Statius, Achilleis, Liber I
| 1 | Magnanimum Aeaciden formidatamque Tonanti |
| 2 | progeniem et patrio vetitam succedere caelo, |
| 3 | diva, refer. quamquam acta viri multum inclita cantu |
| 4 | Maeonio (sed plura vacant), nos ire per omnem - |
| 5 | sic amor est - heroa velis Scyroque latentem |
| 6 | Dulichia proferre tuba nec in Hectore tracto |
| 7 | sistere, sed tota iuvenem deducere Troia. |
| 8 | tu modo, si veterem digno deplevimus haustu, |
| 9 | da fontes mihi, Phoebe, novos ac fronde secunda |
| 10 | necte comas: neque enim Aonium nemus advena pulso |
| 11 | nec mea nunc primis augescunt tempora vittis. |
| 12 | scit Dircaeus ager meque inter prisca parentum |
| 13 | nomina cumque suo numerant Amphione Thebae. |
| 14 | At tu, quem longe primum stupet Itala virtus |
| 15 | Graiaque, cui geminae florent vatumque ducumque |
| 16 | certatim laurus - olim dolet altera vinci - , |
| 17 | da veniam ac trepidum patere hoc sudare parumper |
| 18 | pulvere: te longo necdum fidente paratu |
| 19 | molimur magnusque tibi praeludit Achilles. |
| 20 | Solverat Oebalio classem de litore pastor |
| 21 | Dardanus incautas blande populatus Amyclas |
| 22 | plenaque materni referens praesagia somni |
| 23 | culpatum relegebat iter, qua condita ponto |
| 24 | fluctibus invisis iam Nereis imperat Helle, |
| 25 | cum Thetis Idaeos - heu numquam vana parentum |
| 26 | auguria! - expavit vitreo sub gurgite remos. |
| 27 | nec mora et undosis turba comitante sororum |
| 28 | prosiluit thalamis: fervent coeuntia Phrixi |
| 29 | litora et angustum dominas non explicat aequor. |
| 30 | Illa ubi discusso primum subit aera ponto, |
| 31 | 'Me petit haec, mihi classis' ait 'funesta minatur, |
| 32 | agnosco monitus et Protea vera locutum. |
| 33 | ecce novam Priamo facibus de puppe levatis |
| 34 | fert Bellona nurum: video iam mille carinis |
| 35 | Ionium Aegaeumque premi; nec sufficit, omnis |
| 36 | quod plaga Graiugenum tumidis coniurat Atridis: |
| 37 | iam pelago terrisque meus quaeretur Achilles, |
| 38 | et volet ipse sequi. quid enim cunabula parvo |
| 39 | Pelion et torvi commisimus antra magistri? |
| 40 | illic, ni fallor, Lapitharum proelia ludit |
| 41 | inprobus et patria iam se metitur in hasta. |
| 42 | o dolor, o seri materno in corde timores! |
| 43 | non potui infelix, cum primum gurgite nostro |
| 44 | Rhoeteae cecidere trabes, attollere magnum |
| 45 | aequor et incesti praedonis vela profunda |
| 46 | tempestate sequi cunctasque inferre sorores? |
| 47 | nunc quoque - sed tardum, iam plena iniuria raptae. |
| 48 | ibo tamen pelagique deos dextramque secundi, |
| 49 | quod superest, complexa Iovis per Tethyos annos |
| 50 | grandaevumque patrem supplex miseranda rogabo |
| 51 | unam hiemem.' Dixit magnumque in tempore regem |
| 52 | aspicit. Oceano veniebat ab hospite, mensis |
| 53 | laetus et aequoreo diffusus nectare vultus, |
| 54 | unde hiemes ventique silent; cantuque quieto |
| 55 | armigeri Tritones eunt scopulosaque cete |
| 56 | Tyrrhenique greges circumque infraque rotantur |
| 57 | rege salutato; placidis ipse arduus undis |
| 58 | eminet et triplici telo iubet ire iugales; |
| 59 | illi spumiferos glomerant a pectore cursus, |
| 60 | pone natant delentque pedum vestigia cauda; |
| 61 | cum Thetis: 'O magni genitor rectorque profundi, |
| 62 | aspicis in qualis miserum patefeceris usus |
| 63 | aequor? eunt tutis terrarum crimina velis, |
| 64 | ex quo iura freti maiestatemque repostam |
| 65 | rupit Iasonia puppis Pagasaea rapina. |
| 66 | en aliud furto scelus et spolia hospita portans |
| 67 | navigat iniustae temerarius arbiter Idae, |
| 68 | eheu quos gemitus terris caeloque daturus, |
| 69 | quos mihi! sic Phrygiae pensamus gaudia palmae, |
| 70 | hi Veneris mores, hoc gratae munus alumnae. |
| 71 | has saltem - num semideos nostrumque reportant |
| 72 | Thesea? - si quis adhuc undis honor, obrue puppes, |
| 73 | aut permitte fretum! nulla inclementia: fas sit |
| 74 | pro nato timuisse mihi. da pellere luctus, |
| 75 | nec tibi de tantis placeat me fluctibus unum |
| 76 | litus et Iliaci scopulos habitare sepulcri.' |
| 77 | Orabat laniata genas et pectore nudo |
| 78 | caeruleis obstabat equis. sed rector aquarum |
| 79 | invitat curru dictisque ita mulcet amicis: |
| 80 | 'Ne pete Dardaniam frustra, Theti, mergere classem; |
| 81 | fata vetant: ratus ordo deis miscere cruentas |
| 82 | Europamque Asiamque manus, consultaque belli |
| 83 | Iuppiter et tristes edixit caedibus annos. |
| 84 | quem tu illic natum Sigeo in pulvere, quanta |
| 85 | aspicies victrix Phrygiarum funera matrum, |
| 86 | cum tuus Aeacides tepido modo sanguine Teucros |
| 87 | undabit campos, modo crassa exire vetabit |
| 88 | flumina et Hectoreo tardabit funere currus |
| 89 | inpelletque manu nostros, opera inrita, muros! |
| 90 | Pelea iam desiste queri thalamosque minores: |
| 91 | crederis peperisse Iovi; nec inulta dolebis |
| 92 | cognatisque utere fretis: dabo tollere fluctus, |
| 93 | cum reduces Danai nocturnaque signa Caphereus |
| 94 | exseret et dirum pariter quaeremus Ulixem.' |
| 95 | Dixerat. illa gravi vultum demissa repulsa, |
| 96 | quae iam excire fretum et ratibus bellare parabat |
| 97 | Iliacis, alios animo commenta paratus, |
| 98 | tristis ad Haemonias detorquet bracchia terras. |
| 99 | ter conata manu, liquidum ter gressibus aequor |
| 100 | reppulit et niveas feriunt vada Thessala plantas. |
| 101 | laetantur montes et conubialia pandunt |
| 102 | antra sinus lateque deae Sperchios abundat |
| 103 | obvius et dulci vestigia circuit unda. |
| 104 | illa nihil gavisa locis, sed coepta fatigat |
| 105 | pectore consilia et sollers pietate magistra |
| 106 | longaevum Chirona petit. domus ardua montem |
| 107 | perforat et longo suspendit Pelion arcu; |
| 108 | pars exhausta manu, partem sua ruperat aetas. |
| 109 | signa tamen divumque tori et quem quisque sacrarit |
| 110 | accubitu genioque locum monstrantur; at intra |
| 111 | Centauri stabula alta patent, non aequa nefandis |
| 112 | fratribus: hic hominum nullos experta cruores |
| 113 | spicula nec truncae bellis genialibus orni |
| 114 | aut consanguineos fracti crateres in hostes, |
| 115 | sed pharetrae insontes et inania terga ferarum. |
| 116 | haec quoque dum viridis; nam tunc labor unus inermi |
| 117 | nosse salutiferas dubiis animantibus herbas, |
| 118 | aut monstrare lyra veteres heroas alumno. |
| 119 | et tunc venatu rediturum in limine primo |
| 120 | opperiens properatque dapes largoque serenat |
| 121 | igne domum, cum visa procul de litore surgens |
