monumenta.ch > Hrabanus Maurus > HOMILIA CXXIII. ITEM FERIA IV. Lectio sancti Evangelii secundum Matthaeum. > LXXX. AD CRISPAM. > . . . > HOMILIA CXLI ITEM UT SUPRA. Lectio sancti Evangelii secundum Lucam. > HOMILIA CXXXV. DOMINICA XI POST PENTECOSTEN. Lectio Epistolae B. Pauli ad Corinthios. > HOMILIA CXXVIII. ITEM FERIA IV. Lectio sancti Evangelii secundum Marcum. > HOMILIA CVIII. IN EODEM FESTO. Lectio sancti Evangelii secundum Ioannem. > HOMILIA CXXVII. FERIA IV. Lectio Epistolae beati Pauli apostoli ad Romanos. > HOMILIA CXLIX. IN ASSUMPTIONE SANCTAE MARIAE. Lectio libri Ecclesiastici. > HOMILIA CXX. HEBDOMADA VIII POST PENTECOSTEN. Lectio Epistolae B. Pauli ad Romanos. > HOMILIA CXXXVI. IN EODEM FESTO. Lectio sancti Evangelii secundum Lucam. > CXI. > HOMILIA CLIII. FERIA IV. Lectio Epistolae beati Pauli apostoli ad Corinthios. > 15 > HOMILIA CV. DOMINICA VI POST PENTECOSTEN. Lectio Epistolae B. Petri apostoli. > . . . > HOMILIA CX. IN EODEM FESTO. Lectio sancti Evangelii secundum Matthaeum. > 11 > 21 > HOMILIA CLXI. ITEM FERIA IV. Lectio sancti Evangelii secundum Matthaeum. > 17 > . . . > 12 > 13 > 14
Macrobius, Commentaria in Somnium Scipionis, 1, XIII <<< >>> XV
Macrobius, Commentaria in Somnium Scipionis, 1, Sectio XIIII
1 Sed illa verba quae praeter hoc sunt inserta repetamus homines enim sunt hac lege generati qui tuerentur illum globum, quem in templo hoc medium vides, quae terra dicitur: hisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus, quae sidera et stellas vocatis, quae globosae et rotundae divinis animatae mentibus circos suos orbesque conficiunt celeritate mirabili.2 de terra cur globus dicatur in medio mundo positus plenius disseremus cum de novem sphaeris loquemur.3 bene autem universus mundus dei templum vocatur propter illos qui aestimant nihil esse aliud deum nisi caelum ipsum et caelestia ista quae cernimus.4 ideo ut summi omnipotentiam dei ostenderet posse vix intellegi, numquam videri quicquid humano subicitur aspectui templum eius vocavit qui sola mente concipitur ut qui haec veneratur ut templa cultum tamen maximum debeat conditori sciatque quisquis in usum templi huius inducitur ritu sibi vivendum sacerdotis.5 unde et quasi quodam publico praeconio tantam humano generi divinitatem inesse testatur ut universos siderei animi cognatione nobilitet.6 notandum est quod hoc loco animum et ut proprie et ut abusive dicitur posuit.7 animus enim proprie mens est, quam diviniorem anima nemo dubitavit sed non numquam sic et animam usurpantes vocamus.8 cum ergo dicit hisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus, mentem praestat intellegi quae nobis proprie cum caelo sideribusque communis est; cum vero ait retinendus animus est in custodia corporis, ipsam tunc animam nominat, quae vincitur custodia corporali cui mens divina non subditur.9 nunc qualiter nobis animus id est mens cum sideribus communis sit secundum theologos disseramus.10 deus qui prima causa et est et vocatur, unus omnium quaeque sunt quaeque videntur esse princeps et origo est.11 hic superabundanti maiestatis fecunditate de se mentem creavit.12 haec mens, quae νους vocatur, qua patrem inspicit, plenam similitudinem servat auctoris, animam vero de se creat posteriora respiciens.13 rursum anima patrem qua intuetur induitur ac paulatim regrediente respectu in fabricam corporum incorporea ipsa degenerat, habet ergo et purissimam ex mente, de qua est nata, rationem quod λογικον vocatur et ex sua natura accipit praebendi sensus praebendique incrementi seminarium, quorum unum αισθετικον alterum φυτικον nuncupatur.14 sed ex his primum id est λογικον quod innatum sibi ex mente sumpsit, sicut vere divinum est ita solis divinis aptum; reliqua duo αισθετκιον et φυτικον ut a divinis recedunt ita convenientia sunt caducis.15 anima ergo creans sibi condensque corpora - nam ideo ab anima natura incipit quam sapientes de deo et mente νουν nominant - ex illo mero ac purissimo fonte mentis, quem nascendo de originis suae hauserat copia, corpora illa divina vel supera, caeli dico et siderum, quae prima condebat, animavit, divinaeque mentes omnibus corporibus quae in formam teretem id est in sphaerae modum formabantur infusae sunt, et hoc est quod cum de stellis loqueretur ait quae