monumenta.ch > Freculphus Lexoviensis > 19 > 1 > 18 > 15 > LIBER DVODECIMVS > LIBER DECIMVS SEXTVS
Paulus Diaconus, Historia Romana, LIBER DECIMVS QVINTVS <<<
Paulus Diaconus, Historia Romana, LIBER DECIMVS SEXTVS
1 Cessante iam Romanae urbis imperio utilius aptiusque mihi videtur ab annis dominicae incarnationis supputationis lineam deducere, quo facilius, quid quo tempore actum sit, possit agnosci.2 Anno ab incarnatione domini quadringentesimo nonagesimo secundo post Zenonis excessum Anastasius purpuram induit, qui septimus et quadragesimus in regum numero extitit.3 hic Romani decus imperii Eutycianae hereseos inluvie maculavit.4 Huius temporibus tanta propter Symmachi ac Laurentii electionem Romae dissensio facta est, ut Festus senatorum nobilissimus et exconsul et alius exconsul Probinus Laurentii partibus faventes adversus Faustum exconsulem ceterosque, qui Symmacho adhaerebant, pontifici bellum inferrent multasque caedes et homicidia in medio urbis facientes plerosque ex sacerdotali numero, multos etiam clericorum, perplures civium Romanorum extinguerent.5 Eo tempore Transamundus, qui fratri Hunurico apud Africam in Wandalorum regno successerat, fratris vel patris Geiserici secutus perfidiam clausis catholicorum ecclesiis ducentos viginti episcopos in Sardinia exilio religavit, quibus beatus papa Symmachus cotidiana subsidia ministrare non destitit.6 Inter has tempestates beatus Fulgentius in confessione fidei et scientia floruit.7 His ipsis apud Africam diebus, dum Arrianus quidam Olympius nomine corpus aquis balnealibus abluens indigna quaedam et blasphema de sanctae trinitatis fide verba evomeret, veniente subito ignito caelitus iaculo visibiliter conbustus est.8 Barbas quoque quidam Arrianus episcopus dum contra regulam fidei minorem scilicet patri filium sanctumque spiritum asserere cupiens baptizaturus dixisset ‘baptizo te Barbas in nomine patrisper filium in spiritu sancto’, statim aqua, quae ad baptizandum allata fuerat, nusquam conparvit; quod aspiciens qui baptizandus erat, confestim ad ecclesiam catholicam fugiens iuxta morem fidei baptismum Christi suscepit.9 Theodoricus vero dum per idem tempus pacifice apud Italiam regnaret, per singula quaeque celebriora loca regia sibi habitacula construxit.10 Anastasius itaque dum in hearesi, qua delapsus fuerat, perseveraret duasque in Christo naturas, deitatis videlicet et humanitatis, Eutychium haeresiarcem sequens denegaret, Hormisda papa, qui Symmacho successerat, direxit Ennodium Ticinensem episcopum aliosque cum eo Constantinopolim legatos cum catholicae fidei scripto, quatenus Anastasium ad ecclesiae reducerent gremium.11 is non solum salubria eorum monita sprevit, sed insuper etiam a suis conspectibus non sine contumelia expulit navique fragili inpositos mandat, ne uspiam per totam Graeciam ad aliquam civitatem accederent.12 quam eius impiam temeritatem divina continuo ultio subsecuta est; nam cum iam septimum et vicesimum imperii annum ageret, vi fulminis percussus interiit.13 Anno ab incarnatione domini quingentesimo octavo decimo punito Anastasio haeretico Iustinus catholicus Augustali potitus est solio.14 ad hunc ob causam redintegrandae fidei directus ab Hormisda pontifice vir sanctitate praecipuus Germanus Capuanae urbis episcopus digne susceptus est multorumque dubia corda in fide solidavit.15 Eo tempore apud Africam defuncto Transamundo Wandalorum rege Arrianae perfidiae Heldericus eius filius ex captiva Valentiniani principis filia ortus Wandalorum adeptus est regnum.16 qui non patrem haereticum, sed matris catholicae monita sequens rectae fidei cultor enituit.17 hunc pater Transamundus ad mortem veniens, quia cernebat eum catholicae parti favere, sacramenti nodis adstringere curavit, ne umquam in suo regno catholicis consuleret.18 qui mox ut suus