Ovidius, Heroides, XXI. Cydippe Acontio
| 1 | [Littera pervenit tua quo consuevit, Aconti |
| 2 | et paene est oculis insidiata meis.] |
| 3 | Pertimui scriptumque tuum sine murmure legi, |
| 4 | iuraret ne quos inscia lingua deos. |
| 5 | et, puto, captasses iterum, nisi ut ipse fateris, |
| 6 | promissam scires me satis esse semel. |
| 7 | nec lectura fui, sed si tibi dura fuissem, |
| 8 | aucta foret saevae forsitan ira deae. |
| 9 | omnia cum faciam, cum dem pia tura Dianae, |
| 10 | illa tamen iusta plus tibi parte favet |
| 11 | utque cupis credi, memori te vindicat ira: |
| 12 | talis in Hippolyto vix fuit illa suo. |
| 13 | at melius virgo favisset virginis annis, |
| 14 | quos vereor paucos ne velit esse mihi. |
| 15 | languor enim causis non apparentibus haeret, |
| 16 | adiuvor et nulla fessa medentis ope. |
| 17 | quam tibi nunc gracilem vix haec rescribere quamque |
| 18 | pallida vix cubito membra levare putas? |
| 19 | nunc timor accedit, ne quis nisi conscia nutrix |
| 20 | colloquii nobis sentiat esse vices. |
| 21 | ante fores sedet haec quid agamque rogantibus intus, |
| 22 | ut possim tuto scribere, 'dormit' ait. |
| 23 | mox, ubi, secreti longi causa optima, somnus |
| 24 | credibilis tarda desinit esse mora, |
| 25 | iamque venire videt quos non admittere durum est, |
| 26 | excreat et dicta dat mihi signa nota. |
| 27 | sicut erant, properans verba inperfecta relinquo, |
| 28 | et tegitur trepido littera coepta sinu. |
| 29 | inde meos digitos iterum repetita fatigat; |
| 30 | quantus sit nobis adspicis ipse labor. |
| 31 | quo peream si dignus eras, ut vera loquamur; |
| 32 | sed melior iusto quamque mereris ego. |
| 33 | ergo te propter totiens incerta salutis |
| 34 | commentis poenas doque dedique tuis? |
| 35 | haec nobis formae te laudatore superbae |
| 36 | contingit merces et placuisse nocet? |
| 37 | si tibi deformis, quod mallem, visa fuissem, |
| 38 | culpatum nulla corpus egeret ope; |
| 39 | nunc laudata gemo, nunc me certamine vestro |
| 40 | perditis et proprio vulneror ipsa bono. |
| 41 | dum neque tu cedis, nec se putat ille secundum, |
| 42 | tu votis obstas illius, ille tuis, |
| 43 | ipsa velut navis iactor, quam certus in altum |
| 44 | propellit Boreas, aestus et unda refert. |
| 45 | cumque dies caris optata parentibus instat, |
| 46 | immodicus pariter corporis ardor inest. |
| 47 | nunc mihi coniugii tempus crudelis ad ipsum |
| 48 | Persephone nostras pulsat acerba fores. |
| 49 | iam pudet et timeo, quamvis mihi conscia non sim, |
| 50 | offensos videar ne meruisse deos. |
| 51 | accidere haec aliquis casu contendit, et alter |
| 52 | acceptum superis hunc negat esse virum; |
| 53 | neve nihil credas in te quoque dicere famam, |
| 54 | facta veneficiis pars putat ista tuis. |
| 55 | causa latet, mala nostra patent; vos pace movetis |
| 56 | aspera submota proelia, plector ego. |
| 57 | dic mihi nunc, solitoque tibi ne decipe more; |
| 58 | quid facies odio, sic ubi amore noces? |
| 59 | si laedis quod amas, hostem sapienter amabis; |
| 60 | me, precor, ut serves, perdere velle velis! |
| 61 | aut tibi iam nulla est speratae cura puellae, |
| 62 | quam ferus indigna tabe perire sinis, |
| 63 | aut dea si frustra pro me tibi saeva rogatur, |
