Plautus, Mostellaria, 3, Scaena I. Danista Tranio Theopropides
| 1 | DAN. Scelestiorem ego annum argento faenori |
| 2 | numquam ullum vidi quam hic mihi annus optigit. |
| 3 | a mani ad noctem usque in foro dego diem, |
| 4 | locare argenti nemini nummum queo. |
| 5 | TR. Nunc pol ego perii plane in perpetuom modum. |
| 6 | danista adest, qui dedit <argentum faenore>, |
| 7 | qui amica est empta quoque <opus in sumptus fuit>. |
| 8 | manifesta res est, nisi quid occurro prius, |
| 9 | ne hoc senex resciscat. ibo huic obviam. |
| 10 | sed quidnam hic sese tam cito recipit domum? |
| 11 | metuo ne de hac re quippiam indaudiverit. |
| 12 | accedam atque adpellabo. ei quam timeo miser. |
| 13 | nihil est miserius quam animus hominis conscius, |
| 14 | sicut me habet. verum utut res sese habet, |
| 15 | pergam turbare porro: ita haec res postulat. |
| 16 | unde is? TH. Conveni illum unde hasce aedis emeram. |
| 17 | TR. Numquid dixisti de illo quod dixi tibi? |
| 18 | TH. Dixi hercle vero omnia. TR. Ei misero mihi, |
| 19 | metuo ne techinae meae perpetuo perierint. |
| 20 | TH. Quid tute tecum? TR. Nihil enim. sed dic mihi, |
| 21 | dixtine quaeso? TH. Dixi, inquam, ordine omnia. |
| 22 | TR. Etiam fatetur de hospite? TH. Immo pernegat. |
| 23 | TR. Negat <scelestus? TH. Negitat in>quam. TR. Cogita: |
| 24 | <non confitetur? TH.> Dicam si confessus sit. |
| 25 | quid nunc faciundum censes? TR. Egon quid censeam? |
| 26 | cape, obsecro hercle, cum eo una iudicem |
| 27 | (sed eum videto ut capias, qui credat mihi): |
| 28 | tam facile vinces quam pirum volpes comest. |
| 29 | DAN. Sed Philolachetis servom eccum Tranium, |
| 30 | qui mihi neque faenus neque sortem argenti danunt. |
| 31 | TH. Quo te agis? TR. Nec quoquam abeo. ne ego sum miser, |
| 32 | scelestus, natus dis inimicis omnibus. |
| 33 | iam illo praesente adibit. ne ego homo sum miser, |
| 34 | ita et hinc et illinc mi exhibent negotium. |
| 35 | sed occupabo adire. DAN. Hic ad me it, salvos sum, |
| 36 | spes est de argento. TR. Hilarus est: frustra est homo. |
| 37 | salvere iubeo te, Misargyrides, bene. |
| 38 | DAN. Salve et tu. quid de argentost? TR. Abi sis, belva. |
| 39 | continuo adveniens pilum iniecisti mihi. |
| 40 | DAN. Hic homo est inanis. TR. Hic homo est certe hariolus. |
| 41 | DAN. Quin tu istas mittis tricas? TR. Quin quid vis cedo. |
| 42 | DAN. Ubi Philolaches est? TR. Numquam potuisti mihi |
| 43 | magis opportunus advenire quam advenis. |
| 44 | DAN. Quid est? TR. Concede huc. <DAN. Quin mihi faenus red>ditur? |
| 45 | TR. Scio te bona esse voce, ne clama nimis. |
| 46 | DAN. Ego hercle vero clamo. TR. Ah, gere morem mihi. |
| 47 | DAN. Quid tibi ego morem vis geram? TR. Abi quaeso hinc domum. |
| 48 | DAN. Abeam? TR. Redito huc circiter meridie. |
| 49 | DAN. Reddeturne igitur faenus? TR. Reddeturne. abi. |
| 50 | DAN. Quid ego huc recursem aut operam sumam aut conteram? |
| 51 | quid si hic manebo potius ad meridie? |
