Plautus, Miles Gloriosus, 2, Scaena II. Periplectomenus Palaestrio
| 1 | PER. Ni hercle diffregeritis talos posthac quemque in tegulis |
| 2 | videritis alienum, ego vostra faciam latera lorea. |
| 3 | mi equidem iam arbitri vicini sunt, meae quid fiat domi, |
| 4 | ita per impluvium intro spectant. nunc adeo edico omnibus: |
| 5 | quemque a milite hoc videritis hominem in nostris tegulis, |
| 6 | extra unum Palaestrionem, huc deturbatote in viam. |
| 7 | quod ille gallinam aut columbam se sectari aut simiam |
| 8 | dicat, disperiistis ni usque ad mortem male mulcassitis. |
| 9 | atque adeo ut ne legi fraudem faciant aleariae, |
| 10 | adcuratote ut sine talis domi agitent convivium. |
| 11 | PAL. Nescio quid malefactum a nostra hic familiast, quantum audio: |
| 12 | ita hic senex talos elidi iussit conservis meis; |
| 13 | sed me excepit: nihili facio, quid illis faciat ceteris. |
| 14 | adgrediar hominem. PER. Estne advorsum hic qui advenit Palaestrio? |
| 15 | PAL. Quid agis, Periplectomene? PER. Hau multos homines, si optandum foret, |
| 16 | nunc videre et convenire quam te mavellem. PAL. Quid est? |
| 17 | quid tumultuas cum nostra familia? PER. Occisi sumus. |
| 18 | PAL. Quid negotist? PER. Res palamst. PAL. Quae res palamst? PER. De tegulis |
| 19 | modo nescio quis inspectavit vestrum familiarium |
| 20 | per nostrum impluvium intus apud nos Philocomasium atque hospitem |
| 21 | osculantis. PAL. Quis homo id vidit? PER. Tuos conservos. PAL. Quis is homost? |
| 22 | PER. Nescio, ita abripuit repente sese subito. PAL. Suspicor |
| 23 | me periisse. PER. Ubi abit, conclamo: 'heus quid agis tu' inquam 'in tegulis?' |
| 24 | ille mihi abiens ita respondit 'se sectari simiam.' |
| 25 | PAL. Vae mihi misero, quoi pereundumst propter nihili bestiam. |
| 26 | sed Philocomasium hicine etiam nunc est? PER. Quom exibam, hic erat. |
| 27 | PAL. I sis, iube transire huc quantum possit, se ut videant domi |
| 28 | familiares, nisi quidem illa nos volt, qui servi sumus, |
| 29 | propter amorem suom omnes crucibus contubernales dari. |
| 30 | PER. Dixi ego istuc; nisi quid aliud vis. PAL. Volo. hoc ei dicito: |
| 31 | profecto ut ne quoquam de ingenio degrediatur muliebri |
| 32 | earumque artem et disciplinam optineat colere. PER. Quem ad modum? |
| 33 | PAL. Ut eum, qui hic se vidit, verbis vincat, ne is se viderit. |
| 34 | siquidem centiens hic visa sit, tamen infitias eat. |
| 35 | os habet, linguam, perfidiam, malitiam atque audaciam, |
| 36 | confidentiam, confirmitatem, fraudulentiam. |
| 37 | qui arguat se, eum contra vincat iureiurando suo: |
| 38 | domi habet animum falsiloquom, falsificum, falsiiurium, |
| 39 | domi dolos, domi delenifica facta, domi fallacias. |
| 40 | nam mulier holitori numquam supplicat, si quast mala: |
| 41 | domi habet hortum et condimenta ad omnis mores maleficos. |
| 42 | PER. Ego istaec, si erit hic, nuntiabo. sed quid est, Palaestrio, |
| 43 | quod volutas tute tecum in corde? PAL. Paulisper tace, |
| 44 | dum ego mihi consilia in animum convoco et dum consulo |
| 45 | quid agam, quem dolum doloso contra conservo parem, |
| 46 | qui illam hic vidit osculantem, id visum ut ne visum siet. |
| 47 | PER. Quaere: ego hinc abscessero aps te huc interim. illuc sis vide, |
| 48 | quem ad modum adstitit, severo fronte curans cogitans. |
| 49 | pectus digitis pultat, cor credo evocaturust foras; |
| 50 | ecce avortit: nixus laevo in femine habet laevam manum, |
| 51 | dextera digitis rationem computat, ferit femur |
| 52 | dexterum. ita vehementer icit: quod agat aegre suppetit. |
| 53 | concrepuit digitis: laborat; crebro commutat status, |
| 54 | eccere autem capite nutat: non placet quod repperit. |
| 55 | quidquid est, incoctum non expromet, bene coctum dabit. |
| 56 | ecce autem aedificat: columnam mento suffigit suo. |
| 57 | apage, non placet profecto mi illaec aedificatio; |
| 58 | nam os columnatum poetae esse indaudivi barbaro, |
