Plautus, Mostellaria, 1, Scaena II. Philolaches
| 1 | PHIL. Recordatus multum et diu cogitavi |
| 2 | argumentaque in pectus institui multa |
| 3 | ego, atque in meo corde, si est quod mihi cor, |
| 4 | eam rem volutavi et diu disputavi, |
| 5 | hominem cuius rei, quando natus esset, |
| 6 | similem esse arbitrarer simulacrumque habere: |
| 7 | id repperi iam exemplum. |
| 8 | novarum aedium esse arbitror similem ego hominem, |
| 9 | quando natus est. ei rei argumenta dicam. |
| 10 | [atque hoc haud videtur veri simile vobis, |
| 11 | at ego id faciam esse ita ut credatis. |
| 12 | profecto ita esse ut praedico vera vincam.] |
| 13 | atque hoc vosmet ipsi, scio, proinde uti nunc |
| 14 | ego esse autumo, quando dicta audietis |
| 15 | mea, haud aliter id dicetis. |
| 16 | auscultate, argumenta dum dico ad hanc rem: |
| 17 | simul gnaruris vos volo esse hanc rem mecum. |
| 18 | aedes quom extemplo sunt paratae, expolitae, |
| 19 | factae probe examussim, |
| 20 | laudant fabrum atque aedes probant, sibi quisque inde exemplum expetunt, |
| 21 | sibi quisque similis volt suas, sumptum operam <non> parcunt suam. |
| 22 | atque ubi illo immigrat nequam homo, indiligens |
| 23 | cum pigra familia, immundus, instrenuos, |
| 24 | hic iam aedibus vitium additur, bonae cum curantur male; |
| 25 | atque illud saepe fit: tempestas venit, |
| 26 | confringit tegulas imbricesque: ibi |
| 27 | dominus indiligens reddere alias nevolt; |
| 28 | venit imber, perlavit parietes, perpluont, |
| 29 | tigna putefacit, perdit operam fabri: |
| 30 | nequior factus iam est usus aedium. |
| 31 | atque <ea> haud est fabri culpa, sed magna pars |
| 32 | morem hunc induxerunt: si quid nummo sarciri potest, |
| 33 | usque mantant neque id faciunt, donicum |
| 34 | parietes ruont: aedificantur aedes totae denuo. |
| 35 | haec argumenta ego aedificiis dixi; nunc etiam volo |
| 36 | dicere, ut homines aedium esse similis arbitremini. |
| 37 | primumdum parentes fabri liberum sunt: |
| 38 | ei fundamentum substruont liberorum; |
| 39 | extollunt, parant sedulo in firmitatem |
| 40 | et ut in usum boni et in speciem |
| 41 | poplo sint sibique, haud materiae reparcunt |
| 42 | nec sumptus ibi sumptui esse ducunt; |
| 43 | expoliunt: docent litteras, iura leges, |
| 44 | sumptu suo et labore |
| 45 | nituntur, ut alii sibi esse illorum similis expetant. |
| 46 | ad legionem cum ita <paratos mittunt>, adminiclum eis danunt |
| 47 | tum iam, aliquem cognatum suom. |
| 48 | eatenus. abeunt a fabris. unum ubi emeritum est stipendium, |
| 49 | igitur tum specimen cernitur, quo eveniat aedificatio. |
| 50 | nam ego ad illud frugi usque et probus fui, |
| 51 | in fabrorum potestate dum fui. |
| 52 | postea quom immigravi ingenium in meum, |
| 53 | perdidi operam fabrorum ilico oppido. |
| 54 | venit ignavia, ea mihi tempestas fuit, |
| 55 | mi adventu suo grandinem [imbremque] attulit; |
| 56 | haec verecundiam mi et virtutis modum |
| 57 | deturbavit detexitque a me ilico; |
| 58 | postilla optigere me neglegens fui. |
| 59 | continuo pro imbre amor advenit [in cor meum], |
| 60 | is usque in pectus permanavit, permadefecit cor meum. |
| 61 | nunc simul res, fides, fama, virtus, decus |
| 62 | deseruerunt: ego sum in usu factus nimio nequior. |
| 63 | atque edepol ita haec tigna umide <iam> putent: non videor mihi |
| 64 | sarcire posse aedes meas, quin totae perpetuae ruant, |
| 65 | cum fundamento perierint nec quisquam esse auxilio queat. |
| 66 | cor dolet, cum scio ut nunc sum atque ut fui, |
| 67 | quo neque industrior de iuventute erat |
| 68 | <quisquam nec clarior >arte gymnastica: |
| 69 | disco, hastis, pila, cursu, armis, equo |
| 70 | victitabam volup, |
| 71 | parsimonia et duritia discipulinae aliis eram, |
| 72 | optumi quique expetebant a me doctrinam sibi. |
| 73 | nunc, postquam nihili sum, id vero meopte ingenio repperi. |