Statius, Thebais, Liber II
| 1 | Interea gelidis Maia satus aliger umbris |
| 2 | iussa gerens magni remeat Iovis; undique pigrae |
| 3 | ire vetant nubes et turbidus implicat aer, |
| 4 | nec Zephyri rapuere gradum, sed foeda silentis |
| 5 | aura poli. Styx inde novem circumflua campis, |
| 6 | hinc obiecta vias torrentum incendia claudunt. |
| 7 | Pone senex trepida succedit Laius umbra |
| 8 | vulnere tardus adhuc; capulo nam largius illi |
| 9 | transabiit animam cognatis ictibus ensis |
| 10 | impius, et primas Furiarum pertulit iras; |
| 11 | it tamen et medica firmat vestigia virga. |
| 12 | Tum steriles luci possessaque manibus arva |
| 13 | et ferrugineum nemus astupet, ipsaque tellus |
| 14 | miratur patuisse retro, nec livida tabes |
| 15 | invidiae functis quamquam et iam lumine cassis |
| 16 | defuit. Unus ibi ante alios, cui laeva voluntas |
| 17 | semper et ad superos - hinc et gravis exitus aevi - |
| 18 | insultare malis rebusque aegrescere laetis: |
| 19 | "Vade" ait "o felix, quoscumque vocaris in usus, |
| 20 | seu Iovis imperio, seu maior adegit Erinys |
| 21 | ire diem contra, seu te furiata sacerdos |
| 22 | Thessalis arcano iubet emigrare sepulcro, |
| 23 | heu dulcis visure polos solemque relictum |
| 24 | et virides terras et puros fontibus amnes, |
| 25 | tristior has iterum tamen intrature tenebras". |
| 26 | Illos ut caeco recubans in limine sensit |
| 27 | Cerberus atque omnis capitum subrexit hiatus |
| 28 | - saevus et intranti populo -, iam nigra tumebat |
| 29 | colla minax, iam sparsa solo turbaverat ossa, |
| 30 | ni deus horrentem Lethaeo vimine mulcens |
| 31 | ferrea tergemino domuisset lumina somno. |
| 32 | Est locus - Inachiae dixerunt Taenara gentes -, |
| 33 | qua formidatum Maleae spumantis in auras |
| 34 | it caput et nullos admittit culmine visus. |
| 35 | Stat sublimis apex ventosque imbresque serenus |
| 36 | despicit et tantum fessis insiditur astris. |
| 37 | Illic exhausti posuere cubilia venti, |
| 38 | fulminibusque iter est; medium cava nubila montis |
| 39 | insumpsere latus, summos nec praepetis alae |
| 40 | plausus adit colles, nec rauca tonitrua pulsant. |
| 41 | Ast ubi prona dies, longos super aequora fines |
| 42 | exigit atque ingens medio natat umbra profundo. |
| 43 | Interiore sinu frangentia litora curvat |
| 44 | Taenaros, expositos non audax scandere fluctus. |
| 45 | Illic Aegaeo Neptunus gurgite fessos |
| 46 | in portum deducit equos, prior haurit harenas |
| 47 | ungula, postremi solvuntur in aequora pisces. |
| 48 | Hoc, ut fama, loco pallentis devius umbras |
| 49 | trames agit nigrique Iovis vacua atria ditat |
| 50 | mortibus. Arcadii perhibent si vera coloni, |
| 51 | stridor ibi et gemitus poenarum, atroque tumultu |
| 52 | fervet ager; saepe Eumenidum vocesque manusque |
| 53 | in medium sonuere diem, Letique triformis |
| 54 | ianitor agricolas campis auditus abegit. |
| 55 | Hac et tunc fusca volucer deus obsitus umbra |
| 56 | exsilit ad superos, infernaque nubila vultu |
| 57 | discutit et vivis adflatibus ora serenat. |
| 58 | Inde per Arcturum mediaeque silentia Lunae |
| 59 | arva super populosque meat. Sopor obvius illi |
| 60 | Noctis agebat equos, trepidusque assurgit honori |
| 61 | numinis et recto decedit limite caeli. |
| 62 | Inferior volat umbra deo, praereptaque noscit |
| 63 | sidera principiumque sui; iamque ardua Cirrhae |
| 64 | pollutamque suo despectat Phocida busto. |
| 65 | Ventum erat ad Thebas; gemuit prope limina nati |
| 66 | Laius et notos cunctatus inire penates. |
| 67 | Ut vero et celsis suamet iuga nixa columnis |
| 68 | vidit et infectos etiamnum sanguine currus, |
| 69 | paene retro turbatus abit: nec summa Tonantis |
| 70 | iussa nec Arcadiae retinent spiramina virgae. |
| 71 | Et tunc forte dies noto signata Tonantis |
| 72 | fulmine, praerupti cum te, tener Euhie, partus |
| 73 | transmisere patri. Tyriis ea causa colonis |
| 74 | insomnem ludo certatim educere noctem |
| 75 | suaserat; effusi passim per tecta, per agros, |
| 76 | serta inter vacuosque mero crateras anhelum |
| 77 | proflabant sub luce deum; tunc plurima buxus |
| 78 | aeraque taurinos sonitu vincentia pulsus. |
| 79 | Ipse etiam gaudens nemorosa per avia sanas |
| 80 | impulerat matres Baccho meliore Cithaeron. |
| 81 | Qualia per Rhodopen rabido convivia coetu |
| 82 | Bistones aut mediae ponunt convallibus Ossae. |
| 83 | Illis semianimum pecus excussaeque leonum |
| 84 | ore dapes, et lacte novo domuisse furorem |
| 85 | luxus: at Ogygii si quando adflavit Iacchi |
| 86 | saevus odor, tunc saxa manu, tunc pocula pulchrum |
| 87 | spargere et immerito sociorum sanguine fuso |
| 88 | instaurare diem festasque reponere mensas. |
| 89 | Nox ea, cum tacita volucer Cyllenius aura |
| 90 | regis Echionii stratis adlapsus, ubi ingens |
| 91 | fuderat Assyriis exstructa tapetibus alto |
| 92 | membra toro. pro gnara nihil mortalia fati |
| 93 | corda sui! Capit ille dapes, habet ille soporem. |
| 94 | Tunc senior quae iussus agit, neu falsa videri |
| 95 | noctis imago queat, longaevi vatis opacos |