| 59 | cui bini custodes semper totis horis occubant. |
| 60 | euge, euscheme hercle astitit et dulice et comoedice; |
| 61 | numquam hodie quiescet prius quam id quod petit perfecerit. |
| 62 | habet opinor. age si quid agis, vigila, ne somno stude, |
| 63 | nisi quidem hic agitare mavis varius virgis vigilias. |
| 64 | tibi ego dico. an heri maduisti? heus te adloquor, Palaestrio: |
| 65 | vigila inquam, expergiscere inquam, lucet hoc inquam. PAL. Audio. |
| 66 | PER. Viden hostis tibi adesse tuoque tergo obsidium? consule, |
| 67 | arripe opem auxiliumque ad hanc rem: propere hoc, non placide decet. |
| 68 | anteveni aliqua aut tu aliquosum circumduce exercitum, |
| 69 | coge in obsidium perduellis, nostris praesidium para; |
| 70 | interclude inimicis commeatum, tibi muni viam |
| 71 | qua cibatus commeatusque ad te et legiones tuas |
| 72 | tuto possit pervenire: hanc rem age, res subitaria est. |
| 73 | [reperi, comminiscere, cedo calidum consilium cito, |
| 74 | quae hic sunt visa ut visa ne sint, facta ut facta ne sient. |
| 75 | magnam illic homo rem incipissit, magna munit moenia.] |
| 76 | tu unus si recipere hoc ad te dicis, confidentiast |
| 77 | nos inimicos profligare posse. PAL. Dico et recipio |
| 78 | ad me. PER. Et ego impetrare dico id quod petis. PAL. At te Iuppiter |
| 79 | bene amet. PER. Auden participare me quod commentus? PAL. Tace, |
| 80 | dum in regionem astutiarum mearum te induco, ut scias |
| 81 | iuxta mecum mea consilia. PER. Salva sumes indidem. |
| 82 | PAL. Erus meus elephanti corio circumtentust, non suo, |
| 83 | neque habet plus sapientiai quam lapis. PER. Ego istuc scio. |
| 84 | PAL. Nunc sic rationem incipisso, hanc instituam astutiam, |
| 85 | ut Philocomasio huc sororem geminam germanam alteram |
| 86 | dicam Athenis advenisse cum amatore aliquo suo, |
| 87 | tam similem, quam <lacte> lactist; apud <te> eos hic devortier |
| 88 | dicam hospitio. PER. Euge euge, lepide, laudo commentum tuom. |
| 89 | PAL. Ut si illic concriminatus sit advorsum militem |
| 90 | meus conservos, eam vidisse hic cum alieno oscularier, |
| 91 | eam arguam vidisse apud te contra conservom meum |
| 92 | cum suo amatore amplexantem atque osculantem. PER. Immo optume. |
| 93 | idem ego dicam, si <ex> me exquiret miles. PAL. Sed simillimas |
| 94 | dicito esse, et Philocomasio id praecipiendum est ut sciat, |
| 95 | ne titubet, si exquiret ex ea miles. PER. Nimis doctum dolum. |
| 96 | sed si ambas videre in uno miles concilio volet, |
| 97 | quid agimus? PAL. Facilest: trecentae possunt causae conligi: |
| 98 | 'non domist, abiit ambulatum, dormit, ornatur, lavat, |
| 99 | prandet, potat: occupatast, operae non est, non potest', |
| 100 | quantum vis prolationum, dum modo hunc prima via |
| 101 | inducamus, vera ut esse credat quae mentibimur. |
| 102 | PER. Placet ut dicis. PAL. Intro abi ergo, et si isti est mulier, eam iube |
| 103 | cito domum transire, atque haec ei dice monstra praecipe, |
| 104 | ut teneat consilia nostra, quem ad modum exorsi sumus, |
| 105 | de gemina sorore. PER. Docte tibi illam perdoctam dabo. |
| 106 | numquid aliud? PAL. Intro ut abeas. PER. Abeo. - PAL. Et quidem ego ibo domum |
| 107 | atque hominem investigando operam huic dissimulabiliter dabo, |
| 108 | qui fuerit conservos qui hodie sit sectatus simiam. |
| 109 | nam ille non potuit quin sermone suo aliquem familiarium |
| 110 | participaverit de amica eri, sese vidisse eam |
| 111 | hic in proximo osculantem cum alieno adulescentulo. |
| 112 | novi morem: egomet tacere nequeo solus quod scio. |
| 113 | si invenio qui vidit, ad eum vineas pluteosque agam: |
| 114 | res paratast, vi pugnandoque hominem caperest certa res. |
| 115 | si ita non reperio, ibo odorans quasi canis venaticus, |
| 116 | usque donec persecutus volpem ero vestigiis. |
| 117 | sed fores crepuerunt nostrae, ego voci moderabor meae; |
| 118 | nam illic est Philocomasio custos meus conservos qui it foras. |