| 52 | TR. Immo abi domum, verum hercle dico, abi modo. |
| 53 | DAN. Quin vos mihi faenus date. quid hic nugamini? |
| 54 | TR. Eu hercle, ne tu - abi modo, ausculta mihi. |
| 55 | DAN. Iam hercle ego illum nominabo. * * * TR. Euge strenue. |
| 56 | beatus vero es nunc, quom clamas. DAN. Meum peto. |
| 57 | multos me hoc pacto iam dies frustramini. |
| 58 | molestus si sum, reddite argentum: abiero. |
| 59 | responsiones omnes hoc verbo eripis. |
| 60 | TR. Sortem accipe. DAN. Immo faenus, id primum volo. |
| 61 | TR. Quid ais tu, omnium hominum taeterrime? |
| 62 | venisti huc te extentatum? agas quod in manu est. |
| 63 | non dat, non debet. DAN. Non debet? TR. Ne frit quidem |
| 64 | ferre hinc potes. an metuis ne quo abeat foras |
| 65 | urbe exulatum faenoris causa tui, |
| 66 | quoi sortem accipere iam licet? DAN. Quin non peto |
| 67 | sortem: illuc primum, |
| 68 | faenus, reddundum est mihi. |
| 69 | TR. Molestus ne sis. nemo dat, age quid lubet. |
| 70 | tu solus, credo, faenore argentum datas. |
| 71 | DAN. Cedo faenus, redde faenus, faenus reddite. |
| 72 | daturin estis faenus actutum mihi? |
| 73 | datur faenus mihi? TR. Faenus illic, faenus hic. |
| 74 | nescit quidem nisi faenus fabularier. |
| 75 | ultro te. neque ego taetriorem belvam |
| 76 | vidisse me umquam quemquam quam te censeo. |
| 77 | DAN. Non edepol tu nunc me istis verbis territas. |
| 78 | TH. *** calidum hoc est: etsi procul abest, urit male. *** |
| 79 | quod illuc est faenus, opsecro, quod illic petit? |
| 80 | TR. Pater eccum advenit peregre non multo prius |
| 81 | illius, is tibi et faenus et sortem dabit, |
| 82 | ne inconciliare quid nos porro postules. |
| 83 | vide num moratur. DAN. Quin feram, si quid datur. |
| 84 | TH. Quid ais tu? TR. Quid vis? TH. Quis illic est? quid illic petit? |
| 85 | quid Philolachetem gnatum compellat <meum> |
| 86 | sic et praesenti tibi facit convicium? |
| 87 | quid illi debetur? TR. Obsecro hercle, <illud> iube |
| 88 | obici illi argentum ob os impurae belvae. |
| 89 | TH. Iubeam - ? TR. Iuben homini argento os verberarier? |
| 90 | DAN. Perfacile ego ictus perpetior argenteos. |
| 91 | TR. Audin? videturne, obsecro hercle, idoneus, |
| 92 | danista qui sit, genus quod improbissimum est. |
| 93 | TH. Non ego istuc curo qui sit <quid sit> unde sit: |
| 94 | id volo mihi dici, id me scire expeto, |
| 95 | quod illud argentum est? TR. Est - huic debet Philolaches |
| 96 | paulum. TH. Quantillum? TR. Quasi - quadraginta minas; |
| 97 | ne sane id multum censeas. TH. Paulum id quidem est. |
| 98 | adeo etiam argenti faenus creditum audio. |
| 99 | TR. Quattuor quadraginta illi debentur minae, |
| 100 | et sors et faenus. DAN. Tantumst, nihilo plus peto. |
| 101 | TR. Velim quidem hercle ut uno nummo plus petas. |
| 102 | dic te daturum, ut abeat. TH. Egon dicam dare? |
| 103 | TR. Dic. TH. Egone? TR. Tu ipsus. dic modo, ausculta mihi. |
| 104 | promitte, age inquam: ego iubeo. TH. Responde mihi: |
