Plautus, Pseudolus, 1, Scaena I. Pseudolus Calidorus
| 1 | PS. Si ex te tacente fieri possem certior, |
| 2 | ere, quae miseriae te tam misere macerent, |
| 3 | duorum labori ego hominum parsissem lubens, |
| 4 | mei te rogandi et tis respondendi mihi; |
| 5 | nunc quoniam id fieri non potest, necessitas |
| 6 | me subigit ut te rogitem. responde mihi: |
| 7 | quid est quod tu exanimatus iam hos multos dies |
| 8 | gestas tabellas tecum, eas lacrumis lavis, |
| 9 | neque tui participem consili quemquam facis? |
| 10 | eloquere, ut quod ego nescio id tecum sciam. |
| 11 | CAL. Misere miser sum, Pseudole. PS. Id te Iuppiter |
| 12 | prohibessit. CAL. Nihil hoc Iovis ad iudicium attinet: |
| 13 | sub Veneris regno vapulo, non sub Iovis. |
| 14 | PS. Licet me id scire quid sit? nam tu me antidhac |
| 15 | supremum habuisti comitem consiliis tuis. |
| 16 | CAL. Idem animus nunc est. PS. Face me certum quid tibist; |
| 17 | iuvabo aut re aut opera aut consilio bono. |
| 18 | CAL. Cape has tabellas, tute hinc narrato tibi |
| 19 | quae me miseria et cura contabefacit. |
| 20 | PS. Mos tibi geretur. sed quid hoc, quaeso? CAL. Quid est? |
| 21 | PS. Ut opinor, quaerunt litterae hae sibi liberos: |
| 22 | alia aliam scandit. CAL. Ludis iam ludo tuo? |
| 23 | PS. Has quidem pol credo nisi Sibulla legerit, |
| 24 | interpretari alium posse neminem. |
| 25 | CAL. Cur inclementer dicis lepidis litteris |
| 26 | lepidis tabellis lepida conscriptis manu? |
| 27 | PS. An, opsecro hercle, habent quas gallinae manus? |
| 28 | nam has quidem gallina scripsit. CAL. Odiosus mihi es. |
| 29 | lege vel tabellas redde. PS. Immo enim pellegam. |
| 30 | advortito animum. CAL. Non adest. PS. At tu cita. |
| 31 | CAL. Immo ego tacebo, tu istinc ex cera cita; |
| 32 | nam istic meus animus nunc est, non in pectore. |
| 33 | PS. Tuam amicam video, Calidore. CAL. Ubi ea est, opsecro? |
| 34 | PS. Eccam in tabellis porrectam: in cera cubat. |
| 35 | CAL. At te di deaeque quantumst - PS. Servassint quidem. |
| 36 | CAL. Quasi solstitialis herba paulisper fui: |
| 37 | repente exortus sum, repentino occidi. |
| 38 | PS. Tace, dum tabellas pellego. CAL. Ergo quin legis? |
| 39 | PS. 'Phoenicium Calidoro amatori suo |
| 40 | per ceram et lignum litterasque interpretes |
| 41 | salutem mittit et salutem abs te expetit, |
| 42 | lacrumans titubanti animo, corde et pectore.' |
| 43 | CAL. Perii, salutem nusquam invenio, Pseudole, |
| 44 | quam illi remittam. PS. Quam salutem? CAL. Argenteam. |
| 45 | PS. Pro lignean salute vis argenteam |
| 46 | remittere illi? vide sis quam tu rem geras. |
| 47 | CAL. Recita modo: ex tabellis iam faxo scies |
| 48 | quam subito argento mi usus invento siet. |
| 49 | PS. 'Leno me peregre militi Macedonio |
| 50 | minis viginti vendidit, voluptas mea; |
| 51 | et prius quam hinc abiit, quindecim miles minas |
| 52 | dederat; nunc unae quinque remorantur minae. |
| 53 | ea causa miles hic reliquit symbolum, |
| 54 | expressam in cera ex anulo suam imaginem, |
| 55 | ut qui huc adferret eius similem symbolum, |
| 56 | cum eo simul me mitteret. ei rei dies |
| 57 | haec praestituta est, proxuma Dionysia.' |
| 58 | cras ea quidem sunt. CAL. Prope adest exitium mihi, |
| 59 | nisi quid mihi in te est auxili. PS. Sine pellegam. |
| 60 | CAL. Sino, nam mihi videor cum ea fabularier; |
| 61 | lege: dulce amarumque una nunc misces mihi. |
| 62 | PS. 'Nunc nostri amores mores consuetudines, |
| 63 | [iocus ludus sermo suavisaviatio] |
| 64 | compressiones artae amantum corporum, |
| 65 | teneris labellis molles morsiunculae, |
| 66 | [nostrorum orgiorum - iunculae] |