| 122 | Nereis; erumpit silvis - dant gaudia vires - |
| 123 | notaque desueto crepuit senis ungula campo. |
| 124 | tunc blandus dextra atque imos demissus in armos |
| 125 | pauperibus tectis inducit et admonet antri. |
| 126 | Iamdudum tacito lustrat Thetis omnia visu |
| 127 | nec perpessa moras: 'Ubinam mea pignora, Chiron, |
| 128 | dic', ait, 'aut cur ulla puer iam tempora ducit |
| 129 | te sine? non merito trepidus sopor atraque matri |
| 130 | signa deum et magnos utinam mentita timores? |
| 131 | namque modo infensos utero mihi contuor enses, |
| 132 | nunc planctu livere manus, modo in ubera saevas |
| 133 | ire feras; saepe ipsa - nefas! - sub inania natum |
| 134 | Tartara et ad Stygios iterum fero mergere fontes. |
| 135 | hos abolere metus magici iubet ordine sacri |
| 136 | Carpathius vates puerumque sub axe peracto |
| 137 | secretis lustrare fretis, ubi litora summa |
| 138 | Oceani et genitor tepet inlabentibus astris |
| 139 | Pontus. ibi ignotis horrenda piacula divis |
| 140 | donaque - sed longum cuncta enumerare vetorque. |
| 141 | trade magis!' sic ficta parens: neque enim ille dedisset, |
| 142 | si molles habitus et tegmina foeda fateri |
| 143 | ausa seni. tunc ipse refert: 'Duc, optima, quaeso, |
| 144 | duc, genetrix, humilique deos infringe precatu. |
| 145 | nam superant tua vota modum placandaque multum |
| 146 | invidia est. non addo metum, sed vera fatebor: |
| 147 | nescio quid magnum - nec me patria omina fallunt - |
| 148 | vis festina parat tenuesque supervenit annos. |
| 149 | olim et ferre minas avideque audire solebat |
| 150 | imperia et nostris procul haut discedere ab antris; |
| 151 | nunc illum non Ossa capit, non Pelion ingens |
| 152 | Pharsaliaeve nives. ipsi mihi saepe queruntur |
| 153 | Centauri raptasque domos abstractaque coram |
| 154 | armenta et semet campis fluviisque fugari, |
| 155 | insidiasque et bella parant tumideque minantur. |
| 156 | olim equidem, Argoos pinus cum Thessala reges |
| 157 | hac veheret, iuvenem Alciden et Thesea vidi- |
| 158 | -sed taceo.' Figit gelidus Nereida pallor: |
| 159 | ille aderat multo sudore et pulvere maior, |
| 160 | et tamen arma inter festinatosque labores |
| 161 | dulcis adhuc visu: niveo natat ignis in ore |
| 162 | purpureus fulvoque nitet coma gratior auro. |
| 163 | necdum prima nova lanugine vertitur aetas, |
| 164 | tranquillaeque faces oculis et plurima vultu |
| 165 | mater inest: qualis Lycia venator Apollo |
| 166 | cum redit et saevis permutat plectra pharetris. |
| 167 | forte et laetus adest - o quantum gaudia formae |
| 168 | adiciunt! - : fetam Pholoes sub rupe leaenam |
| 169 | perculerat ferro vacuisque reliquerat antris |
| 170 | ipsam, sed catulos adportat et incitat ungues. |
| 171 | quos tamen, ut fido genetrix in limine visa est, |
| 172 | abicit exceptamque avidis circumligat ulnis, |
| 173 | iam gravis amplexu iamque aequus vertice matri. |
| 174 | insequitur magno iam tunc conexus amore |
| 175 | Patroclus tantisque extenditur aemulus actis, |
| 176 | par studiis aevique modis, sed robore longe, |
| 177 | et tamen aequali visurus Pergama fato. |
| 178 | Protinus ille subit rapido quae proxima saltu |
| 179 | flumina fumantisque genas crinemque novatur |
| 180 | fontibus: Eurotae qualis vada Castor anhelo |
| 181 | intrat equo fessumque sui iubar excitat astri. |
| 182 | miratur comitque senex, nunc pectora mulcens |
| 183 | nunc fortis umeros; angunt sua gaudia matrem. |
| 184 | tunc libare dapes Baccheaque munera Chiron |
| 185 | orat et attonitae varia oblectamina nectens |
| 186 | elicit extremo chelyn et solantia curas |
| 187 | fila movet leviterque expertas pollice chordas |
| 188 | dat puero. canit ille libens inmania laudum |
| 189 | semina: quot tumidae superarit iussa novercae |
| 190 | Amphitryoniades, crudum quo Bebryca caestu |
| 191 | obruerit Pollux, quanto circumdata nexu |
| 192 | ruperit Aegides Minoia bracchia tauri, |
| 193 | maternos in fine toros superisque gravatum |
| 194 | Pelion: hic victo risit Thetis anxia vultu. |
| 195 | nox trahit in somnos; saxo collabitur ingens |
| 196 | Centaurus blandusque umeris se innectit Achilles, |
| 197 | quamquam ibi fida parens, adsuetaque pectora mavult. |
| 198 | At Thetis undisonis per noctem in rupibus astans, |
| 199 | quae nato secreta velit, quibus abdere terris |
| 200 | destinet, huc illuc divisa mente volutat. |
| 201 | proxima, sed studiis multum Mavortia, Thrace; |
| 202 | nec Macetum gens dura placet laudumque daturi |
| 203 | Cecropidae stimulos; nimium opportuna carinis |
| 204 | Sestos Abydenique sinus. placet ire per artas |
| 205 | Cycladas; hic spretae Myconosque humilisque Seriphos |
| 206 | et Lemnos non aequa viris atque hospita Delos |
| 207 | gentibus. inbelli nuper Lycomedis ab aula |
| 208 | virgineos coetus et litora persona ludo |
| 209 | audierat, duros laxantem Aegaeona nexus |
| 210 | missa sequi centumque dei numerare catenas. |
| 211 | haec placet, haec timidae tellus tutissima matri. |
| 212 | qualis vicino volucris iam sedula partu |
| 213 | iamque timens, qua fronde domum suspendat inanem; |
| 214 | providet hic ventos, hic anxia cogitat angues, |
| 215 | hic homines: tandem dubiae placet umbra, novisque |
| 216 | vix stetit in ramis et protinus arbor amatur. |
| 217 | Altera consilio superest tristemque fatigat |
| 218 | cura deam, natum ipsa sinu conplexa per undas |
| 219 | an magno Tritone ferat, ventosne volucres |
| 220 | advocet an pelago solitam Thaumantida pasci. |
| 221 | elicit inde fretis et murice frenat acuto |
| 222 | delphinas biiugos, quos illi maxima Tethys |
| 223 | gurgite Atlanteo pelagi sub valle sonora |
| 224 | nutrierat - nullis vada per Neptunia glaucae |
| 225 | tantus honos formae nandique potentia nec plus |
| 226 | pectoris humani - ; iubet hos subsistere pleno |
| 227 | litore, ne nudae noceant contagia terrae. |
| 228 | ipsa dehinc toto resolutum pectore Achillem, |
| 229 | qui pueris sopor, Haemonii de rupibus antri |
| 230 | ad placidas deportat aquas et iussa tacere |
| 231 | litora; monstrat iter totoque effulgurat orbe |
| 232 | Cynthia. prosequitur divam celeresque recursus |
| 233 | securus pelagi Chiron rogat udaque celat |
| 234 | lumina et abreptos subito iamiamque latentes |
| 235 | erecto prospectat equo, qua cana parumper |
| 236 | spumant signa fugae et liquido perit orbita ponto. |
| 237 | illum non alias rediturum ad Thessala Tempe |
| 238 | iam tristis Pholoe, iam nubilus ingemit Othrys |
| 239 | et tenuior Sperchios aquis speluncaque docti |
| 240 | muta senis; quaerunt puerilia carmina Fauni |
| 241 | et sperata diu plorant conubia Nymphae. |
