monumenta.ch > Venantius Fortunatus > 2. > [3] > [11]
Paulus Diaconus, Excerpta ex libris Pompei Festi de verborum significatu, EXCERPTA EX LIBRIS POMPEI FESTI DE SIGNIFICATIONE VERBORUM., , [10] <<<     >>> [12]

Paulus Diaconus, Excerpta ex libris Pompei Festi de verborum significatu, EXCERPTA EX LIBRIS POMPEI FESTI..., [11]

1 Magnos ludos Romanos ludos appellabant, quos in honorem
Iovis, quem principem deorum putabant, faciebant.2 Meltom meliorem dicebant.3 Matrem Matutam antiqui ob bonitatem appellabant, et maturum
idoneum usui, et mane principium diei, et inferi di
Manes, ut subpliciter appellati bono essent, et in carmine
Saliari Cerus manus intellegitur creator bonus.4 Minutum et minuere ex Graeco meioun dictum videri potest.5 Minores et maiores inter cognomina feminarum poni
solebant.6 Minam Aelius vocitatam ait mammam alteram lacte deficientem,
quasi minorem factam.7 Minurritiones appellantur avium minorum cantus.8 Minyae dicti Argonautae, quod plerique eorum ex filus minuae
fuerant orti.9 Minucia porta Romae est dicta ab ara Minuci, qnem deum
putabant.10 Minorem Delum Puteolos esse dixerunt, quod Delos aliquando
maximum emporium fuerit totius orbis terrarum;
cui successit postea Puteolanum, quod municipium Graecum
antea Dikaiarchia vocitatum est. Unde Lucilius (123): “Inde
Dicearchitum populos, Delumque minorem.11 ”
Militem Aelius a mollitia kata antiphrasin dictum putat, eo,
quod nihil molle, sed potius asperum quid gerat; sic ludum
dicimus, in quo minime luditur.12 Minerrimas pro minimo dixerunt.13 Miniscitur pro reminiscitur antiquitus dicebatur.14 Minerva dicta, quod bene moneat.15 Hanc enim pagani pro
sapientia ponebant; Cornificius vero, quod fingatur pingaturque
minitans armis, eandem dictam putat.16
Minime gentium dicebant pro eo, quod est omnium gentium
iudicio minime esse faciendum.17 Milvina genus tibiae acutissimi soni.18 Miracula, quae nunc digna admiratione dicimus, antiqui in
rebus turpibus utebantur.19 Mirior dicebant conparativum a miro. Titinnuis(161):
“Mirior”, inquit, “tibi videor”.20 Miscelliones appellantur, qui non certae sunt sententiae,
sed variorum mixtorumque iudiciorum sunt.21 Misenum promuntorium a Miseno tubicine Aeneae ibi sepulto
est appellatum.22 Miseratur is, qui conqueritur aliena incommoda: miseretur
is, qui miserum sublevat.23 Misiret me eadem forma dicitur,
qua piget, paenitet, taedet.24 Miracidion primae adulescentiae.25 Metus feminine dicebant. Ennuis(trag. 387): “Vivam an
moriar, nulla in me est metus.26 ”
Metari castra dicuntur, quod metis deriguntur.27 Meddix apud Oscos nomen magistratus est. Ennius (Ann. 298):
“Summus ibi capitur meddix, occiditur alter.28 ”
Meditrinalia dicta hac de causa.29 Mos erat Latinis populis,
quo die quis [primum] gustaret mustum, dicere ominis gratia:
“Vetus novum vinum bibo, veteri novo morbo medeor.30 ”
A quibus verbis etiam Meditrinae deae nomen conceptum,
eiusque sacra Meditrinalia dicta sunt.31 Medioximum mediocre.32 Medullitus, ex intimis medullis.33 Meditulluim dicitur non medium terrae, sed procul a mari,
quasi meditellium, ab eo quod est tellus.34
Medibile medicabile.35 Mediterream melius, quam mediterraneam Sisinna (inc. 3)
dici putat.36 Merendam antiqui dicebant pro prandio, quod scilicet medio
die caperetur.37 Mergae furculae quibus acervi frugum fiunt, dictae a volucribus
mergis, quia, ut illi se in aquam mergunt, dum pisces
persequuntur, sic messores eas in fruges demergunt, ut elevare
