| 417 | [ 417. Lib. II Differentiarum, 36. ] Inter Prudentiam et sapientiam. Prudentia in humanis rebus, sapientia in divinis distribuitur [Al., tribuitur]. |
| 418 | [ 418. Sic fere distinguit Non. inter castitatem et pudicitiam, dict. Castitas. ] Inter Pudorem et pudicitiam. Pudor corporis est, pudicitia mentis. |
| 419 | Inter Pietatem et affectionem. Pietas inter devinctos sanguine exhibetur, affectio inter extraneos. |
| 420 | [ 420. Intellige, in Var. lect. Pantini, Sallustius, de Bello Catilinario. AREV. ] Inter Patientiam et tolerantiam. Tolerantia animi [Al., animae] est patientia corporis. Ut Sallustius [Al., Catilina] Corpus patiens inediae, algoris. |
| 421 | [ 421. Sic Cicer., VI de Repub., prudentiam ait nomen nactam a providendo. ---Callidus. Interpretes Terentii, act. III, scen. 3, Adelph.: Callidus dicitur, qui callum sibi usu artis induxerit. ] Inter Peritum, prudentem, callidum et facundum. Peritus usu doctus; prudens, veluti providens, utilis rerum futurarum ordinator; callidus, per exercitationem [Al., pro exercitatione] artis instructus; facundus, qui facile possit fari. |
| 422 | Inter Pudentem et verecundum hoc interest, quod pudens opinionem veram falsamque metuit: Verecundus autem non nisi veram [Al., vera] timet. |
| 423 | [ 423. Ascon. Pedian. III, in Verr. Non., dict. Nefarius; ipse Etymolog. lib. X, littera N. Ibid. Fortasse ne nominandus quidem. Ita certe melius. AREV. ] Inter Profanum, et nefandum, et nefarium. Nefarius, ut Varro existimat, non dignus farre. Quo primo cibi genere vita hominum sustentabatur [Al., sustinebatur]. Nefandus, id est, nec nominandus quidem. Profanus autem, cui sacris non licet interesse. De quo Sallustius: Sacra polluet profanus. Profanus ergo, porro, id est, longe a fano. |
| 424 | Inter Peccatorem et immundum, quod omnis peccator immundus est; non tamen omnis immundus peccator. Peccator enim est qui transgreditur praecepta Dei, et necesse est hunc et immundum esse quia transgreditur. Immundus autem est et qui cum uxore sua dormierit, aut mortuum tetigerit, non tamen ideo peccator est. |
| 425 | Inter Ploratum, planctum, et fletum. Ploratus tantum lacrymarum est, planctus tantum vocum, fletus ad utrumque pertinet. |
| 426 | Inter Pigritiam et torporem. Torpor dormitantis est, pigritia vigilantis. |
| 427 | [ 427. Varr., IV de Ling. Lat., initio. Non., dict. Pervicacia. ] Inter Perseverantiam et pertinaciam. Perseverantia in virtute est, pertinacia in vitio. |
| 428 | [ 428. C. Front.: Subsidium quod subest deficientibus, praesidium imponitur, auxilium repentinum est, ita subsidium ad secundos casus praeparatur. Praesidium ad custodiam, auxilium, ut possit, ex insperato venit. Vid. Fest. ] Inter Praesidium, auxilium et subsidium. Praesidium est aliquo loco utili positum, auxilium quod ab exteris datur, subsidium quod postea supervenit. |
| 429 | [ 429. Al. suae 2 Mss. pro sui. Ibid. Varia lectio efficit cum textu Grialii congruit. Legi poterit facit, aut aliquid simile pro efficit. AREV. ] Inter potentiam et potentatum. Potentia est sui cuiusque solius, potentatus vero auctoritas [Al., auctoritatis] est iudicialis. |
| 430 | Inter Pestem et pestilentiam. Pestis ipsum est nomen morbi [Al., verbi], pestilentia vero id quod ex se efficit. Pestilentiae autem tres modi sunt: aut ex terra, aut ex aqua, aut ex aere. |
