Iuvenalis, Saturae, Satura II
| 1 | Ultra Sauromatas fugere hinc libet et glacialem |
| 2 | Oceanum, quotiens aliquid de moribus audent |
| 3 | qui Curios simulant et Bacchanalia vivunt. |
| 4 | indocti primum, quamquam plena omnia gypso |
| 5 | Chrysippi invenias; nam perfectissimus horum, |
| 6 | si quis Aristotelen similem vel Pittacon emit |
| 7 | et iubet archet pluteum servare Cleanthas. |
| 8 | frontis nulla fides; quis enim non vicus abundat |
| 9 | tristibus obscenis? castigas turpia, cum sis |
| 10 | inter Socraticos notissima fossa cinaedos? |
| 11 | hispida membra quidem et durae per bracchia saetae |
| 12 | promittunt atrocem animum, sed podice levi |
| 13 | caeduntur tumidae medico ridente mariscae. |
| 14 | rarus sermo illis et magna libido tacendi |
| 15 | atque supercilio brevior coma. verius ergo |
| 16 | et magis ingenue Peribomius; hunc ego fatis |
| 17 | inputo, qui vultu morbum incessuque fatetur. |
| 18 | horum simplicitas miserabilis, his furor ipse |
| 19 | dat veniam; sed peiiores, qui talia verbis |
| 20 | Herculis invadunt et de virtute locuti |
| 21 | clunem agitant. 'ego te ceventem, Sexte, verebor?' |
| 22 | infamis Varillus ait, 'quo deterior te?' |
| 23 | loripedem rectus derideat, Aethiopem albus. |
| 24 | quis tulerit Gracchos de seditione querentes? |
| 25 | quis caelum terris non misceat et mare caelo |
| 26 | si fur displiceat Verri, homicida Miloni, |
| 27 | Clodius accuset moechos, Catilina Cethegum, |
| 28 | in tabulam Sullae si dicant discipuli tres? |
| 29 | qualis erat nuper tragico pollutus adulter |
| 30 | concubitu, qui tunc leges revocabat amaras |
| 31 | omnibus atque ipsis Veneri Martique timendas, |
| 32 | cum tot abortivis fecundam Iulia vulvam |
| 33 | solveret et patruo similes effunderet offas. |
| 34 | nonne igitur iure ac merito vitia ultima fictos |
| 35 | contemnunt Scauros et castigata remordent? |
| 36 | non tulit ex illis torvum Laronia quendam |
| 37 | clamantem totiens 'ubi nunc, lex Iulia, dormis?' |
| 38 | atque ita subridens: 'felicia tempora, quae te |
| 39 | moribus opponunt. habeat iam Roma pudorem: |
| 40 | tertius e caelo cecidit Cato. sed tamen unde |
| 41 | haec emis, hirsuto spirant opobalsama collo |
| 42 | quae tibi? ne pudeat dominum monstrare tabernae. |
| 43 | quod si vexantur leges ac iura, citari |
| 44 | ante omnis debet Scantinia. respice primum |
| 45 | et scrutare viros, faciunt nam plura; sed illos |
| 46 | defendit numerus iunctaeque umbone phalanges. |
| 47 | magna inter molles concordia. non erit ullum |
| 48 | exemplum in nostro tam detestabile sexu. |
| 49 | Tedia non lambit Cluviam nec Flora Catullam: |
| 50 | Hispo subit iuvenes et morbo pallet utroque. |
| 51 | numquid nos agimus causas, civilia iura |
| 52 | novimus aut ullo strepitu fora vestra movemus? |
| 53 | luctantur paucae, comedunt coloephia paucae. |
| 54 | vos lanam trahitis calathisque peracta refertis |
| 55 | vellera, vos tenui praegnantem stamine fusum |
| 56 | Penelope melius, levius torquetis Arachne, |
| 57 | horrida quale facit residens in codice paelex. |
| 58 | notum est cur solo tabulas inpleverit Hister |
| 59 | liberto, dederit vivus cur multa puellae. |
| 60 | dives erit magno quae dormit tertia lecto. |
| 61 | tu nube atque tace: donant arcana cylindros. |
| 62 | de nobis post haec tristis sententia fertur? |
| 63 | dat veniam corvis, vexat censura columbas.' |
| 64 | fugerunt trepidi vera ac manifesta canentem |
| 65 | Stoicidae; quid enim falsi Laronia? sed quid |
| 66 | non facient alii, cum tu multicia sumas, |
| 67 | Cretice, et hanc vestem populo mirante perores |
| 68 | in Proculas et Pollittas? est moecha Fabulla; |
| 69 | damnetur, si vis, etiam Carfinia: talem |
| 70 | non sumet damnata togam. 'sed Iulius ardet, |
| 71 | aestuo.' nudus agas: minus est insania turpis. |
| 72 | en habitum quo te leges ac iura ferentem |
| 73 | vulneribus crudis populus modo victor et illud |
| 74 | montanum positis audiret vulgus aratris. |
| 75 | quid non proclames, in corpore iudicis ista |
| 76 | si videas? quaero an deceant multicia testem. |
| 77 | acer et indomitus libertatisque magister, |
| 78 | Cretice, perluces. dedit hanc contagio labem |
| 79 | et dabit in plures, sicut grex totus in agris |
| 80 | unius scabie cadit et porrigine porci |
| 81 | uvaque conspecta livorem ducit ab uva. |
| 82 | foedius hoc aliquid quandoque audebis amictu; |
| 83 | nemo repente fuit turpissimus. accipient te |
| 84 | paulatim qui longa domi redimicula sumunt |
| 85 | frontibus et toto posuere monilia collo |