| 64 | quid mihi te iactas? gratia nulla tua est. |
| 65 | elige, quid fingas: non vis placare Dianam. |
| 66 | immemor es nostri; non potes - illa tui est. |
| 67 | vel numquam mallem vel non mihi tempore in illo |
| 68 | esset in Aegaeis cognita Delos aquis. |
| 69 | tunc mea difficili deducta est aequore navis |
| 70 | et fuit ad coeptas hora sinistra vias. |
| 71 | quo pede processi? quo me pede limine movi? |
| 72 | picta citae tetigi quo pede texta ratis? |
| 73 | bis tamen adverso redierunt carbasa vento: |
| 74 | mentior, a demens! ille secundus erat. |
| 75 | ille secundus erat qui me referebat euntem |
| 76 | quique parum felix impediebat iter. |
| 77 | atque utinam constans contra mea vela fuisset! |
| 78 | sed stultum est venti de levitate queri. |
| 79 | mota loci fama properabam visere Delon |
| 80 | et facere ignava puppe videbar iter. |
| 81 | quam saepe ut tardis feci convicia remis |
| 82 | questaque sum vento lintea parca dari. |
| 83 | et iam transieram Myconon, iam Tenon et Andron, |
| 84 | inque meis oculis candida Delos erat; |
| 85 | quam procul ut vidi, 'quid me fugis, insula' dixi |
| 86 | 'laberis in magno numquid ut ante mari?' |
| 87 | institeram terrae, cum iam prope luce peracta |
| 88 | demere purpureis sol iuga vellet equis. |
| 89 | quos idem solitos postquam revocavit ad ortus, |
| 90 | comuntur nostrae matre iubente comae. |
| 91 | ipsa dedit gemmas digitis et crinibus aurum |
| 92 | et vestes umeris induit ipsa meis. |
| 93 | protinus egressae superis, quibus insula sacra est, |
| 94 | flava salutatis tura merumque damus; |
| 95 | dumque parens aras votivo sanguine tingit |
| 96 | sectaque fumosis ingerit exta focis, |
| 97 | sedula me nutrix altas quoque ducit in aedes |
| 98 | erramusque vago per loca sacra pede; |
| 99 | et modo porticibus spatior modo munera regum |
| 100 | miror et in cunctis stantia signa locis. |
| 101 | miror et innumeris structam de cornibus aram |
| 102 | et de qua pariens arbore nixa dea est |
| 103 | et quae praeterea - neque enim meminive libetve |
| 104 | quidquid ibi vidi dicere - Delos habet. |
| 105 | forsitan haec spectans a te spectabar, Aconti, |
| 106 | visaque simplicitas est mea posse capi. |
| 107 | in templum redeo gradibus sublime Dianae - |
| 108 | tutior hoc ecquis debuit esse locus? |
| 109 | mittitur ante pedes malum cum carmine tali - |
| 110 | ei mihi! iuravi nunc quoque paene tibi! |
| 111 | sustulit hoc nutrix mirataque 'perlege' dixit. |
| 112 | insidias legi, magne poeta, tuas. |
| 113 | nomine coniugii dicto confusa pudore, |
| 114 | sensi me totis erubuisse genis, |
| 115 | luminaque in gremio veluti defixa tenebam, |
| 116 | lumina propositi facta ministra tui. |
| 117 | improbe, quid gaudes aut quae tibi gloria parta est? |
| 118 | quidve vir elusa virgine laudis habes? |
| 119 | non ego constiteram sumpta peltata securi, |
| 120 | qualis in Iliaco Penthesilea solo; |
| 121 | nullus Amazonio caelatus balteus auro, |
| 122 | sicut ab Hippolyta, praeda relata tibi est. |
| 123 | verba quid exultas tua si mihi verba dederunt |
| 124 | sumque parum prudens capta puella dolis? |
| 125 | Cydippen pomum, pomum Schoeneida cepit; |
| 126 | tu nunc Hippomenes scilicet alter eris? |
