Notkerus Balbulus, Martyrologium, 6, III KAL. IUL.
| 1 | Romae natalis beatorum apostolorum Petri et Pauli, qui passi sunt sub Nerone Caesare, Basso et Tusco consulibus. Petrus, post multorum millium Iudaeorum conversionem ad Dominum Iesum Christum, post vocationem Cornelii et plurimorum gentilium, post episcopatum Antiochenae Ecclesiae et praedicationem dispersionis eorum qui de circumcisione in Ponto, Galatia, Cappadocia, Asia et Bithynia in Christum crediderant, secundo Claudii anno ad expugnandum Simonem Magum, imo ad illuminationem Occidentalium, et medicamentum in anima et corpore languentium a Deo directus, Romam pervenit. Ibique viginti quinque annis cathedram sacerdotalem usque ad ultimum Neronis annum tenuit: a quo et cruci affixus, martyrio coronatus, capite secundum petitionem suam ad terram verso, et pedibus in sublime supinatis, quia videlicet indignum se crederet, qui ita crucifigeretur ut Dominus suus: sepultusque apud eamdem urbem in Vaticano, iuxta viam Triumphalem; totius orbis veneratione celebratur, et cunctis ex fide se inquirentibus multis et inenarrabilibus modis opitulatur. Scripsit duas Epistolas quae Canonicae nominantur: quarum secunda propter styli cum priore dissonantiam, eius a plerisque negatur, sed vere ipsius esse a cunctis sanum sapientibus approbatur. Hic ordinavit daos episcopos, Linum videlicet et Cletum, qui praesentaliter omne ministerium sacerdotale in urbe Roma populo vel supervenientibus exhiberent. Ipse vero orationi et praedicationi operam dabat: sicut etiam Hierosolymis diaconibus ad viduarum ac pupillorum ministerium constitutis, ipse cum caeteris apostolis orationi ac verbo semper erat instans. |
| 2 | Paulus quoque, post passionem Domini vicesimo quinto anno, id est secundo Neronis, postquam ab Ierusalem usque in Illyricum Evangelium Christi replevit, Romam quidem vinctus directus, sed a Deo mirabiliter absolutus, sub libera custodia ingressus est, et sicut ipse in secunda ad Timotheum Epistola scribit (cap. IV), liberatus de ore leonis, ferocissimi videlicet persecutoris Neronis, Evangelium Christi in Occidentis quoque partibus praedicavit, et ipse quarto decimo Neronis anno, eodem die quo Petrus, Romae pro Christo capite truncatus, sepultus est in via Ostiensi, anno post passionem Domini tricesimo septimo. Scripsit autem novem, imo decem, iuxta Decalogum legis, Epistolas ad septem Ecclesias: Ad Romanos unam, ad Corinthios duas, ad Galatas unam, ad Ephesios unam, ad Philippenses unam, ad Colossenses unam, ad Thessalonicenses duas, ad Hebraeos unam. De qua licet a quibusdam propter dissimilitudinem dictorum atque sententiarum, et quia nomen illius in titulo non habetur, quondam dubitatum sit, nunc et inter canonicas Scripturas, et ipsius beati Pauli apostoli indubitanter habetur. Praeterea sunt et aliae ad discipulos eius quatuor, ad Timotheum duae, ad Titum una, ad Philemonem una. Legunt quidam et ad Laodicenses, quae tamen pro nihilo reputatur apud sapientes. Commemoratis igitur quae ad apostolatum vel martyrium eius pertinere videbantur, liceat paucis, quamvis ordine praepostero, aliqua de genealogia vel educatione sive electione ipsius ad memoriam studiosorum revocare. Saulus itaque aut Saul certe, ut iuxta Hebraicum idioma loquar, quia ipsum nomen in tribu Beniamin unde ille erat, propter Saul regem maxime excellebat, ex oppido Giscalis oriundus fuit; quo a Romanis capto, cum parentibus suis Tarsum Ciliciae transmigratus est. A quibus ob studium litterarum Hierosolymam directus. a Gamaliele antiquae legis peritissimo, ac postea in Evangelium Christi vocato, in tantum eruditus est, ut