| 242 | Iam premit astra dies humilique ex aequore Titan |
| 243 | rorantes evolvit equos et ab aethere magno |
| 244 | sublatum curru pelagus cadit, at vada mater |
| 245 | Scyria iamdudum fluctus emensa tenebat, |
| 246 | exierantque iugo fessi delphines erili, |
| 247 | cum pueri tremefacta quies oculique patentes |
| 248 | infusum sensere diem. stupet aere primo: |
| 249 | quae loca, qui fluctus, ubi Pelion? omnia versa |
| 250 | atque ignota videt dubitatque agnoscere matrem. |
| 251 | occupat illa manu blandeque adfata paventem: |
| 252 | 'Si mihi, care puer, thalamos sors aequa tulisset, |
| 253 | quos dabat, aetheriis ego te conplexa tenerem |
| 254 | sidus grande plagis, magnique puerpera caeli |
| 255 | nil humiles Parcas terrenaque fata vererer. |
| 256 | nunc inpar tibi, nate, genus, praeclusaque leti |
| 257 | tantum a matre via est; quin et metuenda propinquant |
| 258 | tempora et extremis admota pericula metis. |
| 259 | cedamus, paulumque animos submitte viriles |
| 260 | atque habitus dignare meos. si Lydia dura |
| 261 | pensa manu mollesque tulit Tirynthius hastas, |
| 262 | si decet aurata Bacchum vestigia palla |
| 263 | verrere, virgineos si Iuppiter induit artus, |
| 264 | nec magnum ambigui fregerunt Caenea sexus: |
| 265 | hac sine, quaeso, minas nubemque exire malignam. |
| 266 | mox iterum campos, iterum Centaurica reddam |
| 267 | lustra tibi: per ego hoc decus et ventura iuventae |
| 268 | gaudia, si terras humilemque experta maritum |
| 269 | te propter, si progenitum Stygos amne severo |
| 270 | armavi - totumque utinam! - , cape tuta parumper |
| 271 | tegmina nil nocitura animo. cur ora reducis |
| 272 | quidve parant oculi? pudet hoc mitescere cultu? |
| 273 | per te, care puer, cognata per aequora iuro, |
| 274 | nesciet hoc Chiron.' sic horrida pectora tractat |
| 275 | nequiquam mulcens; obstat genitorque roganti |
| 276 | nutritorque ingens et cruda exordia magnae |
| 277 | indolis. effrenae tumidum velut igne iuventae |
| 278 | si quis equum primis submittere temptet habenis: |
| 279 | ille diu campis fluviisque et honore superbo |
| 280 | gavisus non colla iugo, non aspera praebet |
| 281 | ora lupis dominique fremit captivus inire |
| 282 | imperia atque alios miratur discere cursus. |
| 283 | Quis deus attonitae fraudes astumque parenti |
| 284 | contulit? indocilem quae mens detraxit Achillem? |
| 285 | Palladi litoreae celebrabat Scyros honorum |
| 286 | forte diem, placidoque satae Lycomede sorores |
| 287 | luce sacra patriis, quae rara licentia, muris |
| 288 | exierant dare veris opes divaeque severas |
| 289 | fronde ligare comas et spargere floribus hastam. |
| 290 | omnibus eximium formae decus, omnibus idem |
| 291 | cultus et expleto teneri iam fine pudoris |
| 292 | virginitas matura toris annique tumentes. |
| 293 | sed quantum virides pelagi Venus addita Nymphas |
| 294 | obruit, aut umeris quantum Diana relinquit |
| 295 | Naidas, effulget tantum regina decori |
| 296 | Deidamia chori pulchrisque sororibus obstat. |
| 297 | illius et roseo flammatur purpura vultu |
| 298 | et gemmis lux maior inest et blandius aurum: |
| 299 | atque ipsi par forma deaest, si pectoris angues |
| 300 | ponat et exempta pacetur casside vultus. |
| 301 | hanc ubi ducentem longe socia agmina vidit, |
| 302 | trux puer et nullo temeratus pectora motu |
| 303 | deriguit totisque novum bibit ossibus ignem. |
| 304 | nec latet haustus amor, sed fax vibrata medullis |
| 305 | in vultus atque ora redit lucemque genarum |
| 306 | tinguit et inpulsam tenui sudore pererrat. |
| 307 | lactea Massagetae veluti cum pocula fuscant |
| 308 | sanguine puniceo vel ebur corrumpitur ostro, |
| 309 | sic variis manifesta notis palletque rubetque |
| 310 | flamma repens. eat atque ultro ferus hospita sacra |
| 311 | disiciat turbae securus et inmemor aevi, |
| 312 | ni pudor et iunctae teneat reverentia matris. |
| 313 | ut pater armenti quondam ductorque futurus, |
| 314 | cui nondum toto peraguntur cornua gyro, |
| 315 | cum sociam pastus niveo candore iuvencam |
| 316 | aspicit, ardescunt animi primusque per ora |
| 317 | spumat amor, spectant hilares obstantque magistri. |
| 318 | Occupat arrepto iam conscia tempore mater: |
| 319 | 'Hasne inter simulare choros et bracchia ludo |
| 320 | nectere, nate, grave est? gelida quid tale sub Ossa |
| 321 | Peliacisque iugis? o si mihi iungere curas |
| 322 | atque alium portare sinu contingat Achillem!' |
| 323 | mulcetur laetumque rubet visusque protervos |
| 324 | obliquat vestesque manu leviore repellit. |
| 325 | aspicit ambiguum genetrix cogique volentem |
| 326 | iniecitque sinus; tum colla rigentia mollit |
| 327 | submittitque graves umeros et fortia laxat |
| 328 | bracchia et inpexos certo domat ordine crines |
| 329 | ac sua dilecta cervice monilia transfert; |
| 330 | et picturato cohibens vestigia limbo |
| 331 | incessum motumque docet fandique pudorem. |
| 332 | qualiter artifici victurae pollice cerae |
| 333 | accipiunt formas ignemque manumque sequuntur, |
| 334 | talis erat divae natum mutantis imago. |
| 335 | nec luctata diu; superest nam plurimus illi |
| 336 | invita virtute decor, fallitque tuentes |
| 337 | ambiguus tenuique latens discrimine sexus. |
| 338 | Procedunt, iterumque monens iterumque fatigans |
| 339 | blanda Thetis: 'Sic ergo gradum, sic ora manusque, |
| 340 | nate, feres comitesque modis imitabere fictis, |
| 341 | ne te suspectum molli non misceat aulae |
| 342 | rector et incepti pereant mendacia furti.' |
| 343 | dicit et admoto non cessat comere tactu. |
| 344 | sic ubi virgineis Hecate lassata Therapnis |
| 345 | ad patrem fratremque redit, comes haeret eunti |
| 346 | mater et ipsa umeros exsertaque bracchia velat; |
| 347 | ipsa arcum pharetrasque locat vestemque latentem |
| 348 | deducit sparsosque tumet conponere crines. |
| 349 | Protinus adgreditur regem atque ibi testibus aris |
| 350 | 'Hanc tibi' ait 'nostri germanam, rector, Achillis - |
| 351 | nonne vides ut torva genas aequandaque fratri? - |
| 352 | tradimus. arma umeris arcumque animosa petebat |
| 353 | ferre et Amazonio conubia pellere ritu. |
| 354 | sed mihi curarum satis est pro stirpe virili; |
| 355 | haec calathos et sacra ferat, tu frange regendo |
| 356 | indocilem sexuque tene, dum nubilis aetas |
| 357 | solvendusque pudor; neve exercere protervas |
| 358 | gymnadas aut lustris nemorum concede vagari. |
| 359 | intus ale et similes inter seclude puellas; |
| 360 | litore praecipue portuque arcere memento. |
| 361 | vidisti modo vela Phrygum: iam mutua iura |