possint manipulos.38 Mercurius a mercibus est dictus.39 Hunc etenim negotiorum
omnuim aestimabant esse deum.40 Merum antiqui dicebant solum; unde et avis merula nomen
accepit, quod solivaga est et solitaria pascitur; at nunc merum
purum appellamus.41 Mercedonios dixerunt a mercedem solvendo.42 Medialem appellabant hostiam atram, quam meridie immolabant.43 Mercedituum mercennarium, quod mercede se tueatur.44 Mertat pro mersat dicebant.45 Melicae gallinae, quod in Media id genus avium corporis
amplissimi fiat.46 L littera pro D substituta.47 Melos insula dicta est a Melo, qui ex Phoenice ad eandem
fuerat profectus.48 Melo nomine alio Nilus vocatur.49 Melia[s] basta a ligno mali dicta.50 Meliboea purpura, a nomine insulae, in qua tinguitur, est
vocata.51 Melancoryphi genus avium, quae Latine vocantur atricapillae,
eo, quod summa earum capita nigra sint.52 Memorare significat nunc dicere, nunc memoriae mandare.53
Mensari nummulari.54 Mendicum velum, quod in prora ponitur.55 Mentum dicebant, quod nos commentum.56 Memoriosus memoriosior et memoriosius et memoriosissime
facit.57 Mensa frugibusque iurato significat per mensam et fruges.58 Megalesia ludos Matris Magnae appellabant.59 Mesancylum teli missilis genus.60 Meatus a meando dictus.61 Mecastor et mehercules iusiurandum erat, quasi diceretur,
ita me Castor, ita me Hercules, ut subaudiatur iuvet.62 Messapia Apulia, a Messapo rege appellata.63 Mactus magis auctus.64 Macellum dictum a Macello quodam, qui exercebat in Urbe
latrocinium; quo damnato censores Aemilius et Fulvius statuerunt,
ut in domo eius obsonia venderentur.65 Macilenti macie tenuati.66 Murricidum ignavum, stultum. Plautus (Epid. 333): “Murricide
Homo”, ignave, iners.67 <M.> Manlium patriciae familiae neminem vocari licuit,
post eum Manlium, qui Gallos a Capitolio depulit, quod is
regnum occupare conatus necatusque est.68 Marculus deminutivum a marco.69 Mane a dis Manibus dixerunt.70 Nam mana bona dicitur, unde
et Mater Matuta et poma matura.71 Matronas appellabant eas fere, quibus stolas habendi ius erat.72 Materfamiliae non ante dicebatur, quam vir eius paterfamiliae
dictus esset; nec possunt hoc nomine plures in una
familia praeter unam appellari.73 Sed nec vidua hoc nomine,
nec, quae sine filiis est, vocari potest.74
Matula vas urinae.75 Matralia Matris Matutae festa.76 Mattici cognominantur homines magnarum malarum atque
oribus late patentibus.77 Matrimes ac patrimes dicuntur, quibus matres et patres
adhuc vivunt.78 Matellio deminutivum a matula.79 Magmentum magis augmentatum.80 Madulsa ebrius, a Graeco madan deductum, vel quia madidus
satis a vino.81 Magisterare moderari.82 Unde magistri non solum doctores
artium, sed etiam pagorum, societatum, vicorum, collegiorum,
equitum dicuntur, quia omnes hi magis ceteris possunt;
unde et magistratus, qui per imperia potentiores sunt quam
privati; quae vox duabus significationibus notatur.83 Nam aut
ipsam personam demonstrat, ut cum dicimus: magistratus
iussit, aut honorem, ut cum dicitur: Titio magistratus datus
est.84 Maximus pontifex dicitur, quod maximus rerum, quae ad
sacra et religiones pertinent, iudex sit vindexque contumaciae
privatorum magistratuumque.85 Magis a Graeco mallon venit.86 Maximam hostiam ovilli pecoris appellabant, non ab amplitudine
corporis, sed ab animo placidiore.87 Magnum socerum appellat vir uxoris suae avum.88 Magnam
socrum vir uxoris suae aviam.89 Maximi annales appellabantur, non magnitudine, sed quod