genitor vita caruit, prius etiam quam regni iura adsumeret, universos episcopos, quos Transamundus in exilium coegerat, regredi fecit eisque ecclesias reformare praecepit, septuaginta iam et quattuor annis evolutis, ex quoa Geiserico primitus apud Africam ecclesiae fuerant distractae.19 At vero in Orientis partibus, dum adhuc eo tempore per loca singula Arriana haeresis vigeret, Iustinus ardore orthodoxae fidei omnimodis satagere coepit, ut haereticorum nomen extingveret, statuitque, ut ubique eorum ecclesias catholica religione consecraret.20 quod dum in Italia rex Theodoricus Arriana lue pollutus audisset, Iohannem papam simulque cum eo Theodorum Inportunum atque Agapitum consulares viros aliumque Agapitum patricium Constantinopolim ad Iustinum principem dirigit: mandat per eos interminans, ut, nisi quantocius haereticis suas ecclesias redderet eosque in pace degere sineret, universos Italiae populos ipse gladio extingveret.21 qui pervenientes ad Augustum cum ab eo digne, ut conpetebat, suscepti essent, magnis eum de sua suorumque salute solliciti fletibus postulant, ut suae legationis seriem, quamquam esset iniusta, libenter exciperet Italiaeque periturae consuleret.22 quorum fletibus Iustinus permotus eis, quod petebatur, concessit Arrianosque suo iuri reliquid.23 dum hi in itinere demorantur, Theodoricus rabie suae iniquitatis stimulatus Symmachum exconsulem ac patricium et Boetium senatorem et exconsulem catholicos viros gladio trucidavit.24 His diebus extincto a Francis Alarico Visigotharum rege Theodoricus per Ibbam suum comitem plus quam triginta milia Francorum caedens Thiodem suum armigerum post mortem Alarici [tutorem Athalarici] nepotis constituit.25 Iohannes vero pontifex revertens a Constantinopoli dum cum his, cum quibus ierat, profectus ad Theodoricum Ravennam fuisset, Theodoricus ductus malitia, quod eum Iustinus catholicae pietatis defensor honorifice suscepisset, eum simul cum sociis carceris afflictione peremit.26 sed hanc eius inmanissimam crudelitatem mox animadversio divina secuta est; nam nonagesimo octavo post hoc facinus die subita morte defunctus est, cuius animam solitarius quidam apud Liparam insulam vir magnae virtutis aspexit inter Iohannem papam et Symmachum patricium deduci et in Vulgani ollam, quae ei loco proxima erat, demergi.27 Igitur Theodorico tali modo punito Gothi sibi Athalaricum, de quo praemissum est, ex Theodorici regis filia procreatum cum eadem Amalasuinta matre sua in regnum praeficiunt.28 At vero Iustinus, cum Augustalem dignitatem annis undecim amministrasset, apud Constantinopolim in pace quievit.29 Anno ab incarnatione domini quingentesimo vicesimo nono Iustinianus sororis Iustini filius Romanorum principum nonus ac quadragesimus Augustalem adeptus est principatum.30 qui mox imperialia iura suscepit, ad reparandum rei publicae statum animum intendit.31 ac primum per Belisarium patricium ingentem virum Persas aggressus est, qui transgressis Romanorum terminis eorum regiones graviter populabantur; quos Belisarius magnis proeliis fudit atque ex voluntate principis Constantinopolim triumphans ingressus est.32 Interea Athalaricus Gothorum rex, cum necdum expletis quattuor annis regnasset, inmatura morte praeventus vitae subtractus est.33 cuius mater Amalasuinta post eius funus Theodatum sibi socium adscivit in regnum.34 sed Theodatus isdem inmemor conlati beneficii eam post dies aliquot in balneo strangulari praecepit.35 et quia ipsa dum adviveret, se suumque filium commendaverat principi, audita Iustinianus Augustus eius morte, gravi mox adversus Theodatum iracundia exarsit.36 sentiens se Theodatus infensum habere principem beatum papam Agapitum Constantinopolim dirigit, quatenus ei apud Iustinianum facti inpunitatem impetraret.37 qui sanctus pontifex dum Iustinianum principem