Propertius, Elegiae, 4, I
| 1 | "hoc, quodcumque vides, hospes, qua maxima Roma est, |
| 2 | ante Phrygem Aenean collis et herba fuit; |
| 3 | atque ubi Navali stant sacra Palatia Phoebo, |
| 4 | Evandri profugae concubuere boves. |
| 5 | fictilibus crevere deis haec aurea templa, |
| 6 | nec fuit opprobrio facta sine arte casa; |
| 7 | Tarpeiusque pater nuda de rupe tonabat, |
| 8 | et Tiberis nostris advena bubus erat. |
| 9 | qua gradibus domus ista Remi se sustulit, olim |
| 10 | unus erat fratrum maxima regna focus. |
| 11 | curia, praetexto quae nunc nitet alta senatu, |
| 12 | pellitos habuit, rustica corda, Patres. |
| 13 | bucina cogebat priscos ad verba Quiritis: |
| 14 | centum illi in prato saepe senatus erat. |
| 15 | nec sinuosa cavo pendebant vela theatro, |
| 16 | pulpita sollemnis non oluere crocos. |
| 17 | nulli cura fuit externos quaerere divos, |
| 18 | cum tremeret patrio pendula turba sacro, |
| 19 | annuaque accenso celebrante Parilia faeno, |
| 20 | qualia nunc curto lustra novantur equo. |
| 21 | Vesta coronatis pauper gaudebat asellis, |
| 22 | ducebant macrae vilia sacra boves. |
| 23 | parva saginati lustrabant compita porci, |
| 24 | pastor et ad calamos exta litabat ovis. |
| 25 | verbera pellitus saetosa movebat arator, |
| 26 | unde licens Fabius sacra Lupercus habet. |
| 27 | nec rudis infestis miles radiabat in armis: |
| 28 | miscebant usta proelia nuda sude. |
| 29 | prima galeritus posuit praetoria Lycmon, |
| 30 | magnaque pars Tatio rerum erat inter ovis. |
| 31 | hinc Tities Ramnesque viri Luceresque Soloni, |
| 32 | quattuor hinc albos Romulus egit equos. |
| 33 | quippe suburbanae parva minus urbe Bovillae |
| 34 | et, qui nunc nulli, maxima turba Gabi. |
| 35 | et stetit Alba potens, albae suis omine nata, |
| 36 | ac tibi Fidenas longa erat isse via. |
| 37 | nil patrium nisi nomen habet Romanus alumnus: |
| 38 | sanguinis altricem non pudet esse lupam. |
| 39 | huc melius profugos misisti, Troia, Penatis; |
| 40 | heu quali vecta est Dardana puppis ave! |
| 41 | iam bene spondebant tunc omina, quod nihil illam |
| 42 | laeserat abiegni venter apertus equi, |
| 43 | cum pater in nati trepidus cervice pependit, |
| 44 | et verita est umeros urere flamma pios. |
| 45 | tunc animi venere Deci Brutique secures, |
| 46 | vexit et ipsa sui Caesaris arma Venus, |
| 47 | arma resurgentis portans victricia Troiae: |
| 48 | felix terra tuos cepit, Iule, deos, |
| 49 | si modo Avernalis tremulae cortina Sibyllae |
| 50 | dixit Aventino rura pianda Remo, |
| 51 | aut si Pergameae sero rata carmina vatis |
| 52 | longaeuum ad Priami vera fuere caput: |
| 53 | "vertite equum, Danai! male vincitis! Ilia tellus |
| 54 | vivet, et huic cineri Iuppiter arma dabit." |
| 55 | optima nutricum nostris lupa Martia rebus, |
| 56 | qualia creuerunt moenia lacte tuo! |
| 57 | moenia namque pio coner disponere versu: |
| 58 | ei mihi, quod nostro est parvus in ore sonus! |
| 59 | sed tamen exiguo quodcumque e pectore rivi |
| 60 | fluxerit, hoc patriae serviet omne meae. |
| 61 | Ennius hirsuta cingat sua dicta corona: |
| 62 | mi folia ex hedera porrige, Bacche, tua, |
| 63 | ut nostris tumefacta superbiat Umbria libris, |
| 64 | Umbria Romani patria Callimachi! |
| 65 | scandentis quisquis cernit de vallibus arces, |
| 66 | ingenio muros aestimet ille meo! |
| 67 | Roma, fave, tibi surgit opus, date candida cives |
| 68 | omina, et inceptis dextera cantet avis! |
| 69 | sacra diesque canam et cognomina prisca locorum: |
| 70 | has meus ad metas sudet oportet equus." |
| 71 | HOROS |
| 72 | "quo ruis imprudens, vage, dicere fata, Properti? |
| 73 | non sunt a dextro condita fila colo. |
| 74 | accersis lacrimas cantans, aversus Apollo: |
| 75 | poscis ab invita verba pigenda lyra. |
| 76 | certa feram certis auctoribus, aut ego vates |