| 96 | Tiresiae vultus vocemque et vellera nota |
| 97 | induitur. Mansere comae propexaque mento |
| 98 | canities pallorque suus, sed falsa cucurrit |
| 99 | infula per crines, glaucaeque innexus olivae |
| 100 | vittarum provenit honos: dein tangere ramo |
| 101 | pectora et hac visus fatorum expromere voces: |
| 102 | "Non somni tibi tempus, iners qui nocte sub alta, |
| 103 | germani secure, iaces, ingentia dudum |
| 104 | acta vocant rerumque graves, ignave, paratus. |
| 105 | Tu veluti, magnum si iam tollentibus austris |
| 106 | Ionium nigra iaceat sub nube, magister |
| 107 | immemor armorum versantisque aequora clavi |
| 108 | cunctaris. iamque ille novis (scit fama) superbit |
| 109 | conubiis viresque parat, quis regna capessat, |
| 110 | quis neget, inque tua senium sibi destinat aula. |
| 111 | Dant animos socer augurio fatalis Adrastus |
| 112 | dotalesque Argi, nec non in foedera vitae |
| 113 | pollutus placuit fraterno sanguine Tydeus. |
| 114 | Hinc tumor, et longus fratri promitteris exsul. |
| 115 | Ipse deum genitor tibi me miseratus ab alto |
| 116 | mittit: habe Thebas, caecumque cupidine regni |
| 117 | ausurumque eadem germanum expelle, nec ultra |
| 118 | fraternos inhiantem obitus sine fidere coeptis |
| 119 | fraudibus aut Cadmo dominas inferre Mycenas." |
| 120 | Dixit, et abscedens - etenim iam pallida turbant |
| 121 | sidera lucis equi - ramos ac vellera fronti |
| 122 | deripuit, confessus avum, dirique nepotis |
| 123 | incubuit stratis, iugulum mox caede patentem |
| 124 | nudat et undanti perfundit vulnere somnum. |
| 125 | Illi rupta quies, attollit membra toroque |
| 126 | eripitur plenus monstris, vanumque cruorem |
| 127 | excutiens simul horret avum fratremque requirit. |
| 128 | Qualis ubi audito venantum murmure tigris |
| 129 | horruit in maculas somnosque excussit inertes, |
| 130 | bella cupit laxatque genas et temperat ungues, |
| 131 | mox ruit in turmas natisque alimenta cruentis |
| 132 | spirantem fert ore virum: sic excitus ira |
| 133 | ductor in absentem consumit proelia fratrem. |
| 134 | Et iam Mygdoniis elata cubilibus alto |
| 135 | impulerat caelo gelidas Aurora tenebras, |
| 136 | rorantis excussa comas multumque sequenti |
| 137 | Sole rubens; illi roseus per nubila seras |
| 138 | advertit flammas alienumque aethera tardo |
| 139 | Lucifer exit equo, donec pater igneus orbem |
| 140 | impleat atque ipsi radios vetet esse sorori, |
| 141 | cum senior Talaionides nec longa morati |
| 142 | Dircaeusque gradum pariterque Acheloius heros |
| 143 | corripuere toris. Illos post verbera fessos |
| 144 | exceptamque hiemem cornu perfuderat omni |
| 145 | Somnus; at Inachio tenuis sub pectore regi |
| 146 | tracta quies, dum mente deos inceptaque versat |
| 147 | hospitia, et quae sint generis ascita repertis |
| 148 | fata movet. Postquam mediis in sedibus aulae |
| 149 | congressi inque vicem dextras iunxere locumque, |
| 150 | quo serere arcanas aptum atque evolvere curas, |
| 151 | insidunt, prior his dubios compellat Adrastus: |
| 152 | "Egregii iuvenum, quos non sine numine regnis |
| 153 | invexit nox dextra meis, quibus ipse per imbres |
| 154 | fulminibus mixtos intempestumque Tonantem |
| 155 | has meus usque domus vestigia fecit Apollo, |
| 156 | non equidem obscurum vobis plebique Pelasgae |
| 157 | esse rear, quantis conubia nostra procorum |
| 158 | turba petant studiis; geminae mihi namque, nepotum |
| 159 | laeta fides, aequo pubescunt sidere natae. |
| 160 | Quantus honos quantusque pudor, ne credite patri, |
| 161 | et super hesternas licuit cognoscere mensas. |
| 162 | Has tumidi solio et late dominantibus armis |
| 163 | optavere viri - longum enumerare Pheraeos |
| 164 | Oebaliosque duces - et Achaea per oppida matres |
| 165 | spem generis, nec plura tuus despexerat Oeneus |
| 166 | foedera Pisaeisque socer metuendus habenis. |
| 167 | sed mihi nec Sparta genitos nec ab Elide missos |
| 168 | iungere fas generos: vobis hic sanguis et aulae |
| 169 | cura meae longo promittitur ordine fati. |
| 170 | Di bene, quod tales stirpemque animosque venitis, |
| 171 | ut responsa iuvent: hic durae tempore noctis |
| 172 | partus honos, haec illa venit post verbera merces". |
| 173 | Audierant, fixosque oculos per mutua paulum |
| 174 | ora tenent, visique inter sese ordine fandi |
| 175 | cedere. Sed cunctis Tydeus audentior actis |
| 176 | incipit: "O quam te parcum in praeconia famae |
| 177 | mens agitat matura tuae, quantumque ferentem |
| 178 | fortunam virtute domas! cui cedat Adrastus |
| 179 | imperiis? quis te solio Sicyonis avitae |
| 180 | excitum infrenos componere legibus Argos |
| 181 | nesciat? atque utinam his manibus permittere gentis, |
| 182 | Iuppiter aeque, velis, quas Doricus alligat intus |
| 183 | Isthmos et alterno quas margine submovet infra! |
| 184 | Non fugeret diras lux intercisa Mycenas, |
| 185 | saeva nec Eleae gemerent certamina valles, |
| 186 | Eumenidesque aliis aliae sub regibus, et quae |
| 187 | tu potior, Thebane, queri: nos vero volentes |
| 188 | expositique animis. " hic interfatus et alter |
