monumenta.ch > Seneca > 2 > 3 > 81 > 7 > 4 > 5 > 8 > 9 > 2 > 1 > 2 > 6 > 2 > 2 > 1 > 12 > 3 > 3 > 2 > 2 > 3 > 3c > 3c > 3 > 35 > 7 > 4 > > 1 > 5 > 76 > 65 > 8 > 71 > 1 > 85 > 73 > c > > 45 > 97 > 1 > 33 > 9 > 77 > 99 > 89 > 80 > 32 > 3 > 3 > 48 > 86 > 72 > 40 > 64 > 52 > 96 > 44 > 87 > 84 > 29 > 30 > 83 > 82 > 92 > 7 > 1 > 43 > 7 > 74 > 68 > 37 > 91 > 34 > 4 > 79 > 95 > > 67 > 47 > 53 > 46 > 36 > 63 > 24 > 28 > 41 > 90 > 22 > 60 > 5 > 32 > 5 > 75 > 8 > 8 > 6 > 16 > 38 > 31 > 18 > 69 > 10 > 29 > 58 > 17 > 50 > 23 > 35 > 19 > 13 > 78 > 56 > 9 > 26 > 61 > 66 > 14 > 27 > 55 > 39 > 49 > 59 > 57 > 62 > 94 > 70 > 54 > 93 > 5 > 11 > 88 > 1 > 1 > 15 > 33 > 42 > 98 > 29 > 6 > 6 > 36 > 24 > 32 > 34 > 51 > 16 > 25 > 22 > 28 > 10 > 6 > 35 > 19 > 26 > 13 > 31 > 12 > 14 > 23 > 25 > 27 > 29 > 17 > 15 > 21 > 11 > 20 > 29 > 35 > 41 > 33 > 21 > 2 > 40 > 29 > 2 > 36 > 37 > 24 > 2c > 34 > 16 > 33 > 22 > 32 > 43 > 28 > 18 > 38 > 29 > 10 > 19 > 85 > 39 > 26 > 13 > 31 > 12 > 14 > 23 > 25 > 17 > 27 > 29 > 42 > 30 > 28 > 2 > 24 > 11 > 82 > 15 > 83 > 16 > 34 > 84 > 86 > 22 > 20 > 87 > 97 > 21 > 3 > 16 > 10 > 2 > 19 > 96 > 35 > 10 > 13 > 99 > 12 > 14 > 23 > 17 > 4 > 13 > 26 > 35 > 25 > 2 > 11 > 5 > 15 > 17 > 27 > 18 > 2c > 31 > 19 > 2 > 21 > 18 > 8 > 95 > 11 > 98 > 7 > 2 > 33 > 1 > 6 > 4 > 32 > 15 > 9 > 21 > 6 > 88 > 81 > 24 > 93 > 33 > 32 > 32 > 16 > 1 > 22 > 32 > 36 > 35 > 1 > 3 > 18 > 94 > 20 > 30 > 28 > 89 > 37 > 10 > 3 > 24 > 40 > 19 > 92 > 26 > 36 > 13 > 35 > 14 > 34 > 12 > 30 > 28 > 37 > 25 > 24 > 23 > 17 > 22 > 27 > 35 > 4 > 90 > 34 > 11 > 16 > 5 > 5 > 38 > 15 > 22 > 10 > 21 > 41 > 33 > 24 > 33 > 3 > 23 > 16 > 32 > 38 > 2 > 20 > 2 > 13 > 26 > 8 > 3 > 25 > 10 > 33 > 91 > 7 > 14 > 23 > 22 > 17 > 39 > 29 > 27 > 9 > 13 > 26 > 18 > 4 > 25 > 31 > 36 > 16 > 6 > 32 > 19 > 32 > 37 > 29 > 40 > 17 > 4 > 24 > 11 > 40 > 10 > 27 > 36 > 20 > 36 > 43 > 18 > 5 > 23 > 31 > 37 > 30 > 34 > 19 > 37 > 28 > 21 > 1 > 24 > 24 > 13 > 15 > 11 > 25 > 22 > 16 > 18 > 34 > 28 > 34 > 17 > 8 > 1 > 38 > 21 > 32 > 18 > 24 > 22 > 15 > 22 > 16 > 10 > 30 > 19 > 28 > 9 > 28 > 19 > 1 > 9 > 24 > 38 > 1c > 26 > 11 > 16 > 14 > 13 > 31 > 38 > 6 > 12 > 10 > 10 > 19 > 25 > > 22 > 16 > 17 > 21 > 39 > 26 > 23 > c > 27 > 7 > 1 > 14 > 23 > 13 > 31 > 15 > 12 > 1 > 22 > 4 > 6 > 11 > 39 > 25 > 26 > 13 > 1 > 10 > 17 > 