| 67 | papillarum horridularum oppressiunculae, |
| 68 | harunc voluptatum mi omnium atque itidem tibi |
| 69 | distractio discidium vastities venit, |
| 70 | nisi quae mihi in test aut tibist in me salus. |
| 71 | haec quae ego scivi ut scires curavi omnia; |
| 72 | nunc ego te experiar quid ames, quid simules. vale.' |
| 73 | CAL. Est misere scriptum, Pseudole. PS. O, miserrime. |
| 74 | CAL. Quin fles? PS. Pumiceos oculos habeo: non queo |
| 75 | lacrumam exorare ut expuant unam modo. |
| 76 | CAL. Quid ita? PS. Genus nostrum semper siccoculum fuit. |
| 77 | CAL. Nilne adiuvare me audes? PS. Quid faciam tibi? |
| 78 | CAL. Eheu. PS. Eheu? id quidem hercle ne parsis: dabo. |
| 79 | CAL. Miser sum, argentum nusquam invenio mutuom. |
| 80 | PS. Eheu. CAL. Neque intus nummus ullus est. PS. Eheu. |
| 81 | CAL. Ille abducturus est mulierem cras. PS. Eheu. |
| 82 | CAL. Istocine pacto me adiuvas? PS. Do id quod mihi est; |
| 83 | nam is mihi thensaurus iugis in nostra est domo. |
| 84 | CAL. Actum est de me hodie. sed potes nunc mutuam |
| 85 | drachumam dare unam mihi, quam cras reddam tibi? |
| 86 | PS. Vix hercle, opinor, si me opponam pignori. |
| 87 | sed quid ea drachuma facere vis? CAL. Restim volo |
| 88 | mihi emere. PS. Quam ob rem? CAL. Qui me faciam pensilem. |
| 89 | certum est mihi ante tenebras tenebras persequi. |
| 90 | PS. Quis mi igitur drachumam reddet, si dedero tibi? |
| 91 | an tu te ea causa vis sciens suspendere |
| 92 | ut me defraudes, drachumam si dederim tibi? |
| 93 | CAL. Profecto nullo pacto possum vivere, |
| 94 | si illa a me abalienatur atque abducitur. |
| 95 | PS. Quid fles, cucule? vives. CAL. Quid ego ni fleam, |
| 96 | quoi nec paratus nummus argenti siet |
| 97 | neque libellai spes sit usquam gentium? |
| 98 | PS. Ut litterarum ego harum sermonem audio, |
| 99 | nisi tu illi lacrumis fleveris argenteis, |
| 100 | quod tu istis lacrumis te probare postulas, |
| 101 | non pluris refert quam si imbrem in cribrum geras. |
| 102 | verum ego te amantem, ne pave, non deseram. |
| 103 | spero alicunde hodie me bona opera aut hac mea |
| 104 | tibi inventurum esse auxilium argentarium. |
| 105 | atque id futurum unde unde dicam nescio, |
| 106 | nisi quia futurum est: ita supercilium salit. |
| 107 | CAL. Utinam quae dicis dictis facta suppetant. |
| 108 | PS. Scis tu quidem hercle, mea si commovi sacra, |
| 109 | quo pacto et quantas soleam turbellas dare. |
| 110 | CAL. In te nunc omnes spes sunt aetati meae. |
| 111 | PS. Satin est, si hanc hodie mulierem efficio tibi |
| 112 | tua ut sit, aut si tibi do viginti minas? |
| 113 | CAL. Satis, si futurumst. PS. Roga me viginti minas, |
| 114 | ut me effecturum tibi quod promisi scias. |
| 115 | roga, opsecro hercle. gestio promittere. |
| 116 | CAL. Dabisne argenti mi hodie viginti minas? |
| 117 | PS. Dabo. molestus nunciam ne sis mihi. |
| 118 | atque hoc, ne dictum tibi neges, dico prius: |
| 119 | si neminem alium potero, tuom tangam patrem. |
| 120 | CAL. Di te mihi semper servent. verum, si potest, |
| 121 | pietatis causa - vel etiam matrem quoque. |
| 122 | PS. De istac re in oculum utrumvis conquiescito. |
| 123 | CAL. Oculum anne in aurem? PS. At hoc pervolgatumst minus. |
| 124 | nunc, ne quis dictum sibi neget, dico omnibus |
| 125 | pube praesenti in contione: omni poplo, |
| 126 | omnibus amicis notisque edico meis, |
| 127 | in hunc diem a me ut caveant, ne credant mihi. |
| 128 | CAL. St, tace opsecro hercle. |
| 129 | PS. Quid negoti est? CAL. Ostium |
| 130 | lenonis crepuit. PS. Crura mavellem modo. |
| 131 | CAL. Atque ipse egreditur intus, periuri caput. |