat si Thessala cantu |
| 505 | ibitis et Scythicis quotiens medicata venenis |
| 506 | Colchis agit, trepido pallebunt Tartara motu: |
| 507 | nostri cura minor, si non attollere bustis |
| 508 | corpora nec plenas antiquis ossibus urnas |
| 509 | egerere et mixtos caelique Erebique sub unum |
| 510 | funestare deos libet aut exsanguia ferro |
| 511 | ora sequi atque aegras functorum carpere fibras? |
| 512 | Ne tenuis annos nubemque hanc frontis opacae |
| 513 | spernite, ne, moneo; et nobis saevire facultas. |
| 514 | Novimus et quidquid dici noscique timetis, |
| 515 | et turbare Hecaten, ni te, Thymbraee, vererer |
| 516 | et triplicis mundi summum, quem scire nefastum. |
| 517 | Illum... Sed taceo: prohibet tranquilla senectus. |
| 518 | Iamque ego vos..." Avide subicit Phoebeia Manto: |
| 519 | "Audiris, genitor, vulgusque exsangue propinquat. |
| 520 | Panditur Elysium chaos, et telluris opertae |
| 521 | dissilit umbra capax, silvaeque et nigra patescunt |
| 522 | flumina, liventis Acheron eiectat harenas. |
| 523 | Fumidus atra vadis Phlegethon incendia volvit, |
| 524 | et Styx discretis interflua manibus obstat. |
| 525 | Ipsum pallentem solio circumque ministras |
| 526 | funestorum operum Eumenidas Stygiaeque severos |
| 527 | Iunonis thalamos et torva cubilia cerno. |
| 528 | In speculis Mors atra sedet dominoque silentis |
| 529 | adnumerat populos; maior superimminet ordo. |
| 530 | Arbiter hos dura versat Gortynius urna |
| 531 | vera minis poscens adigitque expromere vitas |
| 532 | usque retro et tandem poenarum lucra fateri. |
| 533 | Quid tibi monstra Erebi, Scyllas et inane furentis |
| 534 | Centauros solidoque intorta adamante Gigantum |
| 535 | vincula et angustam centeni Aegaeonis umbram?" |
| 536 | "Immo" ait, "o nostrae regimen viresque senectae, |
| 537 | ne vulgata mihi. Quis enim remeabile saxum |
| 538 | fallentesque lacus Tityonque alimenta volucrum |
| 539 | et caligantem longis Ixiona gyris |
| 540 | nesciat? Ipse etiam, melior cum sanguis, opertas |
| 541 | inspexi sedes, Hecate ducente, priusquam |
| 542 | obruit ora deus totamque in pectora lucem |
| 543 | detulit. Argolicas magis huc appelle precando |
| 544 | Thebanasque animas; alias avertere gressus |
| 545 | lacte quater sparsas maestoque excedere luco, |
| 546 | nata, iube; tum qui vultus habitusque, quis ardor |
| 547 | sanguinis affusi, gens utra superbior adsit, |
| 548 | dic agedum nostramque mone per singula noctem." |
| 549 | Iussa facit carmenque serit, quo dissipat umbras, |
| 550 | quo reciet sparsas; qualis, si crimina demas, |
| 551 | Colchis et Aeaeo simulatrix litore Circe. |
| 552 | Tunc his sacrificum dictis adfata parentem: |
| 553 | "Primus sanguineo submittit inertia Cadmus |
| 554 | ora lacu, iuxtaque virum Cythereia proles |
| 555 | insequitur, geminusque bibit de vertice serpens. |
| 556 | Terrigenae comites illos, gens Martia, cingunt, |
| 557 | quis aevi mensura dies, manus omnis in armis, |
| 558 | omnis et in capulo; prohibent obstantque ruuntque |
| 559 | spirantum rabie, nec tristi incumbere fossae |
| 560 | cura, sed alternum sitis exhaurire cruorem. |
| 561 | Proxima natarum manus est fletique nepotes, |
