Statius, Achilleis, Liber II
| 1 | Exuit implicitum tenebris umentibus orbem |
| 2 | Oceano prolata dies, genitorque coruscae |
| 3 | lucis adhuc hebetem vicina nocte levabat |
| 4 | et nondum excusso rorantem lampada ponto. |
| 5 | et iam punicea nudatum pectora palla |
| 6 | insignemque ipsis, quae prima invaserat, armis |
| 7 | Aeaciden - quippe aura vocat cognataque suadent |
| 8 | aequora - prospectant cuncti iuvenemque ducemque |
| 9 | nil ausi meminisse pavent; sic omnia visu |
| 10 | mutatus rediit, ceu numquam Scyria passus |
| 11 | litora Peliacoque rates escendat ab antro. |
| 12 | tunc ex more deis - ita namque monebat Ulixes - |
| 13 | aequoribusque austrisque litat fluctuque sub ipso |
| 14 | caeruleum regem tauro veneratur avumque |
| 15 | Nerea: vittata genetrix placata iuvenca. |
| 16 | hic spumante salo iaciens tumida exta profatur: |
| 17 | 'Paruimus, genetrix, quamquam haut toleranda iuberes, |
| 18 | paruimus nimium: bella ad Troiana ratesque |
| 19 | Argolicas quaesitus eo.' sic orsus et alno |
| 20 | insiluit penitusque Noto stridente propinquis |
| 21 | abripitur terris: et iam ardua ducere nubes |
| 22 | incipit et longo Scyros discedere ponto. |
| 23 | Turre procul summa lacrimis comitata sororum |
| 24 | commissumque tenens et habentem nomina Pyrrhum |
| 25 | pendebat coniunx oculisque in carbasa fixis |
| 26 | ibat et ipsa freto, et puppem iam sola videbat. |
| 27 | ille quoque obliquos dilecta ad moenia vultus |
| 28 | declinat viduamque domum gemitusque relictae |
| 29 | cogitat: occultus sub corde renascitur ardor |
| 30 | datque locum virtus. sentit Laertius heros |
| 31 | maerentem et placidis adgressus flectere dictis: |
| 32 | 'Tene' inquit, 'magnae vastator debite Troiae, |
| 33 | quem Danaae classes, quem divum oracula poscunt, |
| 34 | erectumque manet reserato in limine Bellum, |
| 35 | callida femineo genetrix violavit amictu |
| 36 | commisitque illis tam grandia furta latebris |
| 37 | speravitque fidem? nimis o suspensa nimisque |
| 38 | mater! an haec tacita virtus torperet in umbra, |
| 39 | quae vix audito litui clangore refugit |
| 40 | et Thetin et comites et quos suppresserat ignes? |
| 41 | nec nostrum est, quod in arma venis sequerisque precantis; |
| 42 | venisses - ' dixit; quem talibus occupat heros |
| 43 | Aeacius: 'Longum resides exponere causas |
| 44 | maternumque nefas; hoc excusabitur ense |
| 45 | Scyros et indecores, fatorum crimina, cultus. |
| 46 | tu potius, dum lene fretum Zephyroque fruuntur |
| 47 | carbasa, quae Danais tanti primordia belli, |
| 48 | ede: libet iustas hinc sumere protinus iras.' |
| 49 | Hic Ithacus paulum repetito longius orsu: |
| 50 | 'Fertur in Hectorea, si talia credimus, Ida |
| 51 | electus formae certamina solvere pastor |
| 52 | sollicitas tenuisse deas, nec torva Minervae |
| 53 | ora nec aetherii sociam rectoris amico |
| 54 | lumine, sed solam nimium vidisse Dionen. |
| 55 | atque adeo lis illa tuis exorta sub antris |
| 56 | concilio superum, dum Pelea dulce maritat |
| 57 | Pelion, et nostris iam tunc promitteris armis. |
| 58 | ira quatit victas; petit exitialia iudex |
| 59 | praemia; raptori faciles monstrantur Amyclae. |
| 60 | ille Phrygas lucos, matris penetralia caedit |
| 61 | turrigerae veritasque solo procumbere pinus |
| 62 | praecipitat terrasque freto delatus Achaeas |
| 63 | hospitis Atridae - pudet heu miseretque potentis |
| 64 | Europae! - spoliat thalamos, Helenaque superbus |
| 65 | navigat et captos ad Pergama devehit Argos. |
| 66 | inde dato passim varias rumore per urbes, |
| 67 | undique inexciti sibi quisque et sponte coimus |
| 68 | ultores: quis enim inlicitis genialia rumpi |
| 69 | pacta dolis facilique trahi conubia raptu |
| 70 | ceu pecus armentumve aut vilis messis acervos |
| 71 | perferat? haec etiam fortes iactura moveret. |
| 72 | non tulit insidias divum imperiosus Agenor |
| 73 | mugitusque sacros et magno numine vectam |
| 74 | quaesiit Europen aspernatusque Tonantem est |
| 75 | ut generum; raptam Scythico de litore prolem |
| 76 | non tulit Aeetes ferroque et classe secutus |
| 77 | semideos reges et ituram in sidera puppim: |
| 78 | nos Phryga semivirum portus et litora circum |
| 79 | Argolica incesta volitantem puppe feremus? |
| 80 | usque adeo nusquam arma et equi, fretaque invia Grais? |
| 81 | quid si nunc aliquis patriis rapturus ab oris |
| 82 | Deidamian eat viduaque e sede revellat |
| 83 | attonitam et magni clamantem nomen Achillis?' |
| 84 | illius ad capulum rediit manus ac simul ingens |