eos pontifex maximus confecisset.90 Maximus curio, cuius auctoritate curiae, omnesque curiones
reguntur.91
Manare dictur, cum humor es integro, sed non solido nimis
per minimas suas partes erumpit, quod ex Graeco trahitur,
quia illi non satis solidum manon dicunt.92 Manalem fontem dici pro eo, quod aqua ex eo semper
manet.93 Manalem lapidem putabant esse ostium Orci, per quod animae
inferorum ad superos manarent, qui dicuntur manes.94 Manalem vocabant lapidem etiam petram quandam, quae
erat extra portam Capenam iuxta aedem Martis, quam cum
propter nimiam siccitatem in Urbem pertraherent, insequebatur
pluvia statim, eumque, quod aquas manaret, manalem
lapidem dixere.95 Manias dicunt ficta quaedam ex farina in hominum figuras,
quia turpes fiant, quas alii maniolas vocant; Manias autem,
quas nutrices minitantur parvulis pueris, esse larvas, id est
manes, quos deos deasque putabant, quosque ab inferis ad
superos emanare credebant.96 Sunt, qui Maniam larvarum
matrem aviamve putant.97 Manceps dictus, quod manu capiatur.98 Manduci effigies in pompa antiquorum inter ceteras ridiculas
formidolosasque ire solebat magnis malis ac late dehiscens
et ingentem sonitum dentibus faciens, de qua Plautus
ait (Rud. 535): “Quid si ad ludos me pro manduco locem?
Quapropter? Clare crepito dentibus”.99
Mancina tifata appellabantur, quod Mancinus habuit insignem
domum, quae publicata est eo interfecto.100 Mamercus praenomen est Oscum, ab eo quod hi Martem Mamertem
dicunt.101 Municeps, qui in municipio liber natus est.102 Item, qui ex
alio genere hominum munus functus est.103 Item, qui in municipio
a servitute se liberavit a municipe.104 Item municipes
erant, qui ex aliis civitatibus Romam venissent, quibus
non licebat magistratum capere, sed tantum muneris
partem, ut fuerunt Romani, Acerrani, Atellani, qui et cives
Romani erant, et in legione merebant, sed dignitates non
capiebant.105 Mamuri Veturi nomen frequenter in cantibus Romani frequentabant
hac de causa.106 Numa Pompilio regnante e caelo
cecidisse fertur ancile, id est scutum breve, quod ideo sic
est appellatum, quia ex utroque latere erat recisum; ut summum
infimumque eius latius medio pateret, unaque edita
vox omnium potentissimam fore civitatem, quamdiu id in
ea mansisset.107 Itaque facta sunt eius dem generis plura, quibus
id misceretur, ne internosci caeleste posset.108 Probatum
opus est maxime Mamuri Veturi, qui praemii loco petiit, ut
suum nomen inter carmina Salii canerent.109 Mamers Mamertis facit, id est lingua Osca Mars Martis,
unde et Mamertini in Sicilia dicti, qui Messanae habitant.110 Martialis campus in Caelio monte dicitur, quod in eo
Equirria solebant fieri, si quando aquae Tiberis campum
Martium occupassent.111 Mamiliorum familia a Mamilia Telegoni filia, quam Tusculi
procreaverat, est appellata.112 Mamilia turris intra Suburae regionem a Mamilio nomen
accepit.113 Mamphur appellatur loro circumvolutum mediocris longitudinis
lignum rotundum, quod circumagunt fabri in operibus
tornandis.114 Mansuetum ad manum venire suetum.115 Alii aiunt mensuetum
dictum neque ex misericordia maestum, neque ex crudelitate
saevum, sed modestia temperatum.116
Mantare saepe manere.117 Manticulari dicuntur, qui manticulas adtrectant, ut furentur.118 Unde poetae pro dolose quid agendo boc verbo utuntur.119 Pacuvius (377): “Ad manticulandum astu adgreditur”.120 Manticularia dicuntur ea, quae frequenter in usu habentur,