| 189 | subicit: "Anne aliquis soceros accedere talis |
| 190 | abnuat? Exsulibus quamquam patriaque fugatis |
| 191 | nondum laeta Venus, tamen omnis corde resedit |
| 192 | tristitia, adfixique animo cessere dolores. |
| 193 | Nec minus haec laeti trahimus solacia, quam si |
| 194 | praecipiti convulsa Noto prospectet amicam |
| 195 | puppis humum. Iuvat ingressos felicia regni |
| 196 | omina, quod superest fati vitaeque laborum |
| 197 | fortuna transire tua". Nec plura morati |
| 198 | consurgunt, dictis impensius aggerat omne |
| 199 | promissum Inachius pater, auxilioque futurum |
| 200 | et patriis spondet reduces inducere regnis. |
| 201 | Ergo alacres Argi, fuso rumore per urbem |
| 202 | advenisse duci generos primisque hymenaeis |
| 203 | egregiam Argian nec formae laude secundam |
| 204 | Deipylen tumida iam virginitate iugari, |
| 205 | gaudia mente parant; socias it Fama per urbes, |
| 206 | finitimisque agitatur agris procul usque Lycaeos |
| 207 | Partheniosque super saltus Ephyraeaque rura |
| 208 | nec minus Ogygias eadem dea turbida Thebas |
| 209 | insilit et totis perfundit moenia pinnis |
| 210 | Labdaciumque ducem praemissae consona nocti |
| 211 | territat; hospitia et thalamos et foedera regni |
| 212 | permixtumque genus - quae tanta licentia monstro, |
| 213 | quis furor est? -, iam bella canit. Diffuderat Argos |
| 214 | exspectata dies: laeto regalia coetu |
| 215 | atria complentur, species est cernere avorum |
| 216 | comminus et vivis certantia vultibus aera. |
| 217 | Tantum ausae perferre manus! Pater ipse bicornis |
| 218 | in laevum prona nixus sedet Inachus urna; |
| 219 | hunc tegit Iasiusque senex placidusque Phoroneus, |
| 220 | et bellator Abas indignatusque Tonantem |
| 221 | Acrisius nudoque ferens caput ense Coroebus, |
| 222 | torvaque iam Danai facinus meditantis imago; |
| 223 | exin mille duces. foribus tum immissa superbis |
| 224 | unda fremit vulgi, procerum manus omnis et alto |
| 225 | quis propior de rege gradus, stant ordine primi. |
| 226 | Interior sacris calet et sonat aula tumultu |
| 227 | femineo; casta matrem cinxere corona |
| 228 | Argolides, pars virginibus circum undique fusae |
| 229 | foedera conciliant nova solanturque timorem. |
| 230 | Ibant insignes vultuque habituque verendo |
| 231 | candida purpureum fusae super ora pudorem |
| 232 | deiectaeque genas; tacite subit ille supremus |
| 233 | virginitatis amor, primaeque modestia culpae |
| 234 | confundit vultus; tunc ora rigantur honestis |
| 235 | imbribus, et teneros lacrimae iuvere parentes. |
| 236 | Non secus ac supero pariter si cardine lapsae |
| 237 | Pallas et asperior Phoebi soror, utraque telis, |
| 238 | utraque torva genis flavoque in vertice nodo, |
| 239 | illa suas Cyntho comites agat, haec Aracyntho; |
| 240 | tunc, si fas oculis, non umquam longa tuendo |
| 241 | expedias, cui maior honos, cui gratior, aut plus |
| 242 | de Iove, mutatosque velint transumere cultus, |
| 243 | et Pallas deceat pharetras et Delia cristas. |
| 244 | Certant laetitia superosque in vota fatigant |
| 245 | Inachidae, quae cuique domus sacrique facultas. |
| 246 | Hi fibris animaque litant, hi caespite nudo, |
| 247 | nec minus auditi, si mens accepta, merentur |
| 248 | ture deos, fractisque obtendunt limina silvis. |
| 249 | Ecce metu subito - Lachesis sic dura iubebat - |
| 250 | impulsae mentes, excussaque gaudia patri, |
| 251 | et turbata dies. innupto in limine adibant |
| 252 | Pallada, Munychiis cui non Argiva per urbes |
| 253 | posthabita est Larissa iugis; hic more parentum |
| 254 | Iasides, thalamis ubi casta adolesceret aetas, |
| 255 | virgineas libare comas primosque solebant |
| 256 | excusare toros. Celsam subeuntibus arcem |
| 257 | in gradibus summi delapsus culmine templi, |
| 258 | Arcados Euhippi spolium, cadit aereus orbis, |
| 259 | praemissasque faces, festum nubentibus ignem, |
| 260 | obruit, eque adytis simul exaudita remotis |
| 261 | nondum ausos firmare gradum tuba terruit ingens. |
| 262 | In regem conversi omnes formidine prima, |
| 263 | mox audisse negant; cunctos tamen omina rerum |
| 264 | dira movent, variisque metum sermonibus augent. |
| 265 | Nec mirum: nam tum infaustos donante marito |
| 266 | ornatus, Argia, geris dirumque monile |
| 267 | Harmoniae. Longa est series, sed nota malorum |
| 268 | persequar, unde novis tam saeva potentia donis. |
| 269 | Lemnius haec, ut prisca fides, Mavortia longum |
| 270 | furta dolens, capto postquam nil obstat amori |
| 271 | poena nec ultrices castigavere catenae, |
| 272 | Harmoniae dotale decus sub luce iugali |
| 273 | struxerat. Hoc, docti quamquam maiora, laborant |
| 274 | Cyclopes, notique operum Telchines amica |
| 275 | certatim iuvere manu; sed plurimus ipsi |
| 276 | sudor. Ibi arcano florentis igne zmaragdos |
| 277 | cingit et infaustas percussum adamanta figuras |
| 278 | Gorgoneosque orbes Siculaque incude relictos |
| 279 | fulminis extremi cineres viridumque draconum |
| 280 | lucentes a fronte iubas; hic flebile germen |
| 281 | Hesperidum et dirum Phrixei velleris aurum; |
