Iuvenalis, Saturae, Satura I
| 1 | Semper ego auditor tantum? numquamne reponam |
| 2 | vexatus totiens rauci Theseide Cordi? |
| 3 | inpune ergo mihi recitaverit ille togatas, |
| 4 | hic elegos? inpune diem consumpserit ingens |
| 5 | Telephus aut summi plena iam margine libri |
| 6 | scriptus et in tergo necdum finitus Orestes? |
| 7 | nota magis nulli domus est sua quam mihi lucus |
| 8 | Martis et Aeoliis vicinum rupibus antrum |
| 9 | Vulcani; quid agant venti, quas torqueat umbras |
| 10 | Aeacus, unde alius furtivae devehat aurum |
| 11 | pelliculae, quantas iaculetur Monychus ornos, |
| 12 | Frontonis platani convolsaque marmora clamant |
| 13 | semper et adsiduo ruptae lectore columnae. |
| 14 | expectes eadem a summo minimoque poeta. |
| 15 | et nos ergo manum ferulae subduximus, et nos |
| 16 | consilium dedimus Sullae, privatus ut altum |
| 17 | dormiret. stulta est clementia, cum tot ubique |
| 18 | vatibus occurras, periturae parcere chartae. |
| 19 | cur tamen hoc potius libeat decurrere campo, |
| 20 | per quem magnus equos Auruncae flexit alumnus, |
| 21 | si vacat ac placidi rationem admittitis, edam. |
| 22 | cum tener uxorem ducat spado, Mevia Tuscum |
| 23 | figat aprum et nuda teneat venabula mamma, |
| 24 | patricios omnis opibus cum provocet unus |
| 25 | quo tondente gravis iuveni mihi barba sonabat, |
| 26 | cum pars Niliacae plebis, cum verna Canopi |
| 27 | Crispinus Tyrias umero revocante lacernas |
| 28 | ventilet aestivum digitis sudantibus aurum |
| 29 | nec sufferre queat maioris pondera gemmae, |
| 30 | difficile est saturam non scribere. nam quis iniquae |
| 31 | tam patiens urbis, tam ferreus, ut teneat se, |
| 32 | causidici nova cum veniat lectica Mathonis |
| 33 | plena ipso, post hunc magni delator amici |
| 34 | et cito rapturus de nobilitate comesa |
| 35 | quod superest, quem Massa timet, quem munere |
| 36 | palpat Carus et a trepido Thymele summissa Latino; |
| 37 | cum te summoveant qui testamenta merentur |
| 38 | noctibus, in caelum quos evehit optima summi |
| 39 | nunc via processus, vetulae vesica beatae? |
| 40 | unciolam Proculeius habet, sed Gillo deuncem, |
| 41 | partes quisque suas ad mensuram inguinis heres. |
| 42 | accipiat sane mercedem sanguinis et sic |
| 43 | palleat ut nudis pressit qui calcibus anguem |
| 44 | aut Lugudunensem rhetor dicturus ad aram. |
| 45 | quid referam quanta siccum iecur ardeat ira, |
| 46 | cum populum gregibus comitum premit hic spoliator |
| 47 | pupilli prostantis et hic damnatus inani |
| 48 | iudicio? quid enim salvis infamia nummis? |
| 49 | exul ab octava Marius bibit et fruitur dis |
| 50 | iratis, at tu victrix, provincia, ploras. |
| 51 | haec ego non credam Venusina digna lucerna? |
| 52 | haec ego non agitem? sed quid magis? Heracleas |
| 53 | aut Diomedeas aut mugitum labyrinthi |
| 54 | et mare percussum puero fabrumque volantem, |
| 55 | cum leno accipiat moechi bona, si capiendi |
| 56 | ius nullum uxori, doctus spectare lacunar, |
| 57 | doctus et ad calicem vigilanti stertere naso; |
| 58 | cum fas esse putet curam sperare cohortis |
| 59 | qui bona donavit praesepibus et caret omni |
| 60 | maiorum censu, dum pervolat axe citato |
| 61 | Flaminiam puer Automedon? nam lora tenebat |
| 62 | ipse, lacernatae cum se iactaret amicae. |
| 63 | nonne libet medio ceras inplere capaces |
| 64 | quadrivio, cum iam sexta cervice feratur |
| 65 | hinc atque inde patens ac nuda paene cathedra |
| 66 | et multum referens de Maecenate supino |
| 67 | signator falsi, qui se lautum atque beatum |
| 68 | exiguis tabulis et gemma fecerit uda? |
| 69 | occurrit matrona potens, quae molle Calenum |
| 70 | porrectura viro miscet sitiente rubetam |
| 71 | instituitque rudes melior Lucusta propinquas |
| 72 | per famam et populum nigros efferre maritos. |
| 73 | aude aliquid brevibus Gyaris et carcere dignum, |
| 74 | si vis esse aliquid. probitas laudatur et alget; |
| 75 | criminibus debent hortos, praetoria, mensas, |
| 76 | argentum vetus et stantem extrapocula caprum. |
| 77 | quem patitur dormire nurus corruptor avarae, |
| 78 | quem sponsae turpes et praetextatus adulter? |
| 79 | si natura negat, facit indignatio versum |
| 80 | qualemcumque potest, quales ego vel Cluvienus. |
| 81 | ex quo Deucalion nimbis tollentibus aequor |
| 82 | navigio montem ascendit sortesque poposcit |
| 83 | paulatimque anima caluerunt mollia saxa |
| 84 | et maribus nudas ostendit Pyrrha puellas, |
| 85 | quidquid agunt homines, votum, timor, ira, voluptas, |
| 86 | gaudia, discursus, nostri farrago libelli est. |
| 87 | et quando uberior vitiorum copia? quando |