| 562 | hic orbam Autonoen et anhelam cernimus Ino |
| 563 | respectantem arcus et ad ubera dulce prementem |
| 564 | pignus et oppositis Semelen a ventre lacertis. |
| 565 | Penthea iam fractis genetrix Cadmeia thyrsis |
| 566 | iamque remissa deo pectusque adoperta cruentum |
| 567 | insequitur planctu; fugit ille per avia Lethes |
| 568 | et Stygios super usque lacus, ubi mitior illum |
| 569 | flet pater et lacerum componit corpus Echion. |
| 570 | Tristem nosco Lycum dextramque in terga reflexum |
| 571 | Aeoliden, umero iactantem funus onusto. |
| 572 | Necdum ille aut habitus aut versae crimina formae |
| 573 | mutat Aristaeo genitus: frons aspera cornu, |
| 574 | tela manu, reicitque canes in vulnus hiantes. |
| 575 | Ecce autem magna subit invidiosa caterva |
| 576 | Tantalis et tumido percenset funera luctu, |
| 577 | nil deiecta malis; iuvat effugisse deorum |
| 578 | numina et insanae plus iam permittere linguae". |
| 579 | Talia dum patri canit intemerata sacerdos, |
| 580 | illius elatis tremefacta assurgere vittis |
| 581 | canities tenuisque impelli sanguine vultus. |
| 582 | Nec iam firmanti baculo nec virgine fida |
| 583 | nititur, erectusque solo: "Desiste canendo, |
| 584 | nata" ait, "externae satis est mihi lucis, inertes |
| 585 | discedunt nebulae, et vultum niger exserit aer. |
| 586 | Vmbrisne an supero dimissus Apolline complet |
| 587 | spiritus? En video quaecumque audita. Sed ecce |
| 588 | maerent Argolici deiecto lumine manes! |
| 589 | Torvus Abas Proetusque nocens mitisque Phoroneus |
| 590 | truncatusque Pelops et saevo pulvere sordens |
| 591 | Oenomaus largis umectant imbribus ora. |
| 592 | Auguror hinc Thebis belli meliora. Quid autem |
| 593 | hi grege condenso, quantum arma et vulnera monstrant, |
| 594 | pugnaces animae, nobis in sanguine multo |
| 595 | oraque pectoraque et falso clamore levatas |
| 596 | intendunt sine pace manus? Rex, fallor, an hi sunt |
| 597 | quinquaginta illi? Cernis Chthoniumque Chrominque |
| 598 | Phegeaque et nostra praesignem Maeona lauro. |
| 599 | Ne saevite, duces, nihil hic mortalibus ausum, |
| 600 | credite, consiliis: hos ferrea neverat annos |
| 601 | Atropos. existis casus: bella horrida nobis, |
| 602 | atque iterum Tydeus". Dicit, vittaque ligatis |
| 603 | frondibus instantes abigit monstratque cruorem. |
| 604 | Stabat inops comitum Cocyti in litore maesto |
| 605 | Laius, immiti quem iam deus ales Averno |
| 606 | reddiderat, dirumque tuens obliqua nepotem |
| 607 | - noscit enim vultu - non ille aut sanguinis haustus, |
| 608 | cetera ceu plebes, aliumve accedit ad imbrem, |
| 609 | immortale odium spirans. Sed prolicit ultro |
| 610 | Aonius vates: "Tyriae dux inclyte Thebes, |
| 611 | cuius ab interitu non ulla Amphionis arces |
| 612 | vidit amica dies, o iam satis ulte cruentum |
| 613 | exitium et multum placata minoribus umbra, |
| 614 | quo miserande fugis? iacet ille in funere longo, |
| 615 | quem fremis, et iunctae sentit confinia mortis, |
| 616 | obsitus exhaustos paedore et sanguine vultus |
| 617 | eiectusque die: sors leto durior omni, |
| 618 | crede mihi! quaenam immeritum vitare nepotem |
| 619 | causa tibi? Confer vultum et satiare litanti |
