Iuvenalis, Saturae, Satura VI
| 1 | Credo Pudicitiam Saturno rege moratam |
| 2 | in terris visamque diu, cum frigida parvas |
| 3 | praeberet spelunca domos ignemque laremque |
| 4 | et pecus et dominos communi clauderet umbra, |
| 5 | silvestrem montana torum cum sterneret uxor |
| 6 | frondibus et culmo vicinarumque ferarum |
| 7 | pellibus, haut similis tibi, Cynthia, nec tibi, cuius |
| 8 | turbavit nitidos extinctus passer ocellos, |
| 9 | sed potanda ferens infantibus ubera magnis |
| 10 | et saepe horridior glandem ructante marito. |
| 11 | quippe aliter tunc orbe novo caeloque recenti |
| 12 | vivebant homines, qui rupto robore nati |
| 13 | compositive luto nullos habuere parentes. |
| 14 | multa Pudicitiae veteris vestigia forsan |
| 15 | aut aliqua exstiterint et sub Iove, sed Iove nondum |
| 16 | barbato, nondum Graecis iurare paratis |
| 17 | per caput alterius, cum furem nemo timeret |
| 18 | caulibus ac pomis et aperto viveret horto. |
| 19 | paulatim deinde ad superos Astraea recessit |
| 20 | hac comite, atque duae pariter fugere sorores. |
| 21 | anticum et vetus est alienum, Postume, lectum |
| 22 | concutere atque sacri genium contemnere fulcri. |
| 23 | omne aliud crimen mox ferrea protulit aetas: |
| 24 | viderunt primos argentea saecula moechos. |
| 25 | conventum tamen et pactum et sponsalia nostra |
| 26 | tempestate paras iamque a tonsore magistro |
| 27 | pecteris et digito pignus fortasse dedisti? |
| 28 | certe sanus eras. uxorem, Postume, ducis? |
| 29 | dic qua Tisiphone, quibus exagitere colubris. |
| 30 | ferre potes dominam salvis tot restibus ullam, |
| 31 | cum pateant altae caligantesque fenestrae, |
| 32 | cum tibi vicinum se praebeat Aemilius pons? |
| 33 | aut si de multis nullus placet exitus, illud |
| 34 | nonne putas melius, quod tecum pusio dormit? |
| 35 | pusio, qui noctu non litigat, exigit a te |
| 36 | nulla iacens illic munuscula, nec queritur quod |
| 37 | et lateri parcas nec quantum iussit anheles. |
| 38 | sed placet Ursidio lex Iulia: tollere dulcem |
| 39 | cogitat heredem, cariturus turture magno |
| 40 | mullorumque iubis et captatore macello. |
| 41 | quid fieri non posse putes, si iungitur ulla |
| 42 | Ursidio? si moechorum notissimus olim |
| 43 | stulta maritali iam porrigit ora capistro, |
| 44 | quem totiens texit perituri cista Latini? |
| 45 | quid quod et antiquis uxor de moribus illi |
| 46 | quaeritur? o medici, nimiam pertundite venam. |
| 47 | delicias hominis! Tarpeium limen adora |
| 48 | pronus et auratam Iunoni caede iuvencam, |
| 49 | si tibi contigerit capitis matrona pudici. |
| 50 | paucae adeo Cereris vittas contingere dignae, |
| 51 | quarum non timeat pater oscula. necte coronam |
| 52 | postibus et densos per limina tende corymbos. |
| 53 | unus Hiberinae vir sufficit? ocius illud |
| 54 | extorquebis, ut haec oculo contenta sit uno. |
| 55 | magna tamen fama est cuiusdam rure paterno |
| 56 | viventis. vivat Gabiis ut vixit in agro, |
| 57 | vivat Fidenis, et agello cedo paterno. |
| 58 | quis tamen adfirmat nil actum in montibus aut in |
| 59 | speluncis? adeo senuerunt Iuppiter et Mars? |
| 60 | porticibusne tibi monstratur femina voto |
| 61 | digna tuo? cuneis an habent spectacula totis |
| 62 | quod securus ames quodque inde excerpere possis? |
| 63 | chironomon Ledam molli saltante Bathyllo |
| 64 | Tuccia vesicae non imperat, Apula gannit, |
| 65 | [sicut in amplexu, subito et miserabile longum.] |
| 66 | attendit Thymele: Thymele tunc rustica discit. |
| 67 | ast aliae, quotiens aulaea recondita cessant, |
| 68 | et vacuo clusoque sonant fora sola theatro, |
| 69 | atque a plebeis longe Megalesia, tristes |
| 70 | personam thyrsumque tenent et subligar Acci. |
| 71 | Urbicus exodio risum movet Atellanae |
| 72 | gestibus Autonoes, hunc diligit Aelia pauper. |
| 73 | solvitur his magno comoedi fibula, sunt quae |
| 74 | Chrysogonum cantare vetent, Hispulla tragoedo |
| 75 | gaudet: an expectas ut Quintilianus ametur? |
| 76 | accipis uxorem de qua citharoedus Echion |
| 77 | aut Glaphyrus fiat pater Ambrosiusque choraules. |
| 78 | longa per angustos figamus pulpita vicos, |
| 79 | ornentur postes et grandi ianua lauro, |
| 80 | ut testudineo tibi, Lentule, conopeo |
| 81 | nobilis Euryalum murmillonem exprimat infans. |
| 82 | nupta senatori comitata est Eppia ludum |
| 83 | ad Pharon et Nilum famosaque moenia Lagi |
| 84 | prodigia et mores urbis damnante Canopo. |
| 85 | inmemor illa domus et coniugis atque sororis |
| 86 | nil patriae indulsit, plorantisque improba natos |
| 87 | utque magis stupeas ludos Paridemque reliquit. |
| 88 | sed quamquam in magnis opibus plumaque paterna |
| 89 | et segmentatis dormisset parvula cunis, |