| 282 | tum varias pestes raptumque interplicat atro |
| 283 | Tisiphones de crine ducem, et quae pessima ceston |
| 284 | vis probat; haec circum spumis lunaribus ungit |
| 285 | callidus atque hilari perfundit cuncta veneno. |
| 286 | Non hoc Pasithea blandarum prima sororum, |
| 287 | non Decor Idaliusque puer, sed Luctus et Irae |
| 288 | et Dolor et tota pressit Discordia dextra. |
| 289 | Prima fides operi, Cadmum comitata iacentem |
| 290 | Harmonia versis in sibila dira querellis |
| 291 | Illyricos longo sulcavit pectore campos. |
| 292 | Improba mox Semele vix dona nocentia collo |
| 293 | induit, et fallax intravit limina Iuno. |
| 294 | Teque etiam, infelix, perhibent, Iocasta, decorum |
| 295 | possedisse nefas; vultus hac laude colebas, |
| 296 | heu quibus, heu placitura toris! post longior ordo. |
| 297 | Tunc donis Argia nitet vilisque sororis |
| 298 | ornatus sacro praeculta supervenit auro. |
| 299 | Viderat hoc coniunx perituri vatis et aras |
| 300 | ante omnis epulasque trucem secreta coquebat |
| 301 | invidiam, saevis detur si quando potiri |
| 302 | cultibus, heu nihil auguriis adiuta propinquis. |
| 303 | Quos optat gemitus, quantas cupit impia clades! |
| 304 | Digna quidem, sed quid miseri decepta mariti |
| 305 | arma, quid insontes nati meruere furores? |
| 306 | Postquam regales epulas et gaudia vulgi |
| 307 | bisseni clusere dies, Ismenius heros |
| 308 | respicere ad Thebas iamque et sua quaerere regna. |
| 309 | Quippe animum subit illa dies, qua, sorte benigna |
| 310 | fratris, Echionia steterat privatus in aula, |
| 311 | respiciens descisse deos trepidoque tumultu |
| 312 | dilapsos comites, nudum latus omne fugamque |
| 313 | fortunae. Namque una soror producere tristis |
| 314 | exulis ausa vias; etiam hanc in limine primo |
| 315 | liquerat et magna lacrimas incluserat ira. |
| 316 | Tunc quos excedens hilaris, quis cultus iniqui |
| 317 | praecipuus ducis, et profugo quos ipse notarat |
| 318 | ingemuisse sibi, per noctem ac luce sub omni |
| 319 | digerit; exedere animum dolor iraque demens |
| 320 | et, qua non gravior mortalibus addita curis, |
| 321 | spes, ubi longa venit. Talem sub pectore nubem |
| 322 | consilii volvens Dircen Cadmique negatas |
| 323 | apparat ire domos: veluti dux taurus amata |
| 324 | valle carens, pulsum solito quem gramine victor |
| 325 | iussit ab erepta longe mugire iuvenca, |
| 326 | cum profugo placuere tori cervixque recepto |
| 327 | sanguine magna redit fractaeque in pectora quercus, |
| 328 | bella cupit pastusque et capta armenta reposcit |
| 329 | iam pede, iam cornu melior - pavet ipse reversum |
| 330 | victor, et attoniti vix agnovere magistri -: |
| 331 | non alias tacita iuvenis Teumesius iras |
| 332 | mente acuit. Sed fida vias arcanaque coniunx |
| 333 | senserat; utque toris primo complexa iacebat |
| 334 | aurorae pallore virum: "Quos, callide, motus |
| 335 | quamve fugam moliris? " ait "nil transit amantes. |
| 336 | Sentio, pervigiles acuunt suspiria questus, |
| 337 | numquam in pace sopor. Quotiens haec ora natare |
| 338 | fletibus et magnas latrantia pectora curas |
| 339 | admota deprendo manu? Nil foedere rupto |
| 340 | conubiisve super moveor viduaque iuventa, |
| 341 | etsi crudus amor necdum post flammea toti |
| 342 | intepuere tori: tua me, properabo fateri, |
| 343 | angit, amate, salus. tune incomitatus, inermis |
| 344 | regna petes poterisque tuis decedere Thebis, |
| 345 | si neget? Atque illum sollers deprendere semper |
| 346 | Fama duces tumidum narrat raptoque superbum |
| 347 | difficilemque tibi: necdum consumpserit annum. |
| 348 | Me quoque nunc vates, nunc exta minantia divos |
| 349 | aut avium lapsus aut turbida noctis imago |
| 350 | terret, et a, memini, numquam mihi falsa per umbras |
| 351 | Iuno venit. quo tendis iter? ni conscius ardor |
| 352 | ducit et ad Thebas melior socer". Hic breve tandem |
| 353 | risit Echionius iuvenis tenerumque dolorem |
| 354 | coniugis amplexu solatus et oscula maestis |
| 355 | tempestiva genis posuit lacrimasque repressit: |
| 356 | "Solve metus animo, dabitur, mihi crede, merentum |
| 357 | consiliis tranquilla dies; te fortior annis |
| 358 | nondum cura decet. Sciat haec Saturnius olim |
| 359 | fata parens, oculosque polo demittere si quos |
| 360 | Iustitia et rectum terris defendere curat: |
| 361 | fors aderit lux illa tibi, qua moenia cernes |
| 362 | coniugis et geminas ibis regina per urbes". |
| 363 | Sic ait, et caro raptim se limine profert. |
| 364 | Tydea iam socium coeptis, iam pectore fido |
| 365 | aequantem curas - tantus post iurgia mentes |
| 366 | vinxit amor - socerumque adfatur tristis Adrastum. |
| 367 | Fit mora consilio, cum multa moventibus una |
| 368 | iam potior cunctis sedit sententia, fratris |
| 369 | pertemptare fidem tutosque in regna precando |
| 370 | explorare aditus. Audax ea munera Tydeus |
| 371 | sponte subit; nec non et te, fortissime gentis |
| 372 | Aetolum, multum lacrimis conata morari |
| 373 | Deipyle, sed iussa patris tutique regressus |
| 374 | legato iustaeque preces vicere sororis. |