Vas electionis ab ipso datore spiritualium charismatum non immerito nuncupari mereretur. Cum autem in nece beati Stephani protomartyris Christi, Iudaeis Christianorum persecutoribus consentaneus esset, ac postea per totam illam provinciam omnes eo nomine insignitos acerrime debellaret, atque ut ipse confitetur, Iesu Nazareni cultores usque in exteras nationes persequeretur: in quibus, dum Damascum, metropolim videlicet Syriae, pergeret, revelatione subita, imo poena dignissima, compulsus ad fidem, in doctorem gentium de persecutore est translatus. Cumque primum ad praedicationem eius Sergius Paulus proconsul Cypri credidisset, eo quod eum Christi fidei subegerat, eius sortitus est nomen. |
| 3 | Et quia de beati Pauli origine seu vocatione pauca proposuimus, etiam de caeteris apostolis sine praeiudicio sapientum aliqua narrentur ad instructionem ignorantium. |
| 4 | Ac primum sciendum quia cum duodecim apostoli a Domino referantur electi, quorumdam eorum patria vel tribus aut denique vocatio non aperte videatur expressa. Sed diligentius inspectis divinae Scripturae paginis, neque haec pie quaerentibus invenienda negantur. Et de Petro quidem et Andrea atque Philippo quod de Bethsaida, quae nomine proprio venatores nostros praefiguravit, orti fuerint, nullus qui Evangelium legit, ignorat. Quod etiam de Iacobo et Ioanne intelligendum Lucas nobis insinuat cum eos Simonis, qui ob firmitatem fidei Petrus a Domino cognominari meruit, socios fuisse commendat. De Iacobo autem Minore, qui frater Domini non solum a fidelibus, verum et a Iosepho, Iudaeorum historiographo, nuncupari solet, et fratribus ipsius Simone ac Iuda, sive Thaddaeo, quin de tribu Iuda fuerint, nullus Christianorum dubitare permittitur. De vocatione vero Matthaei cum, tribus evangelistis consonantibus, apertissime referatur, de tribu vel patria ipsius taceri videtur. Sed dum Marcus et Lucas eum, tacito vulgato nomine, Levi nuncupant, aut Dionymon iuxta quosdam, aut de tribu Levi, iuxta diligentiores, fuisse designant. Porro de Bartholomaeo atque Thoma nihil aliud quibusdam in litteris apostolicis significari videtur, nisi quod ex multitudine discipulorum selecti narrantur in apostolicum gradum. Sed et in eis, si quis acutius intueatur, sacrae Scripturae profundissimos rimando thesauros fontium, Ierusalem [Israel] divitias se invenisse gratulabundus admiratur. Sicut in psalmo de resurrectione et ascensione Domini atque donis Spiritus sancti, apostolorumque praedicatione, nec non et credulitate gentium sive crudelitate persequentium conscripto cantatur [Psal. LXVII]: In ecclesiis benedicite Deo Domino de fontibus Ierusalem [Israel]. Ibi Beniamin adolescentulus, Paulus videlicet, sicut etiam Lucas de illo repetivit, secus pedes adolescentis [Act. VII] );---in mentis excessu, velut idem de se profitetur: Sive mente excedimus, Deo; sive temperantes sumus, vobis [II Cor. V] ).--- Principes Iuda, duces eorum. Iacobus scilicet, Simon et Iudas.---Principes Zalulon, principes Nephthalim. Reliqui procul dubio cuncti, praeter Iudam Scarioth, quod interpretatur meditatio mortis, designata non inconvenienter accipiatur, etiam transmutatione litterarum, quia de tribu Issachar, quod in Latina lingua est merces, exprimitur, et ortus, et ipsius nominis haeres seipsum profligando fuerit, a tractatoribus Evangelii commendatur. His breviter per excessum commemoratis ad propositum redeamus. |
| 5 | Eodem die, id est tertio Kalendas Iulii, quod est ante unum diem Kalendarum earumdem, Romae passio nongentorum septuaginta sex martyrum. |
| 6 | In Perside nativitas sanctorum Simonis et Iudae apostolorum. |