Seneca, Phaedra, Scaena III. Nutrix Hyppolitus
| 1 | Hippolytus Quid huc seniles fessa moliris gradus, |
| 2 | o fida nutrix, turbidam frontem gerens |
| 3 | et maesta vultu? sospes est certe parens |
| 4 | sospesque Phaedra stirpis et geminae iugum? |
| 5 | Nut. Metus remitte, prospero regnum in statu est |
| 6 | domusque florens sorte felici viget. |
| 7 | sed tu beatis mitior rebus veni: |
| 8 | namque anxiam me cura sollicitat tui, |
| 9 | quod te ipse poenis gravibus infestus domas. |
| 10 | quem fata cogunt, ille cum venia est miser; |
| 11 | at si quis ultro se malis offert volens |
| 12 | seque ipse torquet, perdere est dignus bona |
| 13 | quis nescit uti. potius annorum memor |
| 14 | mentem relaxa: noctibus festis facem |
| 15 | attolle, curas Bacchus exoneret graves; |
| 16 | aetate fruere: mobili cursu fugit. |
| 17 | nunc facile pectus, grata nunc iuveni Venus: |
| 18 | exultet animus. cur toro viduo iaces? |
| 19 | tristem iuventam solve; nunc cursus rape, |
| 20 | effunde habenas, optimos vitae dies |
| 21 | effluere prohibe. propria descripsit deus |
| 22 | officia et aevum per suos ducit gradus: |
| 23 | laetitia iuvenem, frons decet tristis senem. |
| 24 | Quid te coerces et necas rectam indolem? |
| 25 | seges illa magnum fenus agricolae dabit |
| 26 | quaecumque laetis tenera luxuriat satis, |
| 27 | arborque celso vertice evincet nemus |
| 28 | quam non maligna caedit aut resecat manus: |
| 29 | ingenia melius recta se in laudes ferunt, |
| 30 | si nobilem animum vegeta libertas alit. |
| 31 | truculentus et silvester ac vitae inscius |
| 32 | tristem iuventam Venere deserta coles? |
| 33 | hoc esse munus credis indictum viris, |
| 34 | ut dura tolerent, cursibus domitent equos |
| 35 | et saeva bella Marte sanguineo gerant? |
| 36 | Providit ille maximus mundi parens, |
| 37 | cum tam rapaces cerneret Fati manus, |
| 38 | ut damna semper subole repararet nova. |
| 39 | excedat agedum rebus humanis Venus, |
| 40 | quae supplet ac restituit exhaustum genus: |
| 41 | orbis iacebit squalido turpis situ, |
| 42 | vacuum sine ullis piscibus stabit mare, |
| 43 | alesque caelo derit et silvis fera, |
| 44 | solis et aer pervius ventis erit. |
| 45 | quam varia leti genera mortalem trahunt |
| 46 | carpuntque turbam, pontus et ferrum et doli! |
| 47 | sed fata credas desse: sic atram Styga |
| 48 | iam petimus ultro. caelibem vitam probet |
| 49 | sterilis iuventus: hoc erit, quidquid vides, |
| 50 | unius aevi turba et in semet ruet. |
| 51 | proinde vitae sequere naturam ducem: |
| 52 | urbem frequenta, civium coetus cole. |
| 53 | Hi. Non alia magis est libera et vitio carens |
| 54 | ritusque melius vita quae priscos colat, |
| 55 | quam quae relictis moenibus silvas amat. |
| 56 | non illum avarae mentis inflammat furor |
| 57 | qui se dicavit montium insontem iugis, |
| 58 | non aura populi et vulgus infidum bonis, |
| 59 | non pestilens invidia, non fragilis favor; |
| 60 | non ille regno servit aut regno imminens |
| 61 | vanos honores sequitur aut fluxas opes, |
| 62 | spei metusque liber, haud illum niger |
| 63 | edaxque livor dente degeneri petit; |
| 64 | nec scelera populos inter atque urbes sata |
| 65 | novit nec omnes conscius strepitus pavet |
| 66 | aut verba fingit; mille non quaerit tegi |
| 67 | dives columnis nec trabes multo insolens |
| 68 | suffigit auro; non cruor largus pias |
| 69 | inundat aras, fruge nec sparsi sacra |
| 70 | centena nivei colla summittunt boves: |
| 71 | sed rure vacuo potitur et aperto aethere |
| 72 | innocuus errat. callidas tantum feris |
| 73 | struxisse fraudes novit et fessus gravi |
| 74 | labore niveo corpus Iliso fovet; |
| 75 | nunc ille ripam celeris Alphei legit, |
| 76 | nunc nemoris alti densa metatur loca, |
| 77 | ubi Lerna puro gelida perlucet vado, |
| 78 | solesque vitat. hinc aves querulae fremunt |