| 90 | contempsit pelagus; famam contempserat olim, |
| 91 | cuius apud molles minima est iactura cathedras. |
| 92 | Tyrrhenos igitur fluctus lateque sonantem |
| 93 | pertulit Ionium constanti pectore, quamvis |
| 94 | mutandum totiens esset mare. iusta pericli |
| 95 | si ratio est et honesta, timent pavidoque gelantur |
| 96 | pectore nec tremulis possunt insistere plantis: |
| 97 | fortem animum praestant rebus quas turpiter audent. |
| 98 | si iubeat coniunx, durum est conscendere navem, |
| 99 | tunc sentina gravis, tunc summus vertitur aer: |
| 100 | quae moechum sequitur, stomacho valet. illa maritum |
| 101 | convomit, haec inter nautas et prandet et errat |
| 102 | per puppem et duros gaudet tractare rudentis. |
| 103 | qua tamen exarsit forma, qua capta iuventa |
| 104 | Eppia? quid vidit propter quod ludia dici |
| 105 | sustinuit? nam Sergiolus iam radere guttur |
| 106 | coeperat et secto requiem sperare lacerto; |
| 107 | praeterea multa in facie deformia, sicut |
| 108 | attritus galea mediisque in naribus ingens |
| 109 | gibbus et acre malum semper stillantis ocelli. |
| 110 | sed gladiator erat. facit hoc illos Hyacinthos; |
| 111 | hoc pueris patriaeque, hoc praetulit illa sorori |
| 112 | atque viro. ferrum est quod amant. hic Sergius idem |
| 113 | accepta rude coepisset Veiiento videri. |
| 114 | quid privata domus, quid fecerit Eppia, curas? |
| 115 | respice rivales divorum, Claudius audi |
| 116 | quae tulerit. dormire virum cum senserat uxor, |
| 117 | sumere nocturnos meretrix Augusta cucullos |
| 118 | ausa Palatino et tegetem praeferre cubili |
| 119 | linquebat comite ancilla non amplius una. |
| 120 | sed nigrum flavo crinem abscondente galero |
| 121 | intravit calidum veteri centone lupanar |
| 122 | et cellam vacuam atque suam; tunc nuda papillis |
| 123 | prostitit auratis titulum mentita Lyciscae |
| 124 | ostenditque tuum, generose Britannice, ventrem. |
| 125 | excepit blanda intrantis atque aera poposcit. |
| 126 | [continueque iacens cunctorum absorbuit ictus.] |
| 127 | mox lenone suas iam dimittente puellas |
| 128 | tristis abit, et quod potuit tamen ultima cellam |
| 129 | clausit, adhuc ardens rigidae tentigine volvae, |
| 130 | et lassata viris necdum satiata recessit, |
| 131 | obscurisque genis turpis fumoque lucernae |
| 132 | foeda lupanaris tulit ad pulvinar odorem. |
| 133 | hippomanes carmenque loquar coctumque venenum |
| 134 | privignoque datum? faciunt graviora coactae |
| 135 | imperio sexus minimumque libidine peccant. |
| 136 | 'optima sed quare Caesennia teste marito?' |
| 137 | bis quingena dedit. tanti vocat ille pudicam, |
| 138 | nec pharetris Veneris macer est aut lampade fervet: |
| 139 | inde faces ardent, veniunt a dote sagittae. |
| 140 | libertas emitur. coram licet innuat atque |
| 141 | rescribat: vidua est, locuples quae nupsit avaro. |
| 142 | 'cur desiderio Bibulae Sertorius ardet?' |
| 143 | si verum excutias, facies non uxor amatur. |
| 144 | tres rugae subeant et se cutis arida laxet, |
| 145 | fiant obscuri dentes oculique minores, |
| 146 | 'collige sarcinulas' dicet libertus 'et exi. |
| 147 | iam gravis es nobis et saepe emungeris. exi |
| 148 | ocius et propera. sicco venit altera naso.' |
| 149 | interea calet et regnat poscitque maritum |
| 150 | pastores et ovem Canusinam ulmosque Falernas |
| 151 | quantulum in hoc! pueros omnes, ergastula tota, |
| 152 | quodque domi non est, sed habet vicinus, ematur. |
| 153 | mense quidem brumae, cum iam mercator Iason |
| 154 | clausus et armatis obstat casa candida nautis, |
| 155 | grandia tolluntur crystallina, maxima rursus |
| 156 | murrina, deinde adamas notissimus et Beronices |
| 157 | in digito factus pretiosior. hunc dedit olim |
| 158 | barbarus incestae, dedit hunc Agrippa sorori, |
| 159 | observant ubi festa mero pede sabbata reges |
| 160 | et vetus indulget senibus clementia porcis. |
| 161 | 'nullane de tantis gregibus tibi digna videtur?' |
| 162 | sit formonsa, decens, dives, fecunda, vetustos |
| 163 | porticibus disponat avos, intactior omni |
| 164 | crinibus effusis bellum dirimente Sabina, |
| 165 | rara avis in terris nigroque simillima cycno, |
| 166 | quis feret uxorem cui constant omnia? malo, |
| 167 | malo Venustinam quam te, Cornelia, mater |
| 168 | Gracchorum, si cum magnis virtutibus adfers |
| 169 | grande supercilium et numeras in dote triumphos. |
| 170 | tolle tuum, precor, Hannibalem victumque Syphacem |
| 171 | in castris et cum tota Carthagine migra. |
| 172 | 'parce, precor, Paean, et tu, dea, pone sagittas; |
| 173 | nil pueri faciunt, ipsam configite matrem' |
| 174 | Amphion clamat, sed Paean contrahit arcum. |
| 175 | extulit ergo greges natorum ipsumque parentem, |