| 85 | inpulit ora rubor; tacuit contentus Ulixes. |
| 86 | Excipit Oenides: 'Quin, o dignissima caeli |
| 87 | progenies, ritusque tuos elementaque primae |
| 88 | indolis et, valida mox accedente iuventa, |
| 89 | quae solitus laudum tibi semina pandere Chiron |
| 90 | virtutisque aditus, quas membra augere per artes, |
| 91 | quas animum, sociis multumque faventibus edis? |
| 92 | sit pretium longas penitus quaesisse per undas |
| 93 | Scyron et his primum me arma ostendisse lacertis.' |
| 94 | Quem pigeat sua facta loqui? tamen ille modeste |
| 95 | incohat, ambiguus paulum propiorque coacto: |
| 96 | 'Dicor et in teneris et adhuc reptantibus annis, |
| 97 | Thessalus ut rigido senior me monte recepit, |
| 98 | non ullos ex more cibos hausisse nec almis |
| 99 | uberibus satiasse famem, sed spissa leonum |
| 100 | viscera semianimisque lupae traxisse medullas. |
| 101 | haec mihi prima Ceres, haec laeti munera Bacchi, |
| 102 | sic dabat ille pater. mox ire per invia secum |
| 103 | lustra gradu maiore trahens visisque docebat |
| 104 | adridere feris nec fracta ruentibus undis |
| 105 | saxa nec ad vastae trepidare silentia silvae. |
| 106 | iam tunc arma manu, iam tunc cervice pharetrae, |
| 107 | et ferri properatus amor durataque multo |
| 108 | sole geluque cutis; tenero nec fluxa cubili |
| 109 | membra, sed ingenti saxum commune magistro. |
| 110 | vix mihi bissenos annorum torserat orbes |
| 111 | vita rudis, volucris cum iam praevertere cervos |
| 112 | et Lapithas cogebat equos praemissaque cursu |
| 113 | tela sequi; saepe ipse gradu me praepete Chiron, |
| 114 | dum velox aetas, campis admissus agebat |
| 115 | omnibus, exhaustumque vago per gramina passu |
| 116 | laudabat gaudens atque in sua terga levabat. |
| 117 | saepe etiam primo fluvii torpore iubebar |
| 118 | ire supra glaciemque levi non frangere planta. |
| 119 | hoc puerile decus. quid nunc tibi proelia dicam |
| 120 | silvarum et saevo vacuos iam murmure saltus? |
| 121 | numquam ille inbelles Ossaea per avia dammas |
| 122 | sectari aut timidas passus me cuspide lyncas |
| 123 | sternere, sed tristes turbare cubilibus ursos |
| 124 | fulmineosque sues, et sicubi maxima tigris |
| 125 | aut seducta iugis fetae spelunca leaenae. |
| 126 | ipse sedens vasto facta exspectabat in antro, |
| 127 | si sparsus nigro remearem sanguine; nec me |
| 128 | ante nisi inspectis admisit ad oscula telis. |
| 129 | iamque et ad ensiferos vicina pube tumultus |
| 130 | aptabar, nec me ulla feri Mavortis imago |
| 131 | praeteriit. didici, quo Paeones arma rotatu, |
| 132 | quo Macetae sua gaesa citent, quo turbine contum |
| 133 | Sauromates falcemque Getes arcumque Gelonus |
| 134 | tenderet et flexae Balearicus actor habenae |
| 135 | quo suspensa trahens libraret vulnera tortu |
| 136 | inclusumque suo distingueret aera gyro. |
| 137 | vix memorem cunctos, etsi bene gessimus, actus. |
| 138 | nunc docet ingentes saltu me iungere fossas, |
| 139 | nunc caput aerii scandentem prendere montis, |
| 140 | quo fugitur per plana gradu, simulacraque pugnae |
| 141 | excipere inmissos curvato umbone molares |
| 142 | ardentesque intrare casas peditemque volantis |
| 143 | sistere quadriiugos. memini, rapidissimus ibat |
| 144 | imbribus adsiduis pastus nivibusque solutis |
| 145 | Sperchios vivasque trabes et saxa ferebat, |
| 146 | cum me ille immissum, qua saevior impetus undae, |
| 147 | stare iubet contra tumidosque repellere fluctus, |
| 148 | quos vix ipse gradu totiens obstante tulisset. |
| 149 | stabam equidem, sed me referebat concitus amnis |
| 150 | et latae caligo fugae; ferus ille minari |
| 151 | desuper incumbens verbisque urgere pudorem. |
| 152 | nec nisi iussus abi: sic me sublimis agebat |
| 153 | gloria, nec duri tanto sub teste labores. |
| 154 | nam procul Oebalios in nubila condere discos |
| 155 | et liquidam nodare palen et spargere caestus, |
| 156 | ludus erat requiesque mihi; nec maior in istis |
| 157 | sudor, Apollineo quam fila sonantia plectro |
| 158 | cum quaterem priscosque virum mirarer honores. |
| 159 | quin etiam sucos atque auxiliantia morbis |
| 160 | gramina, quo nimius staret medicamine sanguis, |
| 161 | quid faciat somnos, quid hiantia vulnera claudat, |
| 162 | quae ferro cohibenda lues, quae cederet herbis, |
| 163 | edocuit monitusque sacrae sub pectore fixit |
| 164 | iustitiae, qua Peliacis dare iura verenda |
| 165 | gentibus atque suos solitus pacare biformes. |
| 166 | hactenus annorum, comites, elementa meorum |
| 167 | et memini et meminisse iuvat: scit cetera mater.' |