adisset, facta cum eodem de fide collatione repperit eum in Eutychetis dogma corruisse, a quo primitus graves beatus antistes minas perpessus est.38 sed cum illius inconcussam in fide catholica Iustinianus constantiam cerneret - siquidem ad hoc usque verbis progressus fuerat, ut talia a praesule audiret ‘ego ad Iustinianum imperatorem Christianissimum venire desideravi, sed Diocletianum inveni’ - tandem ex voluntate dei eius monitis adquiescens ad catholicae fidei confessionem cum multis pariter, qui similiter desipiebant, regressus est.39 Anthimum quoque eiusdem regiae civitatis episcopum praefatae haereseos defensorem convictum publice communione privavit ac persuaso principe in exilium coegit.40 nec multum post idem pontifex apud eandem urbem diem obiit.41 Interea ad Africam, quam iam multis labentibus annis Wandali possidebant, a Iustiniano cum exercitu Belisarius missus est, qui mox proelio cum Wandalis commisso eorum magnas copias fudit regemque ipsorum Gelismerum vivum capiens Constantinopolim misit.42 Carthago quoque post annum suae excisionis nonagesimum sextum recepta est.43 porro dum Agapitus pontifex, qui a Iustiniano principe pacem Theodato postularat, apud Constantinopolim obisset, Iustinianus Belisarium patricium multis iam proeliis gloriosum adversus Theodatum dirigit, utque etiam Italiam a Gothorum servitio liberaret.44 Belisarius itaque dum aliquantum temporis apud Siciliam moram faceret, rex Gothorum Theodatus extinctus est.45 huius in locum Witigis successit, qui mox ut regnum invasit, Ravennam profectus Amalasuintae reginae filiam per vim auferens sibi in matrimonium iunxit.46 conceptas ergo contra Theodatum Belisarius belli vires in Witigis convertit egressusque e Sicilia ad Campaniam Neapolim venit.47 quem Neapolitani cives noluerunt excipere.48 qui indignatus acriter ad eiusdem urbis expugnationem totis se viribus erexit aliquantisque fortiter inpugnatam diebus tandem per vim capiens ingressus est tantaque non solum in Gothos, qui ibi morabantur, sed etiam in cives ira desaevit, ut non aetati, non sexui, postremo non sanctimonialibus vel ipsis etiam sacerdotibus parceret; viros in conspectu coniugum miserabile visu perimens superstites matres ac liberos captivitatis iugo abduxit cuncta rapinis diripiens nec a sacrosanctis ecclesiis expoliandis abstenuit.49 indeque egrediens Romam properavit.50 quo Romam ingresso Gothi, qui in urbe morabantur, noctu egressi relictis patentibus portis Ravennam confugiunt.51 Witigis ut talia comperit, mox adversum Belisarium Romam cum ingenti exercitu venit.52 Belisarius non aptum sibi bellandi tempus coniciens intra urbis se moenia clausit eamque munitionibus circumsepsit.53 Gothi urbem obsidentes universa per circuitum direptionibus et incendiis absumunt, quoscumque Romanorum reperiunt, gladio extingunt; cuncta sacra loca denudantes ipsis etiam venerabilium martyrum tumulis manus impias inferunt.54 continue urbem inpugnant, sed cauta Belisarii defensatur industria.55 praeter belli instantiam angebatur insuper Roma famis penuria; tanta siquidem per universum mundum eo anno maximeque apud Liguriam fames excreverat, ut, sicut vir sanctissimus Datius Mediolanensis antistes retulit, pleraeque matres infelicium natorum membra comederent.56 cumque per annum Gothi Romam obsedissent, demum territi Ravennam rediere.57 Belisarius vero proficiscens Neapolim eamque, ut competebat, ordinatam relinquens Romam regressus est.58 statimque ei a Theodora Augusta praeceptio allata est, ut papam Silverium convictum accusatione falsorum testium in exilium truderet, eo quod Anthimum haereticum Constantinopolitanum episcopum recuperare noluisset.59 quod Belisarius licet nolens nihil moratus effecit.60 pulsus denique papa Silverius ad Pontiam insulam est, in qua et exulans obiit.61 Witigis