Sedulius, Carmen Paschale, Liber IV
| 1 | Iam placidas Iordanis item transgressus harenas, |
| 2 | Iudaeae sectatus iter: sine nomine mixtum |
| 3 | Vulgus, et innumeras relevans a clade catervas |
| 4 | Suscipit infirmos et dat discedere sanos. |
| 5 | Nil igitur summo de se sperantibus umquam |
| 6 | Difficile est conferre Deo, cui prona facultas |
| 7 | Ardua planare et curva in directa referre; |
| 8 | Et quidquid natura negat se iudice praestat. |
| 9 | Namque foramen acus sicut penetrare camelus |
| 10 | Membrorum pro mole nequit, sic dives opima |
| 11 | Fertilitate tumens tenuem non posset adire |
| 12 | Caelestis regni ducentem ad limina callem, |
| 13 | Ni genitor rerum, qui mundum lege cohercet |
| 14 | Et nulla sub lege manet, cui condere velle est |
| 15 | Quem frons nulla videt, sed totum conspicit ipse |
| 16 | 'Hoc inpossibile est homini' dixisset, 'at alto |
| 17 | Possibile est ius omne Deo', multisque molestum |
| 18 | Divitibus tandem faceret mitescere censum. |
| 19 | Nam proprias bene tractas opes caeloque recondi |
| 20 | Thensauros vult ille suos, ubi quidquid habetur |
| 21 | Non mordax aerugo vorat, non tinea sulcat, |
| 22 | Nec male defossum famulatur furibus aurum, |
| 23 | Ieiunis qui ferre cibum, sitientibus haustum, |
| 24 | Hospitibus tectum, nudis largitur amictum, |
| 25 | Solatur nexos in carcere, per fovet aegros, |
| 26 | Atque aliis largus, sibi tantum constat egenus. |
| 27 | Nec dubie in caelum substantia pervenit illa, |
| 28 | Quae Christo conlata datur sub paupere forma, |
| 29 | Quae damnis augmenta capit, quae spargitur ut sit, |
| 30 | Quae perit ut maneat, quae vitam mortua praestat. |
| 31 | Praeterea geminos Dominus considere caecos |
| 32 | Dum quoddam transiret iter comitante caterva |
| 33 | Conspicit, extinctae poscentes munera formae |
| 34 | Flebilibusque vagas implentes vocibus auras. |
| 35 | Nec cunctata solens pietas inferre salutem, |
| 36 | Quae sentit flagrare fidem, mox lumina tangens |
| 37 | Evigilare iubet, quae somnus presserat ingens, |
| 38 | Atque diu clausas reserans sub fronte fenestras |
| 39 | Ingrediente die fecit discedere noctem. |
| 40 | Hinc repetita sacri gradiens per moenia templi |
| 41 | Lumina caecatis dedit et vestigia claudis. |
| 42 | Talia Daviticam post facta reliquerat urbem |
| 43 | Bethaniae vicina petens, eademque reversus |
| 44 | Clarescente die properabat visere tecta. |
| 45 | Ecce autem mediis adstans sublimis in arvis |
| 46 | Frondea ficus erat, cuius in robore nullum |
| 47 | Repperit esuriens lustrato stipite pomum; |
| 48 | Arboreisque comis 'iam nunc ex germine vestro |
| 49 | Nullus', ait, 'fructus reliquum generetur in aevum'. |
| 50 | Confestim viduata suis ficulnea sucis |
| 51 | Aruit et siccis permansit mortua ramis |
| 52 | Omnis enim quicumque Deo nil fertile nutrit, |
| 53 | Ceu sterilis truncus lignis aequabitur ustis, |
| 54 | At iustus palmae similis florebit amoenae, |
| 55 | Semper habens frondes et tamquam Libana cedrus |
| 56 | Multiplicandus adest et vertice sidera tanget. |
| 57 | Post oblatus ei virtutem sensit erilem |
| 58 | Insanus sermone carens, quem faucibus artis |
| 59 | Angebat vis clausa mali, vitiumque tacendo |
| 60 | Prodiderat, sed cuncta solens infirma levare |
| 61 | Conditor obsessa pepulit de fauce latronem |
| 62 | Et voci patefecit iter nexuque soluto |
