Ovidius, Heroides, XII. Medea Iasoni
| 1 | [Exul inops comtempta novo Medea marito |
| 2 | dicit, an a regnis tempora nulla vacant?] |
| 3 | At tibi Colchorum, memini, regina vacavi, |
| 4 | ars mea cum peteres ut tibi ferret opem! |
| 5 | tunc quae dispensant mortalia fila sorores, |
| 6 | debuerant fusos evoluisse meos; |
| 7 | tum potui Medea mori bene! quidquid ab illo |
| 8 | produxi vitae tempore, poena fuit. |
| 9 | Ei mihi! cur umquam iuvenalibus acta lacertis |
| 10 | Phrixeam petiit Pelias arbor ovem? |
| 11 | cur umquam Colchi Magnetida vidimus Argon |
| 12 | turbaque Phasiacam Graia bibistis aquam? |
| 13 | cur mihi plus aequo flavi placuere capilli |
| 14 | et decor et linguae gratia ficta tuae? |
| 15 | aut, semel in nostras quoniam nova puppis harenas |
| 16 | venerat audacis attuleratque viros, |
| 17 | isset anhelatos non praemedicatus in ignes |
| 18 | inmemor Aesonides oraque adusta boum! |
| 19 | semina iecisset totidem sevisset et hostes, |
| 20 | ut caderet cultu cultor ab ipse suo! |
| 21 | quantum perfidiae tecum, scelerate, perisset! |
| 22 | dempta forent capiti quam mala multa meo! |
| 23 | Est aliqua ingrato meritum exprobrare voluptas; |
| 24 | hac fruar, haec de te gaudia sola feram. |
| 25 | iussus inexpertam Colchos advertere puppim |
| 26 | intrasti patriae regna beata meae. |
| 27 | hoc illic Medea fui, nova nupta quod hic est; |
| 28 | quam pater est illi, tam mihi dives erat. |
| 29 | hic Ephyren bimarem, Scythia tenus ille nivosa |
| 30 | omne tenet, Ponti qua plaga laeva iacet. |
| 31 | Accipit hospitio iuvenes Aeeta Pelasgos, |
| 32 | et premitis pictos corpora Graia toros. |
| 33 | tunc ego te vidi, tunc coepi scire, quid esses; |
| 34 | illa fuit mentis prima ruina meae. |
| 35 | et vidi et perii! nec notis ignibus arsi, |
| 36 | ardet ut ad magnos pinea taeda deos. |
| 37 | et formosus eras et me mea fata trahebant: |
| 38 | abstulerant oculi lumina nostra tui. |
| 39 | perfide, sensisti! quis enim bene celat amorem? |
| 40 | eminet indicio prodita flamma suo. |
| 41 | Dicitur interea tibi lex, ut dura ferorum |
| 42 | insolito premeres vomere colla boum. |
| 43 | Martis erant tauri plus quam per cornua saevi, |
| 44 | quorum terribilis spiritus ignis erat, |
| 45 | aere pedes solidi praetentaque naribus aera, |
| 46 | nigra per adflatus haec quoque facta suos. |
| 47 | semina praeterea populos genitura iuberis |
| 48 | spargere devota lata per arva manu, |
| 49 | qui peterent natis secum tua corpora telis: |
| 50 | illa est agricolae messis iniqua suo. |
| 51 | lumina custodis succumbere nescia somno |
| 52 | ultimus est aliqua decipere arte labor. |
| 53 | Dixerat Aeetes: maesti consurgitis omnes, |
| 54 | mensaque purpureos deserit alta toros. |
| 55 | quam tibi tunc longe regnum dotale Creusae |
| 56 | et socer et magni nata Creontis erat? |
| 57 | tristis abis. oculis abeuntem prosequor udis |
| 58 | et dixit tenui murmure lingua: "vale!" |
| 59 | ut positum tetigi thalamo male saucia lectum, |
| 60 | acta est per lacrimas nox mihi quanta fuit. |
| 61 | ante oculos taurique meos segetesque nefandae, |
| 62 | ante meos oculos pervigil anguis erat. |
| 63 | hinc amor, hinc timor est - ipsum timor auget amorem. |
| 64 | mane erat et thalamo cara recepta soror |
| 65 | disiectamque comas aversaque in ora iacentem |
| 66 | invenit et lacrimis omnia plena meis. |
| 67 | orat opem Minyis, alter petit, impetrat alter, |
| 68 | Aesonio iuveni quod rogat illa, damus. |
| 69 | Est nemus et piceis et frondibus ilicis atrum, |
| 70 | vix illuc radiis solis adire licet; |
| 71 | sunt in eo - fuerant certe - delubra Dianae: |
| 72 | aurea barbarica stat dea facta manu. |
| 73 | noscis an exciderunt mecum loca? venimus illuc; |