| 362 | fallere transmissae pelago didicere carinae.' |
| 363 | Accedit dictis pater ingenioque parentis |
| 364 | occultum Aeaciden - quis divum fraudibus obstet? - |
| 365 | accipit; ultro etiam veneratur supplice dextra |
| 366 | et grates electus agit: nec turba piarum |
| 367 | Scyriadum cessat nimio defigere visu |
| 368 | virginis ora novae, quantum cervice comisque |
| 369 | emineat quantumque umeros ac pectora fundat. |
| 370 | dehinc sociare choros castisque accedere sacris |
| 371 | hortantur ceduntque loco et contingere gaudent. |
| 372 | qualiter Idaliae volucres, ubi mollia frangunt |
| 373 | nubila, iam longum caeloque domoque gregatae, |
| 374 | si iunxit pinnas diversoque hospita tractu |
| 375 | venit avis, cunctae primum mirantur et horrent; |
| 376 | mox propius propiusque volant, atque aere in ipso |
| 377 | paulatim fecere suam plausuque secundo |
| 378 | circumeunt hilares et ad alta cubilia ducunt. |
| 379 | Digreditur multum cunctata in limine mater, |
| 380 | dum repetit monitus arcanaque murmura figit |
| 381 | auribus et tacito dat verba novissima vultu. |
| 382 | tunc excepta freto longe cervice reflexa |
| 383 | abnatat et blandis adfatur litora votis: |
| 384 | 'Cara mihi tellus, magnae cui pignora curae |
| 385 | depositumque ingens timido commisimus astu, |
| 386 | sis felix taceasque, precor, quo more tacebat |
| 387 | Creta Rheae; te longus honos aeternaque cingent |
| 388 | templa nec instabili fama superabere Delo, |
| 389 | et ventis et sacra fretis interque vadosas |
| 390 | Cycladas, Aegaeae frangunt ubi saxa procellae, |
| 391 | Nereidum tranquilla domus iurandaque nautis |
| 392 | insula; ne solum Danaas admitte carinas, |
| 393 | ne, precor! "Hic thiasi tantum et nihil utile bellis:" |
| 394 | hoc famam narrare doce, dumque arma parantur |
| 395 | Dorica et alternum Mavors interfurit orbem, - |
| 396 | cedo equidem - sit virgo pii Lycomedis Achilles.' |
| 397 | Interea meritos ultrix Europa dolores |
| 398 | dulcibus armorum furiis et supplice regum |
| 399 | conquestu flammata movet; quippe ambit Atrides |
| 400 | ille magis, cui nupta domi, facinusque relatu |
| 401 | asperat Iliacum: captam sine Marte, sine armis |
| 402 | progeniem caeli Spartaeque potentis alumnam, |
| 403 | iura, fidem, superos una calcata rapina. |
| 404 | hoc foedus Phrygium, haec geminae commercia terrae? |
| 405 | quid maneat populos, ubi tanta iniuria primos |
| 406 | degrassata duces? - coeunt gens omnis et aetas: |
| 407 | nec tantum exciti, bimari quos Isthmia vallo |
| 408 | claustra nec undisonae quos circuit umbo Maleae, |
| 409 | sed procul, admotas Phrixi qua semita iungi |
| 410 | Europamque Asiamque vetat, quasque ordine gentes |
| 411 | litore Abydeno maris alligat unda superni. |
| 412 | fervet amor belli concussasque erigit urbes. |
| 413 | aera domat Temese, quatitur navalibus ora |
| 414 | Eubois, innumera resonant incude Mycenae, |
| 415 | Pisa novat currus, Nemee dat terga ferarum, |
| 416 | Cirrha sagittiferas certat stipare pharetras, |
| 417 | Lerna gravis clipeos caesis vestire iuvencis. |
| 418 | dat bello pedites Aetolus et asper Acarnan, |
| 419 | Argos agit turmas, vacuantur pascua ditis |
| 420 | Arcadiae, frenat celeres Epiros alumnos, |
| 421 | Phocis et Aoniae iaculis rarescitis umbrae, |
| 422 | murorum tormenta Pylos Messenaque tendunt. |
| 423 | nulla inmunis humus; velluntur postibus altis |
| 424 | arma olim dimissa patrum, flammisque liquescunt |
| 425 | dona deum; ereptum superis Mars efferat aurum. |
| 426 | nusquam umbrae veteres: minor Othrys et ardua sidunt |
| 427 | Taygeta, exuti viderunt aera montes. |
| 428 | iam natat omne nemus; caeduntur robora classi, |
| 429 | silva minor remis. ferrum lassatur in usus |
| 430 | innumeros, quod rostra liget, quod muniat arma, |
| 431 | belligeros quod frenet equos, quod mille catenis |
| 432 | squalentis nectat tunicas, quod sanguine fumet |
| 433 | vulneraque alta bibat, quod conspirante veneno |
| 434 | inpellat mortes; tenuant umentia saxa |
| 435 | attritu et pigris addunt mucronibus iras. |
| 436 | nec modus aut arcus lentare aut fundere glandes |
| 437 | aut torrere sudes galeasque attollere conis. |
| 438 | hos inter motus pigram gemit una quietem |
| 439 | Thessalia et geminis incusat fata querellis, |
| 440 | quod senior Peleus nec adhuc maturus Achilles. |
| 441 | Iam Pelopis terras Graiumque exhauserat orbem |
| 442 | praecipitans in transtra viros insanus equosque |
| 443 | Bellipotens. fervent portus et operta carinis |
| 444 | stagna suasque hiemes classis promota suosque |
| 445 | attollit fluctus; ipsum iam puppibus aequor |
| 446 | deficit et totos consumunt carbasa ventos. |
| 447 | Prima ratis Danaas Hecateia congregat Aulis, |
| 448 | rupibus expositis longique crepidine dorsi |
| 449 | Euboicum scandens Aulis mare, litora multum |
| 450 | montivagae dilecta deae, iuxtaque Caphereus |
| 451 | latratum pelago tollens caput. ille Pelasgas |
| 452 | ut vidit tranare rates, ter monte ter undis |
| 453 | intonuit saevaeque dedit praesagia noctis. |
| 454 | coetus ibi armorum Troiae fatalis, ibi ingens |
| 455 | iuratur bellum, donec sol annuus omnes |
| 456 | conficeret metas. tunc primum Graecia vires |
| 457 | contemplata suas; tunc sparsa ac dissona moles |
| 458 | in corpus vultumque coit et rege sub uno |
| 459 | disposita est. sic curva feras indago latentes |
| 460 | claudit et admotis paulatim cassibus artat. |
| 461 | illae ignem sonitumque pavent diffusaque linquunt |
| 462 | avia miranturque suum decrescere montem, |
| 463 | donec in angustam ceciderunt undique vallem; |
| 464 | inque vicem stupuere greges socioque timore |
| 465 | mansuescunt: simul hirtus aper, simul ursa lupusque |
| 466 | cogitur et captos contempsit cerva leones. |
| 467 | Sed quamquam et gemini pariter sua bella capessant |
| 468 | Atridae famamque avida virtute paternam |
| 469 | Tydides Sthenelusque premant, nec cogitet annos |
| 470 | Antilochus septemque Aiax umbone coruscet |
| 471 | armenti reges atque aequum moenibus orbem, |
| 472 | consiliisque armisque vigil contendat Ulixes: |
| 473 | omnis in absentem belli manus ardet Achillem, |
| 474 | nomen Achillis amant et in Hectora solus Achilles |
| 475 | poscitur; illum unum Teucris Priamoque loquuntur |
| 476 | fatalem. quis enim Haemoniis sub vallibus alter |
| 477 | creverit effossa reptans nive? cuius adortus |
| 478 | cruda rudimenta et teneros formaverit annos |
| 479 | Centaurus? patrii propior cui linea caeli, |
| 480 | quemve alium Stygios tulerit secreta per amnes |
| 481 | Nereis et pulchros ferro praestruxerit artus? |
