Plautus, Mercator, 2, Scaena III. Charinus Demipho
| 1 | CHAR. Homo me miserior nullust aeque, opinor, |
| 2 | neque advorsa cui plura sint sempiterna; |
| 3 | satin quidquid est, quam rem agere occepi, |
| 4 | proprium nequit mihi evenire quod cupio? |
| 5 | ita mihi mala res aliqua obicitur, |
| 6 | bonum quae meum comprimit consilium. |
| 7 | miser amicam mihi paravi, animi causa, pretio eripui, |
| 8 | ratus clam patrem <me> meum posse habere: |
| 9 | is rescivit et vidit, et perdidit me; |
| 10 | neque is cum roget quid loquar cogitatumst, |
| 11 | ita animi decem in pectore incerti certant. |
| 12 | nec quid corde nunc consili capere possim |
| 13 | scio, tantus cum cura meost error animo, |
| 14 | dum servi mei perplacet mihi consilium, |
| 15 | dum rursum haud placet nec pater potis videtur |
| 16 | induci ut putet matri ancillam emptam esse illam. |
| 17 | nunc si dico ut res est atque illam mihi me |
| 18 | emisse indico, quem ad modum existumet me? |
| 19 | atque illam abstrahat, trans mare hinc venum asportet; |
| 20 | scio saevos quam sit, |
| 21 | domo doctus. igitur |
| 22 | hocine est amare? arare mavelim, quam sic amare. |
| 23 | iam hinc olim invitum domo extrusit ab se, |
| 24 | mercatum ire iussit: ibi hoc malum ego inveni. |
| 25 | ubi voluptatem aegritudo vincat, quid ibi inest amoeni? |
| 26 | nequiquam abdidi, abscondidi, abstrusam habebam: |
| 27 | muscast meus pater, nil potest clam illum haberi, |
| 28 | nec sacrum nec tam profanum quicquam est, quin ibi ilico adsit. |
| 29 | nec, qui rebus meis confidam mi ulla spes in corde certast. |
| 30 | DEM. Quid illuc est quod solus secum fabulatur filius? |
| 31 | sollicitus mihi nescio qua re videtur. CHAR. Attatae, |
| 32 | meus pater hic quidem est quem video. ibo, adloquar. quid fit, pater? |
| 33 | DEM. Unde incedis, quid festinas, gnate mi? CHAR. Recte, pater. |
| 34 | DEM. Ita volo, sed istuc quid est, tibi quod commutatust color? |
| 35 | numquid tibi dolet? CHAR. Nescio quid meo animost aegre, pater. |
| 36 | poste hac nocte non quievi satis mea ex sententia. |
| 37 | DEM. [Per mare ut vectus, nunc oculi terram mirantur tui. |
| 38 | CHAR. Magis opinor - DEM. Id est profecto; verum actutum abscesserit.] |
| 39 | ergo edepol palles. si sapias, eas ac decumbas domi. |
| 40 | CHAR. Otium non est: mandatis rebus praevorti volo. |
| 41 | DEM. Cras agito, perendie agito. CHAR. Saepe ex te audivi, pater: |
| 42 | rei mandatae omnis sapientis primum praevorti decet. |
| 43 | DEM. Age igitur; nolo advorsari tuam advorsum sententiam. |
| 44 | CHAR. Salvos sum, siquidem isti dicto solida et perpetuast fides. |
| 45 | DEM. Quid illuc est quod ille a me solus se in consilium sevocat? |
| 46 | [iam] non vereor ne illam me amare hic potuerit resciscere; |
| 47 | quippe haud etiam quicquam inepte feci, amantes ut solent. |
| 48 | CHAR. Res adhuc quidem hercle in tutost, nam hunc nescire sat scio |
| 49 | de illa amica; quod si sciret, esset alia oratio. |
| 50 | DEM. Quin ego hunc adgredior de illa? CHAR. Quin ego hinc me amolior? |
| 51 | eo ego, ut quae mandata amicus amicis tradam. DEM. Immo mane; |
| 52 | paucula etiam sciscitare prius volo. CHAR. Dic quid velis. |
| 53 | DEM. Usquene valuisti? CHAR. Perpetuo recte, dum quidem illic fui; |
| 54 | verum in portum huc ut sum advectus, nescio qui animus mihi dolet. |
| 55 | DEM. Nausea edepol factum credo; verum actutum abscesserit. |
| 56 | sed quid ais? ecquam tu advexti tuae matri ancillam e Rhodo? |
| 57 | CHAR. Advexi. DEM. Quid? ea ut videtur mulier? CHAR. Non edepol mala. |
| 58 | DEM. Ut moratast? CHAR. Nullam vidi melius mea sententia. |
| 59 | DEM. Mihi quidem edepol visast, quom illam vidi. CHAR. Eho an vidisti, pater? |
| 60 | DEM. Vidi. verum non ex usu nostrost, neque adeo placet. |
| 61 | CHAR. Qui vero? DEM. Quia non nostra formam habet dignam domo. |
| 62 | nihil opust nobis ancilla nisi quae texat, quae molat, |
| 63 | lignum caedat, pensum faciat, aedis verrat, vapulet, |
| 64 | quae habeat cottidianum familiae coctum cibum: |
| 65 | horunc illa nihilum quicquam facere poterit. CHAR. Admodum. |
| 66 | ea causa equidem illam emi, dono quam darem matri meae. |
| 67 | DEM. Ne duas, neve te advexisse dixeris. |
| 68 | CHAR. Di me adiuvant. |
| 69 | DEM. Labefacto paulatim. verum quod praeterii dicere, |
| 70 | neque illa matrem satis honeste tuam sequi poterit comes, |