| 431 | [ 431. In Codice Regiovaticano 1838 differentiae sunt alphabetico quidem ordine dispositae, sed alibi contractiores, alibi copiosiores, et nonnullae additae, ut, exempli gratia: Inter pati et perpeti: pati brevis est, perpeti longioris est temporis. Inter passum et expertum: patimur voluntate, experimur necessitate. Malim Experimur voluntate, patimur necessitate. AREV. ] Inter Passionem et propassionem Hieronymus in Matthaeum distinguit, dicens: quod passio reputatur in culpa; propassio, licet culpam habeat [Al., pro culpa habeatur], tamen non tenetur [Al., retinetur] in crimine. Ergo qui viderit mulierem, et anima eius fuerit titillata, hic propassione percussus est: Si vero consenserit, et de cogitatione affectum fecerit (sicut scriptum est in David: transierunt in affectum cordis), de propassione transit ad passionem, et huic non voluntas deest, sed occasio. |
| 432 | [ 432. Ex interpretibus Terent. videtur sumpsisse D. Augustinus, act. V, scen. 4, Andriae. ---Aut etiam pron. Al., Sic pronuntiabitur, forte, etiam pron. Ibid. Pantinus in textu legisse videtur aut et pronuntiabitur, pro quo coniicit aut etiam; quae genuina est lectio. AREV. ] Inter Percunctationem et interrogationem Augustinus hoc interesse existimat, dicens: quod ad percunctationem multa responderi soleant, veluti quid est hoc, aut illud? ut respondeantur diversa, vel varia. Ad interrogationem non multa respondentur, sed aut non, aut etiam pronuntiabitur. Veluti factum dictumve est? Verum aut falsum est? Respondetur: aut non, aut etiam. |
| 433 | Inter Perfectum et consummatum hoc distat quod perfectum est cui iam addi nihil aliud potest. Consummatum vero est quodlibet opus in finem deductum. |
| 434 | [ 434. Ex Serv. ad ill. Eclog. I, Tityre, tu patulae. ---Ex Serv. ad ill. VI Aen., Lucentemque globum lunae, ex quo videtur legendum lucens, non lucidum. Fronto tamen ita etiam fere distinguit inter lucidum et luminosum. ] Inter Patens et patulum. Patulum dicimus quod naturaliter semper patet, ut nares, arbor. Patens vero quod aperitur et clauditur, ut ostium, oculi. Sic lucidum et lucibile: lucidum est quod aliunde illuminatur, lucibile quod per se lucet. |
| 435 | [ 435. Ex Serv. lib. X Aen. ad ill., Nostrum penetrabile telum. ---Penetralia. Ex Serv., ad ill. VII Aen.: Penetralibus altis, et ill. VI: Regnis penetralia nostris. ] Inter Penetrale et penetrabile. Quod penetrat penetrale dicitur; quod autem penetratur, penetrabile. Penetralia autem sunt domorum secreta, et dicta ab eo quod est penitus. |
| 436 | [ 436. Fest., dict. Pone, et Serv. ad ill. II Aen., Pone subit coniux. ---Tempus. F. dictio tempus superat. ] Inter Post et pone hoc videtur interesse quod post semper chronicῶs ponimus, cum dicimus: Post tempus veniam; pone vero, post tergum. |
| 437 | [ 437. Ex Agraet. qui hinc forte augendus. ] Inter precari, et imprecari, et deprecari. Precari est rogare, imprecari est optare [Al. exoptare], deprecari est excusare, vel expurgare. Cicero (lib. II in Verr.). Quid, inquit, faciat Hortensius? Avaritiaene crimina frugalitatis laudibus deprecetur? |
| 438 | [ 438. Serv. ad ill. IX Aen.: Si tibi, quae posco, aliter quam Isidorus. ] Inter Poscere et exposcere. Poscere minus est quam exposcere. Nam poscunt qui simpliciter petunt, exposcunt qui desiderant. |
| 439 | [ 439. Ex Serv. ad ill. I Aeneid., Ditione tenerent, Pollicitus. ---Scriptura. Al., Minus. F. minis. Ibid. Haec est prima differentia quae in altero libro non alphabetico occurrit, brevior tamen quam hoc loco. AREV. ] Inter Polliceri et promittere. Polliceri dicimur quod sponte promittimus nec rogati, promittere quod petitur. Ergo promittimus rogati, pollicemur ultro. Item pollicemur scriptura, promittimus verbo. |