| 63 | Muta diu tacitas effudit lingua loquellas. |
| 64 | Post Dominus Pharisaea petens convivia cenae |
| 65 | Orantis dapibus sese inpertivit amici. |
| 66 | Tunc mulier, quam fama nocens et plurima vitae |
| 67 | Mordebant delicta suae, clementia supplex |
| 68 | Conruit amplectens vestigia, quaeque profusis |
| 69 | Inrigat incumbens lacrimis, et crine soluto |
| 70 | Nec tergere sacras nec cessat lambere plantas |
| 71 | Unguento flagrante fovens, sententia donec |
| 72 | Lata Dei, quem ferre manum non paenitet umquam, |
| 73 | Si nos paeniteat veterem quaesisse ruinam, |
| 74 | 'Vade, fides, mulier, tua te salvavit ab omni' |
| 75 | Dixisset', quodcumque mali gessisse videris: |
| 76 | Utere pace mea'. magna est medicina fateri |
| 77 | Quod nocet abscondi, quoniam sua vulnera nutrit |
| 78 | Qui tegit et plagam trepidat nudare medenti. |
| 79 | En polluta diu, modicum purgata recessit |
| 80 | Per gemitum propriique lavans in gurgite fletus, |
| 81 | Munda suis lacrimis redit et detersa capillis. |
| 82 | Iamque Capharneae synagogam intraverat urbis |
| 83 | Rite docens populos. quem cum vidisset iniquus |
| 84 | Humano sub corde latens, clamore protervo |
| 85 | Spiritus infremuit 'quid nobis et tibi?' dicens, |
| 86 | 'Perdere nos heu Christe, venis? scio denique qui sis, |
| 87 | Et sanctum cognosco Dei' nec plura locutus |
| 88 | Imperio terrente tacet hominemque reliquit |
| 89 | Pulsus et in vacuas fugiens evanuit auras. |
| 90 | Sic etiam variis finem languoribus esse |
| 91 | Fecit et exclusos semper reticere coegit |
| 92 | Daemonas ac talem prohibet se pandere testem. |
| 93 | Olim quippe ferox et nigrae mortis amator |
| 94 | Ille nocens anguis, deiectus culmine caeli |
| 95 | Cum pompis sociisque suis omnique nefandae |
| 96 | Agmine militiae, Christum, quem noverat illic, |
| 97 | Conspicit in terris, velamine carnis opertum, |
| 98 | Et gemit esse homini Dominum virtutis amicum. |
| 99 | Dumque Tyri transgressus iter, Sidonia rursus |
| 100 | Arva legens, placidas Dominus calcaret harenas, |
| 101 | Curavit gemino miserum spiramine clausum, |
| 102 | Qui vocem non ore dabat, non aure trahebat, |
| 103 | Sidereaeque manus ruptis penetralibus omnes |
| 104 | Adtactu patuere fores, laetusque repente |
| 105 | Audirique loquens meruitque audire loquentes. |
| 106 | Tu quoque virtutis sensisti munus erilis |
| 107 | Procumbens oculis, cuius in lumine Christus |
| 108 | Expuit et speciem simulatae mortis ademit. |
| 109 | Hinc maiora docens populos caelestia verum |
| 110 | Se reserat sermone Deum turbasque frequentes, |
| 111 | Quae nimis inruerant, cupiens vitare parumper |
| 112 | Stagna petit parvaque sedens in Simonis alno, |
| 113 | Litore sistentem firmabat ab aequore plebem. |
| 114 | Et dictis iam finis erat; tunc altius actam |
| 115 | In pelagus iubet ire ratem vastoque profundo |
| 116 | Retia dimitti piscantia, quae nihil omnem |
| 117 | Claudere per noctem vacuo potuere labore. |
| 118 | Simon paret ovans et aquosis gentibus instans |
| 119 | Linea claustra iacit tantumque inmanis apertos |
| 120 | Implevit captura sinus, ut praeda redundans |
| 121 | Turbaret geminas cumulato pisce carinas: |
| 122 | Nam socia stic puppis erat: sic maxima saepe |
| 123 | Gaudia non ferimus propensaque vota timemus; |
| 124 | Quodque Deo facile est homines optare nec audent. |