| 127 | at fuerat melius, si te puer iste tenebat, |
| 128 | quem tu nescio quas dicis habere faces, |
| 129 | more bonis solito spem non corrumpere fraude; |
| 130 | exoranda tibi, non capienda fui. |
| 131 | cur, me cum peteres, ea non profitenda putabas, |
| 132 | propter quae nobis ipse petendus eras? |
| 133 | cogere cur potius quam persuadere volebas, |
| 134 | si poteram audita condicione capi? |
| 135 | quid tibi nunc prodest iurandi formula iuris |
| 136 | linguaque praesentem testificata deam? |
| 137 | quae iurat mens est. nil coniuravimus illa; |
| 138 | illa fidem dictis addere sola potest. |
| 139 | consilium prudensque animi sententia iurat |
| 140 | et nisi iudicii vincula nulla valent. |
| 141 | si tibi coniugium volui promittere nostrum, |
| 142 | exige polliciti debita iura tori. |
| 143 | sed si nil dedimus praeter sine pectore vocem, |
| 144 | verba suis frustra viribus orba tenes. |
| 145 | non ego iuravi, legi iurantia verba; |
| 146 | vir mihi non isto more legendus eras. |
| 147 | decipe sic alias, succedat epistula pomo; |
| 148 | si valet hoc magnas ditibus aufer opes; |
| 149 | fac iurent reges sua se tibi regna daturos |
| 150 | sitque tuum toto quidquid in orbe placet! |
| 151 | maior es hoc ipsa multo, mihi crede, Diana, |
| 152 | si tua tam praesens littera numen habet. |
| 153 | cum tamen haec dixi, cum me tibi firma negavi, |
| 154 | cum bene promissi causa peracta mei est, |
| 155 | confiteor, timeo saevae Latoidos iram |
| 156 | et corpus laedi suspicor inde meum. |
| 157 | nam quare, quotiens socialia sacra parantur, |
| 158 | nupturae totiens languida membra cadunt? |
| 159 | ter mihi iam veniens positas Hymenaeus ad aras |
| 160 | fugit, et a thalami limine terga dedit |
| 161 | vixque manu pigra totiens infusa resurgunt |
| 162 | lumina, vix moto corripit igne faces. |
| 163 | saepe coronatis stillant unguenta capillis |
| 164 | et trahitur multo splendida palla croco. |
| 165 | cum tetigit limen, lacrimas mortisque timorem |
| 166 | cernit et a cultu multa remota suo, |
| 167 | proicit ipse sua deductas fronte coronas |
| 168 | spissaque de nitidis tergit amoma comis; |
| 169 | et pudet in tristi laetum consurgere turba, |
| 170 | quique erat in palla, transit in ora rubor. |
| 171 | at mihi, vae miserae! torrentur febribus artus |
| 172 | et gravius iusto pallia pondus habent. |
| 173 | nostraque plorantes video super ora parentes |
| 174 | et face pro thalami fax mihi mortis adest. |
| 175 | parce laboranti, picta dea laeta pharetra, |
| 176 | daque salutiferam iam mihi fratris opem. |
| 177 | turpe tibi est, illum causas depellere leti, |
| 178 | te contra titulum mortis habere meae. |
| 179 | numquid, in umbroso cum velles fonte lavari, |
| 180 | imprudens vultus ad tua labra tuli? |
| 181 | praeteriive tuas de tot caelestibus aras, |
| 182 | ave mea spreta est vestra parente parens? |
| 183 | nil ego peccavi, nisi quod periuria legi |
| 184 | inque parum fausto carmine docta fui. |
| 185 | tu quoque pro nobis, si non mentiris amorem, |
| 186 | tura feras; prosint quae nocuere manus! |
| 187 | cur, qui succenses quod adhuc tibi pacta puella |
| 188 | non tua sit, fieri ne tua possit, agis? |