| 176 | dum sibi nobilior Latonae gente videtur |
| 177 | atque eadem scrofa Niobe fecundior alba. |
| 178 | quae tanti gravitas, quae forma, ut se tibi semper |
| 179 | inputet? huius enim rari summique voluptas |
| 180 | nulla boni, quotiens animo corrupta superbo |
| 181 | plus aloes quam mellis habet. quis deditus autem |
| 182 | usque adeo est, ut non illam quam laudibus effert |
| 183 | horreat inque diem septenis oderit horis? |
| 184 | quaedam parva quidem, sed non toleranda maritis. |
| 185 | nam quid rancidius quam quod se non putat ulla |
| 186 | formosam nisi quae de Tusca Graecula facta est, |
| 187 | de Sulmonensi mera Cecropis? omnia Graece: |
| 188 | [cum sit turpe magis nostris nescire Latine.] |
| 189 | hoc sermone pavent, hoc iram, gaudia, curas, |
| 190 | hoc cuncta effundunt animi secreta. quid ultra? |
| 191 | concumbunt Graece. dones tamen ista puellis, |
| 192 | tune etiam, quam sextus et octogensimus annus |
| 193 | pulsat, adhuc Graece? non est hic sermo pudicus |
| 194 | in vetula. quotiens lascivum intervenit illud |
| 195 | zoe kai psyche, modo sub lodice relictis |
| 196 | uteris in turba. quod enim non excitet inguen |
| 197 | vox blanda et nequam? digitos habet. ut tamen omnes |
| 198 | subsidant pinnae, dicas haec mollius Haemo |
| 199 | quamquam et Carpophoro, facies tua conputat annos. |
| 200 | si tibi legitimis pactam iunctamque tabellis |
| 201 | non es amaturus, ducendi nulla videtur |
| 202 | causa, nec est quare cenam et mustacea perdas |
| 203 | labente officio crudis donanda, nec illud |
| 204 | quod prima pro nocte datur, cum lance beata |
| 205 | Dacicus et scripto radiat Germanicus auro. |
| 206 | si tibi simplicitas uxoria, deditus uni |
| 207 | est animus, summitte caput cervice parata |
| 208 | ferre iugum. nullam invenies quae parcat amanti. |
| 209 | ardeat ipsa licet, tormentis gaudet amantis |
| 210 | et spoliis; igitur longe minus utilis illi |
| 211 | uxor, quisquis erit bonus optandusque maritus. |
| 212 | nil umquam invita donabis coniuge, vendes |
| 213 | hac obstante nihil, nihil haec si nolet emetur. |
| 214 | haec dabit affectus: ille excludatur amicus |
| 215 | iam senior, cuius barbam tua ianua vidit. |
| 216 | testandi cum sit lenonibus atque lanistis |
| 217 | libertas et iuris idem contingat harenae, |
| 218 | non unus tibi rivalis dictabitur heres. |
| 219 | 'pone crucem servo.' 'meruit quo crimine servus |
| 220 | supplicium? quis testis adest? quis detulit? audi; |
| 221 | nulla umquam de morte hominis cunctatio longa est.' |
| 222 | 'o demens, ita servus homo est? nil fecerit, esto: |
| 223 | hoc volo, sic iubeo, sit pro ratione voluntas.' |
| 224 | imperat ergo viro. sed mox haec regna relinquit |
| 225 | permutatque domos et flammea conterit; inde |
| 226 | avolat et spreti repetit vestigia lecti. |
| 227 | ornatas paulo ante fores, pendentia linquit |
| 228 | vela domus et adhuc virides in limine ramos. |
| 229 | sic crescit numerus, sic fiunt octo mariti |
| 230 | quinque per autumnos, titulo res digna sepulcri. |
| 231 | desperanda tibi salva concordia socru. |
| 232 | illa docet spoliis nudi gaudere mariti, |
| 233 | illa docet missis a corruptore tabellis |
| 234 | nil rude nec simplex rescribere, decipit illa |
| 235 | custodes aut aere domat. tum corpore sano |
| 236 | advocat Archigenen onerosaque pallia iactat. |
| 237 | abditus interea latet et secretus adulter |
| 238 | inpatiensque morae silet et praeputia ducit. |
| 239 | scilicet expectas ut tradat mater honestos |
| 240 | atque alios mores quam quos habet? utile porro |
| 241 | filiolam turpi vetulae producere turpem. |
| 242 | nulla fere causa est in qua non femina litem |
| 243 | moverit. accusat Manilia, si rea non est. |
| 244 | conponunt ipsae per se formantque libellos, |
| 245 | principium atque locos Celso dictare paratae. |
| 246 | endromidas Tyrias et femineum ceroma |
| 247 | quis nescit, vel quis non vidit vulnera pali, |
| 248 | quem cavat adsiduis rudibus scutoque lacessit |
| 249 | atque omnis implet numeros dignissima prorsus |
| 250 | Florali matrona tuba, nisi si quid in illo |
| 251 | pectore plus agitat veraeque paratur harenae? |
| 252 | quem praestare potest mulier galeata pudorem, |
| 253 | quae fugit a sexu? vires amat. haec tamen ipsa |
| 254 | vir nollet fieri; nam quantula nostra voluptas! |
| 255 | quale decus, rerum si coniugis auctio fiat, |
| 256 | balteus et manicae et cristae crurisque sinistri |
| 257 | dimidium tegimen! vel si diversa movebit |
| 258 | proelia, tu felix ocreas vendente puella. |
| 259 | hae sunt quae tenui sudant in cyclade, quarum |
| 260 | delicias et panniculus bombycinus urit. |
| 261 | aspice quo fremitu monstratos perferat ictus |