| 620 | sanguine venturasque vices et funera belli |
| 621 | pande vel infensus vel res miserate tuorum. |
| 622 | Tunc ego te optata vetitam transmittere Lethen |
| 623 | puppe dabo placidumque pia tellure reponam |
| 624 | et Stygiis mandabo deis". Mulcetur honoris |
| 625 | muneribus tinguitque genas, dein talia reddit: |
| 626 | "Cur tibi versanti manis, aequaeve sacerdos, |
| 627 | lectus ego augurio tantisque potissimus umbris, |
| 628 | qui ventura loquar? Satis est meminisse priorum. |
| 629 | nostrane praeclari, pudeat, consulta nepotes |
| 630 | poscitis? Illum, illum sacris adhibete nefastis, |
| 631 | qui laeto fodit ense patrem, qui semet in ortus |
| 632 | vertit et indignae regerit sua pignora matri. |
| 633 | Et nunc ille deos Furiarumque atra fatigat |
| 634 | concilia et nostros rogat haec in proelia manis. |
| 635 | Quodsi adeo placui deflenda in tempora vates, |
| 636 | dicam equidem, quo me Lachesis, quo torva Megaera |
| 637 | usque sinunt: bellum, innumero venit undique bellum |
| 638 | agmine, Lernaeosque trahit fatalis alumnos |
| 639 | Gradivus stimulis; hos terrae monstra deumque |
| 640 | tela manent pulchrique obitus et ab igne supremo |
| 641 | sontes lege morae. Certa est victoria Thebis, |
| 642 | ne trepida, nec regna ferox germanus habebit, |
| 643 | sed Furiae geminumque nefas, miserosque per ensis, |
| 644 | ei mihi! crudelis vincit pater". Haec ubi fatus, |
| 645 | labitur et flexa dubios ambage relinquit. |
| 646 | Interea gelidam Nemeen et conscia laudis |
| 647 | Herculeae dumeta vaga legione tenebant |
| 648 | Inachidae; iam Sidonias avertere praedas, |
| 649 | sternere, ferre domos ardent instantque. Quis iras |
| 650 | flexerit, unde morae, medius quis euntibus error, |
| 651 | Phoebe, doce: nos rara manent exordia famae. |
| 652 | Marcidus edomito bellum referebat ab Haemo |
| 653 | Liber; ibi armiferos geminae iam sidera brumae |
| 654 | orgia ferre Getas canumque virescere dorso |
| 655 | Othryn et Icaria Rhodopen assueverat umbra, |
| 656 | et iam pampineos materna ad moenia currus |
| 657 | promovet; effrenae dextra laevaque sequuntur |
| 658 | lynces et uda mero lambunt retinacula tigres. |
| 659 | Post exsultantes spolia armentalia portant |
| 660 | seminecesque lupos scissasque Mimallones ursas. |
| 661 | Nec comitatus iners: sunt illic Ira Furorque |
| 662 | et Metus et Virtus et numquam sobrius Ardor |
| 663 | succiduique gradus et castra simillima regi. |
| 664 | Isque ubi pulverea Nemeen effervere nube |
| 665 | conspicit et solem radiis ignescere ferri, |
| 666 | necdum compositas belli in certamina Thebas, |
| 667 | concussus visis, quamquam ore et pectore marcet, |
| 668 | aeraque tympanaque et biforem reticere tumultum |
| 669 | imperat, attonitas qui circum plurimus auris, |
| 670 | atque ita: "Me globus iste meamque exscindere gentem |
| 671 | apparat; ex longo recalet furor; hoc mihi saevum |
| 672 | Argos et indomitae bellum ciet ira novercae. |
| 673 | Usque adeone parum cineri data mater iniquo |
| 674 | natalesque rogi quaeque ipse micantia sensi |
| 675 | fulgura? reliquias etiam fusaeque sepulcrum |
| 676 | paelicis et residem ferro petit impia Theben. |
| 677 | Nectam fraude moras; illum, illum tendite campum, |