35 > 25 > 8 > 21 > 23 > 27 > 16 > 19 > 15 > 11 > 14 > 17 > 42 > 13 > 3 > 12 > 10 > 27 > 20 > 21 > 2 > 18 > 31 > 25 > 29 > 15 > 23 > 17 > 19 > 23 > 10 > 7 > 26 > 11 > 13 > 11 > 25 > 33 > 2 > 41 > 21 > 14 > 24 > 13 > 3 > 12 > 24 > 21 > 17 > 15 > 4 > 27 > 30 > 2 > 18 > 15 > 31 > 5 > 2 > 19 > 11 > 29 > 14 > 11 > 40 > 22 > 36 > 16 > 22 > 28 > 37 > 15 > 21 > 16 > 8 > 24 > 18 > 2 > 10 > 14 > 5 > 10 > 19 > 15 > 18 > 26 > 34 > 17 > 14 > 23 > 9 > 7 > 20 > 19 > 31 > 13 > 12 > 43 > 18 > 14 > 13 > 6 > 25 > 17 > 26 > 22 > 28 > 16 > 27 > 23 > 38 > 20 > 11 > 14 > 21 > 18 > 10 > 11 > 1 > 19 > 39 > 26 > 15 > 14 > 31 > 13 > 12 > 2 > 42 > 25 > 17 > 20 > 3 > 27 > 23 > 21 > 20 > 11 > 15 > 29 > 3 > 20 > 15 > 2 > 14 > 4 > 3 > 5 > 30 > 20 > 4 > 5 > 18 > 3 > 20 > 8 > 3 > 14 > 25 > 4 > 2 > 5 > 7 > 9 > 8 > 2 > 6 > 21 > 7 > 18 > 9 > 4 > 20 > 8 > 5 > 6 > 4 > 5 > 1 > 9 > 2 > 3 > 6 > 8 > 1 > 8 > 20 > 9 > 1 > 20 > 6 > 3 > 4 > 5 > 9 > 16 > 20 > 1 > 8 > 13 > 4 > 5 > 17 > 9 > 35 > 1 > 3 > 18 > 19 > 6 > 7 > 21 > 8 > 7 > 3 > 2 > 7 > 9 > 1 > 5 > 15 > 4 > 41 > 33 > 32 > 6 > 45 > 7 > 7 > 8 > 6 > 1 > 5 > 4 > 76 > 3 > 73 > 71 > 7 > 24 > 48 > 28 > 9 > 36 > 8 > 40 > 30 > 37 > 7 > 52 > 22 > 43 > 5 > 34 > 9 > 4 > 1 > 77 > 44 > 80 > 79 > 46 > 23 > 8 > 38 > 26 > 72 > 65 > 25 > 7 > 49 > 53 > 47 > 74 > 14 > 1 > 27 > 39 > 6 > 9 > 7 > 31 > 55 > 30 > 75 > 60 > 20 > 12 > 64 > 42 > 68 > 10 > 30 > 3 > 2 > 50 > 1 > 6 > 70 > 59 > 2 > 61 > 67 > 7 > 78 > 63 > 56 > 11 > 4 > 5 > 58 > 2 > 62 > 6 > 57 > 8 > 54 > CAPUT 14 > 9 > 66 > 51 > 30 > 6 > 2 > 69 > 12 > 1 > 30 > 12 > 2 > 3 > 12 > 3 > 7 > 121 > 4 > 3 > 5 > 7 > 4 > 5 > 100 > 12 > 8 > CAPUT 14 > 7 > 103 > 9 > CAPUT 13 > 4 > 8 > 112 > 5 > 6 > 3 > 12 > 9 > 8 > 6 > 1 > CAPUT 14 > 9 > 7 > 111 > 3 > 1 > 4 > 6 > 5 > 122 > 101 > 110 > CAPUT 13 > 105 > CAPUT 14 > 1 > 7 > 8 > 113 > 4 > 9 > 5 > CAPUT 14 > 6 > 108 > 8 > 109 > 1 > 9 > 123 > 120 > 10 > 115 > 104 > 6 > 116 > 106 > 13 > 102 > 1 > 117 > 11 > 119 > 107 > 124 > 114 > 15 > 118 > 2 > 14 > 12 > 3 > 7 > 5 > 4 > 8 > 9 > 6 > 1 > CAPUT 32 > CAPUT 35 > CAPUT 41 > CAPUT 48 > CAPUT 33 > CAPUT 45 > CAPUT 55 > CAPUT 36 > CAPUT 37 > CAPUT 30 > CAPUT 24 > CAPUT 52 > CAPUT 40 > CAPUT 29 > CAPUT 43 > CAPUT 28 > CAPUT 44 > CAPUT 46 > CAPUT 27 > CAPUT 34 > CAPUT 49 > CAPUT 2 > CAPUT 53 > CAPUT 59 > CAPUT 21 > CAPUT 16 > CAPUT 