| 262 | et quanto galeae curvetur pondere, quanta |
| 263 | poplitibus sedeat quam denso fascia libro, |
| 264 | et ride positis scaphium cum sumitur armis. |
| 265 | dicite vos, neptes Lepidi caecive Metelli |
| 266 | Gurgitis aut Fabii, quae ludia sumpserit umquam |
| 267 | hos habitus? quando ad palum gemat uxor Asyli? |
| 268 | semper habet lites alternaque iurgia lectus |
| 269 | in quo nupta iacet; minimum dormitur in illo. |
| 270 | tum gravis illa viro, tunc orba tigride peior, |
| 271 | cum simulat gemitus occulti conscia facti, |
| 272 | aut odit pueros aut ficta paelice plorat |
| 273 | uberibus semper lacrimis semperque paratis |
| 274 | in statione sua atque expectantibus illam, |
| 275 | quo iubeat manare modo. tu credis amorem, |
| 276 | tu tibi tunc, uruca, places fletumque labellis |
| 277 | exorbes, quae scripta et quot lecture tabellas |
| 278 | si tibi zelotypae retegantur scrinia moechae! |
| 279 | sed iacet in servi complexibus aut equitis. dic, |
| 280 | dic aliquem sodes hic, Quintiliane, colorem. |
| 281 | haeremus. dic ipsa. 'olim convenerat' inquit |
| 282 | 'ut faceres tu quod velles, nec non ego possem |
| 283 | indulgere mihi. clames licet et mare caelo |
| 284 | confundas, homo sum.' nihil est audacius illis |
| 285 | deprensis: iram atque animos a crimine sumunt. |
| 286 | unde haec monstra tamen vel quo de fonte requiris? |
| 287 | praestabat castas humilis fortuna Latinas |
| 288 | quondam, nec vitiis contingi parva sinebant |
| 289 | tecta labor somnique breves et vellere Tusco |
| 290 | vexatae duraeque manus ac proximus urbi |
| 291 | Hannibal et stantes Collina turre mariti. |
| 292 | nunc patimur longae pacis mala, saevior armis |
| 293 | luxuria incubuit victumque ulciscitur orbem. |
| 294 | nullum crimen abest facinusque libidinis ex quo |
| 295 | paupertas Romana perit. hinc fluxit ad istos |
| 296 | et Sybaris colles, hinc et Rhodos et Miletos |
| 297 | atque coronatum et petulans madidumque Tarentum. |
| 298 | prima peregrinos obscena pecunia mores |
| 299 | intulit, et turpi fregerunt saecula luxu |
| 300 | divitiae molles. quid enim venus ebria curat? |
| 301 | inguinis et capitis quae sint discrimina nescit |
| 302 | grandia quae mediis iam noctibus ostrea mordet, |
| 303 | cum perfusa mero spumant unguenta Falerno, |
| 304 | cum bibitur concha, cum iam vertigine tectum |
| 305 | ambulat et geminis exsurgit mensa lucernis. |
| 306 | i nunc et dubita qua sorbeat aera sanna |
| 307 | Maura, Pudicitiae veterem cum praeterit aram, |
| 308 | Tullia quid dicat, notae collactea Maurae. |
| 309 | noctibus hic ponunt lecticas, micturiunt hic |
| 310 | effigiemque deae longis siphonibus implent |
| 311 | inque vices equitant ac Luna teste moventur, |
| 312 | inde domos abeunt: tu calcas luce reversa |
| 313 | coniugis urinam magnos visurus amicos. |
| 314 | nota bonae secreta deae, cum tibia lumbos |
| 315 | incitat et cornu pariter vinoque feruntur |
| 316 | attonitae crinemque rotant ululantque Priapi |
| 317 | maenades. o quantus tunc illis mentibus ardor |
| 318 | concubitus, quae vox saltante libidine, quantus |
| 319 | ille meri veteris per crura madentia torrens! |
| 320 | lenonum ancillas posita Saufeia corona |
| 321 | provocat et tollit pendentis praemia coxae, |
| 322 | ipsa Medullinae fluctum crisantis adorat: |
| 323 | palma inter dominas, virtus natalibus aequa. |
| 324 | nil ibi per ludum simulabitur, omnia fient |
| 325 | ad verum, quibus incendi iam frigidus aevo |
| 326 | Laomedontiades et Nestoris hirnea possit. |
| 327 | tunc prurigo morae inpatiens, tum femina simplex, |
| 328 | ac pariter toto repetitus clamor ab antro |
| 329 | 'iam fas est, admitte viros.' dormitat adulter, |
| 330 | illa iubet sumpto iuvenem properare cucullo; |
| 331 | si nihil est, servis incurritur; abstuleris spem |
| 332 | servorum, venit et conductus aquarius; hic si |
| 333 | quaeritur et desunt homines, mora nulla per ipsam |
| 334 | quo minus inposito clunem summittat asello. |
| 335 | atque utinam ritus veteres et publica saltem |
| 336 | his intacta malis agerentur sacra; sed omnes |
| 337 | noverunt Mauri atque Indi quae psaltria penem |
| 338 | maiorem quam sunt duo Caesaris Anticatones |
| 339 | illuc, testiculi sibi conscius unde fugit mus, |
| 340 | intulerit, ubi velari pictura iubetur |
| 341 | quaecumque alterius sexus imitata figuras. |
| 342 | et quis tunc hominum contemptor numinis, aut quis |
| 343 | simpuvium ridere Numae nigrumque catinum |
| 344 | et Vaticano fragiles de monte patellas |
| 345 | ausus erat? sed nunc ad quas non Clodius aras? |
| 346 | [audio quid veteres olim moneatis amici, |
| 347 | 'pone seram, cohibe.' sed quis custodiet ipsos |