| 678 | tendite, io, comites. " Hyrcanae ad signa iugales |
| 679 | intumuere iubas, dicto prius astitit arvis. |
| 680 | Tempus erat, medii cum solem in culmina mundi |
| 681 | tollit anhela dies, ubi tardus hiantibus arvis |
| 682 | stat vapor atque omnes admittunt aethera luci. |
| 683 | Undarum vocat ille deas mediusque silentum |
| 684 | incipit: "Agrestes fluviorum numina Nymphae |
| 685 | et nostri pars magna gregis, perferte laborem, |
| 686 | quem damus. Argolicos paulum mihi fontibus amnis |
| 687 | stagnaque et errantis obducite pulvere rivos. |
| 688 | Praecipuam Nemeen, qua nostra in moenia bellis |
| 689 | nunc iter, ex alto fugiat liquor; adiuvat ipse |
| 690 | Phoebus adhuc summo, cesset ni vestra voluntas, |
| 691 | limite; vim coeptis indulgent astra, meaeque |
| 692 | aestifer Erigones spumat canis. ite volentes, |
| 693 | ite in operta soli; post vos ego gurgite pleno |
| 694 | eliciam, et quae dona meis amplissima sacris, |
| 695 | vester habebit honos, nocturnaque furta licentum |
| 696 | cornipedum et cupidas Faunorum arcebo rapinas". |
| 697 | Dixerat; ast illis tenuis percurrere visus |
| 698 | ora situs, viridisque comis exhorruit umor. |
| 699 | Protinus Inachios haurit sitis ignea campos: |
| 700 | diffugere undae, squalent fontesque lacusque, |
| 701 | et cava ferventi durescunt flumina limo. |
| 702 | Aegra solo macies, tenerique in origine culmi |
| 703 | inclinata seges, deceptum margine ripae |
| 704 | stat pecus, atque amnis quaerunt armenta natatus. |
| 705 | Sic ubi se magnis refluus suppressit in antris |
| 706 | Nilus et Eoae liquentia pabula brumae |
| 707 | ore premit, fumant desertae gurgite valles |
| 708 | et patris undosi sonitus exspectat hiulca |
| 709 | Aegyptos, donec Phariis alimenta rogatus |
| 710 | donet agris magnumque inducat messibus annum. |
| 711 | Aret Lerna nocens, aret Lyrcius et ingens |
| 712 | Inachus advolvensque natantia saxa Charadrus |
| 713 | et numquam in ripis audax Erasinus et aequus |
| 714 | fluctibus Asterion, ille alta per avia notus |
| 715 | audiri et longe pastorum rumpere somnos. |
| 716 | Sic Hyperionis cum lux effrena per orbem |
| 717 | rapta ruit Phaethontis equos, magnumque laborem |
| 718 | discordes gemuere poli, dum pontus et arva |
| 719 | stellarumque ruunt crines, non amnibus undae, |
| 720 | non lucis mansere comae, sed multus ubique |
| 721 | ignis, ubique faces et longa fluminis instar |
| 722 | indiget Aegaeon deceptus imagine ripae. |
| 723 | Una tamen tacitas sed iussu numinis undas |
| 724 | haec quoque secreta nutrit Langia sub umbra. |
| 725 | Nondum illi raptus dederat lacrimabile nomen |
| 726 | Archemorus, nec fama deae; tamen avia servat |
| 727 | et nemus et fluvium; manet ingens gloria nympham, |
| 728 | dum tristem Hypsipylen ducibus sudatus Achaeis |
| 729 | ludus et atra sacrum recolit trieteris Ophelten. |
| 730 | Ergo nec ardentis clipeos vectare nec artos |
| 731 | thoracum nexus - tantum sitis horrida torret - |
| 732 | sufficiunt; non ora modo angustisque perusti |
| 733 | faucibus, interior sed vis quatit; aspera pulsu |
| 734 | corda, gelant venae, et siccis cruor aeger adhaeret |
| 735 | visceribus; tunc sole putris, tunc pulvere tellus |
