Plautus, Trinummus, 2, Scaena IV. Lesbonicus Stasimus Philto
| 1 | LESB. Minus quindecim dies sunt, quom pro hisce aedibus |
| 2 | minas quadraginta accepisti a Callicle. |
| 3 | estne hoc quod dico, Stasime? STAS. Quom considero, |
| 4 | meminisse videor fieri. LESB. Quid factumst eo? |
| 5 | STAS. Comessum, expotum; exussum: elotum in balineis, |
| 6 | piscator, pistor apstulit, lanii, coqui, |
| 7 | holitores, myropolae, aucupes: confit cito; |
| 8 | non hercle minus divorse distrahitur cito, |
| 9 | quam si tu obicias formicis papaverem. |
| 10 | LESB. Minus hercle in istis rebus sumptumst sex minis. |
| 11 | STAS. Quid quod dedisti scortis? LESB. Ibidem una traho. |
| 12 | STAS. Quid quod ego defrudavi? LESB. Em, istaec ratio maxumast. |
| 13 | STAS. Non tibi illud apparere, si sumas, potest; |
| 14 | nisi tu immortale rere esse argentum tibi. |
| 15 | PHIL. Sero atque stulte, prius quod cautum oportuit, |
| 16 | postquam comedit rem, post rationem putat. |
| 17 | LESB. Nequaquam argenti ratio comparet tamen. |
| 18 | STAS. Ratio quidem hercle apparet: argentum oixetai. |
| 19 | minas quadraginta accepisti a Callicle, |
| 20 | et ille aedis mancipio abs te accepit? LESB. Admodum. |
| 21 | PHIL. Pol opino adfinis noster aedis vendidit; |
| 22 | pater quom peregre veniet, in portast locus, |
| 23 | nisi forte in ventrem filio conrepserit. |
| 24 | STAS. Trapezitae mille drachumarum Olympico, |
| 25 | quas de ratione dehibuisti, redditae? |
| 26 | LESB. Nempe quas spopondi. STAS. Immo 'quas dependi' inquito |
| 27 | [qua sponsione pronuper tu exactus es] |
| 28 | pro illo adulescente, quem tu esse aibas divitem. |
| 29 | LESB. Factum. STAS. Ut quidem illud perierit. LYS. Factum id quoque est. |
| 30 | nam nunc eum vidi miserum et me eius miseritumst. |
| 31 | STAS. Miseret te aliorum, tui nec miseret nec pudet. |
| 32 | PHIL. Tempust adeundi. LESB. Estne hic Philto qui advenit? |
| 33 | is herclest ipsus. STAS. Edepol ne ego istum velim |
| 34 | meum fieri servom cum suo peculio. |
| 35 | PHIL. Erum atque servom plurumum Philto iubet |
| 36 | salvere, Lesbonicum et Stasimum. LESB. Di duint |
| 37 | tibi, Philto, quaequomque optes. quid agit filius? |
| 38 | PHIL. Bene volt tibi. LESB. Edepol mutuom mecum facit. |
| 39 | STAS. Nequam illud verbumst 'bene volt', nisi qui bene facit. |
| 40 | ego quoque volo esse liber: nequiquam volo; |
| 41 | hic postulet frugi esse: nugas postulet. |
| 42 | PHIL. Meus gnatus me ad te misit, inter te atque nos |
| 43 | adfinitatem ut conciliarem et gratiam. |
| 44 | tuam volt sororem ducere uxorem; et mihi |
| 45 | sententia eademst et volo. LESB. Hau nosco tuom: |
| 46 | bonis tuis rebus meas res inrides malas. |
| 47 | PHIL. Homo ego sum, homo tu es: ita me amabit Iuppiter, |
| 48 | neque te derisum advenio neque dignum puto. |
| 49 | verum hoc quod dixi: meus me oravit filius, |
| 50 | ut tuam sororem poscerem uxorem sibi. |
| 51 | LESB. Mearum me rerum novisse aequomst ordinem. |
| 52 | cum vostra nostra non est aequa factio. |
| 53 | adfinitatem vobis aliam quaerite. |
| 54 | STAS. Satin tu es sanus mentis aut animi tui, |
| 55 | qui condicionem hanc repudies? nam illum tibi |
| 56 | ferentarium esse amicum inventum intellego. |
| 57 | LESB. Abin hinc dierecte? STAS. Si hercle ire occipiam, votes. |
| 58 | LESB. Nisi quid me aliud vis, Philto, respondi tibi. |
| 59 | PHIL. Benigniorem, Lesbonice, te mihi, |
| 60 | quam nunc experior esse, confido fore; |
| 61 | nam et stulte facere et stulte fabularier, |
| 62 | utrumque, Lesbonice, in aetate hau bonumst. |
| 63 | STAS. Verum hercle hic dicit. LESB. Oculum ego ecfodiam tibi, |
| 64 | si verbum addideris. STAS. Hercle qui dicam tamen; |
| 65 | nam si sic non licebit, luscus dixero. |
| 66 | PHIL. Ita tu nunc dicis, non esse aequiperabiles |