| 348 | custodes? cauta est et ab illis incipit uxor.] |
| 349 | iamque eadem summis pariter minimisque libido, |
| 350 | nec melior silicem pedibus quae conterit atrum |
| 351 | quam quae longorum vehitur cervice Syrorum. |
| 352 | ut spectet ludos, conducit Ogulnia vestem, |
| 353 | conducit comites, sellam, cervical, amicas, |
| 354 | nutricem et flavam cui det mandata puellam. |
| 355 | haec tamen argenti superest quodcumque paterni |
| 356 | levibus athletis et vasa novissima donat. |
| 357 | multis res angusta domi, sed nulla pudorem |
| 358 | paupertatis habet nec se metitur ad illum |
| 359 | quem dedit haec posuitque modum. tamen utile quid sit |
| 360 | prospiciunt aliquando viri, frigusque famemque |
| 361 | formica tandem quidam expavere magistra: |
| 362 | prodiga non sentit pereuntem femina censum. |
| 363 | ac velut exhausta recidivus pullulet arca |
| 364 | nummus et e pleno tollatur semper acervo, |
| 365 | non umquam reputant quanti sibi gaudia constent. |
| 366 | in quacumque domo vivit luditque professus |
| 367 | obscenum, tremula promittit et omnia dextra, |
| 368 | invenies omnis turpes similesque cinaedis. |
| 369 | his violare cibos sacraeque adsistere mensae |
| 370 | permittunt, et vasa iubent frangenda lavari |
| 371 | cum colocyntha bibit vel cum barbata chelidon. |
| 372 | purior ergo tuis laribus meliorque lanista, |
| 373 | in cuius numero longe migrare iubetur |
| 374 | psyllus ab eupholio; quid quod nec retia turpi |
| 375 | iunguntur tunicae, nec cella ponit eadem |
| 376 | munimenta umeri pulsatamque arma tridentem |
| 377 | qui nudus pugnare solet? pars ultima ludi |
| 378 | accipit has animas aliusque in carcere nervos. |
| 379 | sed tibi communem calicem facit uxor et illis |
| 380 | cum quibus Albanum Surrentinumque recuset |
| 381 | flava ruinosi lupa degustare sepulchri. |
| 382 | horum consiliis nubunt subitaeque recedunt, |
| 383 | his languentem animum servant et seria vitae, |
| 384 | his clunem atque latus discunt vibrare magistris, |
| 385 | quicquid praeterea scit qui docet. haud tamen illi |
| 386 | semper habenda fides: oculos fuligine pascit |
| 387 | distinctus croceis et reticulatus adulter. |
| 388 | suspectus tibi sit, quanto vox mollior et quo |
| 389 | saepius in teneris haerebit dextera lumbis. |
| 390 | hic erit in lecto fortissimus; exuit illic |
| 391 | personam docili Thais saltata Triphallo. |
| 392 | quem rides? aliis hunc mimum! sponsio fiat: |
| 393 | purum te contendo virum. contendo: fateris? |
| 394 | an vocat ancillas tortoris pergula? novi |
| 395 | consilia et veteres quaecumque monetis amici, |
| 396 | 'pone seram, cohibe'. sed quis custodiet ipsos |
| 397 | custodes, qui nunc lascivae furta puellae |
| 398 | hac mercede silent? crimen commune tacetur. |
| 399 | prospicit hoc prudens et a illis incipit uxor . . . |
| 400 | sunt quas eunuchi inbelles ac mollia semper |
| 401 | oscula delectent et desperatio barbae |
| 402 | et quod abortivo non est opus. illa voluptas |
| 403 | summa tamen, quom iam calida matura iuventa |
| 404 | inguina traduntur medicis, iam pectine nigro. |
| 405 | ergo expectatos ac iussos crescere primum |
| 406 | testiculos, postquam coeperunt esse bilibres, |
| 407 | tonsoris tantum damno rapit Heliodorus. |
| 408 | conspicuus longe cunctisque notabilis intrat |
| 409 | balnea nec dubie custodem vitis et horti |
| 410 | provocat a domina factus spado. dormiat ille |
| 411 | cum domina, sed tu iam durum, Postume, iamque |
| 412 | tondendum eunucho Bromium committere noli. |
| 413 | si gaudet cantu, nullius fibula durat |
| 414 | vocem vendentis praetoribus. organa semper |
| 415 | in manibus, densi radiant testudine tota |
| 416 | sardonyches, crispo numerantur pectine chordae |
| 417 | quo tener Hedymeles operas dedit: hunc tenet, hoc se |
| 418 | solatur gratoque indulget basia plectro. |
| 419 | quaedam de numero Lamiarum ac nominis Appi |
| 420 | et farre et vino Ianum Vestamque rogabat, |
| 421 | an Capitolinam deberet Pollio quercum |
| 422 | sperare et fidibus promittere. quid faceret plus |
| 423 | aegrotante viro, medicis quid tristibus erga |
| 424 | filiolum? stetit ante aram nec turpe putavit |
| 425 | pro cithara velare caput dictataque verba |
| 426 | pertulit, ut mos est, et aperta palluit agna. |
| 427 | dic mihi nunc, quaeso, dic, antiquissime divom, |
| 428 | respondes his, Iane pater? magna otia caeli; |
| 429 | non est, quod video, non est quod agatur apud vos. |
| 430 | haec de comoedis te consulit, illa tragoedum |
| 431 | commendare volet: varicosus fiet haruspex. |
| 432 | sed cantet potius quam totam pervolet urbem |
| 433 | audax et coetus possit quae ferre virorum |
| 434 | cumque paludatis ducibus praesente marito |