et quasi manu tractantur.121 Frequens enim antiquis ad manus
tergendas usus fuit mantelorum, unde heac trahitur similitudo.122 Mantisa additamentum dicitur lingua Tusca, quod ponderi
adicitur, sed deterius et quod sine ullo usu est.123 Lucilius
(1208): “Mantisa obsonia vincit.124 ”
Malleoli vocantur non solum parvi mallei, sed etiam hi qui
ad incendium faciendum aptantur, videlicet ad similitudinem
priorum dicti.125 Mollestras dicebant pelles ovillas, quibus galeas extergebant.126 Malta dicitur a Graecis pix cum cera mixta.127 Mason persona comica ab inventore dicta.128
Maeniana aedificia a Maenio sunt appellata.129 Is enim primus
ultra columnas extendit tigna, quo ampliarentur superiora.130 Maesius lingua Osca mensis Maius.131 Osci enim a regione
Campaniae, quae est Oscor, vocati sunt.132 Maiestas a magnitudine dicta.133 Maior magistratus consul dicitur.134 Mas deminutive facit masculus.135 Matertera matris soror, quasi mater altera.136 Matertera patris et matris mihi magna matertera est.137 Maior patruus avi et aviae patruuns.138 Maior avanculus avi et aviae avunculus.139 Maior amita avi et aviae amita.140 Maior socer uxoris meae proavus.141 Maior socrus uxoris meae proavus.142 M<a>eandrum geuus picturae dictum est a similitudine
flexus amnis, qui appellatur M<a>eandrus.143 Maecia tribus a quodam castro sic appellatur.144
Masucium edacem a mandendo scilicet.145 Mox paulo post.146 Morbosum hominem morbo aliquo adfectum.147 Mortuus ab emerita vita dictus.148 Moracias nuces Titinnius (185) duras esse ait, unde fit deminutive
moracillum.149 Monimentum est, quod et mortui causa aedificatum est et
quicquid ob memoriam alicuius factum est, ut fana, porticus,
scripta et carmina.150 Sed monimentum quamvis mortui
causa sit factum, non tamen significat ibi sepultum.151 ( Monstrum p. 125).152 Monitores dicuntur, et qui in scaena monent histriones, et
libri commentarii.153 Monile et mulierum ornatus dicitur et equorum praependens
a collo.154 Momar Siculi stultum appellant.155 Momen momentum Lucretius (3,189): “Momine si parvo
possint inpulsa moveri.156 ”
Modo cum per correptam O dicitur, significat et tempus, ut
modo venit, et ponitur pro tantum, ut tace modo.157 Quodsi
producta posteriore syllaba enuntietur, dativus vel ablativus
est casus ab eo, quod est modus.158 Monstrum dictum velut monestrum, quod moneat, aliquid
futurum; prodigium velut praedicium, quod praedicat; portentum
quod portendat; ostentum quod ostendat.159 Molucrum dicitur et quo molae verruntur, quod Graeci
mulekoron dicunt, et tumor ventris, qui etiam virginibus incidere
solet. Afranius (336): “Virgini”, inquit, “tam crescit
uterus, quam gravidae mulieri.160 Molucrum vocatur, transit
sine doloribus.161 ” Molucrum etiam dicitur lignum quoddam
quadratum, ubi immolatur.162 Mola vocatur etiam far tostum et sale sparsum, quod eo
molito hostiae asperguntur.163 Moles pro magnitudine fere poni solet.164 Sed moliri et molitiones
a movendo certum est dici.165 Munus significat <officium,> cum dicitur quis munere fungi.166 Item donum, quod officii causa datur.167 Mummiana aedificia a Mummio dicta.168 Mundus appellatur caelum, terra, mare et aer.169 Mundus
etiam dicitur ornatus mulieris, quia non alius est quam
quod moveri potest.170 Mundus quoque appellatur lautus et
purus.171 Munnitio morsicatio ciborum.172 Muneralis lex vocata est, qua Cincius cavit, ne cui liceret
munus accipere. Plautus (inc. 30): “Neque muneralem legem