| 125 | Talibus insignis virtutibus ibat in urbem, |
| 126 | Quae sit dicta Naim, populo vallatus opimo |
| 127 | Et grege discipulum, miserum cum comminus ecce |
| 128 | Conspicit ecferri iuvenem gelidumque cadaver, |
| 129 | Pluribus exsequiis et inani funere passum |
| 130 | Triste ministerium, cuius sors invida matrem |
| 131 | Iamdudum viduam gemina viduaverat urna. |
| 132 | Nec remorata diu pietas, inimica doloris, |
| 133 | Auxilium vitale tulit tactoque feretro |
| 134 | 'Surge' ait 'o iuvenis'; parensque in tempore dicto |
| 135 | Mortuus adsurgit, residensque loquensque revixit |
| 136 | Atque comes genetricis abit: nam funere torpens |
| 137 | Et licet amissae passus discrimina vitae, |
| 138 | Non poterat famulus Domino clamante tacere |
| 139 | Nec vita praesente mori. mox agmine verso |
| 140 | Deponens trepidum recidivo tramite luctum, |
| 141 | Candida felicem revocavit pompa parentem. |
| 142 | Nec tibi parva salus Domino medicante, Maria, |
| 143 | Multiplici laesum curavit vulnere sensum, |
| 144 | Quam fera septenis rabies invaserat armis, |
| 145 | Daemonico cuneata globo; sed squameus anguis |
| 146 | Imperiosa sacri fugiens miracula verbi |
| 147 | Corde tuo depulsus abit volucresque per auras |
| 148 | In chaos infernae lapsus penetrale gehennae |
| 149 | Septem ingens gyros, septena volumina traxit. |
| 150 | Neve redundantem cumulato germine messem |
| 151 | Exiguis Dominus sineret languere colonis, |
| 152 | Discipulosque alios, quorum mens conscia recti |
| 153 | Puraque simplicitas numero meritoque refulgens |
| 154 | Aurea libra fuit, velut agnos praecipit inter |
| 155 | Sanguineos properare lupos 'adsumite' dicens |
| 156 | 'Iura potestatis, nullum metuatis ut hostem; |
| 157 | Vipereasque minas et scorpion atque inimicae |
| 158 | Omnia virtutis sensu calcate fideli: |
| 159 | Nulla meis famulis feritas adversa nocebit. |
| 160 | Nec tantum hoc gaudete, viri, quod spiritus ater |
| 161 | Subiaceat vobis, quantum quod nomina vestra |
| 162 | Scribat in aeterno caelestis littera libro'. |
| 163 | Ius est quippe Dei vitam praeponere factis. |
| 164 | Nam merito cessante bono miracula nil sunt, |
| 165 | Quae faciunt plerumque mali, quibus arbiter orbis |
| 166 | 'Nescio vos' dicturus erit, 'discedite cuncti |
| 167 | Artifices scelerum, rebus qui semper iniquis |
| 168 | Divinum simulastis opus'. sic tempore Moysi |
| 169 | Carminibus quidam vanae Memphitis in oris |
| 170 | Signa dabant non sponte Dei, sed imagine falsa |
| 171 | Visibus humanis magicas tribuere figuras. |
| 172 | Post Pharisaeorum cuiusdam principis intrat |
| 173 | Clarificare domum, non escam sumere tantum, |
| 174 | Ad quam tunc facili convenerat ille precatu. |
| 175 | Hic homo perspicuo distentus ventre tumebat |
| 176 | Plenus aquae gravidamque cutem suspenderat alvus, |
| 177 | Inclusam paritura necem. Iam membra fluebant |
| 178 | Adcrescente sinu, miserosque infusa per artus |
| 179 | Turgida perflatum macies tenuaverat aegrum |
| 180 | Inque uteri spatium totus convenerat hydrops. |
| 181 | Non tulit hanc speciem mundi Pater, et sua transit |
| 182 | Sabbata non curans, hominem curare paratus |
| 183 | Quem voluit magis esse suum: nam sabbata propter |
| 184 | Condita sunt hominem, non est homo sabbata propter. |
| 185 | Tunc pius umentem siccata corporis unda |
| 186 | Iussit abire luem: fluvidus mox viscera morbus |
