Notkerus Balbulus, Gesta Caroli Magni, LIBER II., 1.
| 1 | Ex relatione secularis hominis et in scripturis minus eruditi sermonem facturi non ab re credimus, si iuxta fidem scriptorum pauca de superioribus ad memoriam revocemus. |
| 2 | Cum Deo odibilis Iulianus in bello Persico caelitus fuisset peremptus et a regno Romanorum non solum transmarinae provintiae sed et proxima Pannonia, Noricus, Retia vel Germania Francique vel Galli defecissent ipsique reges Gallorum vel Francorum propter interfectionem sancti Desiderii Vienensis episcopi et expulsionem sanctissimorum advenarum, Columbani videlicet et Galli, retro labi caepissent, gens Hunorum, prius per Franciam et Equitaniam vel Gallias sive Hispanias latrocinari solita, tota simul egressa quasi latissimum incendium cuncta devastans, reliquias, quae remanere poterant, ad tutissima latibula comportavit. |
| 3 | Quae huiusmodi fuerunt, sicut praefatus Adalbertus mihi narrare consueverat: 'Terra' inquiens 'Hunorum VIIII circulis cingebatur'. |
| 4 | Et cum ego, alios circulos nisi vimineos cogitare nescius, interrogarem: 'Quid illud miraculi fuit, domine?', respondit: 'Novem hegin muniebatur'. |
| 5 | Cumque et illos alterius generis esse nescirem, nisi quales segetibus solent praetendi, inquisitus etiam de hoc dixit: 'Tam latus fuit unus circulus, hoc est tantum intra se comprehendit, quantum spacium est de castro Turico ad Constantiam, ita stipitibus quernis, faginis vel abiegnis exstructus, ut de margine ad marginem XX pedes tenderetur in latum et totidem subrigeretur in altum, cavitas autem universa aut durissimis lapidibus aut creta tenacissima repleretur, porro superficies vallorum eorundem integerrimis cespitibus tegeretur. |
| 6 | Inter quorum confinia plantabantur arbusculae, quae, ut cernere solemus, abscisae atque proiectae comas caudicum foliorumque proferunt. |
| 7 | Inter hos igitur aggeres ita vici et villae erant locatae, ut de aliis ad alias vox humana posset audiri. |
| 8 | Contra eadem vero aedificia inter inexpugnabiles illos muros portae non satis latae erant constitute, per quas latrocinandi gratia non solum exteriores sed etiam interiores exire solebant. |
| 9 | Item de secundo circulo, qui similiter ut primus erat exstructus, XX miliaria Teutonica, que sunt XL Italica, ad tercium usque tendebantur; similiter usque ad nonum, quamvis ipsi circuli alius alio multo contractiores fuerint. |
| 10 | De circulo quoque ad circulum sic erant possessiones et habitacula undique versum ordinata, ut clangor tubarum inter singula posset cuiusque rei significativus adverti'. |
| 11 | Ad has ergo munitiones per ducentos et eo amplius annos qualescumque omnium occidentalium divitias congregantes, cum et Gothi et Wandali quietem mortalium perturbarent, orbem occiduum pene vacuum dimiserunt. |
| 12 | Quos tamen invictissimus Karolus ita in annis octo perdomuit, ut de eis ne minimas quidem reliquias remanere permiserit. |
| 13 | A Bulgaribus vero ideo manum retraxit, quia videlicet Hunis exstinctis regno Francorum nihil nocituri viderentur. |
| 14 | Porro praedam in Pannonia repertam per episcopia vel monasteria liberalissima divisione distribuit. |