| 482 | haec Graiae castris iterant traduntque cohortes. |
| 483 | cedit turba ducum vincique haud maesta fatetur. |
| 484 | sic cum pallentes Phlegraea in castra coirent |
| 485 | caelicolae iamque Odrysiam Gradivus in hastam |
| 486 | surgeret et Libycos Tritonia tolleret angues |
| 487 | ingentemque manu curvaret Delius arcum, |
| 488 | stabat anhela metu solum Natura Tonantem |
| 489 | respiciens, quando ille hiemes tonitrusque vocaret |
| 490 | nubibus, igniferam quot fulmina posceret Aetnen. |
| 491 | Atque ibi dum mixta vallati plebe suorum |
| 492 | et maris et belli consultant tempora reges, |
| 493 | increpitans magno vatem Calchanta tumultu |
| 494 | Protesilaus ait - namque huic bellare cupido |
| 495 | praecipua et primae iam tunc data gloria mortis - : |
| 496 | 'O nimium Phoebi tripodumque oblite tuorum |
| 497 | Thestoride, quando ora deo possessa movebis |
| 498 | iustius aut quaenam Parcarum occulta recludes? |
| 499 | cernis ut ignotum cuncti stupeantque fremantque |
| 500 | Aeaciden? sordet volgo Calydonius heros |
| 501 | et magno genitus Telamone Aiaxque secundus; |
| 502 | nos quoque - sed Mavors et Troia arrepta probabunt. |
| 503 | illum neglectis - pudet heu! - ductoribus omnes |
| 504 | belligerum ceu numen amant. dic ocius: aut cur |
| 505 | serta comis et multus honos? quibus abditus oris |
| 506 | quave iubes tellure peti? nam fama nec antris |
| 507 | Chironis patria nec degere Peleos aula. |
| 508 | heia, inrumpe deos et fata latentia vexa, |
| 509 | laurigerosque ignes, si quando, avidissimus hauri! |
| 510 | arma horrenda tibi saevosque remisimus enses, |
| 511 | numquam has inbelles galea violabere vittas, |
| 512 | sed felix numeroque ducum praestantior omni, |
| 513 | si magnum Danais pro te dependis Achillem.' |
| 514 | Iamdudum trepido circumfert lumina motu |
| 515 | intrantemque deum primo pallore fatetur |
| 516 | Thestorides; mox igne genas et sanguine torquens |
| 517 | nec socios nec castra videt, sed caecus et absens |
| 518 | nunc superum magnos deprendit in aethere coetus, |
| 519 | nunc sagas adfatur aves, nunc dura sororum |
| 520 | licia, turiferas modo consulit anxius aras |
| 521 | flammarumque apicem rapit et caligine sacra |
| 522 | pascitur. exsiliunt crines rigidisque laborat |
| 523 | vitta comis, nec colla loco nec in ordine gressus. |
| 524 | tandem fessa tremens longis mugitibus ora |
| 525 | solvit, et oppositum vox eluctata furorem est: |
| 526 | 'Quo rapis ingentem magni Chironis alumnum |
| 527 | femineis, Nerei, dolis? huc mitte: quid aufers? |
| 528 | non patiar: meus iste, meus. tu diva profundi? |
| 529 | et me Phoebus agit. latebris quibus abdere temptas |
| 530 | eversorem Asiae? video per Cycladas altas |
| 531 | attonitam et turpi quaerentem litora furto. |
| 532 | occidimus: placuit Lycomedis conscia tellus. |
| 533 | o scelus! en fluxae veniunt in pectora vestes. |
| 534 | scinde, puer, scinde et timidae ne cede parenti. |
| 535 | ei mihi raptus abit! quaenam haec procul inproba virgo?' |
| 536 | Hic nutante gradu stetit amissisque furoris |
| 537 | viribus ante ipsas tremefactus conruit aras. |
| 538 | tunc haerentem Ithacum Calydonius occupat heros: |
| 539 | 'Nos vocat iste labor: neque enim comes ire recusem, |
| 540 | si tua cura trahat. licet ille sonantibus antris |
| 541 | Tethyos aversae gremioque prematur aquosi |
| 542 | Nereos, invenies. tu tantum providus astu |
| 543 | tende animum vigilem fecundumque erige pectus: |
| 544 | non mihi quis vatum dubiis in casibus ausit |
| 545 | fata videre prior.' subicit gavisus Ulixes: |
| 546 | 'Sic deus omnipotens firmet, sic adnuat illa |
| 547 | virgo paterna tibi! sed me spes lubrica tardat: |
| 548 | grande quidem armatum castris inducere Achillem, |
| 549 | sed si fata negent, quam foedum ac triste reverti! |
| 550 | vota tamen Danaum non intemptata relinquam. |
| 551 | iamque adeo aut aderit mecum Peleius heros, |
| 552 | aut verum penitus latet et sine Apolline Calchas.' |
| 553 | Conclamant Danai stimulatque Agamemno volentes. |
| 554 | laxantur coetus resolutaque murmure laeto |
| 555 | agmina discedunt, quales iam nocte propinqua |
| 556 | e pastu referuntur aves, vel in antra reverti |
| 557 | melle novo gravidas mitis videt Hybla catervas. |
| 558 | nec mora, iam dextras Ithacesia carbasus auras |
| 559 | poscit, et in remis hilaris sedere iuventus. |
| 560 | At procul occultum falsi sub imagine sexus |
| 561 | Aeaciden furto iam noverat una latenti |
| 562 | Deidamia virum; sed opertae conscia culpae |
| 563 | cuncta pavet tacitasque putat sentire sorores. |
| 564 | namque ut virgineo stetit in grege durus Achilles |
| 565 | exsolvitque rudem genetrix digressa pudorem, |
| 566 | protinus elegit comitem, quamquam omnis in illum |
| 567 | turba coit, blandeque novas nil tale timenti |
| 568 | admovet insidias: illam sequiturque premitque |
| 569 | improbus, illam oculis iterumque iterumque resumit. |
| 570 | nunc nimius lateri non evitantis inhaeret, |
| 571 | nunc levibus sertis, lapsis nunc sponte canistris, |
| 572 | nunc thyrso parcente ferit, modo dulcia notae |
| 573 | fila lyrae tenuesque modos et carmina monstrat |
| 574 | Chironis ducitque manum digitosque sonanti |
| 575 | infringit citharae, nunc occupat ora canentis |
| 576 | et ligat amplexus et mille per oscula laudat. |
| 577 | illa libens discit, quo vertice Pelion, et quis |
| 578 | Aeacides, puerique auditum nomen et actus |
| 579 | adsidue stupet et praesentem cantat Achillem. |
| 580 | ipsa quoque et validos proferre modestius artus |
| 581 | et tenuare rudes attrito pollice lanas |
| 582 | demonstrat reficitque colos et perdita dura |
| 583 | pensa manu; vocisque sonum pondusque tenentis, |
| 584 | quodque fugit comites, nimio quod lumine sese |
| 585 | figat et in verbis intempestivus anhelet, |
| 586 | miratur; iam iamque dolos aperire parantem |
| 587 | virginea levitate fugit prohibetque fateri. |
| 588 | sic sub matre Rhea iuvenis regnator Olympi |
| 589 | oscula securae dabat insidiosa sorori |
| 590 | frater adhuc, medii donec reverentia cessit |
| 591 | sanguinis et versos germana expavit amores. |
| 592 | [tandem detecti timidae Nereidos astus.] |
| 593 | Lucus Agenorei sublimis ad orgia Bacchi |
| 594 | stabat et admissum caelo nemus; huius in umbra |
| 595 | alternam renovare piae trieterida matres |
| 596 | consuerant scissumque pecus terraque revulsas |
| 597 | ferre trabes gratosque deo praestare furores. |
| 598 | lex procul ire mares; iterat praecepta verendus |
| 599 | ductor, inaccessumque viris edicitur antrum. |