| 435 | ipsa loqui recta facie siccisque mamillis. |
| 436 | haec eadem novit quid toto fiat in orbe, |
| 437 | quid Seres, quid Thraces agant, secreta novercae |
| 438 | et pueri, quis amet, quis diripiatur adulter; |
| 439 | dicet quis viduam praegnatem fecerit et quo |
| 440 | mense, quibus verbis concumbat quaeque, modis quot. |
| 441 | instantem regi Armenio Parthoque cometen |
| 442 | prima videt, famam rumoresque illa recentis |
| 443 | excipit ad portas, quosdam facit; isse Niphaten |
| 444 | in populos magnoque illic cuncta arva teneri |
| 445 | diluvio, nutare urbes, subsidere terras, |
| 446 | quocumque in trivio, cuicumque est obvia, narrat. |
| 447 | nec tamen id vitium magis intolerabile quam quod |
| 448 | vicinos humiles rapere et concidere loris |
| 449 | exortata solet. nam si latratibus alti |
| 450 | rumpuntur somni, 'fustes huc ocius' inquit |
| 451 | 'adferte' atque illis dominum iubet ante feriri, |
| 452 | deinde canem. gravis occursu, taeterrima vultu |
| 453 | balnea nocte subit, conchas et castra moveri |
| 454 | nocte iubet, magno gaudet sudare tumultu, |
| 455 | cum lassata gravi ceciderunt bracchia massa, |
| 456 | callidus et cristae digitos inpressit aliptes |
| 457 | ac summum dominae femur exclamare coegit. |
| 458 | convivae miseri interea somnoque fameque |
| 459 | urguentur. tandem illa venit rubicundula, totum |
| 460 | oenophorum sitiens, plena quod tenditur urna |
| 461 | admotum pedibus, de quo sextarius alter |
| 462 | ducitur ante cibum rabidam facturus orexim, |
| 463 | dum redit et loto terram ferit intestino. |
| 464 | marmoribus rivi properant, aurata Falernum |
| 465 | pelvis olet; nam sic, tamquam alta in dolia longus |
| 466 | deciderit serpens, bibit et vomit. ergo maritus |
| 467 | nauseat atque oculis bilem substringit opertis. |
| 468 | illa tamen gravior, quae cum discumbere coepit |
| 469 | laudat Vergilium, periturae ignoscit Elissae, |
| 470 | committit vates et comparat, inde Maronem |
| 471 | atque alia parte in trutina suspendit Homerum. |
| 472 | cedunt grammatici, vincuntur rhetores, omnis |
| 473 | turba tacet, nec causidicus nec praeco loquetur, |
| 474 | altera nec mulier. verborum tanta cadit vis, |
| 475 | tot pariter pelves ac tintinnabula dicas |
| 476 | pulsari. iam nemo tubas, nemo aera fatiget: |
| 477 | una laboranti poterit succurrere Lunae. |
| 478 | inponit finem sapiens et rebus honestis; |
| 479 | nam quae docta nimis cupit et facunda videri |
| 480 | crure tenus medio tunicas succingere debet, |
| 481 | caedere Silvano porcum, quadrante lavari. |
| 482 | non habeat matrona, tibi quae iuncta recumbit, |
| 483 | dicendi genus, aut curvum sermone rotato |
| 484 | torqueat enthymema, nec historias sciat omnes, |
| 485 | sed quaedam ex libris et non intellegat. odi |
| 486 | hanc ego quae repetit voluitque Palaemonis artem |
| 487 | servata semper lege et ratione loquendi |
| 488 | ignotosque mihi tenet antiquaria versus |
| 489 | nec curanda viris. opicae castiget amicae |
| 490 | verba: soloecismum liceat fecisse marito. |
| 491 | nil non permittit mulier sibi, turpe putat nil, |
| 492 | cum viridis gemmas collo circumdedit et cum |
| 493 | auribus extentis magnos commisit elenchos. |
| 494 | [intolerabilius nihil est quam femina dives.] |
| 495 | interea foeda aspectu ridendaque multo |
| 496 | pane tumet facies aut pinguia Poppaeana |
| 497 | spirat et hinc miseri viscantur labra mariti. |
| 498 | ad moechum lota veniunt cute. quando videri |
| 499 | vult formonsa domi? moechis foliata parantur, |
| 500 | his emitur quidquid graciles huc mittitis Indi. |
| 501 | tandem aperit vultum et tectoria prima reponit, |
| 502 | incipit agnosci, atque illo lacte fovetur |
| 503 | propter quod secum comites educit asellas |
| 504 | exul Hyperboreum si dimittatur ad axem. |
| 505 | sed quae mutatis inducitur atque fovetur |
| 506 | tot medicaminibus coctaeque siliginis offas |
| 507 | accipit et madidae, facies dicetur an ulcus? |
| 508 | est pretium curae penitus cognoscere toto |
| 509 | quid faciant agitentque die. si nocte maritus |
| 510 | aversus iacuit, periit libraria, ponunt |
| 511 | cosmetae tunicas, tarde venisse Liburnus |
| 512 | dicitur et poenas alieni pendere somni |
| 513 | cogitur, hic frangit ferulas, rubet ille flagello, |
| 514 | hic scutica; sunt quae tortoribus annua praestent. |
| 515 | verberat atque obiter faciem linit, audit amicas |
| 516 | aut latum pictae vestis considerat aurum |
| 517 | et caedit, longi relegit transversa diurni |
| 518 | et caedit, donec lassis caedentibus 'exi' |
| 519 | intonet horrendum iam cognitione peracta. |
| 520 | praefectura domus Sicula non mitior aula. |
| 521 | nam si constituit solitoque decentius optat |