38 > CAPUT 10 > CAPUT 26 > CAPUT 47 > CAPUT 22 > CAPUT 42 > CAPUT 23 > CAPUT 18 > CAPUT 39 > CAPUT 12 > CAPUT 13 > CAPUT 19 > CAPUT 17 > CAPUT 31 > CAPUT 25 > CAPUT 54 > CAPUT 58 > CAPUT 50 > CAPUT 56 > CAPUT 11 > CAPUT 57 > CAPUT 15 > CAPUT 30 > 2 > CAPUT 24 > CAPUT 29 > CAPUT 28 > 12 > CAPUT 27 > CAPUT 1 > CAPUT 3 > CAPUT 21 > CAPUT 32 > CAPUT 16 > CAPUT 10 > CAPUT 1 > CAPUT 26 > CAPUT 51 > CAPUT 7 > CAPUT 22 > CAPUT 23 > CAPUT 18 > CAPUT 12 > CAPUT 9 > CAPUT 19 > CAPUT 13 > CAPUT 17 > CAPUT 25 > CAPUT 4 > CAPUT 2 > CAPUT 11 > CAPUT 32 > CAPUT 5 > CAPUT 12 > CAPUT 16 > CAPUT 30 > CAPUT 10 > CAPUT 8 > CAPUT 24 > CAPUT 11 > CAPUT 9 > CAPUT 29 > CAPUT 1 > CAPUT 18 > CAPUT 12 > CAPUT 28 > CAPUT 13 > CAPUT 10 > CAPUT 17 > CAPUT 15 > CAPUT 20 > CAPUT 27 > CAPUT 9 > CAPUT 15 > CAPUT 2 > CAPUT 21 > CAPUT 6 > CAPUT 30 > CAPUT 17 > CAPUT 11 > CAPUT 24 > CAPUT 16 > 3 > CAPUT 12 > CAPUT 16 > CAPUT 10 > CAPUT 29 > CAPUT 11 > CAPUT 26 > CAPUT 22 > CAPUT 23 > CAPUT 28 > CAPUT 18 > CAPUT 12 > CAPUT 1 > CAPUT 19 > CAPUT 31 > CAPUT 13 > CAPUT 27 > CAPUT 17 > CAPUT 2 > CAPUT 25 > 7 > CAPUT 2 > CAPUT 21 > CAPUT 10 > CAPUT 15 > CAPUT 2 > CAPUT 16 > CAPUT 7 > 5 > CAPUT 10 > CAPUT 26 > 4 > CAPUT 11 > CAPUT 22 > CAPUT 23 > CAPUT 14 > CAPUT 6 > CAPUT 18 > CAPUT 12 > CAPUT 19 > CAPUT 31 > CAPUT 13 > CAPUT 17 > 8 > CAPUT 25 > CAPUT 4 > CAPUT 3 > CAPUT 5 > 9 > CAPUT 15 > CAPUT 8 > CAPUT 3: DE NUBIBUS > CAPUT 9 > CAPUT 4 > CAPUT 7 > CAPUT 11 > CAPUT 2 > 6 > CAPUT 7 > CAPUT 8 > CAPUT 20 > CAPUT 6 > 1 > CAPUT 4 > CAPUT 3 > CAPUT 6 > CAPUT 5 > CAPUT 15 > CAPUT 8 > CAPUT 5 > CAPUT 9 > CAPUT 7 > CAPUT 3 > CAPUT 4 > PRAEFATIO > CAPUT 7 > CAPUT 3 > CAPUT 8
Seneca, Naturales quaestiones, Liber I, , 7 <<<     >>> 9

Seneca, Naturales quaestiones, I, CAPUT 8

1 At quare arcus non implet orbem, sed pars dimidia eius uidetur, cum plurimum porrigitur incuruaturque? Quidam ita opinantur: "Sol, cum sit multo altior nubibus, a superiore illas tantum percutit parte; sequitur, ut inferior pars earum non tingatur lumine: ergo cum ab una parte solem accipiant, unam eius partem imitantur, quae numquam dimidia maior est".2 Hoc argumentum parum potens est.3 Quare? Quia, quamuis sol ex superiore parte sit, totam tamen percutit nubem, ergo et tingit.4 Quidni? cum radios transmittere soleat et omnem