vero coacto rursus in unum magno Gothorum exercitu cum Belisario conflixit factaque maxima suorum strage in fugam conversus est.62 quem Iohannes magister militum cognomento Sanguinarius noctu fugientem persequens vivum conprehendit Romamque ad Belisarium adduxit.63 patrata Belisarius victoria Constantinopolim rediit secum Witigis deferens.64 quo viso Iustinianus valde laetatus est eumque non multum post patricium effectum administrationem illi iuxta Persarum terminos tribuit ibique Witigis degens vitam finiuit.65 Belisarius vero dignis evectus honoribus iterato ad Africam adversus Guintarit mittitur, qui Wandalos rursus sollicitans apud eos arriperat regnum.66 Belisarius ut Africam attigit, Guintarit sub dolo pacis ilico peremit residuosque Wandalorum rei publicae iugo substravit.67 victor exinde Belisarius Romam venit, auream crucem centum librarum praetiosissimis gemmis exornatam, in qua suas victorias descripserat, beato Petro per manus papae Vigilii optulit.68 His ipsis apud Casinum temporibus post solitariam vitam sancto degens cenobio stupendis beatissimus pater Benedictus nec minus futurorum praescius radiabat virtutibus.69 Hac etiam aetate gens Langobardorum amica tunc populi Romani apud Pannonias degebat, quibus in regni gubernaculo Audoin praeerat.70 is eo tempore cum Turisendo Gepidarum rege confligens per Alboin suum filium iuvenem strenuum victoriam nanctus est.71 denique inter ipsas Alboin sese acies Turismodum Turisendi regis filium appetentem alacriter adgressus extinxit perturbatisque hac occasione Gepidis suis victoriam peperit.72 At vero apud urbem Romam papa Vigilius ob eandem, qua et decessor suus, causam indignatione Augustae per Antimum scribonem ductus Constantinopolim indeque in exilium actus est.73 Capto igitur Witigis Gothi Transpadani Heldebadum sibi regem constituunt, qui eodem anno perimitur.74 cui succedit Erarius et ipse necdum anno expleto iugulatur.75 dehinc sibi Baduilam, qui et Totila dicebatur, in regnum praeficiunt.76 moxque collecto undique exercitu universam rursus Italiam invadunt.77 exinde per Campaniam virique dei Benedicti patris coenobium iter facientes perque Lucaniae ac Britiorum fines Rhegium proficiscuntur nec mora Siculum transgressi fretum Siciliam invadunt.78 inde quoque revertentes Romam petunt eamque obsidionibus circumcludunt.79 quae tantam tunc famis penuriam perpessa est, ut prae magnitudine inopiae natorum suorum carnes comedere vellent.80 fessis nimium Romanis nec valentibus moenia tueri Totila a porta Ostensi urbem ingressus est.81 qui parcere Romanis cupiens per totam noctem clangere bucinam iubet, quo se a Gothorum gladiis aut ecclesiis tuerentur aut quibuscumque modis occulerent.82 habitavitque aliquantum temporis cum Romanis quasi pater cum filiis.83 hanc illi, ut datur conici, animi benignitatem, qui nimiae antea crudelitatis extiterat, beati patris Benedicti, quem olim adierat, monitio contulit.84 elapsi sane ex urbe aliqui e numero senatorum Constantinopolim afflicti properant, quibus calamitatibus Roma subiceretur, principi narrant.85 qui statim Narsem eunuchum suum cubicularium cum manu valida dirigit, ut afflictae Romae quantocius subveniret.86 is ad Italiam veniens magno cum Gothis certamine conflixit.87 quibus ad internicionem paene consumptis regem Totilam, qui ultra iam decem annos regnaverat, interfecit universamque Italiam ad rei publicae iura reduxit.88 Quia vero restant adhuc quae de Iustiniani Augusti felicitate dicantur, insequenti deo praesule libello promenda sunt.
Paulus Diaconus HOME
bnf5795.94 bnf5796.169 bnf5797.59 bsb47185.207 med6535.86 tbl2729.55v
Paulus Diaconus, Historia Romana, LIBER DECIMVS QVINTVS <<<
monumenta.ch > Freculphus Lexoviensis > 19 > 1 > 18 > 15 > LIBER DVODECIMVS > LIBER DECIMVS SEXTVS
© 2006 - 2026 Monumenta Informatik