Plautus, Pseudolus, 4, Scaena VII. Harpax Ballio Simo
| 1 | HARP. Malus et nequam est homo qui nihili eri imperium sui servos facit, |
| 2 | nihilist autem suom qui officium facere immemor est, nisi est admonitus. |
| 3 | nam qui liberos [esse] ilico se arbitrantur, |
| 4 | ex conspectu eri si sui se abdiderunt, |
| 5 | luxantur, lustrantur, comedunt quod habent, ei nomen diu |
| 6 | servitutis ferunt. |
| 7 | nec boni ingeni quicquam in is inest, |
| 8 | nisi ut improbis se artibus teneant. |
| 9 | cum his mihi nec locus |
| 10 | nec sermo convenit neque is umquam nobilis fui. |
| 11 | ego, ut mi imperatumst, etsi abest, hic adesse erum arbitror. |
| 12 | nunc ego illum metuo, |
| 13 | quom hic non adest, ne quom adsiet metuam. ei rei operam dabo. |
| 14 | nam in taberna usque adhuc, si veniret Syrus, |
| 15 | cui dedi sumbolum, mansi, uti iusserat: |
| 16 | leno ubi esset domi, me aibat arcessere; |
| 17 | verum ubi is non venit nec vocat, |
| 18 | venio huc ultro, ut sciam, quid rei sit, ne illic homo me ludificetur. |
| 19 | neque quicquamst melius, quam ut hoc pultem atque aliquem evocem hinc intus. |
| 20 | leno argentum hoc volo a me accipiat atque amittat mulierem mecum simul. |
| 21 | BAL. Heus tu. SI. Quid vis? BAL. Hic homo meus est. SI. Quidum? |
| 22 | BAL. Quia praeda haec meast: |
| 23 | scortum quaerit, habet argentum. iam admordere hunc mihi lubet. |
| 24 | SI. Iamne illum comessurus es? BAL. Dum recens est |
| 25 | dator, dum calet, devorari decet iam. |
| 26 | boni me viri pauperant, improbi augent; |
| 27 | poplo strenui, mi improbi usui sunt. |
| 28 | SI. Malum quod tibi di dabunt, sic scelestus. |
| 29 | HARP. Me nunc commoror, quom has foris non ferio, ut sciam, |
| 30 | sitne Ballio domi. |
| 31 | BAL. Venus mi haec bona dat, quom hos huc adigit |
| 32 | lucrifugas, damnicupidos, qui se suamque aetatem bene curant, |
| 33 | edunt, bibunt, scortantur: illi sunt alio ingenio atque tu, |
| 34 | qui neque tibi bene esse patere et illis quibus est invides. |
| 35 | HARP. Heus ubi estis vos? BAL. Hic quidem ad me recta habet rectam viam. |
| 36 | [HARP. Heus ubi estis vos? BAL. Heus adulescens, quid istic debetur tibi?] |
| 37 | bene ego ab hoc praedatus ibo; novi, bona scaevast mihi. |
| 38 | HARP. Ecquis hoc aperit? BAL. Heus chlamydate, quid istic debetur tibi? |
| 39 | HARP. Aedium dominum lenonem Ballionem quaerito. |
| 40 | BAL. Quisquis es, adulescens, operam fac compendi quaerere. |
| 41 | HARP. Quid iam? BAL. Quia tute ipsus ipsum praesens praesentem vides. |
| 42 | HARP. Tune is es? SI. Chlamydate, cave sis tibi a curvo infortunio |
| 43 | atque in hunc intende digitum: hic leno est. BAL. At hic est vir bonus. |
| 44 | sed, tu, bone vir, flagitare saepe clamore in foro, |
| 45 | quom libella nusquamst, nisi quid leno hic subvenit tibi. |
| 46 | HARP. Quin tu mecum fabulare? BAL. Fabulor. quid vis tibi? |
| 47 | HARP. Argentum accipias. BAL. Iamdudum, si des, porrexi manum. |
| 48 | HARP. Accipe: hic sunt quinque argenti lectae numeratae minae. |