| 187 | Deserit et vacuae resident in pectore fibrae |
| 188 | Carnalemque lacum pestis lymphata reliquit. |
| 189 | Coeperat interea Dominus Galilaea per arva |
| 190 | Transgrediens sancto quoddam pede tangere castrum. |
| 191 | Hunc procul ut videre decem maculosa gerentes |
| 192 | Leprosi portenta viri, quos corpore foedo |
| 193 | Discolor obscenis turpabat poena figuris, |
| 194 | 'Praeceptor, miserere, potes namque omnia, Iesu', |
| 195 | Clamantes dixere simul: tunc flexa potestas, |
| 196 | Quae numquam pietate vacat, clementior infit: |
| 197 | 'Ite, sacerdotum conspectibus ora referte!' |
| 198 | Cumque viam peterent, subito mundata vicissim |
| 199 | Mirantur sua membra viri variumque tuentes |
| 200 | Esse nihil sese pariter speculantur et omnes |
| 201 | Explorant proprias alterno lumine formas. |
| 202 | Ex quibus ut grates ageret pro munere tanto, |
| 203 | Vix unus reduci conversus tramite planta |
| 204 | Sternitur ad terram Dominum virtutis adorans |
| 205 | Atque sacerdoti vero sua protulit ora. |
| 206 | Denique pontificum princeps summusque sacerdos |
| 207 | Quis, nisi Christus, adest? gemini libaminis auctor |
| 208 | Ordine Melchisedech, cui dantur munera semper |
| 209 | Quae sua sunt, fructus segitis et gaudia vitis. |
| 210 | Cum residens caecus Timei filius illud |
| 211 | Propter iter, Dominum per quod cognoverat ire, |
| 212 | Vociferans crebro lumen clamore petisset |
| 213 | Nec populo prohibente tacens, accedere iussus |
| 214 | Ad Dominum palpante manu, visumque recepit |
| 215 | Et nullo ducente redit. quam fortiter instat |
| 216 | Inportuna fides! Quidquid res dura negarit, |
| 217 | Sola frequens votis oratio praestat honestis. |
| 218 | Unanimum panem sic ille petebat amicum, |
| 219 | Qui foribus clausis per opaca silentia noctis |
| 220 | Obnixeque diu confidenterque neganti |
| 221 | Vocibus adsiduis precibusque extorsit anhelis. |
| 222 | Praeteriensque viae Dominus loca Samaritanae |
| 223 | Humanam flagrante sitim collegerat aestu, |
| 224 | Fonsque perennis aquae, modicam desiderat undam, |
| 225 | Ut biberet qua corpus erat. tunc accola gentis |
| 226 | Stans mulier, parvum puteo quae traxerat haustum, |
| 227 | Cum dare cunctatur periturae munera lymphae, |
| 228 | Agnoscens propriam numeroso coniuge vitam, |
| 229 | Orat inexhausti tribui sibi dona fluenti, |
| 230 | Aeternam positura sitim, qua nemo carere |
| 231 | Dignus erit, Domini nisi mersus gurgite Christi |
| 232 | Percipiat placidas animae, non corporis undas. |
| 233 | Dumque sui media residens testudine templi |
| 234 | Ore tonans patrio directi ad pervia callis |
| 235 | Errantem populum monitis convertit amicis, |
| 236 | Ecce trahebatur magna stipante caterva |
| 237 | Turpis adulterii mulier lapidanda reatu, |
| 238 | Quam Pharisaea manus placido sub iudice sistens |
| 239 | Cum damnare parat, plus liberat; omnibus illis |
| 240 | Nam simul e turbis proprie sine crimine nullus |
| 241 | Accusator erat, saxum qui missile primus |
| 242 | Sumeret obscenae feriens contagia moechae. |
| 243 | Nec poterat quisquam fistucam vellere parvam |
| 244 | Ex oculo alterius, proprio qui lumine grandem |
| 245 | Sciret inesse trabem. profugus sic ille recessit |
| 246 | Impetus et clemens donat sententia culpam, |
| 247 | Iam non peccandi sub condicione solutam. |