| 189 | omnia de viva tibi sunt speranda; quid aufert |
| 190 | saeva mihi vitam, spem tibi diva mei? |
| 191 | nec tu credideris illum, cui destinor uxor, |
| 192 | aegra superposita membra fovere manu. |
| 193 | adsidet ille quidem, quantum permittitur ipsi; |
| 194 | sed meminit nostrum virginis esse torum. |
| 195 | iam quoque nescio quid de se sensisse videtur; |
| 196 | nam lacrimae causa saepe latente cadunt, |
| 197 | et minus audacter blanditur et oscula rara |
| 198 | applicat et timido me vocat ore suam. |
| 199 | nec miror sensisse, notis cum prodar apertis; |
| 200 | in dextrum vertor, cum venit ille, latus |
| 201 | nec loquor, et tecto simulatur lumine somnus |
| 202 | captantem tactus reicioque manum. |
| 203 | ingemit et tacito suspirat pectore, me quod |
| 204 | offensam, quamvis non mereatur, habet. |
| 205 | ei mihi, quod gaudes et te iuvat ista voluntas! |
| 206 | ei mihi, quod sensus sum tibi fassa meos! |
| 207 | tu mihi siqua foret, tu nostra iustius ira, |
| 208 | qui mihi tendebas retia, dignus eras. |
| 209 | scribis, ut invalidum liceat tibi visere corpus: |
| 210 | es procul a nobis, et tamen inde noces. |
| 211 | mirabar quare tibi nomen Acontius esset; |
| 212 | quod faciat longe vulnus, acumen habes. |
| 213 | certe ego convalui nondum de vulnere tali, |
| 214 | ut iaculo scriptis eminus icta tuis. |
| 215 | quid tamen huc venias? sane miserabile corpus, |
| 216 | ingenii videas magna tropaea tui! |
| 217 | concidimus macie; color est sine sanguine, qualem |
| 218 | in pomo refero mente fuisse tuo. |
| 219 | candida nec mixto sublucent ora rubore. |
| 220 | forma novi talis marmoris esse solet; |
| 221 | argenti color est inter convivia talis, |
| 222 | quod tactum gelidae frigore pallet aquae. |
| 223 | si me nunc videas, visam prius esse negabis; |
| 224 | 'arte nec est' dices 'ista petita mea.' |
| 225 | promissique fidem, ne sim tibi iuncta, remittes |
| 226 | et cupies illud non meminisse deam. |
| 227 | forsitan et facies iurem ut contraria rursus, |
| 228 | quaeque legam mittes altera verba mihi. |
| 229 | sed tamen adspiceres vellem prout ipse rogabas, |
| 230 | et discas sponsae languida membra tuae! |
| 231 | durius ut ferro iam sit tibi pectus, Aconti, |
| 232 | tu veniam nostris vocibus ipse petas. |
| 233 | ne tamen ignores: ope qua revalescere possim, |
| 234 | quaeritur a Delphis fata canente deo. |
| 235 | is quoque nescio quam, nunc ut vaga fama susurrat, |
| 236 | neglectam queritur testis habere fidem. |
| 237 | hoc deus, hoc vates, hoc edita carmina dicunt: |
| 238 | a, desunt voto numina nulla tuo! |
| 239 | unde tibi favor hic? nisi si nova forte reperta est, |
| 240 | quae capiat magnos littera lecta deos. |
| 241 | teque tenente deos numen sequor ipsa deorum |
| 242 | doque libens victas in tua vota manus; |
| 243 | fassaque sum matri deceptae foedera linguae |
| 244 | lumina fixa tenens plena pudoris humo. |
| 245 | cetera cura tua est plus hoc quoque virgine factum; |
| 246 | non timuit tecum quod mea charta loqui. |
| 247 | iam satis invalidos calamo lassavimus artus; |
| 248 | et manus officium longius aegra negat. |
| 249 | quid nisi, si cupio mihi iam contingere tecum, |
| 250 | restat, ut adscribat littera nostra "Vale!" |