| 375 | Iamque emensus iter silvis ac litore durum, |
| 376 | qua Lernaea palus ambustaque sontibus alte |
| 377 | intepet hydra vadis, et qua vix carmine raro |
| 378 | longa sonat Nemea nondum pastoribus ausis, |
| 379 | qua latus Eoos Ephyres quod vergit ad euros |
| 380 | Sisyphiique sedent portus irataque terrae |
| 381 | curva Palaemonio secluditur unda Lechaeo. |
| 382 | Hinc praetervectus Nisum et te, mitis Eleusin, |
| 383 | laevus abit, iamque arva gradu Teumesia et arces |
| 384 | intrat Agenoreas; ibi durum Eteoclea cernit |
| 385 | sublimem solio saeptumque horrentibus armis. |
| 386 | Iura ferus populo trans legem ac tempora regni |
| 387 | iam fratris de parte dabat; sedet omne paratus |
| 388 | in facinus queriturque fidem tam sero reposci. |
| 389 | Constitit in mediis - ramus manifestat olivae |
| 390 | legatum - causasque viae nomenque rogatus |
| 391 | edidit; utque rudis fandi pronusque calori |
| 392 | semper erat, iustis miscens tamen aspera coepit: |
| 393 | "Si tibi plana fides et dicti cura maneret |
| 394 | foederis, ad fratrem completo iustius anno |
| 395 | legatos hinc ire fuit teque ordine certo |
| 396 | fortunam exuere et laetum descendere regno, |
| 397 | ut vagus ille diu passusque haud digna per urbes |
| 398 | ignotas pactae tandem succederet aulae. |
| 399 | Sed quia dulcis amor regni blandumque potestas, |
| 400 | posceris: astriferum iam velox circulus orbem |
| 401 | torsit et amissae redierunt montibus umbrae, |
| 402 | ex quo frater inops ignota per oppida tristes |
| 403 | exul agit casus; et te iam tempus aperto |
| 404 | sub Iove ferre dies terrenaque frigora membris |
| 405 | ducere et externos submissum ambire penates. |
| 406 | Pone modum laetis; satis ostro dives et auro |
| 407 | conspicuus tenuem germani pauperis annum |
| 408 | risisti; moneo, regnorum gaudia temet |
| 409 | dedoceas patiensque fugae mereare reverti". |
| 410 | Dixerat. Ast illi tacito sub pectore dudum |
| 411 | ignea corda fremunt, iacto velut aspera saxo |
| 412 | comminus erigitur serpens, cui subter inanes |
| 413 | longa sitis latebras totumque agitata per artus |
| 414 | convocat in fauces et squamea colla venenum: |
| 415 | "Cognita si dubiis fratris mihi iurgia signis |
| 416 | ante forent nec clara odiorum arcana paterent, |
| 417 | sufficeret vel sola fides, quam torvus et illum |
| 418 | mente gerens, ceu saepta novus iam moenia laxet |
| 419 | fossor et hostiles inimicent classica turmas, |
| 420 | praefuris. in medios si comminus orsa tulisses |
| 421 | Bistonas aut refugo pallentes sole Gelonos, |
| 422 | parcior eloquio et medii reverentior aequi |
| 423 | inciperes. Neque te furibundae crimine mentis |
| 424 | arguerim: mandata refers. Nunc omnia quando |
| 425 | plena minis, nec sceptra fide nec pace sequestra |
| 426 | poscitis, et propior capulo manus, haec mea regi |
| 427 | Argolico, nondum aequa tuis, vice dicta reporta: |
| 428 | quae sors iusta mihi, quae non indebitus annis |
| 429 | sceptra dicavit honos, teneo longumque tenebo. |
| 430 | Te penes Inachiae dotalis regia dono |
| 431 | coniugis, et Danaae - quid enim maioribus actis |
| 432 | invideam? - cumulentur opes, felicibus Argos |
| 433 | auspiciis Lernamque regas; nos horrida Dirces |
| 434 | pascua et Euboicis artatas fluctibus oras, |
| 435 | non indignati miserum dixisse parentem |
| 436 | Oedipoden: tibi larga - Pelops et Tantalus auctor! - |
| 437 | nobilitas, propiorque fluat de sanguine iuncto |
| 438 | Iuppiter. anne feret luxu consueta paterno |
| 439 | hunc regina larem? Nostrae cui iure sorores |
| 440 | anxia pensa trahant, longo quam sordida luctu |
| 441 | mater et ex imis auditus forte tenebris |
| 442 | offendat sacer ille senex! Iam pectora vulgi |
| 443 | adsuevere iugo: pudet heu! plebisque patrumque, |
| 444 | ne totiens incerta ferant mutentque gementes |
| 445 | imperia et dubio pigeat parere tyranno. |
| 446 | Non parcit populis regnum breve; respice, quantus |
| 447 | horror et attoniti nostro in discrimine cives! |
| 448 | Hosne ego, quis certa est sub te duce poena, relinquam? |
| 449 | Iratus, germane, venis. Fac velle: nec ipsi, |
| 450 | si modo notus amor meritique est gratia, patres |
| 451 | reddere regna sinent". Non ultra passus et orsa |
| 452 | iniecit mediis sermonibus obvia: "Reddes", |
| 453 | ingeminat, "reddes; non si te ferreus agger |
| 454 | ambiat aut triplices alio tibi carmine muros |
| 455 | Amphion auditus agat, nil tela nec ignes |
| 456 | obstiterint, quin ausa luas nostrisque sub armis |
| 457 | captivo moribundus humum diademate pulses. |
| 458 | Tu merito; ast horum miseret, quos sanguine vilis |
| 459 | coniugibus natisque infanda ad proelia raptos |
| 460 | proicis excidio, bone rex. O quanta Cithaeron |
| 461 | funera sanguineusque vadis, Ismene, rotabis! |
| 462 | Haec pietas, haec magna fides! Nec crimina gentis |
| 463 | mira equidem duco: sic primus sanguinis auctor |
| 464 | incestique patrum thalami; sed fallit origo: |
| 465 | Oedipodis tu solus eras, haec praemia morum |
| 466 | ac sceleris, violente, feres! Nos poscimus annum; |