| 49 | hoc tibi erus me iussit ferre Polymachaeroplagides, |
| 50 | quod deberet, atque ut mecum mitteres Phoenicium. |
| 51 | BAL. Erus tuos - HARP. Ita dico. BAL. Miles - HARP. Ita loquor. BAL. Macedonius - |
| 52 | HARP. Admodum, inquam. BAL. Te ad me misit Polymachaeroplagides? |
| 53 | HARP. Vera memoras. BAL. Hoc argentum ut mihi dares? HARP. Si tu quidem es |
| 54 | leno Ballio. BAL. Atque ut a me mulierem tu abduceres? |
| 55 | HARP. Ita. B. Phoenicium esse dixit? HARP. Recte meministi. B. Mane. |
| 56 | iam redeo ad te. HARP. At maturate propera, nam propero: vides |
| 57 | iam diem multum esse. BAL. Video: hunc advocare etiam volo; |
| 58 | mane modo istic, iam revertar ad te. quid nunc fit, Simo? |
| 59 | quid agimus? manufesto hunc hominem teneo, qui argentum attulit. |
| 60 | SI. Quidum? BAL. An nescis quae sit haec res? SI. Iuxta cum ignarissimis. |
| 61 | BAL. Pseudolus tuos allegavit hunc, quasi a Macedonio |
| 62 | milite esset. SIM. Haben argentum ab homine? BAL. Rogitas quod vides? |
| 63 | SI. Heus, memento ergo dimidium istinc mihi de praeda dare: |
| 64 | commune istuc esse oportet. BAL. Quid, malum? id totum tuom est. |
| 65 | HARP. Quam mox mi operam das? BAL. Tibi do equidem. quid nunc mi es auctor, Simo? |
| 66 | SI. Exploratorem hunc faciamus ludos suppositicium, |
| 67 | adeo donicum ipsus sese ludos fieri senserit. |
| 68 | BAL. Sequere. quid ais? nempe tu illius servos es? HARP. Planissume. |
| 69 | BAL. Quanti te emit? HARP.Suarum in pugna virium victoria. |
| 70 | nam ego eram domi imperator summus in patria mea. |
| 71 | BAL. An etiam umquam ille expugnavit carcerem, patriam tuam? |
| 72 | HARP. Contumeliam si dices, audies. BAL. Quotumo die |
| 73 | ex Sicyone huc pervenisti? HARP. Altero ad meridie. |
| 74 | BAL. Strenue mehercle iisti. SI. Quamvis pernix hic est homo: |
| 75 | ubi suram aspicias, scias posse eum - gerere crassas compedes. |
| 76 | BAL. Quid ais? tune etiam cubitare solitus in cunis puer? |
| 77 | SI. Scilicet. BAL. Etiamne facere solitus es - scin quid loquar? |
| 78 | SI. Scilicet solitum esse. HARP. Sanine estis? BAL. Quid hoc quod te rogo? |
| 79 | noctu in vigiliam quando ibat miles, quom tu ibas simul, |
| 80 | conveniebatne in vaginam tuam machaera militis? |
| 81 | HARP. I in malam crucem. BAL. Ire licebit tamen tibi hodie temperi. |
| 82 | HARP. Quin tu mulierem mi emittis, aut redde argentum. BAL. Mane. |
| 83 | HARP. Quid maneam? BAL. Chlamydem hanc commemora quanti conductast. HARP. Quid est? |
| 84 | SI. Quid meret machaera? HARP. Elleborum hisce hominibus opus est. BAL. Eho. |
| 85 | HARP. Mitte. BAL. Quid mercedis petasus hodie domino demeret? |
| 86 | HARP. Quid domino? quid somniatis? mea quidem haec habeo omnia, |
| 87 | meo peculio empta. BAL. Nempe quod femina summa sustinent. |
| 88 | HARP. Uncti hi sunt senes, |
| 89 | fricari sese ex antiquo volunt. |
| 90 | BAL. Responde, opsecro hercle, vero serio hoc quod te rogo: |
| 91 | quid meres? quantillo argento te conduxit Pseudolus? |