| 74 | orsus es infido sic prior ore loqui: |
| 75 | "ius tibi et arbitrium nostrae fortuna salutis |
| 76 | tradidit inque tua est vitaque morsque manu. |
| 77 | perdere posse sat est, siquem iuvet ipsa potestas; |
| 78 | sed tibi servatus gloria maior ero. |
| 79 | per mala nostra precor, quorum potes esse levamen, |
| 80 | per genus et numen cuncta videntis avi, |
| 81 | per triplices vultus arcanaque sacra Dianae |
| 82 | et si forte aliquos gens habet ista deos: |
| 83 | o virgo, miserere mei, miserere meorum, |
| 84 | effice me meritis tempus in omne tuum! |
| 85 | quodsi forte virum non dedignare Pelasgum - |
| 86 | sed mihi tam faciles unde meosque deos? - |
| 87 | spiritus ante meus tenues vanescet in auras, |
| 88 | quam thalamo, nisi tu, nupta sit ulla meo. |
| 89 | conscia sit Iuno sacris praefecta maritis |
| 90 | et dea marmorea cuius in aede sumus!" |
| 91 | Haec animum - et quota pars haec sunt? - movere puellae |
| 92 | simplicis et dextrae dextera iuncta meae. |
| 93 | vidi etiam lacrimas - an pars est fraudis in illis? |
| 94 | sic cito sum verbis capta puella tuis. |
| 95 | iungis et aeripedes inadusto corpore tauros |
| 96 | et solidam iusso vomere findis humum. |
| 97 | arva venenatis pro semine dentibus imples, |
| 98 | nascitur et gladios scutaque miles habet. |
| 99 | ipsa ego, quae dederam medicamina, pallida sedi, |
| 100 | cum vidi subitos arma tenere viros, |
| 101 | donec terrigenae - facinus mirabile! - fratres |
| 102 | inter se strictas conseruere manus. |
| 103 | Insopor ecce vigil squamis crepitantibus horrens |
| 104 | sibilat et torto pectore verrit humum. |
| 105 | [dotis opes ubi erant? ubi erat tibi regia coniunx |
| 106 | quique maris gemini distinet Isthmos aquas?] |
| 107 | illa ego, quae tibi sum nunc denique barbara facta, |
| 108 | nunc tibi sum pauper, nunc tibi visa nocens, |
| 109 | flammea subduxi medicato lumina somno |
| 110 | et tibi quae raperes vellera tuta dedi. |
| 111 | proditus est genitor, regnum patriamque reliqui, |
| 112 | munus in exilio quod licet esse tuli, |
| 113 | virginitas facta est peregrini praeda latronis, |
| 114 | optima cum cara matre relicta soror. |
| 115 | At non te fugiens sine me, germane, reliqui. |
| 116 | deficit hoc uno littera nostra loco: |
| 117 | quod facere ausa mea est, non audet scribere dextra. |
| 118 | sic ego, sed tecum, dilaceranda fui! |
| 119 | nec tamen extimui - quid enim post illa timerem? - |
| 120 | credere me pelago femina iamque nocens. |
| 121 | numen ubi est? ubi di? meritas subeamus in alto, |
| 122 | tu fraudis poenas, credulitatis ego. |
| 123 | Compressos utinam Symplegades elisissent |
| 124 | nostraque adhaererent ossibus ossa tuis! |
| 125 | aut nos Scylla rapax canibus misisset edendos! |
| 126 | debuit ingratis Scylla nocere viris. |
| 127 | quaeque vomit totidem fluctus totidemque resorbet, |
| 128 | nos quoque Trinacriae subposuisset aquae! |
| 129 | sospes ad Haemonias victorque reverteris urbes; |
| 130 | ponitur ad patrios aurea lana deos. |
| 131 | Quid referam Peliae natas pietate nocentes |
| 132 | caesaque virginea membra paterna manu? |
| 133 | ut culpent alii, tibi me laudare necesse est, |
| 134 | pro quo sum totiens esse coacta nocens. |
| 135 | ausus es - o iusto desunt sua verba dolori! - |
| 136 | ausus es "Aesonia" dicere "cede domo!" |
| 137 | iussa domo cessi natis comitata duobus |
| 138 | et, qui me sequitur semper, amore tui. |
| 139 | ut subito nostras Hymen cantatus ad aures |
| 140 | venit et accenso lampades igne micant |
| 141 | tibiaque effundit socialia carmina vobis, |
| 142 | at mihi funerea flebiliora tuba, |
| 143 | pertimui, nec adhuc tantum scelus esse putabam, |