| 467 | sed moror". Haec audax etiamnum in limine retro |
| 468 | vociferans iam tunc impulsa per agmina praeceps |
| 469 | evolat. Oeneae vindex sic ille Dianae |
| 470 | erectus saetis et aduncae fulmine malae, |
| 471 | cum premeret Pelopea phalanx, saxa obvia volvens |
| 472 | fractaque perfossis arbusta Acheloia ripis, |
| 473 | iam Telamona solo, iam stratum Ixiona linquens |
| 474 | te, Meleagre, subit: tibi demum cuspide lata |
| 475 | haesit et obnixo ferrum laxavit in armo. |
| 476 | Talis adhuc trepidum linquit Calydonius heros |
| 477 | concilium infrendens, ipsi ceu regna negentur, |
| 478 | festinatque vias ramumque precantis olivae |
| 479 | abicit. attonitae tectorum e culmine summo |
| 480 | aspectant matres, saevoque infanda precantur |
| 481 | Oenidae tacitoque simul sub pectore regi. |
| 482 | Nec piger ingenio scelerum fraudisque nefandae |
| 483 | rector eget. iuvenum fidos, lectissima bello |
| 484 | corpora, nunc pretio, nunc ille hortantibus ardens |
| 485 | sollicitat dictis, nocturnaque proelia saevus |
| 486 | instruit, et sanctum populis per saecula nomen |
| 487 | legatum insidiis tacitoque invadere ferro |
| 488 | - quid regnis non vile? - cupit. Quas quaereret artes, |
| 489 | si fratrem, Fortuna, dares! o caeca nocentum |
| 490 | consilia! O semper timidum scelus! Exit in unum |
| 491 | plebs ferro iurata caput; ceu castra subire |
| 492 | apparet aut celsum crebri arietis ictibus urbis |
| 493 | inclinare latus: densi sic agmine facto |
| 494 | quinquaginta altis funduntur in ordine portis. |
| 495 | Macte animi, tantis dignus qui crederis armis! |
| 496 | Fert via per dumos propior, qua calle latenti |
| 497 | praecelerant densaeque legunt compendia silvae. |
| 498 | Lecta dolis sedes: gemini procul urbe malignis |
| 499 | faucibus urguentur colles, quos umbra superne |
| 500 | montis et incurvis claudunt iuga frondea silvis; |
| 501 | insidias natura loco caecamque latendi |
| 502 | struxit opem; mediasque arte secat aspera rupes |
| 503 | semita, quam subter campi devexaque latis |
| 504 | arva iacent spatiis. Contra importuna crepido, |
| 505 | Oedipodioniae domus alitis; hic fera quondam |
| 506 | pallentis erecta genas suffusaque tabo |
| 507 | lumina, concretis infando sanguine plumis |
| 508 | reliquias amplexa virum semesaque nudis |
| 509 | pectoribus stetit ossa premens visuque tremendo |
| 510 | collustrat campos, si quis concurrere dictis |
| 511 | hospes inexplicitis aut comminus ire viator |
| 512 | audeat et dirae commercia iungere linguae; |
| 513 | nec mora, quin acuens exsertos protinus ungues |
| 514 | liventisque manus fractosque in vulnera dentes |
| 515 | terribili applausu circum hospita surgeret ora; |
| 516 | et latuere doli, donec de rupe cruenta |
| 517 | heu! simili deprensa viro, cessantibus alis, |
| 518 | tristis inexpletam scopulis adfligeret alvum. |
| 519 | Monstrat silva nefas, horrent vicina iuvenci |
| 520 | gramina, damnatis avidum pecus abstinet herbis. |
| 521 | Non Dryadum placet umbra choris, non commoda sacris |
| 522 | Faunorum, diraeque etiam fugere volucres |
| 523 | prodigiale nemus. Tacitis huc gressibus acti |
| 524 | deveniunt peritura cohors, hostemque superbum |
| 525 | adnixi iaculis et humi posita arma tenentes |
| 526 | exspectant densaque nemus statione coronant. |
| 527 | Coeperat umenti Phoebum subtexere palla |
| 528 | Nox et caeruleam terris infuderat umbram. |
| 529 | Ille propinquabat silvis et ab aggere celso |
| 530 | scuta virum galeasque videt rutilare comantis, |
| 531 | qua laxant rami nemus adversaque sub umbra |
| 532 | flammeus aeratis lunae tremor errat in armis. |
| 533 | Obstipuit visis, ibat tamen, horrida tantum |
| 534 | spicula et inclusum capulo tenus admovet ensem, |
| 535 | ac prior: "Unde, viri, quidve occultatis in armis?" |
| 536 | non humili terrore rogat. Nec reddita contra |
| 537 | vox, fidamque negant suspecta silentia pacem. |
| 538 | Ecce autem vasto Chthonii contorta lacerto, |
| 539 | quo duce freta cohors, fuscas intervolat auras |
| 540 | hasta; sed audenti deus et fortuna recessit. |
| 541 | Per tamen Olenii tegimen suis atraque saetis |
| 542 | terga super laevos umeros vicina cruori |
| 543 | effugit et viduo iugulum ferit irrita ligno. |
| 544 | Tunc horrere comae sanguisque in corda gelari. |
| 545 | Huc ferus atque illuc animum pallentiaque ira |
| 546 | ora ferens - nec tanta putat sibi bella parari -: |
| 547 | "Ferte gradum contra campoque erumpite aperto! |
| 548 | Quis timor audendi, quae tanta ignavia? Solus, |
| 549 | solus in arma voco". neque in his mora; quos ubi plures, |
| 550 | quam ratus, innumeris videt excursare latebris, |
| 551 | hos prodire iugis, illos e vallibus imis |
| 552 | crescere, nec paucos campo, totumque sub armis |
| 553 | collucere iter, ut clausas indagine profert |
| 554 | in medium vox prima feras, quae sola medendi |
| 555 | turbata ratione via est, petit ardua dirae |
| 556 | Sphingos et abscisis infringens cautibus uncas |
| 557 | exsuperat iuga dira manus, scopuloque potitus, |
| 558 | unde procul tergo metus et via prona nocendi, |
