Plautus, Bacchides, 2, Scaena III. Nicobulus Chrysalus
| 1 | NIC. Ibo in Piraeum, visam ecquae advenerit |
| 2 | in portum ex Epheso navis mercatoria. |
| 3 | nam meus formidat animus, nostrum tam diu |
| 4 | ibi desidere neque redire filium. |
| 5 | CHRYS. Extexam ego illum pulchre iam, si di volunt. |
| 6 | haud dormitandumst: opus est chryso Chrysalo. |
| 7 | adibo hunc, quem quidem ego hodie faciam hic arietem |
| 8 | Phrixi, itaque tondebo auro usque ad vivam cutem. |
| 9 | servos salutat Nicobulum Chrysalus. |
| 10 | NIC. Pro di immortales, Chrysale, ubi mist filius? |
| 11 | CHRYS. Quin tu salutem primum reddis quam dedi? |
| 12 | NIC. Salve. sed ubinamst Mnesilochus? CHRYS. Vivit, valet. |
| 13 | NIC. Venitne? CHRYS. Venit. NIC. Evax, aspersisti aquam. |
| 14 | benene usque valuit? CHRYS. Pancratice atque athletice. |
| 15 | NIC. Quid hoc? qua causa eum in Ephesum miseram, |
| 16 | accepitne aurum ab hospite Archidemide? |
| 17 | CHRYS. Heu, cor meum et cerebrum, Nicobule, finditur, |
| 18 | istius hominis ubi fit quomque mentio. |
| 19 | tun hospitem illum nominas hostem tuom? |
| 20 | NIC. Quid ita, obsecro hercle? CHRYS. Quia edepol certo scio, |
| 21 | Volcanus, Luna, Sol, Dies, dei quattuor, |
| 22 | scelestiorem nullum inluxere alterum. |
| 23 | NIC. Quamne Archidemidem? CHRYS. Quam, inquam, Archidemidem. |
| 24 | NIC. Quid fecit? CHRYS. Quid non fecit? quin tu id me rogas? |
| 25 | primumdum infitias ire coepit filio, |
| 26 | negare se debere tibi triobulum. |
| 27 | continuo antiquom hospitem nostrum sibi |
| 28 | Mnesilochus advocavit, Pelagonem senem; |
| 29 | eo praesente homini extemplo ostendit symbolum, |
| 30 | quem tute dederas, ad eum ut ferret, filio. |
| 31 | NIC. Quid ubi ei ostendit symbolum? CHRYS. Infit dicere |
| 32 | adulterinum et non eum esse symbolum. |
| 33 | quotque innocenti ei dixit contumelias! |
| 34 | adulterare eum aibat rebus ceteris. |
| 35 | NIC. Habetin aurum? id mihi dici volo. |
| 36 | CHRYS. Postquam quidem praetor recuperatores dedit, |
| 37 | damnatus demum, vi coactus reddidit |
| 38 | ducentos et mille Philippum. NIC. Tantum debuit. |
| 39 | CHRYS. Porro etiam ausculta pugnam quam voluit dare. |
| 40 | NIC. Etiamnest quid porro? CHRYS. Em, accipitrina haec nunc erit. |
| 41 | NIC. Deceptus sum, Autolyco hospiti aurum credidi. |
| 42 | CHRYS. Quin tu audi. NIC. Immo ingenium avidi haud pernoram hospitis. |
| 43 | CHRYS. Postquam aurum abstulimus, in navem conscendimus, |
| 44 | domi cupientes. forte ut adsedi in stega, |
| 45 | dum circumspecto, atque ego lembum conspicor |
| 46 | longum, strigorem maleficum exornarier. |
| 47 | NIC. Perii hercle, lembus ille mihi laedit latus. |
| 48 | CHRYS. Is erat communis cum hospite et praedonibus. |
| 49 | NIC. Adeon me fuisse fungum, ut qui illi crederem, |
| 50 | cum mi ipsum nomen eius Archidemides |
| 51 | clamaret dempturum esse, si quid crederem? |
| 52 | CHRYS. Is lembus nostrae navi insidias dabat. |
| 53 | occepi ego observare eos quam rem gerant. |
| 54 | interea e portu nostra navis solvitur. |
| 55 | ubi portu eximus, homines remigio sequi, |
| 56 | neque aves neque venti citius. quoniam sentio |
| 57 | quae res gereretur, navem extemplo statuimus. |
| 58 | quoniam vident nos stare, occeperunt ratem |
| 59 | turbare in portu. NIC. Edepol mortalis malos. |
| 60 | quid denique agitis? CHRYS. Rursum in portum recipimus. |
| 61 | NIC. Sapienter factum a vobis. quid illi postea? |
| 62 | CHRYS. Revorsionem ad terram faciunt vesperi. |
| 63 | NIC. Aurum hercle auferre voluere: ei rei operam dabant. |
| 64 | CHRYS. Non me fefellit, sensi, eo exanimatus fui. |
| 65 | quoniam videmus auro insidias fieri, |
| 66 | capimus consilium continuo; postridie |