neque lenoniam, rogata fuerit, necne, flocci aestimo.173 ”
Munem signiticare certum est officiosum, unde e contrario
inmunis dicitur qui nullo fungitur officio.174 (Municeps, p. 117, supra).175 Mutae dicuntur litterae, quod positae in ultimis partibus
orationis obmutescere cogant loquentes, vel quod parvae
exiguaeque sint vocis, ut cum mutum oratorem aut tragoedum
dicimus.176 Multam Osce dici putant poenam.177
Mullei calcei regum Albanorum et post patriciorum a millando,
id est suendo, dicti.178 Multifariam dixerunt antiqui, quod in multis locis fari poterat,
id est dici.179 Mulciber Vulcanus a molliendo scilicet ferro dictus.180 Mulcere
enim mollire sive lenire est. Pacuvius (395): “Quid
me optutu terres, mulces laudibus?”
Maximam multam dixerunt trium milium et viginti assium,
quia non licebat quondam pluribus trigiuta bubus et duabus
ovibus quemquam multari, aestimabaturque bos centussibus,
ovis decussibus.181 Maniae turpes deformesque personae.182 Muttire loqui. Ennius (scen. 331): “Palam muttire plebeio
piaculum est.183 Moenia et muri et officia. Plautus (frag. 95): “Prohibentque
moenia alia, unde ego fungar mea.184 ”
Murrina genus potionis, quae Graece dicitur nektar.185 Hanc
mulieres vocabant muriolam; quidam murratum vinum; quidam
id dici putant ex uvae genere is murrinae nomine.186 Murgisonem dixerunt a mora et decisione.187 Murmillonica scuta dicebant, cum quibus de muro pugnabant.188 Erant siquidem ad hoc ipsum apta.189 Murtea corona Papirius usus est, quod Sardos in campis
Murteis superasset.190 Mussare murmurare. Ennius (Ann.182): “In occulto mussabat.191 ”
Vulgo vero pro tacere dicitur, ut idem Ennius (Ann.
446): “Non decet mussare bonos.192 ”
Mucia prata trans Tiberim, dicta a Mucio, cui a populo
data fuerant pro eo, quod Porsinam, Etruscorum regem,
sua constantia ab Urbe dimovit.193 Mugionia porta Romae dicta est a Mugio quodam, qui
eidem tuendae praefuit.194 Muginari est nugari et quasi tarde conari.195 Mustricula est machinula ex regulis, in qua calceus novus
suitur. Afranius (419): “Mustriculam in dentes inpingam
tibi.196 ”
Myoparo genus navigii ex duobus dissimilibus formatum.197 Nam et mydion et paron per se sunt.198 Miliucia porta appellata est eo, quod proxima esset sacello
Minucii.199 Martias kalendas matronae celebrabant, quod eo die Iunonis
Lucinae aedes coli coepta erat.200 Mavortem poetae dicunt Martem.201 Magnum annum dicunt mathematici, quo septem sidera errantia
expletis propriis cursibus sibimet concordant.202
Medius fidius compositum videtur et significare Iovis filius,
id est Hercules, quod Iovem Graece Dia et nos Iovem, ac
fidium pro filio, quod saepe antea pro L littera D utebantur.203 Quidam existimant iusiurandum esse per divi fidem; quidam
per diurni temporis, id est diei, fidem.204 Mortem obisse ea consuetudine dicitur, qua dixerunt antiqui
ob Romam legiones ductas, et ob Troiam duxit exercitum
pro ad, similiterque vadimonium obisse dicimus, id
est ad vadimonium isse, et obviam ad viam.205 Manues Aurelius significare ait bonos.206 Unde di Manes pro
boni dicuntur a suppliciter eos venerantibus, propter metum
mortis, ut inmanes quoque pro valde non bonis dicuntur.207 Muscerdas prima syllaba producta stercus murum appellant.208 Mapalia casae Poenicae appellantur, in quibus quia nihil
est secreti, solet id vocabulum solute viventibus obici.209 Sunt
enim mapalia quasi cohortes rotundae. [Cohortes cortes.]