| 522 | ornari et properat iamque expectatur in hortis |
| 523 | aut apud Isiacae potius sacraria lenae, |
| 524 | disponit crinem laceratis ipsa capillis |
| 525 | nuda umeros Psecas infelix nudisque mamillis. |
| 526 | 'altior hic quare cincinnus?' taurea punit |
| 527 | continuo flexi crimen facinusque capilli. |
| 528 | quid Psecas admisit? quaenam est hic culpa puellae, |
| 529 | si tibi displicuit nasus tuus? altera laevum |
| 530 | extendit pectitque comas et volvit in orbem. |
| 531 | est in consilio materna admotaque lanis |
| 532 | emerita quae cessat acu; sententia prima |
| 533 | huius erit, post hanc aetate atque arte minores |
| 534 | censebunt, tamquam famae discrimen agatur |
| 535 | aut animae: tanta est quaerendi cura decoris. |
| 536 | tot premit ordinibus, tot adhuc conpagibus altum |
| 537 | aedificat caput: Andromachen a fronte videbis, |
| 538 | post minor est, credas aliam. cedo si breve parvi |
| 539 | sortita est lateris spatium breviorque videtur |
| 540 | virgine Pygmaea nullis adiuta coturnis |
| 541 | et levis erecta consurgit ad oscula planta. |
| 542 | nulla viri cura interea nec mentio fiet |
| 543 | damnorum. vivit tamquam vicina mariti, |
| 544 | hoc solo propior, quod amicos coniugis odit |
| 545 | et servos, gravis est rationibus. ecce furentis |
| 546 | Bellonae matrisque deum chorus intrat et ingens |
| 547 | semivir, obsceno facies reverenda minori, |
| 548 | mollia qui rapta secuit genitalia testa |
| 549 | iam pridem, cui rauca cohors, cui tympana cedunt |
| 550 | plebeia et Phrygia vestitur bucca tiara. |
| 551 | grande sonat metuique iubet Septembris et austri |
| 552 | adventum, nisi se centum lustraverit ovis |
| 553 | et xerampelinas veteres donaverit ipsi, |
| 554 | ut quidquid subiti et magni discriminis instat |
| 555 | in tunicas eat et totum semel expiet annum. |
| 556 | hibernum fracta glacie descendet in amnem, |
| 557 | ter matutino Tiberi mergetur et ipsis |
| 558 | verticibus timidum caput abluet, inde superbi |
| 559 | totum regis agrum nuda ac tremibunda cruentis |
| 560 | erepet genibus; si candida iusserit Io, |
| 561 | ibit ad Aegypti finem calidaque petitas |
| 562 | a Meroe portabit aquas, ut spargat in aede |
| 563 | Isidis, antiquo quae proxima surgit ovili. |
| 564 | credit enim ipsius dominae se voce moneri. |
| 565 | en animam et mentem cum qua di nocte loquantur! |
| 566 | ergo hic praecipuum summumque meretur honorem |
| 567 | qui grege linigero circumdatus et grege calvo |
| 568 | plangentis populi currit derisor Anubis. |
| 569 | ille petit veniam, quotiens non abstinet uxor |
| 570 | concubitu sacris observandisque diebus |
| 571 | magnaque debetur violato poena cadurco |
| 572 | et movisse caput visa est argentea serpens; |
| 573 | illius lacrimae meditataque murmura praestant |
| 574 | ut veniam culpae non abnuat ansere magno |
| 575 | scilicet et tenui popano corruptus Osiris. |
| 576 | cum dedit ille locum, cophino fenoque relicto |
| 577 | arcanam Iudaea tremens mendicat in aurem, |
| 578 | interpres legum Solymarum et magna sacerdos |
| 579 | arboris ac summi fida internuntia caeli. |
| 580 | implet et illa manum, sed parcius; aere minuto |
| 581 | qualiacumque voles Iudaei somnia vendunt. |
| 582 | spondet amatorem tenerum vel divitis orbi |
| 583 | testamentum ingens calidae pulmone columbae |
| 584 | tractato Armenius vel Commagenus haruspex; |
| 585 | pectora pullorum rimabitur, exta catelli |
| 586 | interdum et pueri; faciet quod deferat ipse. |
| 587 | Chaldaeis sed maior erit fiducia: quidquid |
| 588 | dixerit astrologus, credent a fonte relatum |
| 589 | Hammonis, quoniam Delphis oracula cessant |
| 590 | et genus humanum damnat caligo futuri. |
| 591 | praecipuus tamen est horum, qui saepius exul, |
| 592 | cuius amicitia conducendaque tabella |
| 593 | magnus civis obit et formidatus Othoni. |
| 594 | inde fides artis, sonuit si dextera ferro |
| 595 | laevaque, si longe castrorum in carcere mansit. |
| 596 | nemo mathematicus genium indemnatus habebit, |
| 597 | sed qui paene perit, cui vix in Cyclada mitti |
| 598 | contigit et parva tandem caruisse Seripho. |
| 599 | consulit ictericae lento de funere matris, |
| 600 | ante tamen de te Tanaquil tua, quando sororem |
| 601 | efferat et patruos, an sit victurus adulter |
| 602 | post ipsam; quid enim maius dare numina possunt? |
| 603 | haec tamen ignorat quid sidus triste minetur |
| 604 | Saturni, quo laeta Venus se proferat astro, |
| 605 | quis mensis damnis, quae dentur tempora lucro: |
| 606 | illius occursus etiam vitare memento, |
| 607 | in cuius manibus ceu pinguia sucina tritas |
| 608 | cernis ephemeridas, quae nullum consulit et iam |
| 609 | consulitur, quae castra viro patriamque petente |
