Isidorus, Sententiae, 3, 15

monumenta.ch > Martialis > 24 > 15
Isidorus, Sententiae, 3, XIV. De collatione. <<< >>> XVI. De contemptoribus mundi.

Isidorus, Sententiae, 3, CAPUT XV. De contemplatione et actione.

1	[ CAP. XV. N. 1. De vita activa et contemplativa passim Gregorius agit, sed praesertim lib. II super Ezech., homil. 14, et lib. V Exposit. in I Regum, cap. XV, illud: Nos enim sumus circumcisio, qui spiritu Deo servimus, ad Philipp. III. Vita activa et contemplativa mirifice depingitur ab Augustino, praesertim super Ioan., tract. ult. Duas itaque vitas sibi divinitus praedicatas et commendatas novit Ecclesia; quarum una est in fide, altera est in specie; una in tempore peregrinationis, altera in aeternitate mansionis; una in labore, altera in requie; una in via, altera in patria; una in opere actionis, altera in mercede contemplationis; una declinat a malo, et facit bonum, altera nullum habet a quo declinet malum, magnum habet quo perfruatur bonum. Et lib. II de verbis Domini, serm. 26 et 27. Idem fere Basilius in regularum monasticarum prooemio, ubi fuse hanc materiam tractat. Clemens etiam Alexandrinus, lib. Strom. VI, veritatem in cognitionem et actionem partitur. Et de excellentia vitae contemplativae lib. VII. Prosper etiam tres libros de Vita contemplativa composuit, et discrimen utriusque vitae statuit, potissimum lib. I, cap. 12. LOAISA. ] Activa vita innocentia est operum bonorum, contemplativa speculatio supernorum; illa communis multorum est, ista vero paucorum.
2	Activa vita mundanis rebus bene utitur, contemplativa vero mundo renuntians, soli Deo vivere delectatur.
3	[ 3. Greg., lib. VI Moral., c. 17. LOAISA. Ibid. Et licet conversus. Conversus is dicitur, qui saeculo renuntians sequitur in vita perfecta Christum. Unde laici, qui saeculo renuntiarunt, in religione conversi appellantur. Est enim in illis conversio quaedam cordis versio. Impositum illis nomen videtur ab illo Ezech. XXXIII, quod Augustinus, lib. de vera et falsa Poenitentia ita citat: Quacunque hora peccator ingemuerit, et conversus fuerit, vita vivet. Additque Augustin.: Dixit, conversum, non tantum versum, vita vivere. Versum quidem puto, qui dolet de crimine; conversum, qui dolet de animi eius quam exposuimus varietate. Vertitur a peccato, qui iam vult dimittere peccatum. Convertitur, qui iam totus et omnino vertitur, qui iam non tantum poenas non timet, sed ad bonum Domini contendere festinat. Quae conversio si contigerit alicui, etiam in fine, desperandum non est de eius remissione. Sed quoniam vix vel raro est tam iusta conversio, timendum est de poenitente sero. LOAISA. ] Qui prius in activa vita proficit, ad contemplationem bene conscendit. Merito enim in ista sustollitur, qui in illa utilis invenitur. Quicunque adhuc temporalem gloriam, aut carnalem affectat concupiscentiam, a contemplatione prohibebitur, ut positus in actualis vitae operatione purgetur. In ista enim prius per exercitium boni operis cuncta exhaurienda sunt vitia, ut in illa iam pura mentis acie ad contemplandum Deum quisque pertranseat. Et licet conversus statim ad contemplationem conscendere cupiat, tamen ratione cogitur, ut prius in activae vitae operatione versetur.
4	[ 4. Gregor., lib. II super Ezech., homil. 14. LOAISA. Ibid. Haec et similia repetita sunt in commentar. in Genes., in opusculo de Vita activa et contemplativa, inter appendices referendo, et in Differentiis rerum. AREV. ] Exemplum enim activae et contemplativae vitae de Iacob sume, qui dum ad Rachel, hoc est, ad visum principium, destinaret, quae contemplationem significat, Lia illi, hoc est, laboriosa vita supponitur, quae activam demonstrat [Gen. 29].
5	[ 5. Ex Greg., lib. VI Moral., cap. 17. LOAISA. ] Sicut sepultus ab omni negotio terreno privatur, ita et contemplationi vacans ab omni occupatione actuali avertitur. Et sicut ab actuali vita conscendentes in contemplationis quiete sepeliuntur, ita ab actione saeculi recedentes eos vita activa in se quasi sepeliendos suscipit; ac per hoc vitae mundanae activa vita, et vitae activae contemplativa sepulcrum est.
6	[ 6. Ex Gregor., lib. VI Moral., cap. 17. Est etiam lib. VI, epist. 169, ad Cyriacum episcopum. Et habetur 8, q. 1, cap. In Scripturis. LOAISA. ] Viri sancti, sicut a secreto contemplationis egrediuntur ad publicum actionis, ita rursus ab actionis manifesto ad secretum contemplationis intimae revertuntur, ut intus Deum laudent, ubi acceperunt unde et foris ad eius gloriam operantur.
7	[ 7. Greg., lib. IX Moral., c. 16. LOAISA. ] Sicut aquilae moris est semper oculum in radium solis infigere, nec deflectere, nisi escae solius obtentu, ita et sancti a contemplatione ad actualem vitam interdum reflectuntur, considerantes illa summa sic esse utilia, ut tamen ista humilia sint paululum nostrae indigentiae necessaria.
8	[ 8. Greg., lib. Moral. X, c. 10. LOAISA. ] In activae vitae genere humana intentio perseveranter incedit; in contemplatione autem sese per intervalla resumit, quia diuturnitate contemplandi lassatur.
9	[ 9. Gregor., ibid. LOAISA. Ibid. Luxu. Ita Goth. Salm., et alii mss. Fluxu, Tolet. et Edit. vet. LOAISA. Ibid. Pertinent ad, etc. Ita Vezzosius et alii. In vet. Editione est pertinet, ut ad visionem referatur. AREV. ] Visio animalium in Ezechiele, quae ibant, et non revertebantur [Ezech. 1], pertinent ad vitae activae perseverantiam; et iterum ea animalia, quae ibant et revertebantur, pertinent ad contemplativae vitae mensuram, in qua dum quisque intenderit, sua reverberatus infirmitate reflectitur; atque, iterum renovata intentione, ad ea unde descenderat rursus erigitur. Quod fieri inactiva vita non potest, de qua si quisque reflectat vel ad modicum, statim vitiorum excipitur luxu.
10	[ 10. In Editione Grialii indicabatur nota Loaisae, quae praetermissa fuit. In prologo operis Iuliani Pomerii, de Vita activa et contemplativa, quod etiam sancto Prospero tribuitur, exstat haec paritas oculi dextri scandalizantis. AREV. ] Oculus dexter scandalizans, quem evelli Dominus praecepit [Matth. 5, 29], vita contemplativa est. Duo oculi in facie, activa vita et contemplativa in homine. Qui igitur per contemplationem docebit errorem, melius est si evellat contemplationis oculum, servans sibi unum vitae activae obtutum, ut sit utilius illi per simplicem actionem ire ad vitam, quam per contemplationis errorem mitti in gehennam.
11	Saepe mens ad summa ab imis erigitur, et saepe a summis ad infima pondere carnis reclinata reflectitur.
12	Multos Deus ex carnalibus sua gratia visitat, et ad contemplationis fastigium elevat. Multosque a contemplatione iusto iudicio deserit, et lapsos in terrenis operibus derelinquit.