densitatem perrumpere.5 Deinde contrariam rem proposito suo dicunt.6 Nam si superior est sol et ideo superiori tantum parti nubium affunditur, numquam terra tenus descendet arcus: atqui usque in humum demittitur.7 Praeterea numquam non contra solem arcus est; nihil autem ad rem pertinet, supra infraue sit, quia totum quod contra est latus uerberatur.8 Deinde aliquando arcum et occidens facit; tum certe ex inferiore parte nubes ferit terris propinquus: atqui et tunc dimidia pars est, quamuis solem nubes ex humili et sordido accipiant.9 Nostri, qui sic in nube, quomodo in speculo, lumen uolunt reddi, nubem cauam faciunt et sectae pilae partem, quae non potest totum orbem reddere, quia ipsa pars orbis est.10 Proposito accedo, argumento non consentio.11 Nam si in concauo speculo tota facies oppositi orbis exprimitur, et in semiorbe nihil prohibet totam aspici pilam.12 Etiamnunc diximus circulos apparere soli lunaeque in similitudinem arcus circumdatos: quare ille circulus iungitur, in arcu numquam? Deinde quare semper concauae nubes solem accipiunt, non aliquando planae et tumentes? Aristoteles ait post autumnale aequinoctium qualibet hora diei arcum fieri, aestate non fieri nisi aut incipiente aut inclinato die.13 Cuius rei causa manifesta est: primum, quia media diei parte sol calidissimus nubes euincit nec potest imaginem suam ab his recipere quas scindit; at matutino tempore aut uergens in occasum minus habet uirium, ideo a nubibus sustineri et repercuti potest.14 Deinde cum arcum facere non soleat nisi aduersus his, in quibus facit nubibus, cum breuiores dies sunt, semper obliquus est: itaque qualibet diei parte, etiam cum altissimus est, habet aliquas nubes, quas ex aduerso ferire possit.15 At temporibus aestiuis super nostrum uerticem fertur: itaque medio die excelsissimus terras rectiore aspicit linea, quam ut ullis nubibus possit occurrere'; omnes enim sub se tunc habet.16 Ut ait Vergilius noster: "et bibit ingens arcus", cum aduentat imber; sed non easdem, undecumque apparuit, minas affert: a meridie ortus magnam uim aquarum uehet (uinci enim nubes non potuerunt ualentissimo sole, tantum illis est uirium); si circa occasum refulsit, rorabit et leuiter impluet; si ab ortu circaue surrexit, serena promittit.
Seneca HOME

bnf6286.43 bnf6387.33