| 77 | nescius aerata signa movere pila. |
| 78 | me creat Archytae suboles Babylonius Orops |
| 79 | Horon, et a proavo ducta Conone domus. |
| 80 | di mihi sunt testes non degenerasse propinquos, |
| 81 | inque meis libris nil prius esse fide. |
| 82 | nunc pretium fecere deos et (fallitur auro |
| 83 | Iuppiter) obliquae signa iterata rotae |
| 84 | felicesque Iovis stellas Martisque rapaces |
| 85 | et grave Saturni sidus in omne caput; |
| 86 | quid moveant Pisces animosaque signa Leonis, |
| 87 | lotus et Hesperia quid Capricornus aqua. |
| 88 | [dicam: "Troia cades, et Troica Roma, resurges;" |
| 89 | et maris et terrae longa sepulcra canam.] |
| 90 | dixi ego, cum geminos produceret Arria natos |
| 91 | (illa dabat natis arma vetante deo): |
| 92 | non posse ad patrios sua pila referre Penatis: |
| 93 | nempe meam firmant nunc duo busta fidem. |
| 94 | quippe Lupercus, equi dum saucia protegit ora, |
| 95 | heu sibi prolapso non bene cavit equo; |
| 96 | Gallus at, in castris dum credita signa tuetur, |
| 97 | concidit ante aquilae rostra cruenta suae: |
| 98 | fatales pueri, duo funera matris avarae! |
| 99 | vera, sed invito, contigit ista fides. |
| 100 | idem ego, cum Cinarae traheret Lucina dolores, |
| 101 | et facerent uteri pondera lenta moram, |
| 102 | "Iunonis facito votum impetrabile" dixi: |
| 103 | illa parit: libris est data palma meis! |
| 104 | hoc neque harenosum Libyae Iovis explicat antrum, |
| 105 | aut sibi commissos fibra locuta deos, |
| 106 | aut si quis motas cornicis senserit alas, |
| 107 | umbrave quae magicis mortua prodit aquis: |
| 108 | aspicienda via est caeli verusque per astra |
| 109 | trames, et ab zonis quinque petenda fides. |
| 110 | exemplum grave erit Calchas: namque Aulide solvit |
| 111 | ille bene haerentis ad pia saxa ratis; |
| 112 | idem Agamemnoniae ferrum cervice puellae |
| 113 | tinxit, et Atrides vela cruenta dedit; |
| 114 | nec rediere tamen Danai: tu diruta fletum |
| 115 | supprime et Euboicos respice, Troia, sinus! |
| 116 | Nauplius ultores sub noctem porrigit ignis, |
| 117 | et natat exuuiis Graecia pressa suis. |
| 118 | victor Oiliade, rape nunc et dilige vatem, |
| 119 | quam vetat avelli veste Minerva sua! |
| 120 | hactenus historiae: nunc ad tua devehar astra; |
| 121 | incipe tu lacrimis aequus adesse novis. |
| 122 | Umbria te notis antiqua Penatibus edit -- |
| 123 | mentior? an patriae tangitur ora tuae?-- |
| 124 | qua nebulosa cavo rorat Mevania campo, |
| 125 | et lacus aestivis intepet Vmber aquis, |
| 126 | scandentisque Asis consurgit vertice murus, |
| 127 | murus ab ingenio notior ille tuo. |
| 128 | ossaque legisti non illa aetate legenda |
| 129 | patris et in tenuis cogeris ipse lares: |
| 130 | nam tua cum multi versarent rura iuuenci, |
| 131 | abstulit excultas pertica tristis opes. |
| 132 | mox ubi bulla rudi dimissa est aurea collo, |
| 133 | matris et ante deos libera sumpta toga, |
| 134 | tum tibi pauca suo de carmine dictat Apollo |
| 135 | et vetat insano verba tonare Foro. |
| 136 | at tu finge elegos, fallax opus: haec tua castra! - |
| 137 | scribat ut exemplo cetera turba tuo. |
| 138 | militiam Veneris blandis patiere sub armis, |
| 139 | et Veneris Pueris utilis hostis eris. |
| 140 | nam tibi victrices quascumque labore parasti, |
| 141 | eludit palmas una puella tuas: |
| 142 | et bene cum fixum mento discusseris uncum, |
| 143 | nil erit hoc: rostro te premet ansa tuo. |
| 144 | illius arbitrio noctem lucemque videbis: |
| 145 | gutta quoque ex oculis non nisi iussa cadet. |
| 146 | nec mille excubiae nec te signata iuuabunt |
| 147 | limina: persuasae fallere rima sat est. |
| 148 | nunc tua vel mediis puppis luctetur in undis, |
| 149 | vel licet armatis hostis inermis eas, |
| 150 | vel tremefacta cavo tellus diducat hiatum: |
| 151 | octipedis Cancri terga sinistra time!" |