| 600 | nec satis est: stat fine dato metuenda sacerdos |
| 601 | exploratque aditus, ne quis temerator oberret |
| 602 | agmine femineo: tacitus sibi risit Achilles. |
| 603 | illum virgineae ducentem signa catervae |
| 604 | magnaque difficili solventem bracchia motu - |
| 605 | et sexus pariter decet et mendacia matris - |
| 606 | mirantur comites. nec iam pulcherrima turbae |
| 607 | Deidamia suae tantumque admota superbo |
| 608 | vincitur Aeacidae, quantum premit ipsa sorores. |
| 609 | ut vero e tereti demisit nebrida collo |
| 610 | errantesque sinus hedera collegit et alte |
| 611 | cinxit purpureis flaventia tempora vittis |
| 612 | vibravitque gravi redimitum missile dextra, |
| 613 | attonito stat turba metu sacrisque relictis |
| 614 | illum ambire libet pronosque attollere vultus. |
| 615 | talis, ubi ad Thebas vultumque animumque remisit |
| 616 | Euhius et patrio satiavit pectora luxu, |
| 617 | serta comis mitramque levat thyrsumque virentem |
| 618 | armat et hostiles invisit fortior Indos. |
| 619 | Scandebat roseo medii fastigia caeli |
| 620 | Luna iugo, totis ubi somnus inertior alis |
| 621 | defluit in terras mutumque amplectitur orbem. |
| 622 | consedere chori paulumque exercita pulsu |
| 623 | aera tacent, tenero cum solus ab agmine Achilles |
| 624 | haec secum: 'Quonam timidae commenta parentis |
| 625 | usque feres? primumque imbelli carcere perdes |
| 626 | florem animi? non tela licet Mavortia dextra, |
| 627 | non trepidas agitare feras? ubi campus et amnes |
| 628 | Haemonii? quaerisne meos, Sperchie, natatus |
| 629 | promissasque comas? an desertoris alumni |
| 630 | nullus honos, Stygiasque procul iam raptus ad umbras |
| 631 | dicor, et orbatus plangit mea funera Chiron? |
| 632 | tu nunc tela manu, nostros tu dirigis arcus |
| 633 | nutritosque mihi scandis, Patrocle, iugales: |
| 634 | ast ego pampineis diffundere bracchia thyrsis |
| 635 | et tenuare colus - pudet haec taedetque fateri - |
| 636 | iam scio. quin etiam dilectae virginis ignem |
| 637 | aequaevamque facem captus noctesque diesque |
| 638 | dissimulas. quonam usque premes urentia pectus |
| 639 | vulnera? teque marem - pudet heu! - nec amore probabis?' |
| 640 | Sic ait et densa noctis gavisus in umbra |
| 641 | tempestiva suis torpere silentia furtis |
| 642 | vi potitur votis et toto pectore veros |
| 643 | admovet amplexus; vidit chorus omnis ab alto |
| 644 | astrorum et tenerae rubuerunt cornua Lunae. |
| 645 | illa quidem clamore nemus montemque replevit; |
| 646 | sed Bacchi comites, discussa nube soporis, |
| 647 | signa choris indicta putant; fragor undique notus |
| 648 | tollitur, et thyrsos iterum vibrabat Achilles, |
| 649 | ante tamen dubiam verbis solatus amicis: |
| 650 | 'Ille ego - quid trepidas? - genitum quem caerula mater |
| 651 | paene Iovi silvis nivibusque inmisit alendum |
| 652 | Thessalicis. nec ego hos cultus aut foeda subissem |
| 653 | tegmina, ni primo te visa in litore: cessi |
| 654 | te propter, tibi pensa manu, tibi mollia gesto |
| 655 | tympana. quid defles magno nurus addita ponto? |
| 656 | quid gemis ingentes caelo paritura nepotes? |
| 657 | "Sed pater - " ante igni ferroque excisa iacebit |
| 658 | Scyros et in tumidas ibunt haec versa procellas |
| 659 | moenia, quam saevo mea tu conubia pendas |
| 660 | funere: non adeo parebimus omnia matri.' |
| 661 | [vade sed ereptum celes taceasque pudorem.] |
| 662 | Obstipuit tantis regina exterrita monstris, |
| 663 | quamquam olim suspecta fides, et comminus ipsum |
| 664 | horruit et facies multum mutata fatentis. |
| 665 | quid faciat? casusne suos ferat ipsa parenti |
| 666 | seque simul iuvenemque premat, fortassis acerbas |
| 667 | hausurum poenas? et adhuc in corde manebat |
| 668 | ille diu deceptus amor: silet aegra premitque |
| 669 | iam commune nefas; unam placet addere furtis |
| 670 | altricem sociam, precibus quae victa duorum |
| 671 | adnuit. illa astu tacito raptumque pudorem |
| 672 | surgentemque uterum atque aegros in pondere menses |
| 673 | occuluit, plenis donec stata tempora metis |
| 674 | attulit et partus index Lucina resolvit. |
| 675 | Iamque per Aegaeos ibat Laertia flexus |
| 676 | puppis, et innumerae mutabant Cyclades oras; |
| 677 | iam Paros Olearosque latent; iam raditur alta |
| 678 | Lemnos et a tergo decrescit Bacchica Naxos, |
| 679 | ante oculos crescente Samo; iam Delos opacat |
| 680 | aequor: ibi e celsa libant carchesia puppi |
| 681 | responsique fidem et verum Calchanta precantur. |
| 682 | audiit Arquitenens Zephyrumque e vertice Cynthi |
| 683 | inpulit et dubiis pleno dedit omina velo. |
| 684 | it pelago secura ratis: quippe alta Tonantis |
| 685 | iussa Thetin certas fatorum vertere leges |
| 686 | arcebant aegram lacrimis ac multa gementem, |
| 687 | quod non erueret pontum ventisque fretisque |
| 688 | omnibus invisum iam tunc sequeretur Ulixem. |
| 689 | Frangebat radios humili iam pronus Olympo |
| 690 | Phoebus et Oceani penetrabile litus anhelis |
| 691 | promittebat equis, cum se scopulosa levavit |
| 692 | Scyros; in hanc totos emisit puppe rudentes |
| 693 | dux Laertiades sociisque resumere pontum |
| 694 | imperat et remis Zephyros supplere cadentes. |
| 695 | accedunt iuxta, et magis indubitata magisque |
| 696 | Scyros erat placidique super Tritonia custos |
| 697 | litoris. egressi numen venerantur amicae |
| 698 | Aetolusque Ithacusque deae. tunc providus heros, |
| 699 | hospita ne subito terrerent moenia coetu, |
| 700 | puppe iubet remanere suos; ipse ardua fido |
| 701 | cum Diomede petit. sed iam praevenerat arcis |
| 702 | litoreae servator Abas ignotaque regi |
| 703 | ediderat, sed Graia tamen, succedere terris |
| 704 | carbasa. procedunt, gemini ceu foedere iuncto |
| 705 | hiberna sub nocte lupi: licet et sua pulset |
| 706 | natorumque fames, penitus rabiemque minasque |
| 707 | dissimulant humilesque meant, ne nuntiet hostes |
| 708 | cura canum et trepidos moneat vigilare magistros. |
| 709 | Sic segnes heroes eunt campumque patentem, |
| 710 | qui medius portus celsamque interiacet urbem, |
| 711 | alterno sermone terunt; prior occupat acer |
| 712 | Tydides: 'Qua nunc verum ratione paramus |
| 713 | scrutari? namque ambiguo sub pectore pridem |
| 714 | verso, quid inbelles thyrsos mercatus et aera |
| 715 | urbibus in mediis Baccheaque terga mitrasque |
| 716 | huc tuleris varioque aspersas nebridas auro? |
| 717 | hisne gravem Priamo Phrygibusque armabis Achillem?' |
| 718 | illi subridens Ithacus paulum ore remisso: |
| 719 | 'Haec tibi, virginea modo si Lycomedis in aula est |
| 720 | fraude latens, ultro confessum in proelia ducent |