| 79 | ramique ventis lene percussi tremunt |
| 80 | veteresque fagi. iuvat aut amnis vagi |
| 81 | pressisse ripas, caespite aut nudo leves |
| 82 | duxisse somnos, sive fons largus citas |
| 83 | defundit undas, sive per flores novos |
| 84 | fugiente dulcis murmurat rivo sonus. |
| 85 | excussa silvis poma compescunt famem |
| 86 | et fraga parvis vulsa dumetis cibos |
| 87 | faciles ministrant. regios luxus procul |
| 88 | est impetus fugisse: sollicito bibunt |
| 89 | auro superbi; quam iuvat nuda manu |
| 90 | captasse fontem! certior somnus premit |
| 91 | secura duro membra laxantem toro. |
| 92 | non in recessu furta et obscuro improbus |
| 93 | quaerit cubili seque multiplici timens |
| 94 | domo recondit: aethera ac lucem petit |
| 95 | et teste caelo vivit. Hoc equidem reor |
| 96 | vixisse ritu prima quos mixtos deis |
| 97 | profudit aetas. nullus his auri fuit |
| 98 | caecus cupido, nullus in campo sacer |
| 99 | divisit agros arbiter populis lapis; |
| 100 | nondum secabant credulae pontum rates: |
| 101 | sua quisque norat maria; non vasto aggere |
| 102 | crebraque turre cinxerant urbes latus; |
| 103 | non arma saeva miles aptabat manu |
| 104 | nec torta clausas fregerat saxo gravi |
| 105 | ballista portas, iussa nec dominum pati |
| 106 | iuncto ferebat terra servitium bove: |
| 107 | sed arva per se feta poscentes nihil |
| 108 | pavere gentes, silva nativas opes |
| 109 | et opaca dederant antra nativas domos. |
| 110 | Rupere foedus impius lucri furor |
| 111 | et ira praeceps quaeque succensas agit |
| 112 | libido mentes; venit imperii sitis |
| 113 | cruenta, factus praeda maiori minor: |
| 114 | pro iure vires esse. tum primum manu |
| 115 | bellare nuda saxaque et ramos rudes |
| 116 | vertere in arma: non erat gracili levis |
| 117 | armata ferro cornus aut longo latus |
| 118 | mucrone cingens ensis aut crista procul |
| 119 | galeae micantes: tela faciebat dolor. |
| 120 | invenit artes bellicus Mavors novas |
| 121 | et mille formas mortis. hinc terras cruor |
| 122 | infecit omnis fusus et rubuit mare. |
| 123 | tum scelera dempto fine per cunctas domos |
| 124 | iere, nullum caruit exemplo nefas: |
| 125 | a fratre frater, dextera gnati parens |
| 126 | cecidit, maritus coniugis ferro iacet |
| 127 | perimuntque fetus impiae matres suos; |
| 128 | taceo novercas: mitius nil est feris. |
| 129 | Sed dux malorum femina: haec scelerum artifex |
| 130 | obsedit animos, huius incestae stupris |
| 131 | fumant tot urbes, bella tot gentes gerunt |
| 132 | et versa ab imo regna tot populos premunt. |
| 133 | sileantur aliae: sola coniunx Aegei, |
| 134 | Medea, reddet feminas dirum genus. |
| 135 | Nut. Cur omnium fit culpa paucarum scelus? |
| 136 | Hi. Detestor omnis, horreo fugio execror. |
| 137 | sit ratio, sit natura, sit dirus furor: |
| 138 | odisse placuit. ignibus iunges aquas |
| 139 | et amica ratibus ante promittet vada |
| 140 | incerta Syrtis, ante ab extremo sinu |
| 141 | Hesperia Tethys lucidum attollet diem |
| 142 | et ora dammis blanda praebebunt lupi, |
| 143 | quam victus animum feminae mitem geram. |
| 144 | Nut. Saepe obstinatis induit frenos Amor |
| 145 | et odia mutat. regna materna aspice: |
| 146 | illae feroces sentiunt Veneris iugum; |
| 147 | testaris istud unicus gentis puer. |
| 148 | Hi.Solamen unum matris amissae fero, |
| 149 | odisse quod iam feminas omnis licet. |
| 150 | Nut. Ut dura cautes undique intractabilis |
| 151 | resistit undis et lacessentes aquas |
| 152 | longe remittit, verba sic spernit mea. |
| 153 | Sed Phaedra praeceps graditur, impatiens morae. |
| 154 | quo se dabit fortuna? quo verget furor? |
| 155 | terrae repente corpus exanimum accidit |
| 156 | et ora morti similis obduxit color. |
| 157 | attolle vultus, dimove vocis moras: |
| 158 | tuus en, alumna, temet Hippolytus tenet. |