| 1 | [ CAP. L. N. 1. De moderatione et patientia principum Lipsius, in Politic.; sanctus Gregorius Magnus, Moral. lib. XIX, cap. 23, et alii. Pro novit, alii debet. AREV. ] Plerumque princeps iustus etiam malorum errores dissimulare novit, non quod iniquitati eorum consentiat, sed quod aptum tempus correctionis exspectet, quando eorum vitia vel emendare valeat, vel punire. |
| 2 | [ 2. Male cogitare. Al., male machinari. AREV. ] Multi adversus principes coniurationis crimine deteguntur, sed probare volens Deus clementiam principum, illos male cogitare permittit, istos non deserit. De illorum malo bene istis facit, dum culpas quas illi faciunt isti mira patientia indulgent. |
| 3 | [ 3. Sed qui clementiam, etc. Gratianus, distinct. 45, cap. 23, q. 4.; Augustinus, Enchirid., c. 75; Gregorius Magnus, Moral. lib. XX, part. IV, cap. 6; Isidorus noster, Synonym., loc. cit., et alii plures. Goldastus culpatis interpretatur culpantibus, seu culpam committentibus, et offensis simili modo offendentibus, ut apud alios sacrificatis sumitur pro sacrificantibus, implicatis pro implicantibus, etc. AREV. ] Reddere malum pro malo vicissitudo iustitiae est: sed qui clementiam addit iustitiae, non malum pro malo culpatis reddit, sed bonum pro malo offensis impertit. |
| 4 | [ 4. Excitat hunc locum Rodericus Sanctius de Arevalo, Specul. vit. hum. lib. I, cap. 2. Pro coerceantur, alii se coercuerint, aut quod sustinere vult Goldastus ex antiquitatis imitatione, coercerint. AREV. ] Difficile est principem regredi ad melius, si vitiis fuerit implicatus. Populi enim peccantes iudicem metuunt, et a malo suo legibus coercentur. Reges autem, nisi solo Dei timore metuque gehennae coerceantur, libere in praeceps proruunt, et per abruptum licentiae in omne facinus vitiorum labuntur. |
| 5 | [ 5. Quanto quisque, etc. Augustinus, in Regul., sive epistola 211, ad Monachas; Isidorus, in libris citatis de Contemptu mundi, et de Synonymis, et alii. Goldastus, cum suo Ms. et Roderico, praefert peccator maior est. Rodericus habet, peccatum gravius. AREV. ] Quanto quisque in superiori constitutus est loco, tanto in maiori versatur periculo; et quanto splendoris honore excelsior quisque est, tanto, si delinquat, peccator maior est. Potentes enim potenter tormenta patientur [Sap. |
| 6 | [ 6. Non oportet. Al., non decet. Goldastus observat verba haec: Nam rex, qui ruit in vitiis, cito viam ostendit erroris, versum iambicum tetrametrum catalecticum esse, et exstare in Mss. Publii Syri Mimis. Notat etiam lib. IV Vigilii contra Eutych. exstare versum hexametrum: Quem callens astris quaesivit cura magorum, qui dubio procul, ait, a vetusto poeta acceptus est. Certe a Iuvenco, ut adverti in notis ad eius lib. I, 293. Vezzosius ad marginem indicaverat IV Reg. XIII, 4. Sed, ut ipse advertit, eo loco non sermo est de Ieroboam, sed de Ioachaz. AREV. ] Reges vitam subditorum facile exemplis suis vel aedificant, vel subvertunt, ideoque principem non oportet delinquere, ne formam peccandi faciat peccati eius impunita licentia. Nam rex qui ruit in vitiis cito viam ostendit erroris, sicut legitur de Ieroboam, qui peccavit et peccare fecit Israel [Eccli. |
| 7 | [ 7. Goldasti Codex, corrupte, bonum in principium. Ex quo ipse corrigit: Sicut nonnulli bonum vi principum, et Deo placita facta sequuntur. Sic infra rigore principum conterantur. Verum recte procedit lectio vulgata hoc sensu: Sicut nonnulli sequuntur bonorum principum facta Deo placita, ita, etc. Pro quam voto Eglinus volebat quam voluntate, quod minime probandum. AREV. ] Sicut nonnulli bonorum principum Deo placita facta sequuntur, ita facile multi prava eorum exempla sectantur. Plerique autem apud iniquos principes necessitate magis quam voto mali existunt, dum imperiis eorum obediunt. Nonnulli autem sicut prompti sunt sequi reges in malum, sic pigri sunt imitari illos in bonum. |
| 8 | [ 8. Deripuerunt. Al., diripuerunt. Goldastus praefert deripuerunt, ex sententia Isidori, in libro Different. verbor., inter Deripere et Diripere, etc., scilicet in libro Differentiarum sine ordine alphabetico ad appendices reiecto, num. 218. Hanc sententiam mirifice illustrant Patres concilii VIII Toletani: Quosdam conspeximus reges, etc. AREV. ] Saepe unde mali reges peccant. inde boni iustificantur, dum praecedentium cupiditatem et malitiam corrigunt. Nam re vera peccatis eorum communicant, si, quod illi diripuerunt, isti retentant. |
| 9 | [ 9. Errori. In textu Grialii erroris, mendose, ut arbitror. In nonnullis Mss., errore, quae scriptio vetusta est in Pandectis, pro errori. Sententia obvia est apud Iureconsultos. AREV. ] Cuius peccatum quisque sequitur, necesse est ut eius poenam sequatur. Neque enim impar erit supplicio, cuius errori quisque par est, ac vitio. |