| 721 | Peliden; tu cuncta citus de puppe memento |
| 722 | ferre, ubi tempus erit, clipeumque his iungere donis, |
| 723 | qui pulcher signis auroque asperrimus astat; |
| 724 | nec sat erit: tecum lituo bonus adsit Agyrtes |
| 725 | occultamque tubam tacitos adportet in usus.' |
| 726 | Dixerat, atque ipso portarum in limine regem |
| 727 | cernit et ostensa pacem praefatus oliva: |
| 728 | 'Magna, reor, pridemque tuas pervenit ad aures |
| 729 | fama trucis belli, regum placidissime, quod nunc |
| 730 | Europamque Asiamque quatit. si nomina forte |
| 731 | huc perlata ducum, fidit quibus ultor Atrides: |
| 732 | hic tibi, quem tanta meliorem stirpe creavit |
| 733 | magnanimus Tydeus, Ithaces ego ductor Ulixes. |
| 734 | causa viae - metuam quid enim tibi cuncta fateri, |
| 735 | cum Graius notaque fide celeberrimus? - : imus |
| 736 | explorare aditus invisaque litora Troiae, |
| 737 | quidve parent - ' medio sermone intercipit ille: |
| 738 | 'Adnuerit Fortuna, precor, dextrique secundent |
| 739 | ista dei! nunc hospitio mea tecta piumque |
| 740 | inlustrate larem.' simul intra limina ducit. |
| 741 | nec mora, iam mensas famularis turba torosque |
| 742 | instruit. interea visu perlustrat Ulixes |
| 743 | scrutaturque domum, si qua vestigia magnae |
| 744 | virginis aut dubia facies suspecta figura; |
| 745 | porticibusque vagis errat totosque penates, |
| 746 | ceu miretur, obit: velut ille cubilia praedae |
| 747 | indubitata tenens muto legit arva Molosso |
| 748 | venator, videat donec sub frondibus hostem |
| 749 | porrectum somno positosque in caespite dentes. |
| 750 | Rumor in arcana iamdudum perstrepit aula, |
| 751 | virginibus qua fida domus, venisse Pelasgum |
| 752 | ductores Graiamque ratem sociosque receptos. |
| 753 | iure pavent aliae, sed vix nova gaudia celat |
| 754 | Pelides avidusque novos heroas et arma |
| 755 | vel talis vidisse cupit. iamque atria fervent |
| 756 | regali strepitu et picto discumbitur auro, |
| 757 | cum pater ire iubet natas comitesque pudicas |
| 758 | natarum. subeunt, quales Maeotide ripa, |
| 759 | cum Scythicas rapuere domos et capta Getarum |
| 760 | moenia, sepositis epulantur Amazones armis. |
| 761 | tum vero intentus vultus ac pectora Ulixes |
| 762 | perlibrat visu, sed nox inlataque fallunt |
| 763 | lumina et extemplo latuit mensura iacentum. |
| 764 | at tamen erectumque genas oculisque vagantem |
| 765 | nullaque virginei servantem signa pudoris |
| 766 | defigit comitique obliquo lumine monstrat. |
| 767 | quid nisi praecipitem blando complexa moneret |
| 768 | Deidamia sinu nudataque pectora semper |
| 769 | exsertasque manus umerosque in veste teneret |
| 770 | et prodire toris et poscere vina vetaret |
| 771 | saepius et fronti crinale reponeret aurum? |
| 772 | [Argolicis ducibus iam tunc patuisset Achilles.] |
| 773 | Ut placata fames epulis bis terque repostis, |
| 774 | rex prior adloquitur paterisque hortatur Achivos: |
| 775 | 'Invideo vestris, fateor, decora inclita gentis |
| 776 | Argolicae, coeptis; utinam et mihi fortior aetas, |
| 777 | quaeque fuit, Dolopas cum Scyria litora adortos |
| 778 | perdomui, fregique vadis, quae signa triumphi |
| 779 | vidistis celsa murorum in fronte, carinas! |
| 780 | saltem si suboles, aptum quam mittere bello - |
| 781 | nunc ipsi viresque meas et cara videtis |
| 782 | pignora: quando novos dabit haec mihi turba nepotes?' |
| 783 | dixerat, et sollers arrepto tempore Ulixes: |
| 784 | 'Haut spernenda cupis; quis enim non visere gentes |
| 785 | innumeras variosque duces atque agmina regum |
| 786 | ardeat? omne simul roburque decusque potentis |
| 787 | Europae meritos ultro iuravit in enses. |
| 788 | rura urbesque vacant, montes spoliavimus altos, |
| 789 | omne fretum longa velorum obtexitur umbra; |
| 790 | tradunt arma patres, rapit inrevocata iuventus. |
| 791 | non alias umquam tantae data copia famae |
| 792 | fortibus aut campo maiore exercita virtus.' |
| 793 | aspicit intentum vigilique haec aure trahentem, |
| 794 | cum paveant aliae demissaque lumina flectant, |
| 795 | atque iterat: 'Quisquis proavis et gente superba, |
| 796 | quisquis equo iaculoque potens, qui praevalet arcu, |
| 797 | omnis honos illic, illic ingentia certant |
| 798 | nomina: vix timidae matres aut agmina cessant |
| 799 | virginea; o multum steriles damnatus in annos |
| 800 | invisusque deis, si quem haec nova gloria segnem |
| 801 | praeterit.' exisset stratis, ni provida signo |
| 802 | Deidamia dato cunctas hortata sorores |
| 803 | liquisset mensas ipsum complexa. sed haeret |
| 804 | respiciens Ithacum coetuque novissimus exit. |
| 805 | ille quoque incepto paulum ex sermone remittit, |
| 806 | pauca tamen iungens: 'At tu tranquillus in alta |
| 807 | pace mane carisque para conubia natis, |
| 808 | quas tibi sidereis divarum voltibus aequas |
| 809 | fors dedit. ut me olim tacitum reverentia tangit! |
| 810 | is decor et formae species permixta virili.' |
| 811 | occurrit genitor: 'Quid si aut Bacchea ferentes |
| 812 | orgia, Palladias aut circum videris aras? |
| 813 | et dabimus, si forte novus cunctabitur auster.' |
| 814 | excipiunt cupidi et tacitis spes addita votis. |
| 815 | cetera depositis Lycomedis regia curis |
| 816 | tranquilla sub pace silet, sed longa sagaci |
| 817 | nox Ithaco, lucemque cupit somnumque gravatur. |
| 818 | Vixdum exorta dies et iam comitatus Agyrte |
| 819 | Tydides aderat praedictaque dona ferebat. |
| 820 | nec minus egressae thalamo Scyreides ibant |
| 821 | ostentare choros promissaque sacra verendis |
| 822 | hospitibus. nitet ante alias regina comesque |
| 823 | Pelides: qualis Siculae sub rupibus Aetnae |
| 824 | Naidas Hennaeas inter Diana feroxque |
| 825 | Pallas et Elysii lucebat sponsa tyranni. |
| 826 | iamque movent gressus thiasisque Ismenia buxus |
| 827 | signa dedit, quater aera Rheae, quater enthea pulsant |
| 828 | terga manu variosque quater legere recursus. |
| 829 | tunc thyrsos pariterque levant pariterque reponunt |
| 830 | multiplicantque gradum, modo quo Curetes in actu |
| 831 | quoque pii Samothraces eunt, nunc obvia versae |
| 832 | pectine Amazonio, modo quo citat orbe Lacaenas |
| 833 | Delia plaudentesque suis intorquet Amyclis. |
| 834 | tunc vero, tunc praecipue manifestus Achilles |
| 835 | nec servare vices nec bracchia iungere curat; |
| 836 | tunc molles gressus, tunc aspernatur amictus |
| 837 | plus solito rumpitque choros et plurima turbat. |
| 838 | sic indignantem thyrsos acceptaque matris |
| 839 | tympana iam tristes spectabant Penthea Thebae. |