| 736 | exhalat calidam nubem. Non spumeus imber |
| 737 | manat equum: siccis illidunt ora lupatis, |
| 738 | ora catenatas procul exsertantia linguas; |
| 739 | nec legem dominosve pati, sed perfurit arvis |
| 740 | flammatum pecus. huc illuc impellit Adrastus |
| 741 | exploratores, si stagna Licymnia restent, |
| 742 | si quis Amymones superet liquor: omnia caecis |
| 743 | ignibus hausta sedent, nec spes umentis Olympi, |
| 744 | ceu flavam Libyen desertaque pulveris Afri |
| 745 | collustrent nullaque umbratam nube Syenen. |
| 746 | Tandem inter silvas - sic Euhius ipse pararat - |
| 747 | errantes subitam pulchro in maerore tuentur |
| 748 | Hypsipylen; illi quamvis et ab ubere Opheltes |
| 749 | non suus, Inachii proles infausta Lycurgi, |
| 750 | dependet - neglecta comam nec dives amictu -, |
| 751 | regales tamen ore notae, nec mersus acerbis |
| 752 | exstat honos. Tunc haec adeo stupefactus Adrastus: |
| 753 | "Diva potens nemorum - nam te vultusque pudorque |
| 754 | mortali de stirpe negant -, quae laeta sub isto |
| 755 | igne poli non quaeris aquas, succurre propinquis |
| 756 | gentibus; Arquitenens seu te Latonia casto |
| 757 | de grege transmisit thalamis, seu lapsus ab astris |
| 758 | non humilis fecundat amor - neque enim ipse deorum |
| 759 | arbiter Argolidum thalamis novus -, aspice maesta |
| 760 | agmina. nos ferro meritas exscindere Thebas |
| 761 | mens tulit, imbelli sed nunc sitis aspera fato |
| 762 | submittitque animos et inertia robora carpit. |
| 763 | Da fessis in rebus opem, seu turbidus amnis, |
| 764 | seu tibi foeda palus; nihil hac in sorte pudendum, |
| 765 | nil humile est; tu nunc undis - Pluvioque rogaris |
| 766 | pro Iove -, tu refugas vires et pectora bellis |
| 767 | exanimata reple: sic hoc tibi sidere dextro |
| 768 | crescat onus. tantum reduces det flectere gressus |
| 769 | Iuppiter, o quanta belli donabere praeda! |
| 770 | Dircaeos tibi, diva, greges numerumque rependam |
| 771 | sanguinis, et magna hic lucus signabitur ara." |
| 772 | Dixit, et orantis media inter anhelitus ardens |
| 773 | verba rapit, cursuque animae labat arida lingua; |
| 774 | idem omnes pallorque viros flatusque soluti |
| 775 | oris habet. Reddit demisso Lemnia vultu: |
| 776 | "Diva quidem vobis, etsi caelestis origost, |
| 777 | unde ego? mortales utinam haut transgressa fuissem |
| 778 | luctibus! Altricem mandati cernitis orbam |
| 779 | pignoris; at nostris an quis sinus uberaque ulla, |
| 780 | scit deus, et nobis regnum tamen et pater ingens. |
| 781 | Sed quid ego haec, fessosque optatis demoror undis? |
| 782 | mecum age nunc, si forte vado Langia perennes |
| 783 | servat aquas; solet et rabidi sub limite Cancri |
| 784 | semper, et Icarii quamvis iuba fulguret astri, |
| 785 | ire tamen". Simul haerentem, ne tarda Pelasgis |
| 786 | dux foret, a! miserum vicino caespite alumnum |
| 787 | - sic Parcae volvere - locat ponique negantis |
| 788 | floribus adgestis et amico murmure dulces |
| 789 | solatur lacrimas: qualis Berecyntia mater, |
| 790 | dum parvum circa iubet exsultare Tonantem |
| 791 | Curetas trepidos; illi certantia plaudunt |
| 792 | orgia, sed magnis resonat vagitibus Ide. |