| 67 | vostras cum nostris factiones atque opes? |
| 68 | LESB. Dico. PHIL. Quid? nunc si in aedem ad cenam veneris |
| 69 | atque ibi opulentus tibi par forte obvenerit |
| 70 | (adposita cena sit, popularem quam vocant), |
| 71 | si illi congestae sint epulae a cluentibus: |
| 72 | si quid tibi placeat quod illi congestum siet, |
| 73 | edisne an incenatus cum opulento accubes? |
| 74 | LESB. Edim, nisi si ille votet. STAS. At pol ego etsi votet |
| 75 | edim, atque ambabus malis expletis vorem, |
| 76 | et quod illi placeat praeripiam potissimum, |
| 77 | neque illi concedam quicquam de vita mea. |
| 78 | verecundari neminem apud mensam decet, |
| 79 | nam ibi de divinis atque humanis cernitur. |
| 80 | PHIL. Rem fabulare. STAS. Non tibi dicam dolo: |
| 81 | decedam ego illi de via, de semita, |
| 82 | de honore populi; verum quod ad ventrem attinet, |
| 83 | non hercle hoc longe, nisi me pugnis vicerit. |
| 84 | cena hac annona est sine sacris hereditas. |
| 85 | PHIL. Semper tu hoc facito, Lesbonice, cogites, |
| 86 | id optumum esse, tute uti sis optumus; |
| 87 | si id nequeas, saltem ut optumis sis proxumus. |
| 88 | nunc condicionem hanc, quam ego fero et quam abs te peto, |
| 89 | dare atque accipere, Lesbonice, te volo. |
| 90 | di divites sunt, deos decent opulentiae |
| 91 | et factiones, verum nos homunculi, |
| 92 | satillum animai qui quom extemplo emisimus, |
| 93 | aequo mendicus atque ille opulentissimus |
| 94 | censetur censu ad Acheruntem mortuos. |
| 95 | STAS. Mirum quin tu illo tecum divitias feras. |
| 96 | ubi mortuos sis, ita sis ut nomen cluet. |
| 97 | PHIL. Nunc ut scias hic factiones atque opes |
| 98 | non esse neque nos tuam neglegere gratiam, |
| 99 | sine dote posco tuam sororem filio. |
| 100 | quae res bene vortat - habeon pactam? quid taces? |
| 101 | STAS. Pro di immortales, condicionem quoius modi. |
| 102 | PHIL. Quin fabulare 'di bene vortant, spondeo'? |
| 103 | STAS. Eheu ubi usus nil erat dicto, spondeo |
| 104 | dicebat; nunc hic, quom opus est, non quit dicere. |
| 105 | LESB. Quom adfinitate vostra me arbitramini |
| 106 | dignum, habeo vobis, Philto, magnam gratiam. |
| 107 | sed si haec res graviter cecidit stultitia mea, |
| 108 | Philto, est ager sub urbe hic nobis: eum dabo |
| 109 | dotem sorori; nam is de divitiis meis |
| 110 | solus superfit praeter vitam relicuos. |
| 111 | PHIL. Profecto dotem nil moror. LESB. Certumst dare. |
| 112 | STAS. Nostramne, ere, vis nutricem, quae nos educat, |
| 113 | abalienare a nobis? cave sis feceris. |
| 114 | quid edemus nosmet postea? LESB. Etiam tu taces? |
| 115 | tibi ego rationem reddam? STAS. Plane periimus, |
| 116 | nisi quid ego comminiscor. Philto, te volo. |
| 117 | PHIL. Si quid vis, Stasime. STAS. Huc concede aliquantum. PHIL. Licet. |
| 118 | STAS. Arcano tibi ego hoc dico, ne ille ex te sciat |
| 119 | neve alius quisquam. PHIL. Crede audacter quidlubet. |
| 120 | STAS. Per deos atque homines dico, ne tu illunc agrum |
| 121 | tuom siris umquam fieri neque gnati tui. |
| 122 | ei rei argumenta dicam. PHIL. Audire edepol lubet. |
| 123 | STAS. Primum omnium olim terra cum proscinditur, |
| 124 | in quinto quoque sulco moriuntur boves. |
| 125 | PHIL. Apage, Acheruntis ostium in vostrost agro. |
| 126 | STAS. Tum vinum prius quam coctumst pendet putidum. |
| 127 | LESB. Consuadet homini, credo. etsi scelestus est, |
| 128 | at mi infidelis non est. STAS. Audi cetera. |
| 129 | post id, frumenti quom alibi messis maximast, |
| 130 | tribus tantis illi minus redit quam opseveris. |
| 131 | PHIL. Em istic oportet opseri mores malos, |
| 132 | si in opserendo possint interfieri. |
| 133 | STAS. Neque umquam quisquamst, quoius ille ager fuit, |
| 134 | quin pessume ei res vorterit: quoium fuit, |
| 135 | alii exulatum abierunt, alii emortui, |
| 136 | alii se suspendere. em nunc hic quoius est, |