| 559 | saxum ingens, quod vix plena cervice gementes |
| 560 | vertere humo murisque valent inferre iuvenci, |
| 561 | rupibus evellit; dein toto sanguine nixus |
| 562 | sustinet, immanem quaerens librare ruinam, |
| 563 | qualis in adversos Lapithas erexit inanem |
| 564 | magnanimus cratera Pholus. Stupet obvia leto |
| 565 | turba superstantem atque emissi turbine montis |
| 566 | obruitur; simul ora virum, simul arma manusque |
| 567 | fractaque commixto sederunt pectora ferro. |
| 568 | Quattuor hic adeo disiecti mole sub una |
| 569 | congemuere, fuga tremefactum protinus agmen |
| 570 | excutitur coeptis. Neque enim temnenda iacebant |
| 571 | funera: fulmineus Dorylas, quem regibus ardens |
| 572 | aequabat virtus, Martisque e semine Theron |
| 573 | terrigenas confisus avos, nec vertere cuiquam |
| 574 | frena secundus Halys, sed tunc pedes occubat arvis, |
| 575 | Pentheumque trahens nondum te Phaedimus aequo, |
| 576 | Bacche, genus. Quorum ut subitis exterrita fatis |
| 577 | agmina turbatam vidit laxare catervam, |
| 578 | quae duo sola manu gestans acclinia monti |
| 579 | fixerat, intorquet iacula et fugientibus addit. |
| 580 | Mox in plana libens, nudo ne pectore tela |
| 581 | inciderent, saltu praeceps defertur et orbem, |
| 582 | quem procul oppresso vidit Therone volutum, |
| 583 | corripuit, tergoque et vertice tegmina nota |
| 584 | saeptus et hostili propugnans pectora parma |
| 585 | constitit. inde iterum densi glomerantur in unum |
| 586 | Ogygidae firmantque gradum; trahit ocius ensem |
| 587 | Bistonium Tydeus, Mavortia munera magni |
| 588 | Oeneos, et partes pariter divisus in omnes |
| 589 | hos obit atque illos ferroque micantia tela |
| 590 | decutit; impeditant numero seque ipsa vicissim |
| 591 | arma premunt, nec vis conatibus ulla, sed ipsae |
| 592 | in socios errare manus et corpora turba |
| 593 | involvi prolapsa sua; manet ille ruentis |
| 594 | angustus telis et inexpugnabilis obstat. |
| 595 | Non aliter - Geticae si fas est credere Phlegrae - |
| 596 | armatum immensus Briareus stetit aethera contra, |
| 597 | hinc Phoebi pharetras, hinc torvae Pallados anguis, |
| 598 | inde Pelethroniam praefixa cuspide pinum |
| 599 | Martis, et hinc lasso mutata Pyracmone temnens |
| 600 | fulmina, cum toto nequiquam obsessus Olympo |
| 601 | tot queritur cessare manus: non segnior ardet |
| 602 | huc illuc clipeum obiectans, seque ipse recedens |
| 603 | circuit, interdum trepidis occurrit et instat |
| 604 | spicula devellens, clipeo qua plurima toto |
| 605 | fixa tremunt armantque virum saepe aspera passum |
| 606 | vulnera, sed nullum vitae in secreta receptum |
| 607 | nec mortem sperare valet. Rotat ipse furentem |
| 608 | Deilochum, comitemque illi iubet ire sub umbras |
| 609 | Phegea sublata minitantem bella securi |
| 610 | Dircaeumque Gyan et Echionium Lycophontem. |
| 611 | Iam trepidi sese quaerunt numerantque, nec idem |
| 612 | caedis amor, plenamque dolent rarescere turbam. |
| 613 | Ecce Chromis Tyrii demissus origine Cadmi |
| 614 | - hunc utero quondam Dryope Phoenissa gravato |
| 615 | rapta repente choris onerisque oblita ferebat, |
| 616 | dumque trahit prensis taurum tibi cornibus, Euhan, |
| 617 | procidit impulsus nimiis conatibus infans - |
| 618 | tunc audax iaculis et capti pelle leonis |
| 619 | pinea nodosam quassabat robora clavam |
| 620 | increpitans: "Vnusne, viri, tot caedibus unus |
| 621 | ibit ovans Argos? vix credet fama reverso. |
| 622 | Heus socii, nullaene manus, nulla arma valebunt? |
| 623 | Haec regi promissa, Cydon, haec, Lampe, dabamus?" |
| 624 | Dum clamat, subit ore cavo Teumesia cornus, |
| 625 | nec prohibent fauces; atque illi voce repleta |
| 626 | intercepta natat prorupto in sanguine lingua. |
| 627 | Stabat adhuc, donec transmissa morte per artus |
| 628 | labitur immorsaque cadens obmutuit hasta. |
| 629 | Vos quoque, Thespiadae, cur infitiatus honora |
| 630 | arcuerim fama? Fratris moribunda levabat |
| 631 | membra solo Periphas - nil indole clarius illa |
| 632 | nec pietate fuit -, laeva marcentia colla |
| 633 | sustentans dextraque latus; singultibus artum |
| 634 | exhaurit thoraca dolor, nec vincla coercent |
| 635 | undantem fletu galeam, cum multa gementi |
| 636 | pone gravis curvas perfringit lancea costas. |
| 637 | Exit et in fratrem, cognataque pectora telo |
| 638 | conserit; ille oculos etiamnum in luce natantes |
| 639 | sistit et aspecta germani morte resolvit. |
| 640 | At cui vita recens et adhuc in vulnere vires: |
| 641 | "Hos tibi complexus, haec dent" ait "oscula nati". |
| 642 | Procubuere pares fatis, miserabile votum |
| 643 | mortis, et alterna clauserunt lumina dextra. |
| 644 | Protinus idem ultro iaculo parmaque Menoeten |
| 645 | proterrebat agens trepidis vestigia retro |
| 646 | passibus urguentem, donec defecit iniqua |
| 647 | lapsus humo, pariterque manus distractus in ambas |
| 648 | orat et a iugulo nitentem sustinet hastam: |
| 649 | "Parce per has stellis interlabentibus umbras, |
| 650 | per superos noctemque tuam; sine, tristia Thebis |