| 840 | Solvuntur laudata cohors repetuntque paterna |
| 841 | limina, ubi in mediae iamdudum sedibus aulae |
| 842 | munera virgineos visus tractura locarat |
| 843 | Tydides, signum hospitii pretiumque laboris, |
| 844 | hortaturque legant, nec rex placidissimus arcet. |
| 845 | heu simplex nimiumque rudis, qui callida dona |
| 846 | Graiorumque dolos variumque ignoret Ulixem! |
| 847 | hic aliae, qua sexus iners naturaque ducit, |
| 848 | aut teretes thyrsos aut respondentia temptant |
| 849 | tympana, gemmatis aut nectunt tempora limbis; |
| 850 | arma vident magnoque putant donata parenti. |
| 851 | at ferus Aeacides, radiantem ut comminus orbem |
| 852 | caelatum pugnas - saevis et forte rubebat |
| 853 | bellorum maculis - adclinem conspicit hastae, |
| 854 | infremuit torsitque genas, et fronte relicta |
| 855 | surrexere comae; nusquam mandata parentis, |
| 856 | nusquam occultus amor, totoque in pectore Troia est. |
| 857 | ut leo, materno cum raptus ab ubere mores |
| 858 | accepit pectique iubas hominemque vereri |
| 859 | edidicit nullasque rapi nisi iussus in iras, |
| 860 | si semel adverso radiavit lumine ferrum, |
| 861 | eiurata fides domitorque inimicus, in illum |
| 862 | prima fames, timidoque pudet servisse magistro. |
| 863 | ut vero accessit propius luxque aemula vultum |
| 864 | reddidit et simili talem se vidit in auro, |
| 865 | horruit erubuitque simul. tunc acer Ulixes |
| 866 | admotus lateri summissa voce: 'Quid haeres? |
| 867 | scimus' ait, 'tu semiferi Chironis alumnus, |
| 868 | tu caeli pelagique nepos, te Dorica classis, |
| 869 | te tua suspensis exspectat Graecia signis, |
| 870 | ipsaque iam dubiis nutant tibi Pergama muris. |
| 871 | heia, abrumpe moras! sine perfida palleat Ide, |
| 872 | et iuvet haec audire patrem, pudeatque dolosam |
| 873 | sic pro te timuisse Thetin.' iam pectus amictu |
| 874 | laxabat, cum grande tuba sic iussus Agyrtes |
| 875 | insonuit; fugiunt disiectis undique donis |
| 876 | inplorantque patrem commotaque proelia credunt. |
| 877 | illius intactae cecidere a pectore vestes, |
| 878 | iam clipeus breviorque manu consumitur hasta - |
| 879 | mira fides - Ithacumque umeris excedere visus |
| 880 | Aetolumque ducem: tantum subita arma calorque |
| 881 | Martius horrenda confundit luce penates. |
| 882 | inmanisque gradu, ceu protinus Hectora poscens, |
| 883 | stat medius trepidante domo, Peleaque virgo |
| 884 | quaeritur. Ast alia plangebat parte retectos |
| 885 | Deidamia dolos, cuius cum grandia primum |
| 886 | lamenta et notas accepit pectore voces, |
| 887 | haesit et occulto virtus infracta calore est. |
| 888 | demittit clipeum regisque ad limina versus |
| 889 | attonitum factis inopinaque monstra paventem, |
| 890 | sicut erat, nudis Lycomedem adfatur in armis: |
| 891 | 'Me tibi, care pater - dubium dimitte pavorem - , |
| 892 | me dedit alma Thetis: te pridem tanta manebat |
| 893 | gloria; quaesitum Danais tu mittis Achillem, |
| 894 | gratior et magno, si fas dixisse, parente |
| 895 | et dulci Chirone mihi. sed corda parumper |
| 896 | huc adverte libens atque has bonus accipe voces: |
| 897 | Peleus te nato socerum et Thetis hospita iungunt |
| 898 | adlegantque suos utroque a sanguine divos. |
| 899 | unam virgineo natarum ex agmine poscunt: |
| 900 | dasne? an gens humilis tibi degeneresque videmur? |
| 901 | non renuis? iunge ergo manus et concipe foedus |
| 902 | atque ignosce tuis. tacito iam cognita furto |
| 903 | Deidamia mihi; quid enim his obstare lacertis, |
| 904 | qua potuit nostras possessa repellere vires? |
| 905 | me luere ista iube; pono arma et reddo Pelasgis |
| 906 | et maneo. quid triste fremis? quid lumina mutas? |
| 907 | iam socer es' - natum ante pedes prostravit et addit - |
| 908 | 'iamque avus. inmitis quotiens iterabitur ensis, |
| 909 | turba sumus.' tunc et Danai per sacra fidemque |
| 910 | hospitii blandusque precum conpellit Ulixes. |
| 911 | ille, etsi carae conperta iniuria natae |
| 912 | et Thetidis mandata movent prodique videtur |
| 913 | depositum tam grande deae, tamen obvius ire |
| 914 | tot metuit fatis Argivaque bella morari; |
| 915 | fac velit: ipsam illic matrem sprevisset Achilles. |
| 916 | nec tamen abnuerit genero se iungere tali: |
| 917 | vincitur. arcanis effert pudibunda tenebris |
| 918 | Deidamia gradum, veniae nec protinus amens |
| 919 | credit et opposito genitorem placat Achille. |
| 920 | Mittitur Haemoniam, magnis qui Pelea factis |
| 921 | impleat et classem comitesque in proelia poscat. |
| 922 | nec non et geminas regnator Scyrius alnos |
| 923 | deducit genero viresque excusat Achivis. |
| 924 | tunc epulis consumpta dies, tandemque retectum |
| 925 | foedus et intrepidos nox conscia iungit amantes. |
| 926 | Illius ante oculos nova bella et Xanthus et Ide |
| 927 | Argolicaeque rates, atque ipsas cogitat undas |
| 928 | auroramque timet. cara cervice mariti |
| 929 | fusa novi lacrimas iam solvit et occupat artus: |
| 930 | 'Aspiciamne iterum meque hoc in pectore ponam, |
| 931 | Aeacide? rursusque tuos dignabere portus, |
| 932 | an tumidus Teucrosque lares et capta reportans |
| 933 | Pergama virgineae noles meminisse latebrae? |
| 934 | quid precer, heu! timeamve prius? quidve anxia mandem, |
| 935 | cui vix flere vacat? modo te nox una deditque |
| 936 | inviditque mihi. thalamis haec tempora nostris? |
| 937 | hicne est liber hymen? o dulcia furta dolique, |
| 938 | o timor! abripitur miserae permissus Achilles. |
| 939 | i - neque enim tantos ausim revocare paratus - , |
| 940 | i cautus, nec vana Thetin timuisse memento, |
| 941 | i felix nosterque redi! nimis improba posco: |
| 942 | iam te sperabunt lacrimis planctuque decorae |
| 943 | Troades optabuntque tuis dare colla catenis |
| 944 | et patriam pensare toris, aut ipsa placebit |
| 945 | Tyndaris, incesta nimium laudata rapina. |
| 946 | ast egomet primae puerilis fabula culpae |
| 947 | narrabor famulis aut dissimulata latebo. |
| 948 | quin age, duc comitem; cur non ego Martia tecum |
| 949 | signa feram? tu thyrsa manu Baccheaque mecum |
| 950 | sacra, quod infelix non credet Troia, tulisti. |
| 951 | attamen hunc, quem maesta mihi solacia linquis, |
| 952 | hunc saltem sub corde tene et concede precanti |
| 953 | hoc solum, pariat ne quid tibi barbara coniunx, |
| 954 | ne qua det indignos Thetidi captiva nepotes.' |
| 955 | talia dicentem non ipse inmotus Achilles |
| 956 | solatur iuratque fidem iurataque fletu |
| 957 | spondet et ingentis famulas captumque reversus |
| 958 | Ilion et Phrygiae promittit munera gazae. |
| 959 | inrita ventosae rapiebant verba procellae. |