| 248 | Nam vomitum quicumque suum canis ore relambit, |
| 249 | Nec veterem studet hic veniam nec habere futuram, |
| 250 | Huius damna tenens, huius conpendia perdens. |
| 251 | Inde means genitum cernit considere caecum, |
| 252 | Qui male praegnantis dilapsus ventre parentis |
| 253 | In lucem sine luce ruit. tunc sanguinis ille |
| 254 | Conditor humani mundique orientis origo, |
| 255 | Inperfecta diu proprii non passus haberi |
| 256 | Membra operis, natale lutum per claustra genarum |
| 257 | Inliniens hominem veteri de semine supplet. |
| 258 | Nec visum tamen ante capit, quam voce iubentis |
| 259 | Accepta Domini Siloam venisset ad undam |
| 260 | Et consanguinei tutus medicamine limi |
| 261 | Pura oculos fovisset aqua. mox ergo gemellas |
| 262 | Vultibus effulgent acies tandemque merentur |
| 263 | Ignotum spectare diem. Cognoscite cuncti, |
| 264 | Mystica quid doceant animos miracula nostros: |
| 265 | Caeca sumus proles miserae de fetibus Evae, |
| 266 | Portantes longo natas errore tenebras, |
| 267 | Sed dignante Deo mortalem sumere formam |
| 268 | Tegminis humani, facta est ex virgine nobis |
| 269 | Terra salutaris, quae fontibus abluta sacris |
| 270 | Clara renascentis reserat spiramina lucis. |
| 271 | Bethaniaeque solum repetens intrarat: ibique |
| 272 | Lazarus occidua tumulatus sorte iacebat |
| 273 | Iam quarto sine luce die claususque sepulchri |
| 274 | Marmore corruptum tabo exalabat odorem. |
| 275 | Flebant germanae, flebat populatio praesens, |
| 276 | Flebat et Omnipotens, sed corpore, non deitate, |
| 277 | Exanimosque artus illa pro parte dolebat, |
| 278 | Qua moriturus erat; lacrimis implevit amicum, |
| 279 | Maiestate Deum. quid credere, Martha, moraris? |
| 280 | Quidve, Maria, gemis? Christum dubitatis, an unum |
| 281 | Possit ab infernis hominem revocare cavernis, |
| 282 | Qui dabit innumeras post funera surgere turbas? |
| 283 | Ergo ubi clamantis Domini sonuit tuba dicens: |
| 284 | 'Lazare, perge foras!', magno concussa pavore |
| 285 | Tartara dissiliunt, herebi patuere recessus, |
| 286 | Et tremuit letale chaos, mortisque profundae |
| 287 | Lex perit atque anima proprias repente medullas |
| 288 | Cernitur ante oculos vivens adstare cadaver. |
| 289 | Postque sepulchralem tamquam recreatus honorem |
| 290 | Ipse sibi moriens et postumus extat et heres. |
| 291 | Utque caduca vagi contemnens culmina saecli |
| 292 | Monstraret se rite Deum, non curribus altis, |
| 293 | Qui pompae mortalis honor, rapidisque quadrigis |
| 294 | Pulvereum sulcavit iter nec terga frementis |
| 295 | Ardua pressit equi, faleris qui pictus et ostro |
| 296 | Ora cruentatum mandentia concutit aurum, |
| 297 | Sed lento potius gestamine vilis aselli |
| 298 | Rectori suffecit honos, levis ungula cuius |
| 299 | Ut tanto sessore decus mirabile portans |
| 300 | Nobilior sub fasce foret, non illius inpar, |
| 301 | Qui patulo Christum licet in praesepe iacentem |
| 302 | Agnovit tamen esse Deum. plebs omnis adorans |
| 303 | In solido molles subiecit tramite vestes. |
| 304 | Dicite, gentiles populi, cui gloria regi |
| 305 | Talis in orbe fuit? Cui palmis compta vel umquam |
| 306 | Frondibus arboreis laudem caelestibus ymnis |
| 307 | Obvia turba dedit? Domino nisi cum patre Christo, |
| 308 | Qui regit aetherium princeps in principe regnum. |
| 309 | <Cui Sanctus semper conregnat Spiritus aeque.> |