| 86 | atque bonam tenerae placant abdomine porcae |
| 87 | et magno cratere deam. sed more sinistro |
| 88 | exagitata procul non intrat femina limen: |
| 89 | solis ara deae maribus patet. 'ite, profanae,' |
| 90 | clamatur, 'nullo gemit hic tibicina cornu.' |
| 91 | talia secreta coluerunt orgia taeda |
| 92 | Cecropiam soliti Baptae lassare Cotyton. |
| 93 | ille supercilium madida fuligine tinctum |
| 94 | obliqua producit acu pingitque trementis |
| 95 | attollens oculos; vitreo bibit ille priapo |
| 96 | reticulumque comis auratum ingentibus implet |
| 97 | caerulea indutus scutulata aut galbina rasa |
| 98 | et per Iunonem domini iurante ministro; |
| 99 | ille tenet speculum, pathici gestamen Othonis, |
| 100 | Actoris Aurunci spolium, quo se ille videbat |
| 101 | armatum, cum iam tolli vexilla iuberet. |
| 102 | res memoranda novis annalibus atque recenti |
| 103 | historia, speculum civilis sarcina belli. |
| 104 | nimirum summi ducis est occidere Galbam |
| 105 | et curare cutem, summi constantia civis |
| 106 | Bebriaci campis solium adfectare Palati |
| 107 | et pressum in faciem digitis extendere panem, |
| 108 | quod nec in Assyrio pharetrata Sameramis orbe |
| 109 | maesta nec Actiaca fecit Cleopatra carina. |
| 110 | hic nullus verbis pudor aut reverentia mensae, |
| 111 | hic turpis Cybeles et fracta voce loquendi |
| 112 | libertas et crine senex fanaticus albo |
| 113 | sacrorum antistes, rarum ac memorabile magni |
| 114 | gutturis exemplum conducendusque magister. |
| 115 | quid tamen expectant, Phrygio quos tempus erat |
| 116 | iam more supervacuam cultris abrumpere carnem? |
| 117 | quadringenta dedit Gracchus sestertia dotem |
| 118 | cornicini, sive hic recto cantaverat aere; |
| 119 | signatae tabulae, dictum 'feliciter,' ingens |
| 120 | cena sedet, gremio iacuit nova nupta mariti. |
| 121 | o proceres, censore opus est an haruspice nobis? |
| 122 | scilicet horreres maioraque monstra putares, |
| 123 | si mulier vitulum vel si bos ederet agnum? |
| 124 | segmenta et longos habitus et flammea sumit |
| 125 | arcano qui sacra ferens nutantia loro |
| 126 | sudavit clipeis ancilibus. o pater urbis, |
| 127 | unde nefas tantum Latiis pastoribus? unde |
| 128 | haec tetigit, Gradive, tuos urtica nepotes? |
| 129 | traditur ecce viro clarus genere atque opibus vir, |
| 130 | nec galeam quassas nec terram cuspide pulsas |
| 131 | nec quereris patri. vade ergo et cede severi |
| 132 | iugeribus campi, quem neglegis. 'officium cras |
| 133 | primo sole mihi peragendum in valle Quirini.' |
| 134 | quae causa officii? 'quid quaeris? nubit amicus |
| 135 | nec multos adhibet.' liceat modo vivere, fient, |
| 136 | fient ista palam, cupient et in acta referri. |
| 137 | interea tormentum ingens nubentibus haeret |
| 138 | quod nequeant parere et partu retinere maritos. |
| 139 | sed melius, quod nil animis in corpora iuris |
| 140 | natura indulget: steriles moriuntur, et illis |
| 141 | turgida non prodest condita pyxide Lyde, |
| 142 | nec prodest agili palmas praebere luperco. |
| 143 | vicit et hoc monstrum tunicati fuscina Gracchi, |
| 144 | lustravitque fuga mediam gladiator harenam |
| 145 | et Capitolinis generosior et Marcellis |
| 146 | et Catuli Paulique minoribus et Fabiis et |
| 147 | omnibus ad podium spectantibus, his licet ipsum |
| 148 | admoveas cuius tunc munere retia misit. |
| 149 | esse aliquos manes et subterranea regna, |
| 150 | Cocytum et Stygio ranas in gurgite nigras, |
| 151 | atque una transire vadum tot milia cumba |
| 152 | nec pueri credunt, nisi qui nondum aere lavantur. |
| 153 | sed tu vera puta: Curius quid sentit et ambo |
| 154 | Scipiadae, quid Fabricius manesque Camilli, |
| 155 | quid Cremerae legio et Cannis consumpta iuventus, |
| 156 | tot bellorum animae, quotiens hinc talis ad illos |
| 157 | umbra venit? cuperent lustrari, si qua darentur |
| 158 | sulpura cum taedis et si foret umida laurus. |
| 159 | illic heu miseri traducimur. arma quidem ultra |
| 160 | litora Iuvernae promovimus et modo captas |
| 161 | Orcadas ac minima contentos nocte Britannos, |
| 162 | sed quae nunc populi fiunt victoris in urbe |
| 163 | non faciunt illi quos vicimus. et tamen unus |
| 164 | Armenius Zalaces cunctis narratur ephebis |
| 165 | mollior ardenti sese indulsisse tribuno. |
| 166 | aspice quid faciant commercia: venerat obses, |
| 167 | hic fiunt homines. nam si mora longior urbem |
| 168 | indulsit pueris, non umquam derit amator. |
| 169 | mittentur bracae, cultelli, frena, flagellum: |
| 170 | sic praetextatos referunt Artaxata mores. |