Petrus Venerabilis, Epistulae, 6, EPISTULA XXVI. [Venerando viro, mihique valde charissimo domino] EBRARDO [magistro Templi Dei] , [quod in Ierosolymis est, frater] PETRUS, [humilis Cluniacensium abbas, salutis, et dilectionis quidquid potest.]
| 1 | Quod personam vestram, et sacram sacri Templi vobis a Deo commissam militiam, inter omnes religionis professores, quodam proprio ac singulari affectu semper dilexerim, semper veneratus sim, novi ego, novit testis, et conscius meus in excelso, noverunt multi vestrorum, nostis ut credo, nec dubito quod nostis et ipse. Feci hoc a primordio institutionis vestrae, quae cum meo tempore exorta fuerit, velut rutilum novi sideris iubar mundo illuxisse, et miratus pariter, et laetatus sum. |
| 2 | Nec mirum hoc. Quis enim aliquam spem aeternae salutis habentium non laetetur? quis non totis animi praecordiis exsultet in Deo salutari suo, militiam regis aeterni, exercitum Domini Sabaoth, ad debellandum principem mundi, ad expugnandos inimicos crucis Christi, ex diversis orbis partibus congregatum, ad nova praelia velut e castris coelestibus processisse? |
| 3 | Quis non laetetur, quis non exsultet processisse vos non ad simplicem, sed ad duplicem conflictum, in quo et contra spirituales nequitias, iuxta Apostolum, animi virtutibus, et contra corporales hostes, corporis viribus dimicatis? In quorum uno quidquid sanctorum monachorum vel eremitarum est assumpsistis; in altero, omnium religiosorum propositum excessistis. Militant quidem illi Deo, et licet castigando corpus suum et in servitutem redigendo laborent, tamen corpore a mundi tempestatibus, et maxime a bellorum tumultibus requiescunt. |
| 4 | At vos, ut dictum est, et fortem armatum eisdem eorum artibus superatis, et contra illa eius, quae aperte adversus Christum producit, infernalia castra, Sarracenorum dico agmina, pugnando assidue non cessatis. Estis monachi virtutibus, milites actibus: illud spiritualiter implendo, istud corporaliter exercendo. Exposuistis pro fratribus animas vitae, corpora morti, fudistis iam sanguinem necdum effusum, quem quotidie in bellis Deo offertis fundendum. |
| 5 | Estis vere participes illius summae et praecipuae charitatis, de qua Salvator: Maiorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis [Ioan. XV]. Haec est causa, qua semper, ut supra scripsi, singulariter vos dilexi, qua colui, qua veneratus sum. Feci hoc hactenus, et faciam per Dei gratiam, quandiu fuerit spiritus in naribus meis. Hac fiducia, qua semper diligens ab eo quem diligit diligi se sperat, spero et ego a vobis me diligi, et, si quid suggessero, amicabiliter audiri. |
| 6 | Nobilis vir, domnus Humbertus de Bello-Ioco , nuper a partibus transmarinis veniens, ad partes nostras rediit, et cum immensa exsultatione ab omni illa terra susceptus est. Aberam ego quidem tunc, tractus negotiis ad alias partes; sed rediens, tantum ubique iubilum de eius adventu reperi, quantum, nisi vidissem, vix unquam aestimare valerem. |
| 7 | Gaudebant clerici, gratulabantur monachi, plaudebant rustici, totusque adiacentium nobis Ecclesiarum chorus velut quoddam novum canticum resonabat. Econverso, raptores dolebant, Ecclesiarum pervasores, monachorum, pauperum, viduarum, orphanorum, atque ignobilis, nec se suis viribus defendere praevalentis vulgi depraedatores, imo oppressores gemebant, suaeque nequitiae obiectum obicem, etsi non aperte verbis, cordibus tamen infandissimis murmurabant. |
| 8 | Talis est enim, ut nosse vos credimus, Cluniaco adiacens terra vestra, ut, quia sine rege, sine duce, sine principe est, valde gaudeat, quando aliquam pacis materiam invenisse se sperat. Hanc, quia in isto et per istum ex plurima parte se invenisse confidit, gaudet, ut dixi, et spei suae gaudium dissimulare non potest. Ostendit iam dictus Humbertus ex quo venit, non frustra id de se sperari, cum et vicecomitem Matiscensem, terrae nostrae matutinum, vespertinum atque nocturnum lupum ita subegit, ut iure, quantum ad hoc pertinet, cum iusto Iob dicere possit: Conterebam molas iniqui, et de dentibus illius auferebam praedam [Iob XXIX]. Hoc et de multis aliis et cis Ligerim, et ultra Ligerim positis, parvissimo, hoc est ex quo rediit, tempore fecit. |
| 9 | Sperat hoc idem de eo vestra Cluniacus, quae plus cunctis partium nostrarum monasteriis, vel Ecclesiis, eius consilio et auxilio eget. Oro ergo, et sicut intimus vester ut nostis, amicus consulo, ut si quam adversus eum de reditu suo ad nos querelam habetis, interim seponatis, et quia sapiens et discretus vir est, ipsum sibi suaeque conscientiae iudicio relinquatis. |
| 10 | Credo enim quia magis eum tolerando quam querimoniis irritando, apud eum proficere poteritis. Novi enim, ut puto, animum eius, et ex ipsius familiari collocutione adverti, quod Deum timeat, et quod totum, si lucrari posset, mundum animae suae saluti postponat. Relinquite eum interim miserae terrae, et eam eius ope ac defensione, quibus ultra quam dicere possim eget, aliquanto saltem tempore gaudere permittite. |
| 11 | Et hoc militaris officii vestri proprium, atque ad hoc arma sumpsistis, ut Ecclesiam Dei ab infestantibus defendatis, et, iuxta prophetam, etiam ad litteram ex adverso ascendentes, murum vos pro domo Israel opponatis [Ezech. XIII]. Sed forte dicitis: Contra paganos, non contra Christianos arma sumpsimus. Sed quis magis a vobis vel a vestris impugnandus est, Deum nesciens paganus, aut ipsum verbis confitens et factis contra eum dimicans Christianus? Quis magis persequendus est, ignorans et blasphemans, an agnoscens et impugnans? |
| 12 | An non Deum impugnant, an non persequuntur qui Ecclesiam eius, qui populum emptum sanguine eius absque ulla, ubi possunt vel audent, personarum, graduum, dignitatum exceptione, depraedantur, caedunt, verberant, quandoque etiam (quod saepe contingit, perimunt? Non est, non est vere minus defendendus consiliis, imo gladiis vestris, Christianus vim iniuste patiens a Christiano, quam esset defendendus eamdem vim patiens a pagano. |
| 13 | Acquiescite ergo, si placet, consiliis et precibus meis, et virum, in quo pene solo tota spes pacis nostrae consistit, nobis modo quo dixi dimittite. Experimini utrum utile sit tam ipsi quam vobis consilium meum: quod nullo modo dicerem, si esse quolibet modo intelligerem contra Deum. Credo insuper, et hoc valde opto, quod vobiscum antequam a partibus Galliarum recedatis loquar, et tunc melius verbo quam nunc scripto, quae de hac re dicenda fuerint, supplebo. |