Plautus, Casina, 0, III. PROLOGUS
| 1 | Saluere iubeo spectatores optumos, |
| 2 | Fidem qui facitis maxumi et vos Fides. |
| 3 | Si verum dixi, signum clarum date mihi, |
| 4 | Ut vos mi esse aequos iam inde a principio sciam. |
| 5 | Qui utuntur vino vetere sapientis puto |
| 6 | Et qui lubenter veteres spectant fabulas. |
| 7 | Antiqua opera et verba quom vobis placent, |
| 8 | Aequomst placere ante alias veteres fabulas. |
| 9 | Nam nunc novae quae prodeunt comoediae |
| 10 | Multo sunt nequiores quam nummi novi. |
| 11 | Nos postquam populi rumore intelleximus |
| 12 | Studiose expetere vos Plautinas fabulas, |
| 13 | Antiquam eius edimus comoediam, |
| 14 | Quam vos probastis qui estis in senioribus: |
| 15 | Nam iuniorum qui sunt, non norunt, scio, |
| 16 | Verum ut cognoscant dabimus operam sedulo. |
| 17 | Haec quom primum actast, vicit omnis fabulas. |
| 18 | Ea tempestate flos poetarum fuit, |
| 19 | Qui nunc abierunt hinc in communem locum: |
| 20 | Sed tamen absentes prosunt pro praesentibus. |
| 21 | Vos omnes opere magno esse oratos volo, |
| 22 | Benigne ut operam detis ad nostrum gregem. |
| 23 | Eicite ex animo curam atque alienum aes |
| 24 | Nequis formidet flagitatorem suom: |
| 25 | Ludi sunt, ludus datus est argentariis, |
| 26 | Tranquillumst, Alcedonia sunt circum forum. |
| 27 | Ratione utuntur: ludis poscunt neminem |
| 28 | Secundum ludos reddunt autem nemini. |
| 29 | Aures vocivae si sunt, animum advortite: |
| 30 | Comoediai nomen dare vobis volo. |
| 31 | Clerumenoe vocatur haec comoedia |
| 32 | Graece, latine Sortientes. Deiphilus |
| 33 | Hanc graece scripsit, postid rursum denuo |
| 34 | Latine Plautus cum latranti nomine. |
| 35 | Senex hic maritus habitat: eist filius: |
| 36 | Is ima cum patre in illisce habitat aedibus. |
| 37 | Est ei quidam servos, qui in morbo cubat - |
| 38 | Immo hercle vero in lecto, nequid mentiar - : |
| 39 | Is servos, sed abhinc annos factumst sedecim, |
| 40 | Quom conspicatust primulo crepusculo |
| 41 | Puellam exponi. adit extemplo ad mulierem, |
| 42 | Quae illam exponebat: orat, ut eam det sibi. |
| 43 | Exorat, aufert, detulit recta domum: |
| 44 | Dat erae suae: orat, ut eam curet educet. |
| 45 | Era fecit, educavit magna industria, |
| 46 | Quasi si esset ex se nata, non multo secus. |
| 47 | Postquam ea adolevit ad eam aetatem, ut viris |
| 48 | Placere posset, eam puellam hic senex |
| 49 | Amat efflictim et item contra filius. |
| 50 | Nunc sibi uterque contra legiones parat |
| 51 | Paterque filiusque clam alter alterum. |
| 52 | Pater adlegavit vilicum, qui posceret |
| 53 | Sibi istanc uxorem: is sperat, si ei sit data, |
| 54 | Sibi fore paratas clam uxorem excubias foris. |
| 55 | Filius is autem armigerum adlegavit suom, |
| 56 | Qui sibi eam uxorem poscat: scit, si id impetret, |
| 57 | Futurum quod amat intra praesepis suas. |
| 58 | Senis uxor sensit virum amori operam dare: |
| 59 | Propterea una consentit cum folio. |
| 60 | Ille autem postquam filium sensit suom |
| 61 | Eandem illam amare et esse impedimento sibi, |
| 62 | Hinc adulescentem peregre ablegavit pater. |
| 63 | Sciens ei mater dat operam absenti tamen. |
| 64 | Is - ne exspectetis - hodie in hac comoedia |
| 65 | In urbem non redibit: Plautus noluit: |
| 66 | Pontem interrupit, qui erat ei in itinere. |
| 67 | Sunt hic, inter se quos nunc credo dicere: |
| 68 | Quaeso hercle, quid istuc est? serviles nuptiae? |
| 69 | Servin uxorem ducent aut poscent sibi? |
| 70 | Novom attulerunt, quod fit nusquam gentium. |
| 71 | At ego aio id fieri in Graecia et Carthagini |
| 72 | Et hic in nostra terra, in Apulia: |
| 73 | Maioreque opere ibi serviles nuptiae |
| 74 | Quam liberales etiam curari solent. |
| 75 | Id ni fit, mecum pignus, siquis volt, dato |
| 76 | In urnam mulsi, Poenus dum iudex siet |
| 77 | Vel Graecus adeo vel mea causa Apulus. |
| 78 | Quid nunc? nil agitis? sentio, nemo sitit. |
| 79 | Revortar ad illam puellam expositiciam, |
| 80 | Quam servi summa vi sibi uxorem expetunt. |
| 81 | Ea invenietur et pudica et libera, |
| 82 | Ingenua Atheniensis: neque quidquam stupri |
| 83 | Faciet profecto in hac quidem comoedia. |
| 84 | Mox hercle vero post transactam fabulam |
| 85 | Argentum siquis dederit, ut ego suspicor, |
| 86 | Ultro ibit nuptum, non manebit auspices. |
| 87 | Tantumst. valete, belle rem gerite et vincite |
| 88 | Virtute vera, quod fecistis antidhac. |