divinis animatae mentibus.16 in inferiora vero ac terrena degenerans fragilitatem corporum caducorum deprehendit meram divinitatem mentis sustinere non posse, immo partem eius vix solis humanis corporibus convenire quia et sola videntur erecta tamquam quae ad supera ab imis recedant et sola caelum facile tamquam semper erecta suspiciunt, solisque inest vel in capite sphaerae similitudo, quam formam diximus solam mentis capacem.17 soli ergo homini rationem id est vim mentis infudit cui sedes in capite est, sed et geminam illam sentiendi crescendique naturam, quia caducum est corpus, inseruit.18 et hinc est quod homo et rationis compos est et sentit et crescit solaque ratione meruit praestare ceteris animalibus, quae quia semper prona sunt et ex ipsa quoque suspiciendi difficultate a superis recesserunt nec ullam divinorum corporum similitudinem aliqua sui parte meruerunt, nihil ex mente sortita sunt et ideo ratione caruerunt: duo quoque tantum adepta sunt, sentire vel crescere.19 nam siquid in illis similitudinem rationis imitatur, non ratio sed memoria est, et memoria non illa ratione mixta sed quae hebetudinem sensuum quinque comitatur: de qua plura nunc dicere, quoniam ad praesens opus non attinet, omittemus.20 terrenorum corporum tertius ordo in arboribus et herbis est, quae carent tam ratione quam sensu, et quia crescendi tantum modo usus in his viget, hac sola vivere parte dicuntur.21 hunc rerum ordinem et Vergilius expressit.22 nam et mundo animam dedit et, ut puritati eius adtestaretur, mentem vocavit.23 caelum enim, ait, et terras et maria et sidera spiritus intus alit id est anima sicut alibi pro spiramento animam dicit quantum ignes animaeque valent - et ut illius mundanae animae adsereret dignitatem, mentem esse testatus est mens agitat molem - nec non ut ostenderet ex ipsa anima constare et animari universa quae vivunt, addidit inde hominum pecudumque genus et cetera, utque adsereret eundem esse in anima semper vigorem sed usum eius hebescere in animalibus corporis densitate adiecit quantum non noxia corpora tardant et reliqua.24 secundum haec ergo cum ex summo deo mens, ex mente anima fit, anima vero et condat et vita conpleat omnia quae secuntur, cunctaque hic unus fulgor illuminet et universis appareat, ut in multis speculis per ordinem positis vultus unus, cumque omnia continuis successionibus se sequantur degenerantia per ordinem ad imum meandi: invenietur pressius intuenti a summo deo usque ad ultimam rerum faecem una mutuis se vinculis religans et nusquam interrupta conexio.25 et haec est Homeri catena aurea, quam pendere de caelo in terras deum iussisse commemorat.26 his ergo dictis solum hominem constat ex terrenis omnibus mentis id est animi societatem cum caelo et sideribus habere communem.27 et hoc est quod ait hisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus, quae sidera et stellas vocatis.28 nec tamen ex ipsis caelestibus et sempiternis ignibus nos dicit animatos - ignis enim licet divinum tamen corpus est, nec ex corpore quamvis divino possemus animari - sed unde ipsa illa corpora quae divina et sunt et videntur animata sunt, id est ex ea mundanae animae parte quam diximus de pura mente constare.29 et ideo postquam dixit hisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus quae sidera et stellas vocatis, mox adiecit quae divinis animatae mentibus ut per sempiternos ignes corpus stellarum, per divinas vero mentes earum animas manifesta discretione significet et ex illis in nostras venire animas vim mentis ostendat.30 non ab re est ut haec de anima disputatio in fine sententias omnium qui de anima videntur pronuntiasse contineat.31 Plato dixit animam essentiam se moventem, Xenocrates numerum se moventem, Aristoteles εντελεχειαν, Pythagoras et Philolaus harmoniam, Posidonius ideam, Asclepiades quinque sensuum exercitium sibi consonum, Hippocrates spiritum tenuem per corpus omne dispersum, Heraclides Ponticus lucem, Heraclitus physicus scintillam stellaris essentiae, Zenon concretum corpori spiritum, Democritus spiritum insertum atomis hac facilitate motus ut corpus illi omne sit pervium, Critolaus Peripateticus constare eam de quinta essentia, Hipparchus ignem, Anaximenes aera, Empedocles et Critias sanguinem, Parmenides ex