| 71 | neque sinam. CHAR. Qui vero? DEM. Quia illa forma matrem familias |
| 72 | flagitium sit si sequatur; quando incedat per vias, |
| 73 | contemplent, conspiciant omnes, nutent, nictent, sibilent, |
| 74 | vellicent, vocent, molesti sint; occentent ostium: |
| 75 | impleantur elegeorum meae fores carbonibus. |
| 76 | atque, ut nunc sunt maledicentes homines, uxori meae |
| 77 | mihique obiectent lenocinium facere. nam quid eost opus? |
| 78 | CHAR. Hercle qui tu recte dicis, et tibi adsentior. |
| 79 | sed quid illa nunc fiet? DEM. Recte. ego emero matri tuae |
| 80 | ancillam viraginem aliquam non malam, forma mala, |
| 81 | ut matrem addecet familias, aut Syram aut Aegyptiam: |
| 82 | ea molet, coquet, conficiet pensum, pinsetur flagro, |
| 83 | neque propter eam quicquam eveniet nostris foribus flagiti. |
| 84 | CHAR. Quid si igitur reddatur illi unde empta est? DEM. Minime gentium. |
| 85 | CHAR. Dixit se redhibere, si non placeat. DEM. Nihil istoc opust: |
| 86 | litigari nolo ego usquam, tuam autem accusari fidem; |
| 87 | multo edepol si quid faciendumst facere damni mavolo, |
| 88 | quam opprobramentum aut flagitium muliebre exferri domo. |
| 89 | me tibi illam posse opinor luculente vendere. |
| 90 | CHAR. Dum quidem hercle ne minoris |
| 91 | vendas quam ego emi, pater. |
| 92 | DEM. Tace modo: senex est quidam, qui illam mandavit mihi |
| 93 | ut emerem <aut> ad istanc faciem. CHAR. At mihi quidam adulescens, pater, |
| 94 | mandavit ad illam faciem, ita ut illaec est, emerem sibi. |
| 95 | DEM. Viginti minis opinor posse me illam vendere. |
| 96 | CHAR. At ego si velim, iam dantur septem et viginti minae. |
| 97 | DEM. At ego - CHAR. Quin ego, inquam - DEM. Ah, nescis quid dicturus sum, tace. |
| 98 | tris minas accudere etiam possum, ut triginta sient. |
| 99 | CHAR. Quo vortisti? DEM. Ad illum qui emit. CHAR. Ubinamst is homo gentium? |
| 100 | DEM. Eccillum video. |
| 101 | iubet quinque me addere etiam nunc minas. |
| 102 | CHAR. Hercle illunc divi infelicent, quisquis est. DEM. Ibidem mihi |
| 103 | etiam nunc adnutat addam sex minas. CHAR. Septem mihi. |
| 104 | DEM. Numquam edepol me vincet hodie. CHAR. Commodis poscit, pater. |
| 105 | DEM. Nequiquam poscit: ego habeo. CHAR. At illic pollicitust prior. |
| 106 | DEM. Nihili facio. CHAR. Quinquaginta poscit. DEM. Non centum datur. |
| 107 | potine ut ne licitere advorsum <mei> animi sententiam? |
| 108 | maximam hercle habebis praedam: ita ille est, quoi emitur, senex; |
| 109 | sanus non est ex amore illius. quod posces feres. |
| 110 | CHAR. Certe edepol adulescens ille, cui ego emo, efflictim perit |
| 111 | eius amore. DEM. Multo hercle ille magis senex, si tu scias. |
| 112 | CHAR. Numquam edepol fuit neque fiet ille senex insanior |
| 113 | ex amore quam ille adulescens cui ego do hanc operam, pater. |
| 114 | DEM. Quiesce, inquam. istanc rem ego recte videro. CHAR. Quid ais? DEM. Quid est? |
| 115 | CHAR. Non ego illam mancupio accepi. DEM. Sed ille illam accipiet. sine. |
| 116 | CHAR. Non potes tu lege vendere illam. DEM. Ego aliquid videro. |
| 117 | CHAR. Post autem communest illa mihi cum alio. qui scio |
| 118 | quid sit ei animi, venirene eam velit an non velit? |
| 119 | DEM. Ego scio velle. CHAR. At pol ego esse credo aliquem qui non velit. |
| 120 | DEM. Quid id mea refert? CHAR. Quia illi suam rem esse aequomst in manu. |
| 121 | DEM. Quid ais? CHAR. Communis mihi illa est cum illo: is hic nunc non adest. |
| 122 | DEM. Prius respondes quam rogo. CHAR. Prius tu emis quam vendo, pater. |
| 123 | nescio, inquam, velit ille illam necne abalienarier. |
| 124 | DEM. Quid? illi quoidam qui mandavit tibi si emetur, tum volet, |
| 125 | si ego emo illi qui mandavit, tum ille nolet? nihil agis. |
| 126 | numquam edepol quisquam illam habebit potius quam ille quem ego volo. |
| 127 | CHAR. Certumnest? DEM. Censen certum esse? quin ad navem iam hinc eo, |
| 128 | ibi venibit. CHAR. Vin me tecum illo ire? DEM. Nolo. CHAR. Non places. |
| 129 | DEM. Meliust te, quae sunt mandatae res tibi, praevortier. |
| 130 | CHAR. Tu prohibes. DEM. At me incusato: te fecisse sedulo. |
| 131 | ad portum ne bitas, dico iam tibi. CHAR. Auscultabitur. |
| 132 | DEM. Ibo ad portum. ne hic resciscat, cauto opust: non ipse emam, |
| 133 | sed Lysimacho amico mandabo. is se ad portum dixerat |
| 134 | ire dudum. me moror quom hic asto. - CHAR. Nullus sum, occidi. |