| 105 | quid eo est argento factum? TR. Salvom est. TH. Solvite |
| 106 | vosmet igitur, si salvomst. TR. Aedis filius |
| 107 | tuos emit. TH. Aedis? TR. Aedis. TH. Euge, Philolaches |
| 108 | patrissat: iam homo in mercatura vortitur. |
| 109 | ain tu, aedis? TR. Aedis inquam. sed scin quoius modi? |
| 110 | TH. Qui scire possum? TR. Vah. TH. Quid est? TR. Ne me roga. |
| 111 | TH. Nam quid ita? TR. Speculo claras, candorem merum. |
| 112 | TH. Bene hercle factum. quid, eas quanti destinat? |
| 113 | TR. Talentis magnis totidem quot ego et tu sumus. |
| 114 | sed arraboni has dedit quadraginta minas; |
| 115 | hinc sumpsit quas ei dedimus. satin intellegis? |
| 116 | nam postquam haec aedes ita erant, ut dixi tibi, |
| 117 | continuo est alias aedis mercatus sibi. |
| 118 | TH. Bene hercle factum. |
| 119 | DAN. Heus, iam adpetit meridie. |
| 120 | TR. Absolve hunc quaeso,vomitu ne hic nos enecet. |
| 121 | TH. Adulescens, mecum rem habe. DAN. Nempe aps te petam? |
| 122 | TH. Petito cras. DAN. Abeo: sat habeo, si cras fero. - |
| 123 | TR. Malum quod isti di deaeque omnes duint, |
| 124 | ita mea consilia perturbat paenissime. |
| 125 | nullum edepol hodie genus est hominum taetrius |
| 126 | nec minus bono cum iure, quam danisticum. |
| 127 | TH. Qua in regione istas aedis emit filius? |
| 128 | TR. Ecce autem perii. TH. Dicisne hoc quod te rogo? |
| 129 | TR. Dicam. sed nomen domini quaero quid siet. |
| 130 | TH. Age comminiscere ergo. TR. Quid ego nunc agam, |
| 131 | nisi ut in vicinum hunc proximum ***, |
| 132 | eas emisse aedis huius dicam filium? |
| 133 | calidum hercle esse audivi optimum mendacium. |
| 134 | quidquid dei dicunt, id decretumst dicere. |
| 135 | TH. Quid igitur? iam commentus? TR. Di istum perduint - |
| 136 | (immo istunc potius) de vicino hoc proximo |
| 137 | tuos emit aedis filius |
| 138 | TH. Bonan fide? |
| 139 | TR. Siquidem tu argentum redditurus, tum bona, |
| 140 | si redditurus non es, non emit bona. |
| 141 | non in loco emit perbono? TH. Immo in optumo. |
| 142 | cupio hercle inspicere hasce aedis. pultadum fores |
| 143 | atque evoca aliquem intus ad te, Tranio. |
| 144 | TR. Ecce autem perii. nunc quid dicam nescio. |
| 145 | iterum iam ad unum saxum me fluctus ferunt. |
| 146 | quid nunc? non hercle quid nunc faciam reperio: |
| 147 | manufesto teneor. TH. Evocadum aliquem ocius, |
| 148 | roga circumducat. TR. Heus tu, at hic sunt mulieres: |
| 149 | videndumst primum, utrum eae velintne an non velint. |
| 150 | TH. Bonum aequomque oras. i, percontare et roga. |
| 151 | ego hic tantisper, dum exis, te opperiar foris. |
| 152 | TR. Di te deaeque omnes funditus perdant, senex, |
| 153 | ita mea consilia undique oppugnas male. |
| 154 | euge, optume eccum aedium dominus foras |
| 155 | Simo progreditur intus. huc concessero, |
| 156 | dum mihi senatum consili in cor convoco. |
| 157 | igitur tum accedam hunc, quando quid agam invenero. |