Metalli dicuntur in re militari quasi mercennarii.210 Accius
in Annalibus (2): “Calones famulique metallique caculaeque.211 ”
A quo genere hominum Caeciliae familiae cognomen
putatur ductum.212
Mulis celebrantur ludi in Circo maximo Consualibus, quia
id genus quadrupedum primum putatur coeptum curru vehiculoque
adiungi.213 Mais idibus mercatorum dies festus erat, quod eo die Mercurii
aedes esset dedicata.214 Minusculae Quinquatrus appellabantur idus Iun., quod is
dies festus erat tibicinum, qui Minervam colebant.215 Quinquatrus
proprie dies festus erat Minervae Martio mense.216 Muli Mariani dici solent a Mario instituti, cuius milites in
furca interposita tabella varicosius onera sua portare adsueverant.217 Mulus vehiculo lunae habetur, quod tam ea sterilis sit, quam
mulus; vel quod, ut mulus non suo genere, sed equis creatur,
sic ea solis, non suo fulgore luceat.218 Murciae deae sacellum erat sub monte Aventino, qui antea
Murcus vocabatur.219 Membrum abscidi mortuo dicebatur, cum digitus eius decidebatur,
ad quod servatum iusta fierent reliquo corpore conbusto.220 Monodus appellatus est Prusiae filius, qui unum os habuit
dentium loco.221 Similiter habuit et Pyrrhus rex Epirotarum.222 Minotauri effigies inter signa militaria est, quod non minus
occulta esse debent consilia ducum, quam fuit domicilium
eius labyrinthus.223 Minotaunis putatur esse genitus,
cum Pasiphae Minois regis uxor dicitur concubuisse cum
tauro.224 Sed adfirmant alii Taurum fuisse nomen adulteri.225 Manius praenomen dictum est ab eo, quod mane quis initio
natus sit, ut Lucius, qui luce.226 Manliae gentis patriciae decreta nemo ex ea Marcus appellatur,
quod M. Maulius, qui Capitolium a Gallis defenderat,
cum regnum adfectasset, damnatus necatusque est.227
Maiores flamines appellabantur patricii generis, minores
plebei.228 Millus collare canum venaticorum, factum ex corio confixumque
clavis ferreis eminentibus adversus impetum luporum.229 Scipio Aemilianus ad populum: “Vobis”, inquit,
“reique publicae praesidio erit is, quasi millus cani.230 ”
Moenia praeter aediticia significant etiam et munia, hoc est
officia.231 Magnificissinia dicebant antiqui pro magnificentissima.232 Re
enim vera magnificens dici non potest, unde magnificentissima
videtur deduci.233 Manceps dicitur, qui quid a populo emit conducitve, quia
manu sublata signiticat se auctorem emptionis esse: qui idem
praes dicitur, quia tam debet praestare populo, quod promisit,
quam is, qui pro eo praes factus est.234 Masculino genere parentem appellabant antiqui etiam matrem.235 Masculino genere dicebant crucem, ut est illud Gracchi:
“Dignus fuit, qui malo cruce periret.236 ” Masculine etiam dicebant
et frontem et alia multa similiter.237
“Matronis aurum redditum” cum legitur, hoc significare
videtur, quia matronae contulerunt ornatus sui aurum ad
Capitolium a Gallis Senonibus liberandum, quibus post est
redditum a populo Romano.238 Magistrare regere et temperare est.239
Municas pro communicas dicebant.240 Multifacere dicitur sicut magnifacere et parvifacere.241 Cato
(orat. 8,3): “Neque fidem, neque iusiurandum, neque pudicitiam