| 92 | HARP. Quis istic Pseudolust? BAL. Praeceptor tuos, qui te hanc fallaciam |
| 93 | docuit, ut fallaciis hinc mulierem a me abduceres. |
| 94 | HARP. Quem tu Pseudolum, quas tu mihi praedicas fallacias? |
| 95 | quem ego hominem nullius coloris novi. BAL. Non tu istinc abis? |
| 96 | nihil est hodie hic sucophantis quaestus: proin tu Pseudolo |
| 97 | nunties abduxisse alium praedam, qui occurrit prior |
| 98 | Harpax. HARP. Is quidem edepol Harpax ego sum. BAL. Immo edepol esse vis. |
| 99 | purus putus hic sucophanta est. HARP. Ego tibi argentum dedi |
| 100 | et dudum, adveniens extemplo, sumbolum servo tuo, |
| 101 | eri imagine obsignatam epistulam, hic ante ostium. |
| 102 | BAL. Meo tu epistulam dedisti servo? quoi servo? HARP. Suro. |
| 103 | BAL. Non confidit sycophanta hic [nequam est] nugis: meditatus malest. |
| 104 | [edepol hominem verberonem Pseudolum, ut docte dolum |
| 105 | commentust: tantundem argenti quantum miles debuit |
| 106 | dedit huic atque hominem exornavit, mulierem qui abduceret.] |
| 107 | nam illam epistulam ipsus verus Harpax huc ad me attulit. |
| 108 | HARP. Harpax ego vocor, |
| 109 | ego servos sum Macedonis militis; |
| 110 | ego nec sycophantiose quicquam ago nec malefice, |
| 111 | neque istum Pseudolum mortalis qui sit novi neque scio. |
| 112 | SI. Tu, nisi mirumst, leno, plane perdidisti mulierem. |
| 113 | BAL. Edepol ne istuc magis magisque metuo, quom verba audio. |
| 114 | mihi quoque edepol iamdudum ille Surus cor perfrigefacit, |
| 115 | sumbolum qui ab hoc accepit. mira sunt ni Pseudolust. |
| 116 | eho tu, qua facie fuit, dudum quoi dedisti sumbolum? |
| 117 | HARP. Rufus quidam, ventriosus, crassis suris, subniger, |
| 118 | magno capite, acutis oculis, ore rubicundo, admodum |
| 119 | magnis pedibus. BAL. Perdidisti, postquam dixisti pedes. |
| 120 | Pseudolus fuit ipsus. actumst de me. iam morior, Simo. |
| 121 | HARP. Hercle te hau sinam emoriri, nisi mi argentum redditur, |
| 122 | viginti minae. SI. Atque etiam mihi aliae viginti minae. |
| 123 | BAL. Auferen tu id praemium a me, quod promisi per iocum? |
| 124 | SI. De improbis viris auferri praemium et praedam decet. |
| 125 | BAL. Saltem Pseudolum mihi dedas. SI. Pseudolum ego dedam tibi? |
| 126 | quid deliquit? dixin, ab eo tibi ut caveres, centiens? |
| 127 | BAL. Perdidit me. SI. At me viginti modicis multavit minis. |
| 128 | BAL. Quid nunc faciam? HARP. Si mi argentum dederis, te suspendito. |
| 129 | BAL. Di te perdant. sequere sis me ergo hac ad forum, ut solvam. HARP. Sequor. |
| 130 | SI. Quid ego? BAL. Peregrinos absolvam, cras agam cum civibus. |
| 131 | Pseudolus mihi centuriata habuit capitis comitia, |
| 132 | qui illum ad me hodie adlegavit, mulierem qui abduceret. |
| 133 | sequere tu. nunc ne expectetis, dum hac domum redeam via; |
| 134 | ita res gestast: angiporta haec certum est consectarier. |
| 135 | HARP. Si graderere tantum quantum loquere, iam esses ad forum. - |
| 136 | BAL. Certumst mi hunc emortualem facere ex natali die. - |