| 144 | sed tamen in toto pectore frigus erat. |
| 145 | turba ruunt et "Hymen" clamant "Hymenaee!" frequenter; |
| 146 | quo propior vox haec, hoc mihi peius erat. |
| 147 | diversi flebant servi lacrimasque tegebant - |
| 148 | quis vellet tanti nuntius esse mali? |
| 149 | me quoque quidquid erat potius nescire iuvabat, |
| 150 | sed tamquam scirem, mens mea tristis erat, |
| 151 | cum minor e pueris iussus studione videndi |
| 152 | constitit ad geminae limina prima foris: |
| 153 | "hinc" mihi "mater adi! pompam pater" inquit "Iason |
| 154 | ducit et adiunctos aureus urget equos!" |
| 155 | protinus abscissa planxi mea pectora veste |
| 156 | tuta nec a digitis ora fuere meis. |
| 157 | ire animus mediae suadebat in agmina turbae |
| 158 | sertaque conpositis demere rapta comis. |
| 159 | vix me continui, quin sic laniata capillos |
| 160 | clamarem "meus est!" iniceremque manus. |
| 161 | Laese pater, gaude! Colchi gaudete relicti! |
| 162 | inferias umbrae fratris habete mei! |
| 163 | deseror amissis regno patriaque domoque |
| 164 | coniuge, qui nobis omnia solus erat. |
| 165 | serpentes igitur potui taurosque furentes, |
| 166 | unum non potui perdomuisse virum. |
| 167 | quaeque feros pepuli doctis medicatibus ignes, |
| 168 | non valeo flammas effugere ipsa meas. |
| 169 | ipsi me cantus herbaeque artesque relinquunt |
| 170 | nil dea, nil Hecates sacra potentis agunt. |
| 171 | non mihi grata dies, noctes vigilantur amarae |
| 172 | et tener a misero pectore somnus abit. |
| 173 | quae me non possum, potui sopire draconem. |
| 174 | utilior cuivis quam mihi cura mea est. |
| 175 | quos ego servavi, paelex amplectitur artus |
| 176 | et nostri fructus illa laboris habet. |
| 177 | Forsitan et, stultae dum te iactare maritae |
| 178 | quaeris et iniustis auribus apta loqui, |
| 179 | in faciem moresque meos nova crimina fingas. |
| 180 | rideat et vitiis laeta sit illa meis. |
| 181 | rideat et Tyrio iaceat sublimis in ostro - |
| 182 | flebit et ardores vincet adusta meos. |
| 183 | dum ferrum flammaeque aderunt sucusque veneni, |
| 184 | hostis Medeae nullus inultus erit. |
| 185 | Quod si forte preces praecordia ferrea tangunt, |
| 186 | nunc animis audi verba minora meis. |
| 187 | tam tibi sum supplex, quam tu mihi saepe fuisti, |
| 188 | nec moror ante tuos procubuisse pedes. |
| 189 | si tibi sum vilis, communis respice natos: |
| 190 | saeviet in partus dira noverca meos. |
| 191 | et nimium similes tibi sunt, et imagine tangor |
| 192 | et quotiens video, lumina nostra madent. |
| 193 | per superos oro, per avitae lumina flammae, |
| 194 | per meritum et natos, pignora nostra, duos, |
| 195 | redde torum, pro quo tot res insana reliqui! |
| 196 | adde fidem dictis auxiliumque refer! |
| 197 | non ego te imploro contra taurosque virosque, |
| 198 | utque tua serpens victa quiescat ope; |
| 199 | te peto, quem merui, quem nobis ipse dedisti, |
| 200 | cum quo sum pariter facta parente parens. |
| 201 | Dos ubi sit, quaeris? campo numeravimus illo, |
| 202 | qui tibi laturo vellus arandus erat. |
| 203 | aureus ille aries villo spectabilis alto, |
| 204 | dos mea: "quam" dicam si tibi "redde," neges. |
| 205 | dos mea tu sospes, dos est mea Graia iuventus. |
| 206 | i nunc, Sisyphias, inprobe, confer opes. |
| 207 | quod vivis, quod habes nuptam socerumque potentes, |
| 208 | hoc ipsum, ingratus quod potes esse, meum est. |
| 209 | quos equidem actutum - sed quid praedicere poenam |
| 210 | attinet? ingentis parturit ira minas. |
| 211 | quo feret ira sequar. facti fortasse pigebit; |
| 212 | et piget infido consuluisse viro. |
| 213 | viderit ista deus, qui nunc mea pectora versat. |
| 214 | nescio quid certe mens mea maius agit. |