Multifacit.242 ” Quod merito ab usu recessit, quia quantitas
numero non aestimatur, nec desiderat multitudinem.243 Magisteria dicuntur in omnibus rebus, qui magis ceteris
possunt, ut magisterium equitum.244 Maledictores dicebantur ab antiquis, qui nunc maledici.245 Mihipte Cato (inc. 29)pro mihi ipsi posuit.246 Mansues pro mansuetus.247
Municas pro communicas dicebant.248 Multifacere dicitur sicut magnifacere et parvifacere.249 Cato
(orat. 8,3): “Neque fidem, neque iusiurandum, neque pudicitiam
Multifacit.250 ” Quod merito ab usu recessit, quia quantitas
numero non aestimatur, nec desiderat multitudinem.251 Magisteria dicuntur in omnibus rebus, qui magis ceteris
possunt, ut magisterium equitum.252 Maledictores dicebantur ab antiquis, qui nunc maledici.253 Mihipte Cato (inc. 29)pro mihi ipsi posuit.254 Mansues pro mansuetus.255
Meritavere idem Cato ait pro meruere.256 Magnificius idem ipse pro magnificentius dixit, et non frustra.257 Nam positivus eius magnifice est.258 Munificior a munifico identidem Cato (orat. inc. 8) dixit,
cum nunc munuficentior dicamus, quamvis munificens non
sit in usu.259 Mediocriculus ipse, qui supra, posuit cum ait (orat. 1,12):
“Ridibundum magistratum, pauculos homines, mediocriculum
exercitum obviam duci.260 ”
Mutini Titini sacellum Romae fuit cui mulieres velatae
togis praetextatis solebant sacrificare.261 Matronae a magistratibus non summovebantur, ne pulsari
contrectarique viderentur, neve gravidae concuterentur.262 Sed
nec viri earum sedentes cum uxoribus in vehiculo descendere
cogebantur.263
Minuebatur populo luctus asdis dedicatione, cum a censoribus
lustrum condebatur, cum votum publice susceptum
solvebatur; privatis autem, cam liberi nascerentur, cum honos
in familia veniret, cum pater aut liberi, aut vir aut
frater ab hoste captus domum rediret, cum puella desponsaretur,
cum propriore quis cognatione, quam is, qui lugeretur,
natus esset, cum in casto Cereris constitissent.264 Maximse dignationis flamen Dialis est inter quindecim flamines,
et cum cetera discrimina maiestatis suae habeant,
minimi habeatur Pomonalis, quod Pomona levissimo fructui
agrorum praesidet, id est pomis.265 Mundum gentiles ter in anno patere putabant, diebus his:
postridie Vulcanalia, et ante diem tertium Nonas Octobris,
et ante diem sextum Idus Novembris.266 Inferiorem enim eius
partem consecratam dis manibus arbitrantes clausam omni
tempore, praeter hos dies, qui supra scripti sunt, quos dies
etiam religiosos iudicaverunt ea de causa, quod his diebus
ea, quae occulta et abdita religionis deorum Manium essent,
in lucem adducerentur et patefierent, nihil eo tempore in
republica geri voluerunt.267 Itaque per hos dies non cum hoste
manus conserebatur, non exercitus scribebatur, non comitia
habebantur, non aliud quicquam in republica, nisi quod ultima
necessitas exegisset, administrabatur.268 Mos est institutum patrium pertinens maxime ad religiones
caerimoniasque antiquorum.269 Municipalia sacra vocabantur, quae ante Urbem conditam
colebantur.270 Manes di ab auguribus vocabantur, quod eos per omnia
manare credebant, eosque deos superos atque inferos dicebant.271 Monstra dicuntur naturae modum egredientia, ut serpens
