Notkerus Balbulus, De musica, DE OCTO TONIS., INTERPRETATIO LATINA.
| 1 | Sciendum itaque, quod in cantu tonorum septem duntaxat mutationes sint, quas Virgilius dicit: Septem discrimina vocum; et octava in qualitate eadem est, quae prima. |
| 2 | Propterea in lyra et in psalterio septem semper chordae sunt, eaeque aequaliter factae. |
| 3 | In his aliisque instrumentis alphabetum ulterius haud procedit, quam ad primas septem litteras A B C D E F G. Ex septem his quatuor sunt, nempe B C D E, in quas omnis cantus desinit: qui primi et secundi toni est, desinit in B; qui tertii et quarti, in C; qui quinti et sexti, in D; qui septimi et octavi, in E. Quod si cantus descendere velit a sua conclusione deorsum usque ad quintam litteram, vel sursum ascendere usque ad nonam, ita ut tredecim superet, sicut fit in antiphona Cum fabricator mundi in primo tono: tunc superius apponendae sunt dicti alphabeti sex primae litterae A B C D E F et inferius tres ultimae E F G, tunc sexdecim sunt: quemadmodum veteribus musicis quindecim litterae, et quindecim chordae sufficere videbantur; et volebant, ut cithara totidem chordas haberet, usque dum suprema infimae corresponderet in quadruplo. |
| 4 | Haec est maxima proportio, et maxima symphonia, quae bis diapason dicitur, atque ex aliis symphoniis constat. |
| 5 | Diatessaron siquidem et Diapente efficiunt Diapason: sicut autem Diatessaron et Diapenta Diapason faciunt, ita duae Diapason bis Diapason constituunt: propterea quatuor symphoniae in una reperiuntur. |