| 137 | ut ad incitas redactust. PHIL. Apage a me istum agrum. |
| 138 | STAS. Magis apage dicas, si omnia ex me audiveris. |
| 139 | nam fulguritae sunt alternae arbores; |
| 140 | sues moriuntur angina acerrume; |
| 141 | oves scabrae sunt, tam glabrae, em, quam haec est manus. |
| 142 | tum autem Surorum, genus quod patientissumumst |
| 143 | hominum, nemo extat qui ibi sex menses vixerit: |
| 144 | ita cuncti solstitiali morbo decidunt. |
| 145 | PHIL. Credo ego istuc, Stasime, ita esse; sed Campans genus |
| 146 | multo Surorum iam antidit patientia. |
| 147 | sed istest ager profecto, ut te audivi loqui, |
| 148 | malos in quem omnes publice mitti decet, |
| 149 | sicut fortunatorum memorant insulas, |
| 150 | quo cuncti qui aetatem egerint caste suam |
| 151 | conveniant; contra istoc detrudi maleficos |
| 152 | aequom videtur, qui quidem istius sit modi. |
| 153 | STAS. Hospitium est calamitatis: quid verbis opust? |
| 154 | quamvis malam rem quaeras, illic reperias. |
| 155 | PHIL. At tu hercle et illi et alibi. STAS. Cave sis dixeris |
| 156 | me tibi dixisse hoc. PHIL. Dixisti arcano satis. |
| 157 | STAS. Quin hic quidem cupit illum ab se abalienarier, |
| 158 | si quem reperire possit cui os sublinat. |
| 159 | PHIL. Meus quidem hercle numquam fiet. STAS. Si sapies quidem. |
| 160 | lepide hercle de agro ego hunc senem deterrui; |
| 161 | nam qui vivamus nihil est, si illum amiserit. |
| 162 | PHIL. Redeo ad te, Lesbonice. LESB. Dic sodes mihi, |
| 163 | quid hic est locutus tecum? PHIL. Quid censes? homost: |
| 164 | volt fieri liber, verum quod det non habet. |
| 165 | LESB. Et ego esse locuples, verum nequiquam volo. |
| 166 | STAS. Licitumst, si velles; nunc, quom nihil est, non licet. |
| 167 | LESB. Quid tecum, Stasime? STAS. De istoc quod dixti modo: |
| 168 | si ante voluisses, esses; nunc sero cupis. |
| 169 | PHIL. De dote mecum convenire nil potest: |
| 170 | quid tibi lubet tute agito cum nato meo. |
| 171 | nunc tuam sororem filio posco meo. |
| 172 | quae res bene vortat. quid nunc? etiam consulis? |
| 173 | LESB. Quid istic? quando ita vis: di bene vortant. spondeo. |
| 174 | STAS. Numquam edepol quoiquam <tam> expectatus filius |
| 175 | natus quam illuc est spondeo natum mihi. |
| 176 | di fortunabunt vostra consilia. PHIL. Ita volo. |
| 177 | LESB. Sed, Stasime, abi huc ad meam sororem ad Calliclem, |
| 178 | dic hoc negoti quo modo actumst. STAS. Ibitur. |
| 179 | LESB. Et gratulator meae sorori. STAS. Scilicet. |
| 180 | PHIL. I hac, Lesbonice, mecum, ut coram nuptiis |
| 181 | dies constituatur; eadem haec confirmabimus. - |
| 182 | LESB. [Tu istuc cura quod iussi. ego iam hic ero. - ] |
| 183 | dic Callicli, me ut convenat. STAS. Quin tu i modo. |
| 184 | LESB. De dote ut videat quid opus sit facto. STAS. I modo. |
| 185 | LESB. Nam certumst sine dote haud dare. STAS. Quin tu i modo. |
| 186 | LESB. Neque enim illi damno umquam esse patiar STAS. Abi modo. |
| 187 | LESB. Meam neglegentiam. STAS. I modo. LESB. <Nullo modo> |
| 188 | aequom videtur quin quod peccarim STAS. I modo. |
| 189 | LESB. Potissimum mi id obsit. STAS. I modo. LESB. O pater, |
| 190 | enumquam aspiciam te? - STAS. I modo, i modo, i modo. |
| 191 | tandem impetravi abiret. di vestram fidem, |
| 192 | edepol re gesta pessume gestam probe, |
| 193 | si quidem ager nobis salvos est; etsi admodum |
| 194 | in ambiguo est etiam nunc quid ea re fuat. |
| 195 | sed id si alienatur, actumst de collo meo, |
| 196 | gestandust peregre clupeus, galea, sarcina: |
| 197 | effugiet ex urbe, ubi erunt factae nuptiae, |
| 198 | ibit istac, aliquo, in maximam malam crucem, |
| 199 | latrocinatum, aut in Asiam aut in Ciliciam. |
| 200 | ibo huc quo mi imperatumst, etsi odi hanc domum, |
| 201 | postquam exturbavit hic nos ex nostris aedibus. - |