cum pedibus, avis cum quattuor alis, homo cum duobus capitibus,
iecur cum distabuit in coquendo.272 Muta exta appellabant, ex quibus nil divinationis animadvertebant.273
Mensae in aedibus sacris ararum vicem optinebant.274 Manu mitti servus dicebatur, cum dominus eius, aut caput
eiusdem servi, aut aliud membrum tenens dicebat: Hunc
hominem liberum esse volo, et emittebat eum e mauu.275 Moscillis Cato (inc. 33) pro parvis moribus dixit.276
Mente captus dicitur, cum mens ex hominis potestate abit,
et idem demens, quod de sua mente decesserit, et amens,
quod a mente abierit.277 Manare solem dicebant antiqui, cura solis orientis radii
splendorem iacere coepissent, a quo et dictum putabant
mane.278 Alii dictum mane putant ab eo, quod manum bonum
dicebant.279 Murrata potione usi sunt antiqui; sed postea adsuerunt
murram dis suis libare, ideoque XII. tabulis (10,6) est caulum,
ne mortuo inderetur.280 Muger muccosus.281 Muries dicebatur sal in pila tunsum et in ollam fictilem
coniectum et in furno percoctum, quo debhinc in aqua[m]
misso Vestales virgines utebantur in sacrificio.282 Mortuae pecudis corio calceos fieri flaminibus nefas habebatur,
quoniam sua morte extincta omnia funesta aestimabantur.283 Me pro mihi dicebant antiqui.284 Malevoli Mercarii signum, id est statuam, appellabant ideo,
quod in nullius tabernam spectabat.285 Malluvium dicitur, quo manus lavantur.286 Malluviae, quibus
manus sunt lotae; pelluviae, quibus pedes.287
Maior consul dicitur vel is, penes quem fasces sunt, vel is,
qui prior factus est.288 Praetor autem maior urbanus, minores
ceteri.289 Mendicum dici Verrius putat a mente eius, quam fefellerit
fortuna, vel quod precetur quemque, ut vitae suae medeatur
cibo.290 Municipium id genus hominum dicitur, qui cum Romam
venissent, neque cives Romani essent, participes tamen fuerunt
omnium rerum ad munus fungendum una cum Romanis
civilibus, praeterquam de suffragio ferendo, aut magistratu
capiendo; sicut fuerunt Fundani, Formiani, Cumani, Acerrani,
Lanuvini, Tusculani, qui post aliquot annos cives Romani
effecti sunt.291 Alio modo, cum id genus hominum definitur,
quorum civitas universa in civitatem Romanam venit,
ut Aricini, Caerites, Anagnini.292 Tertio, cum id genus hominum
definitur, qui ad civitatem Romanam ita venerunt, uti
municipia essent sua cuiusque civitatis et coloniae, ut Tiburtes,
Praenestini, Pisani, Urbinates, Nolani, Bononienses,
Placentini, Nepesini, Sutrini, Luc[r]enses.293 Mater Matuta, manis, mane, matrimonium, mater familiae,
matertera, matrices, materiae dictae videntur, ut ait Verrius,
quia sint bona, qualia scilicet sint, quae sunt matura, vel
potius a matre, quae est originis Graecae.294 Modo quodam, id est ratione, dicuntur omnia ista: <a> modo
fit commoditas, commodus, commodat, accommodat, modice,
modestia, moderatio, modificatio.Paulus Diaconus HOME
hab1034.101

Paulus Diaconus, Excerpta ex libris Pompei Festi de verborum significatu, EXCERPTA EX LIBRIS POMPEI FESTI DE SIGNIFICATIONE VERBORUM., , [10] <<<     >>> [12]
monumenta.ch > Venantius Fortunatus > 2. > [3] > [11]

© 2006 - 2026 Monumenta Informatik