| 793 | At puer in gremio vernae telluris et alto |
| 794 | gramine nunc faciles sternit procursibus herbas |
| 795 | in vultum nitens, caram modo lactis egeno |
| 796 | nutricem clangore ciens iterumque renidens |
| 797 | et teneris meditans verba illuctantia labris |
| 798 | miratur nemorum strepitus aut obvia carpit |
| 799 | aut patulo trahit ore diem nemorique malorum |
| 800 | inscius et vitae multum securus inerrat. |
| 801 | Sic tener Odrysia Mavors nive, sic puer ales |
| 802 | vertice Maenalio, talis per litora reptans |
| 803 | improbus Ortygiae latus inclinabat Apollo. |
| 804 | Illi per dumos et opaca virentibus umbris |
| 805 | devia; pars cingunt, pars arta plebe sequuntur |
| 806 | praecelerantque ducem. medium subit illa per agmen |
| 807 | non humili festina modo; iamque amne propinquo |
| 808 | rauca sonat vallis, saxosumque impulit aures |
| 809 | murmur: ibi exsultans conclamat ab agmine primus, |
| 810 | sicut erat levibus tollens vexilla maniplis |
| 811 | Argus: "aquae! " longusque virum super ora cucurrit |
| 812 | clamor: "aquae! " sic Ambracii per litora ponti |
| 813 | nauticus in remis iuvenum monstrante magistro |
| 814 | fit sonus inque vicem contra percussa reclamat |
| 815 | terra, salutatus cum Leucada pandit Apollo. |
| 816 | Incubuere vadis passim discrimine nullo |
| 817 | turba simul primique, nequit secernere mixtos |
| 818 | aequa sitis, frenata suis in curribus intrant |
| 819 | armenta, et pleni dominis armisque feruntur |
| 820 | quadripedes; hos turbo rapax, hos lubrica fallunt |
| 821 | saxa, nec implicitos fluvio reverentia reges |
| 822 | proterere aut mersisse vado clamantis amici |
| 823 | ora. fremunt undae, longusque a fontibus amnis |
| 824 | diripitur, modo lene virens et gurgite puro |
| 825 | perspicuus nunc sordet aquis egestus ab imis |
| 826 | alveus; inde tori riparum et proruta turbant |
| 827 | gramina; iam crassus caenoque et pulvere sordens, |
| 828 | quamquam expleta sitis, bibitur tamen. Agmina bello |
| 829 | decertare putes iustumque in gurgite Martem |
| 830 | perfurere aut captam tolli victoribus urbem. |
| 831 | Atque aliquis regum medio circumfluus amni: |
| 832 | "Silvarum, Nemea, longe regina virentum, |
| 833 | lecta Iovi sedes, quam tu non Herculis actis |
| 834 | dura magis, rabidi cum colla comantia monstri |
| 835 | frangeret et tumidos animam angustaret in artus! |
| 836 | Hac saevisse tenus populorum in coepta tuorum |
| 837 | sufficiat; tuque o cunctis insuete domari |
| 838 | solibus, aeternae largitor corniger undae |
| 839 | laetus eas, quacumque domo gelida ora resolvis |
| 840 | immortale tumens; neque enim tibi cana repostas |
| 841 | bruma nives raptasque alio de fonte refundit |
| 842 | arcus aquas gravidive indulgent nubila Cori, |
| 843 | sed tuus et nulli ruis expugnabilis astro. |
| 844 | Te nec Apollineus Ladon nec Xanthus uterque |
| 845 | Spercheosque minax Centaureusque Lycormas |
| 846 | praestiterint; tu pace mihi, tu nube sub ipsa |
| 847 | armorum festasque super celebrabere mensas |
| 848 | a Iove primus honos. bellis modo laetus ovantes |
| 849 | accipias fessisque libens iterum hospita pandas |
| 850 | flumina defensasque velis agnoscere turmas." |