| 610 | non ibit pariter numeris revocata Thrasylli. |
| 611 | ad primum lapidem vectari cum placet, hora |
| 612 | sumitur ex libro; si prurit frictus ocelli |
| 613 | angulus, inspecta genesi collyria poscit; |
| 614 | aegra licet iaceat, capiendo nulla videtur |
| 615 | aptior hora cibo nisi quam dederit Petosiris. |
| 616 | si mediocris erit, spatium lustrabit utrimque |
| 617 | metarum et sortes ducet frontemque manumque |
| 618 | praebebit vati crebrum poppysma roganti. |
| 619 | divitibus responsa dabit Phryx augur et inde |
| 620 | conductus, dabit astrorum mundique peritus |
| 621 | atque aliquis senior qui publica fulgura condit. |
| 622 | plebeium in circo positum est et in aggere fatum. |
| 623 | quae nudis longum ostendit cervicibus aurum |
| 624 | consulit ante falas delphinorumque columnas |
| 625 | an saga vendenti nubat caupone relicto. |
| 626 | hae tamen et partus subeunt discrimen et omnis |
| 627 | nutricis tolerant fortuna urguente labores, |
| 628 | sed iacet aurato vix ulla puerpera lecto. |
| 629 | tantum artes huius, tantum medicamina possunt, |
| 630 | quae steriles facit atque homines in ventre necandos |
| 631 | conducit. gaude, infelix, atque ipse bibendum |
| 632 | porrige quidquid erit; nam si distendere vellet |
| 633 | et vexare uterum pueris salientibus, esses |
| 634 | Aethiopis fortasse pater, mox decolor heres |
| 635 | impleret tabulas numquam tibi mane videndus. |
| 636 | transeo suppositos et gaudia votaque saepe |
| 637 | ad spurcos decepta lacus, saepe inde petitos |
| 638 | pontifices, salios Scaurorum nomina falso |
| 639 | corpore laturos. stat Fortuna inproba noctu |
| 640 | adridens nudis infantibus: hos fovet omni |
| 641 | involvitque sinu, domibus tunc porrigit altis |
| 642 | secretumque sibi mimum parat; hos amat, his se |
| 643 | ingerit utque suos semper producit alumnos. |
| 644 | hic magicos adfert cantus, hic Thessala vendit |
| 645 | philtra, quibus valeat mentem vexare mariti |
| 646 | et solea pulsare natis. quod desipis, inde est, |
| 647 | inde animi caligo et magna oblivio rerum |
| 648 | quas modo gessisti. tamen hoc tolerabile, si non |
| 649 | et furere incipias ut avunculus ille Neronis, |
| 650 | cui totam tremuli frontem Caesonia pulli |
| 651 | infudit. quae non faciet quod principis uxor? |
| 652 | ardebant cuncta et fracta conpage ruebant |
| 653 | non aliter quam si fecisset Iuno maritum |
| 654 | insanum. minus ergo nocens erit Agrippinae |
| 655 | boletus, siquidem unius praecordia pressit |
| 656 | ille senis tremulumque caput descendere iussit |
| 657 | in caelum et longa manantia labra saliva: |
| 658 | haec poscit ferrum atque ignes, haec potio torquet, |
| 659 | haec lacerat mixtos equitum cum sanguine patres. |
| 660 | tanti partus equae, tanti una venefica constat. |
| 661 | oderunt natos de paelice; nemo repugnet, |
| 662 | nemo vetet, iam iam privignum occidere fas est. |
| 663 | vos ego, pupilli, moneo, quibus amplior est res, |
| 664 | custodite animas et nulli credite mensae: |
| 665 | livida materno fervent adipata veneno. |
| 666 | mordeat ante aliquis quidquid porrexerit illa |
| 667 | quae peperit, timidus praegustet pocula papas. |
| 668 | fingimus haec altum satura sumente coturnum |
| 669 | scilicet, et finem egressi legemque priorum |
| 670 | grande Sophocleo carmen bacchamur hiatu, |
| 671 | montibus ignotum Rutulis caeloque Latino? |
| 672 | nos utinam vani. sed clamat Pontia 'feci, |
| 673 | confiteor, puerisque meis aconita paravi, |
| 674 | quae deprensa patent; facinus tamen ipsa peregi.' |
| 675 | tune duos una, saevissima vipera, cena? |
| 676 | tune duos? 'septem, si septem forte fuissent.' |
| 677 | credamus tragicis quidquid de Colchide torva |
| 678 | dicitur et Procne; nil contra conor. et illae |
| 679 | grandia monstra suis audebant temporibus, sed |
| 680 | non propter nummos. minor admiratio summis |
| 681 | debetur monstris, quotiens facit ira nocentes |
| 682 | hunc sexum et rabie iecur incendente feruntur |
| 683 | praecipites, ut saxa iugis abrupta, quibus mons |
| 684 | subtrahitur clivoque latus pendente recedit. |
| 685 | illam ego non tulerim quae conputat et scelus ingens |
| 686 | sana facit. spectant subeuntem fata mariti |
| 687 | Alcestim et, similis si permutatio detur, |
| 688 | morte viri cupiant animam servare catellae. |
| 689 | occurrent multae tibi Belides atque Eriphylae |
| 690 | mane, Clytemestram nullus non vicus habebit. |
| 691 | hoc tantum refert, quod Tyndaris illa bipennem |
| 692 | insulsam et fatuam dextra laevaque tenebat; |
| 693 | at nunc res agitur tenui pulmone rubetae, |
| 694 | sed tamen et ferro, si praegustarit Atrides |
| 695 | Pontica ter victi cautus medicamina regis. |