terra et igne, Xenophanes ex terra et aqua, Boethos ex aere et igne, Epicurus speciem ex igne et aere et spiritu mixtam.32 obtinuit tamen non minus de incorporalitate eius quam de inmortalitate sententia.33 nunc videamus quae sint haec duo nomina quorum pariter meminit, cum dicit quae sidera et stellas vocatis.34 neque enim hic res una gemina appellatione monstratur ut ensis et gladius sed sunt stellae quidem singulares, ut erraticae quinque et ceterae quae non admixtae aliis solae feruntur, sidera vero quae in aliquod signum stellarum plurium conpositione formantur, ut Aries Taurus Andromeda Perseus vel Corona et quaecumque variarum genera formarum in caelum recepta creduntur.35 sic et apud Graecos αστερ et αστρον diversa significant et αστερ stella una est, αστρον signum stellis coactum, quod nos sidus vocamus.36 cum vero stellas globosas et rotundas dicat, non singularium tantum exprimit speciem sed et earum quae in signa formanda conveniunt.37 omnes enim stellae inter se etsi in magnitudine aliquam, nullam tamen habent in specie differentiam.38 per haec autem duo nomina solida sphaera describitur, quae nec ex globo, si rotunditas desit, nec ex rotunditate, si globus desit, efficitur, cum alterum forma alterum soliditate corporis deseratur.39 sphaeras autem hic dicimus ipsarum stellarum corpora, quae omnia hac specie formata sunt.40 dicuntur praeterea sphaerae et απλανες illa, quae maxima est, et subiectae septem, per quas duo lumina et vagae quinque discurrunt.41 circi vero et orbes duarum sunt rerum duo nomina, et his nominibus quidem alibi aliter est usus.42 nam et orbem pro circulo posuit ut orbem lacteum et orbem pro sphaera ut novem tibi orbibus vel potius globis.43 sed et circi vocantur qui sphaeram maximam cingunt ut eos sequens tractatus inveniet, quorum unus est lacteus, de quo ait inter flammas circus lucens.44 sed hic horum nihil neque circi neque orbis nomine voluit intellegi sed est orbis in hoc loco stellae una integra et peracta conversio id est ab eodem loco post emensum sphaerae per quam movetur ambitum in eundem locum regressus, circus est autem hic linea ambiens sphaeram ac veluti semitam faciens per quam lumen utrumque discurrit et intra quam vagantium stellarum error legitimus coercetur.45 quas ideo veteres errare dixerunt quia et cursu suo feruntur et contra sphaerae maximae id est ipsius caeli, impetum contrario motu ad orientem ab occidente volvuntur, et omnium quidem par celeritas motus similis et idem est modus meandi sed non omnes eodem tempore circos suos orbesque conficiunt.46 et ideo est celeritas ipsa mirabilis quia cum sit eadem omnium nec ulla ex illis aut concitatior esse possit aut segnior, non eodem tamen temporis spatio omnes ambitum suum peragunt.47 causam vero sub eadem celeritate disparis spatii aptius nos sequentia docebunt.
Macrobius HOME
bbb347.22r bnf6370.81 bnf6371.26 bnf6620.18 bnf7299.92 bnf10195.31 bnf11123.34 bnf16677.26 bnf16678.17 bnf18421.35 csg65.56 med229.54 tbl11943.3v uldBPL157.31 uldBPL168.27 uldVLF12B.20
Macrobius, Commentaria in Somnium Scipionis, 1, XIII <<< >>> XV
monumenta.ch > Hrabanus Maurus > HOMILIA CXXIII. ITEM FERIA IV. Lectio sancti Evangelii secundum Matthaeum. > LXXX. AD CRISPAM. > . . . > HOMILIA CXLI ITEM UT SUPRA. Lectio sancti Evangelii secundum Lucam. > HOMILIA CXXXV. DOMINICA XI POST PENTECOSTEN. Lectio Epistolae B. Pauli ad Corinthios. > HOMILIA CXXVIII. ITEM FERIA IV. Lectio sancti Evangelii secundum Marcum. > HOMILIA CVIII. IN EODEM FESTO. Lectio sancti Evangelii secundum Ioannem. > HOMILIA CXXVII. FERIA IV. Lectio Epistolae beati Pauli apostoli ad Romanos. > HOMILIA CXLIX. IN ASSUMPTIONE SANCTAE MARIAE. Lectio libri Ecclesiastici. > HOMILIA CXX. HEBDOMADA VIII POST PENTECOSTEN. Lectio Epistolae B. Pauli ad Romanos. > HOMILIA CXXXVI. IN EODEM FESTO. Lectio sancti Evangelii secundum Lucam. > CXI. > HOMILIA CLIII. FERIA IV. Lectio Epistolae beati Pauli apostoli ad Corinthios. > 15 > HOMILIA CV. DOMINICA VI POST PENTECOSTEN. Lectio Epistolae B. Petri apostoli. > . . . > HOMILIA CX. IN EODEM FESTO. Lectio sancti Evangelii secundum Matthaeum. > 11 > 21 > HOMILIA CLXI. ITEM FERIA IV. Lectio sancti Evangelii secundum Matthaeum. > 17 > . . . > 12 > 13 > 14
© 2006 - 2026 Monumenta Informatik