Plautus, Rudens, 4, Scaena III. Trachalio Gripus
| 1 | TRACH. Heus, mane. GRIP. Quid maneam? TRACH. Dum hanc tibi, quam trahis, rudentem complico. |
| 2 | GRIP. Mitte modo. TRACH. At pol ego te adiuvo nam bonis quod bene fit haud perit. |
| 3 | GRIP. Turbida tempestas heri fuit, |
| 4 | nil habeo, adulescens, piscium, ne tu mihi esse postules; |
| 5 | non vides referre me uvidum rete, sine squamoso pecu? |
| 6 | TRACH. Non edepol piscis expeto quam tui sermonis sum indigens. |
| 7 | GRIP. Enicas iam me odio, quisquis es. TRACH. Non sinam ego abire hinc te. mane. |
| 8 | GRIP. Cave sis malo. quid tu, malum, nam me retrahis? TRACH. Audi. |
| 9 | GRIP. Non audio. TRACH. At pol qui audies post. GRIP. Quin loquere quid vis. |
| 10 | TRACH. Eho mane dum, est operae pretium quod tibi ego narrare volo. |
| 11 | GRIP. Eloquere quid id est? TRACH. Vide num quispiam consequitur prope nos. |
| 12 | GRIP. Ecquid est quod mea referat? TRACH. Scilicet. |
| 13 | sed boni consili ecquid in te mihi est? |
| 14 | GRIP. Quid negoti est, modo dice. TRACH. Dicam, tace, |
| 15 | si fidem modo das mihi te non fore infidum. |
| 16 | GRIP. Do fidem tibi, fidus ero, quisquis es. TRACH. Audi. |
| 17 | furtum ego vidi qui faciebat; |
| 18 | noram dominum, id cui fiebat, |
| 19 | post ad furem egomet devenio feroque ei condicionem hoc pacto: |
| 20 | 'ego istuc furtum scio cui factum est; |
| 21 | nunc mihi si vis dare dimidium, |
| 22 | indicium domino non faciam.' |
| 23 | is mihi nihil etiam respondit. |
| 24 | quid inde aequom est dari mihi? dimidium volo ut dicas. GRIP. Immo hercle etiam amplius, |
| 25 | nam nisi dat, domino dicundum censeo. TRACH. Tuo consilio faciam. |
| 26 | nunc advorte animum; namque hoc omne attinet ad te. GRIP. Quid factumst? |
| 27 | TRACH. Vidulum istum cuiust novi ego hominem iam pridem. GRIP. Quid est? |
| 28 | TRACH. Et quo pacto periit. GRIP. At ego quo pacto inventust scio |
| 29 | et qui invenit hominem novi et dominus qui nunc est scio. |
| 30 | nihilo pol pluris tua hoc quam quanti illud refert mea: |
| 31 | ego illum novi cuius nunc est, tu illum cuius antehac fuit. |
| 32 | hunc homo feret a me nemo, ne tu te speres potis. |
| 33 | TRACH. Non ferat si dominus veniat? GRIP. Dominus huic, ne frustra sis, |
| 34 | nisi ego nemo natust, hunc qui cepi in venatu meo. |
| 35 | TRACH. Itane vero? GRIP. Ecquem esse dices in mari piscem meum? |
| 36 | quos cum capio, siquidem cepi, mei sunt; habeo pro meis, |
| 37 | nec manu adseruntur neque illinc partem quisquam postulat. |
| 38 | in foro palam omnes vendo pro meis venalibus. |
| 39 | mare quidem commune certost omnibus. TRACH. Adsentio: |
| 40 | qui minus hunc communem quaeso mi esse oportet vidulum? |
| 41 | in mari inventust communi. GRIP. Esne impudenter impudens? |
| 42 | nam si istuc ius sit quod memoras, piscatores perierint. |
| 43 | quippe quom extemplo in macellum pisces prolati sient, |
| 44 | nemo emat, suam quisque partem piscium poscant sibi, |
| 45 | dicant, in mari communi captos. TRACH. Quid ais, impudens? |
| 46 | ausus etiam comparare vidulum cum piscibus? |
| 47 | eadem tandem res videtur? GRIP. In manu non est mea: |
| 48 | ubi demisi rete atque hamum, quidquid haesit extraho. |
| 49 | meum quod rete atque hami nancti sunt, meum potissimumst. |
| 50 | TRACH. Immo hercle haud est, siquidem quod vas excepisti. GRIP. Philosophe. |
| 51 | TRACH. Sed tu enumquam piscatorem vidisti, venefice, |
| 52 | vidulum piscem cepisse aut protulisse ullum in forum? |
| 53 | non enim tu hic quidem occupabis omnis quaestus quos voles: |
| 54 | et vitorem et piscatorem te esse, impure, postulas. |
| 55 | vel te mihi monstrare oportet piscis qui sit vidulus, |
| 56 | vel quod in mari non natum est neque habet squamas ne feras. |