| 88 | maior avaritiae patuit sinus? alea quando |
| 89 | hos animos? neque enim loculis comitantibus itur |
| 90 | ad casum tabulae, posita sed luditur arca. |
| 91 | proelia quanta illic dispensatore videbis |
| 92 | armigero! simplexne furor sestertia centum |
| 93 | perdere et horrenti tunicam non reddere servo? |
| 94 | quis totidem erexit villas, quis fercula septem |
| 95 | secreto cenavit avus? nunc sportula primo |
| 96 | limine parva sedet turbae rapienda togatae. |
| 97 | ille tamen faciem prius inspicit et trepidat ne |
| 98 | suppositus venias ac falso nomine poscas: |
| 99 | agnitus accipies. iubet a praecone vocari |
| 100 | ipsos Troiugenas, nam vexant limen et ipsi |
| 101 | nobiscum. 'da praetori, da deinde tribuno.' |
| 102 | sed libertinus prior est. 'prior' inquit 'ego adsum. |
| 103 | cur timeam dubitemve locum defendere, quamvis |
| 104 | natus ad Euphraten, molles quod in aure fenestrae |
| 105 | arguerint, licet ipse negem? sed quinque tabernae |
| 106 | quadringenta parant. quid confert purpura maior |
| 107 | optandum, si Laurenti custodit in agro |
| 108 | conductas Corvinus ovis, ego possideo plus |
| 109 | Pallante et Licinis?' expectent ergo tribuni, |
| 110 | vincant divitiae, sacro ne cedat honori |
| 111 | nuper in hanc urbem pedibus qui venerat albis, |
| 112 | quandoquidem inter nos sanctissima divitiarum |
| 113 | maiestas, etsi funesta Pecunia templo |
| 114 | nondum habitat, nullas nummorum ereximus aras, |
| 115 | ut colitur Pax atque Fides, Victoria, Virtus |
| 116 | quaeque salutato crepitat Concordia nido. |
| 117 | sed cum summus honor finito conputet anno, |
| 118 | sportula quid referat, quantum rationibus addat, |
| 119 | quid facient comites quibus hinc toga, calceus hinc est |
| 120 | et panis fumusque domi? densissima centum |
| 121 | quadrantes lectica petit, sequiturque maritum |
| 122 | languida vel praegnas et circumducitur uxor. |
| 123 | hic petit absenti nota iam callidus arte |
| 124 | ostendens vacuam et clausam pro coniuge sellam. |
| 125 | 'Galla mea est' inquit, 'citius dimitte. moraris? |
| 126 | profer, Galla, caput. noli vexare, quiescet.' |
| 127 | ipse dies pulchro distinguitur ordine rerum: |
| 128 | sportula, deinde forum iurisque peritus Apollo |
| 129 | atque triumphales, inter quas ausus habere |
| 130 | nescio quis titulos Aegyptius atque Arabarches, |
| 131 | cuius ad effigiem non tantum meiiere fas est. |
| 132 | vestibulis abeunt veteres lassique clientes |
| 133 | votaque deponunt, quamquam longissima cenae |
| 134 | spes homini; caulis miseris atque ignis emendus. |
| 135 | optima silvarum interea pelagique vorabit |
| 136 | rex horum vacuisque toris tantum ipse iacebit. |
| 137 | nam de tot pulchris et latis orbibus et tam |
| 138 | antiquis una comedunt patrimonia mensa. |
| 139 | nullus iam parasitus erit. sed quis ferat istas |
| 140 | luxuriae sordes? quanta est gula quae sibi totos |
| 141 | ponit apros, animal propter convivia natum! |
| 142 | poena tamen praesens, cum tu deponis amictus |
| 143 | turgidus et crudum pavonem in balnea portas. |
| 144 | hinc subitae mortes atque intestata senectus. |
| 145 | it nova nec tristis per cunctas fabula cenas; |
| 146 | ducitur iratis plaudendum funus amicis. |
| 147 | nil erit ulterius quod nostris moribus addat |
| 148 | posteritas, eadem facient cupientque minores, |
| 149 | omne in praecipiti vitium stetit. utere velis, |
| 150 | totos pande sinus. dices hic forsitan 'unde |
| 151 | ingenium par materiae? unde illa priorum |
| 152 | scribendi quodcumque animo flagrante liberet |
| 153 | simplicitas? "cuius non audeo dicere nomen? |
| 154 | quid refert dictis ignoscat Mucius an non?" |
| 155 | pone Tigillinum, taeda lucebis in illa |
| 156 | qua stantes ardent qui fixo gutture fumant, |
| 157 | et latum media sulcum deducit harena.' |
| 158 | qui dedit ergo tribus patruis aconita, vehatur |
| 159 | pensilibus plumis atque illinc despiciat nos? |
| 160 | 'cum veniet contra, digito compesce labellum: |
| 161 | accusator erit qui verbum dixerit "hic est." |
| 162 | securus licet Aenean Rutulumque ferocem |
| 163 | committas, nulli gravis est percussus Achilles |
| 164 | aut multum quaesitus Hylas urnamque secutus: |
| 165 | ense velut stricto quotiens Lucilius ardens |
| 166 | infremuit, rubet auditor cui frigida mens est |
| 167 | criminibus, tacita sudant praecordia culpa. |
| 168 | inde ira et lacrimae. tecum prius ergo voluta |
| 169 | haec animo ante tubas: galeatum sero duelli |
| 170 | paenitet.' experiar quid concedatur in illos |
| 171 | quorum Flaminia tegitur cinis atque Latina. |