| 651 | nuntius acta feram vulgique per ora paventis |
| 652 | contempto te rege canam: sic irrita nobis |
| 653 | tela cadant, nullique tuum penetrabile ferro |
| 654 | pectus, et optanti victor reveharis amico". |
| 655 | Dixerat. Ille nihil vultum mutatus "inanis |
| 656 | perdis" ait "lacrimas: et tu, ni fallor, iniquo |
| 657 | pollicitus mea colla duci. nunc arma diemque |
| 658 | proice; quid timidae sequeris compendia vitae? |
| 659 | bella manent". Simul haec, et crassum sanguine telum |
| 660 | iam redit: ille super dictis infensus amaris |
| 661 | prosequitur victos: "Non haec trieterica vobis |
| 662 | nox patrio de more venit, non orgia Cadmi |
| 663 | cernitis aut avidas Bacchum scelerare parentes. |
| 664 | Nebridas et fragiles thyrsos portare putastis |
| 665 | imbellem ad sonitum maribusque incognita veris |
| 666 | foeda Celaenaea committere proelia buxo? |
| 667 | Hic aliae caedes, alius furor: ite sub umbras, |
| 668 | o timidi paucique! " Haec intonat; ast tamen illi |
| 669 | membra negant, lassusque ferit praecordia sanguis. |
| 670 | Iam sublata manus cassos defertur in ictus, |
| 671 | tardatique gradus, clipeum nec sustinet umbo |
| 672 | mutatum spoliis, gelidus cadit imber anhelo |
| 673 | pectore, tum crines ardentiaque ora cruentis |
| 674 | roribus et taetra morientum aspargine manant: |
| 675 | ut leo, qui campis longe custode fugato |
| 676 | Massylas depastus oves, ubi sanguine multo |
| 677 | luxuriata fames cervixque et tabe gravatae |
| 678 | consedere iubae, mediis in caedibus astat |
| 679 | aeger, hians victusque cibis; nec iam amplius irae |
| 680 | crudescunt: tantum vacuis ferit aera malis |
| 681 | molliaque eiecta delambit vellera lingua. |
| 682 | Ille etiam Thebas spoliis et sanguine plenus |
| 683 | isset et attonitis sese populoque ducique |
| 684 | ostentasset ovans, ni tu, Tritonia virgo, |
| 685 | flagrantem multaque operis caligine plenum |
| 686 | consilio dignata virum: "Sate gente superbi |
| 687 | Oeneos, absentis cui dudum vincere Thebas |
| 688 | annuimus, iam pone modum nimiumque secundis |
| 689 | parce deis: huic una fides optanda labori. |
| 690 | Fortuna satis usus abi". Restabat acerbis |
| 691 | funeribus socioque gregi non sponte superstes |
| 692 | Haemonides - ille haec praeviderat, omina doctus |
| 693 | aeris et nulla deceptus ab alite - Maeon, |
| 694 | nec veritus prohibere ducem, sed fata monentem |
| 695 | privavere fide. vita miserandus inerti |
| 696 | damnatur; trepido Tydeus immitia mandat: |
| 697 | "Quisquis es Aonidum, quem crastina munere nostro |
| 698 | manibus exemptum mediis Aurora videbit, |
| 699 | haec iubeo perferre duci: cinge aggere portas, |
| 700 | tela nova, fragiles aevo circum inspice muros, |
| 701 | praecipue stipare viros densasque memento |
| 702 | multiplicare acies! Fumantem hunc aspice late |
| 703 | ense meo campum: tales in bella venimus." |
| 704 | Haec ait, et meritae pulchrum tibi, Pallas, honorem |
| 705 | sanguinea de strage parat, praedamque iacentem |
| 706 | comportat gaudens ingentiaque acta recenset. |
| 707 | Quercus erat tenerae iam longum oblita iuventae |
| 708 | aggere camporum medio, quam plurimus ambit |
| 709 | frondibus incurvis et crudo robore cortex. |
| 710 | Huic leves galeas perfossaque vulnere crebro |
| 711 | inserit arma ferens, huic truncos ictibus enses |
| 712 | subligat et tractas membris spirantibus hastas. |
| 713 | Corpora tunc atque arma simul cumulata superstans |
| 714 | incipit - oranti nox et iuga longa resultant -: |
| 715 | "Diva ferox, magni decus ingeniumque parentis, |
| 716 | bellipotens, cui torva genis horrore decoro |
| 717 | cassis et asperso crudescit sanguine Gorgon, |
| 718 | nec magis ardentes Mavors hastataque pugnae |
| 719 | impulerit Bellona tubas, huic adnue sacro, |
| 720 | seu Pandionio nostras invisere noctes |
| 721 | monte venis, sive Aonia devertis Itone |
| 722 | laeta choris, seu tu Libyco Tritone repexas |
| 723 | lota comas, qua te biiugo temone frementem |
| 724 | intemeratarum volucer rapit axis equarum: |
| 725 | nunc tibi fracta virum spolia informisque dicamus |
| 726 | exuvias. At si patriis Parthaonis arvis |
| 727 | inferar et reduci pateat mihi Martia Pleuron, |
| 728 | aurea tunc mediis urbis tibi templa dicabo |
| 729 | collibus, Ionias qua despectare procellas |
| 730 | dulce sit, et flavo tollens ubi vertice pontum |
| 731 | turbidus obiectas Achelous Echinadas exit. |
| 732 | Hic ego maiorum pugnas vultusque tremendos |
| 733 | magnanimum effingam regum, figamque superbis |
| 734 | arma tholis, quaeque ipse meo quaesita revexi |
| 735 | sanguine, quaeque dabis captis, Tritonia, Thebis. |
| 736 | Centum ibi virgineis votae Calydonides aris |
| 737 | Actaeas tibi rite faces et ab arbore casta |
| 738 | nectent purpureas niveo discrimine vittas, |
| 739 | pervigilemque focis ignem longaeva sacerdos |
| 740 | nutriet, arcanum numquam spretura pudorem. |
| 741 | Tu bellis, tu pace feres de more frequentes |
| 742 | primitias operum, non indignante Diana". |
| 743 | dixerat, et dulces iter instaurabat ad Argos. |