| 57 | GRIP. Quid, tu numquam audisti esse antehac vidulum piscem? TRACH. Scelus, |
| 58 | nullus est. GRIP. Immo est profecto; ego, qui sum piscator, scio; |
| 59 | verum raro capitur, nullus minus saepe ad terram venit. |
| 60 | TRACH. Nil agis, dare verba speras mihi te posse, furcifer. |
| 61 | GRIP. Quo colore est, hoc colore capiuntur pauxilluli; |
| 62 | sunt alii puniceo corio, magni item; atque atri. TRACH. Scio. |
| 63 | tu hercle, opino, in vidulum te bis convertes, nisi caves: |
| 64 | fiet tibi puniceum corium, postea atrum denuo. |
| 65 | GRIP. Quod scelus hodie hoc inveni. TRACH. Verba facimus, it dies. |
| 66 | vide sis, cuius arbitratu nos vis facere. GRIP. Viduli |
| 67 | arbitratu. *** ita enim vero. TRACH. Stultus es. GRIP. Salve, Thales. |
| 68 | TRACH. Tu istunc hodie non feres, nisi das sequestrum aut arbitrum, |
| 69 | quoius haec res arbitratu fiat. GRIP. Quaeso, sanus es? |
| 70 | TRACH. Elleborosus sum. GRIP. At ego cerritus, hunc non amittam tamen. |
| 71 | TRACH. Verbum etiam adde unum, iam in cerebro colaphos apstrudam tuo; |
| 72 | iam ego te hic, itidem quasi peniculus novos exurgeri solet, |
| 73 | ni hunc amittis, exurgebo quidquid umoris tibist. |
| 74 | GRIP. Tange: adfligam ad terram te itidem ut piscem soleo polypum. |
| 75 | vis pugnare? TRACH. Quid opust? quin tu potius praedam divide. |
| 76 | GRIP. Hinc tu nisi malum frunisci nil potes, ne postules. |
| 77 | abeo ego hinc. TRACH. At ego hinc offlectam navem, ne quo abeas. mane. |
| 78 | GRIP. Si tu proreta isti navi es, ego gubernator ero. |
| 79 | mitte rudentem, sceleste. TRACH. Mittam: omitte vidulum. |
| 80 | GRIP. Numquam hercle hinc hodie ramenta fies fortunatior. |
| 81 | TRACH. Non probare pernegando mihi potes, nisi pars datur |
| 82 | aut ad arbitrum reditur aut sequestro ponitur. |
| 83 | GRIP. Quemne ego excepi in mari - TRACH. At ego inspectavi e litore. |
| 84 | GRIP. Mea opera, labore et rete et horia? TRACH. Numqui minus, |
| 85 | si veniat nunc dominus cuiust, ego qui inspectavi procul |
| 86 | te hunc habere, fur sum quam tu? GRIP. Nihilo. TRACH. Mane, mastigia: |
| 87 | quo argumento socius non sum, et fur sum? fac dum ex te sciam. |
| 88 | GRIP. Nescio, neque ego istas vestras leges urbanas scio, |
| 89 | nisi quia hunc meum esse dico. TRACH. Et ego item esse aio meum. |
| 90 | GRIP. Mane, iam repperi quo pacto nec fur nec socius sies. |
| 91 | TRACH. Quo pacto? GRIP. Sine me hinc abire, tu abi tacitus tuam viam; |
| 92 | nec tu me cuiquam indicassis neque ego tibi quicquam dabo; |
| 93 | tu taceto, ego mussitabo: hoc optimum atque aequissimum est. |
| 94 | TRACH. Ecquid condicionis audes ferre? GRIP. Iam dudum fero: |
| 95 | ut abeas, rudentem amittas, mihi molestus ne sies. |
| 96 | TRACH. Mane, dum refero condicionem. GRIP. Te, opsecro hercle, aufer modo. |
| 97 | TRACH. Ecquem in his locis novisti? GRIP. Oportet vicinos meos. |
| 98 | TRACH. Ubi tu hic habitas? GRIP. Porro illic longe usque in campis ultimis. |
| 99 | TRACH. Vin qui in hac villa habitat, eius arbitratu fieri? |
| 100 | GRIP. Paulisper remitte restem, dum concedo et consulo. |
| 101 | TRACH. Fiat. GRIP. Euge, salva res est, praeda haec perpetua est mea; |
| 102 | ad meum erum arbitrum vocat me hic intra praesepis meas: |
| 103 | numquam hercle hodie abiudicabit ab suo triobolum. |
| 104 | ne iste haud scit quam condicionem tetulerit. ibo ad arbitrum. |
| 105 | TRACH. Quid igitur? GRIP. Quamquam istuc esse ius meum certo scio, |
| 106 | fiat istuc potius, quam nunc pugnem tecum. TRACH. Nunc places. |
| 107 | GRIP. Quamquam ad ignotum arbitrum me appellis, si adhibebit fidem, |
| 108 | etsist ignotus, notus: si non, notus ignotissimust. |