| 67 | auferimus aurum omne illis praesentibus, |
| 68 | palam atque aperte, ut illi id factum sciscerent. |
| 69 | NIC. Scite hercle. cedo quid illi? CHRYS. Tristes ilico, |
| 70 | quom extemplo a portu ire nos cum auro vident, |
| 71 | subducunt lembum capitibus quassantibus. |
| 72 | nos apud Theotimum omne aurum deposivimus, |
| 73 | qui illic sacerdos est Dianae Ephesiae. |
| 74 | NIC. Quis istic Theotimust? CHRYS. Megalobuli filius, |
| 75 | qui nunc in Ephesost Ephesiis carissimus. |
| 76 | NIC. Ne ille hercle mihi sit multo tanto carior, |
| 77 | si me illo auro tanto circumduxerit. |
| 78 | CHRYS. Quin in eapse aede Dianai conditumst; |
| 79 | ibidem publicitus servant. NIC. Occidistis me; |
| 80 | nimio hic privatim servaretur rectius. |
| 81 | sed nilne attulistis inde auri domum? |
| 82 | CHRYS. Immo etiam. verum quantum attulerit nescio. |
| 83 | NIC. Quid? nescis? CHRYS. Quia Mnesilochus noctu clanculum |
| 84 | devenit ad Theotimum, nec mihi credere |
| 85 | nec cuiquam in navi voluit: eo ego nescio |
| 86 | quantillum attulerit; verum haud permultum attulit. |
| 87 | NIC. Etiam dimidium censes? CHRYS. Non edepol scio; |
| 88 | verum haud opinor. NIC. Fertne partem tertiam? |
| 89 | CHRYS. Non hercle opinor; verum verum nescio. |
| 90 | profecto de auro nil scio nisi nescio. |
| 91 | nunc tibimet illuc navi capiundumst iter, |
| 92 | ut illud reportes aurum ab Theotimo domum. |
| 93 | atque heus tu. NIC. Quid vis? CHRYS. Anulum gnati tui |
| 94 | facito ut memineris ferre. NIC. Quid opust anulo? |
| 95 | CHRYS. Quia id signumst cum Theotimo, qui eum illi adferet, |
| 96 | ei aurum ut reddat. NIC. Meminero, et recte mones. |
| 97 | sed divesne est istic Theotimus? CHRYS. Etiam rogas? |
| 98 | quin auro habeat soccis subpactum solum? |
| 99 | NIC. Cur ita fastidit? CHRYS. Tantas divitias habet; |
| 100 | nescit quid faciat auro. NIC. Mihi dederit velim. |
| 101 | sed qui praesente id aurum Theotimo datumst? |
| 102 | CHRYS. Populo praesente: nullust Ephesi quin sciat. |
| 103 | NIC. Istuc sapienter saltem fecit filius, |
| 104 | cum diviti homini id aurum servandum dedit; |
| 105 | ab eo licebit quamvis subito sumere. |
| 106 | CHRYS. Immo em tantisper numquam te morabitur, |
| 107 | quin habeas illud quo die illuc veneris. |
| 108 | NIC. Censebam me effugisse a vita marituma, |
| 109 | ne navigarem tandem hoc aetatis senex; |
| 110 | id mi haud, utrum velim, licere intellego: |
| 111 | ita bellus hospes fecit Archidemides. |
| 112 | ubi nunc est ergo meus Mnesilochus filius? |
| 113 | CHRYS. Deos atque amicos iit salutatum ad forum. |
| 114 | NIC. At ego hinc ad illum, ut convenam quantum potest. - |
| 115 | CHRYS. Ille est oneratus recte et plus iusto vehit. |
| 116 | exorsa haec tela non male omnino mihi est: |
| 117 | ut amantem erilem copem facerem filium, |
| 118 | ita feci, ut auri quantum vellet sumeret, |
| 119 | quantum autem lubeat reddere ut reddat patri. |
| 120 | senex in Ephesum ibit aurum arcessere, |
| 121 | hic nostra agetur aetas in malacum modum, |
| 122 | siquidem hic relinquet neque secum abducet senex |
| 123 | med et Mnesilochum. quas ego hic turbas dabo! |
| 124 | sed quid futurumst, cum hoc senex resciverit, |
| 125 | cum se excucurrisse illuc frustra sciverit |
| 126 | nosque aurum abusos? quid mihi fiet postea? |
| 127 | credo hercle adveniens nomen mutabit mihi |
| 128 | facietque extemplo Crucisalum me ex Chrysalo. |
| 129 | aufugero hercle, si magis usus venerit. |
| 130 | si ero reprehensus, macto ego illum infortunio: |
| 131 | si illi sunt virgae ruri, at mihi tergum domist. |
| 132 | nunc ibo, erili filio hanc fabricam dabo |
| 133 | super auro amicaque eius inventa Bacchide. - |