| 440 | [ 440. In oratione quam de suis virtutibus habuit. Agell. lib. VI, cap. 14. Non., dict. festinare. Fest., dict. properare. C. Front. Qui properat, apparet non esse defessus, qui festinat, videtur esse defatigatus. ---Unumquodque. Al., Nunquam quidquam, quod adortus eram, transibam. Ortus Ms. Forte, orsus. ] Inter Properare et festinare. Marcus Cato sic distinguit dicens: Qui unumquodque mature transigit, is properat. Qui multa simul incipit, neque perficit, is festinat. Ego unumquodque quod adortus eram transigebam o. |
| 441 | [ 441. Ex Agraetio. ] Inter Primum et priorem. Primus e multis, prior e duobus, primarius a dignitate. |
| 442 | [ 442. Ex Agraetio. ] Inter Plures et pluris. Pluris est quod maiori summa laxatur, plures vero de multitudine scribimus [Al., scribitur]. |
| 443 | [ 443. Inimicissime. Lego enixissime, aut intensissime. ] Inter Petivit et expetivit. Petivit pro parum [F. add. petivit] ponitur, expetivit pro satis petivit. Et inimicissime ac vehementer adnisus est. Ex enim pro valde ponitur. |
| 444 | [ 444. Ex Serv., ad ill. II Aen., Constituere pyras.---Fest., dict., bustum. ] Inter Pyram et rogum: Pyra est constructio lignorum, antequam ignis admotus est. Rogus est dum ardet. Bustum vero posteaquam arsit. |
| 445 | [ 445. Sic 9 Terent. Scaurus de Orthograph.: Populus est in quo omnis pars civitatis, omnes eius ordines continentur: plebs ea dicitur, in qua gentes civium patritiae non insunt. ] Inter Plebem et populum. Plebs a populo eo distat, quod populus est generalis universitas civium cum senioribus, plebs autem pars humilis et abiecta. |
| 446 | [ 446. Fest., dict. Pauperies; ex quo forte scribendum, paupertas est damn. quod quadrupes facit. ] Inter Pauperiem et paupertatem, Pauperies damnum est, paupertas ipsa conditio. |
| 447 | Inter Proclivum et declivum. Proclivus est ascensus; declivus, descensus facilis. |
| 448 | [ 448. Lib. X Etymolog., littera P. Puella est parvula, quasi pupilla, et lib. XI, cap. 1, Pupilla, quod pura sit et impolluta, ut sunt puellae. Et sic dictionem pullam in pupillam forte quis mutandam censeat, cum et Graecis ἡ κόρη utrumque et pupillam et puellam significet. Vox tamen pullam non temere reiicienda, quandoquidem et Non. pullum, inquit aetatis novellae, ab antiquo verbo pullare, quod vetus glossarium agnoscit, estque παραφυάδας βάλλειν, pulli παραφυάδες. Ipse certe hanc eamdem lectionem superiore libro habet. ---Etymolog. lib. II, cap. 2. ] Inter Puerperam et puellam. Puellam investem dici et aetate parvulam, quasi pullam; puerperam vero, quae primum puerum enixa est, et in annis puerilibus parit. Unde et Horatius [Lib. IV, od. 4]: Laudantur simili prole puerperae. |
| 449 | [ 449. Serv. ad ill. I Aen., Nemora inter frondea. Ibid. Pampinosum. Adhibetur haec vox a Columella et Plinio. AREV. ] Inter Pampineum et pampinosum. Pampineum est totum de pampinis, pampinosum quod pampinis plenum est. |
| 450 | Inter Populum et populos, cum enim populos numero plurali dicimus, urbes significamus; cum populum, unius multitudinem civitatis intelligimus. |
| 451 | [ 451. Lib. Etymolog. VII, cap. 12. ] Inter Pontificem et vatem. Pontifex tantum summum sacerdotem significat, vates autem plura significat, aut sacerdotes, aut poetas, aut prophetas. |
| 452 | [ 452. Vid. Serv. ad ill. I Aen. Profugus, Lavinaque venit littora. ] Inter Profugum et exsulem. Profugus voluntate, exsul necessitate. |
| 453 | Inter Patrium et paternum. Paternum est quod patris fuit, ut fundus paternus. Patrius dicitur patri similis [Al. patri affectus], ut patrius animus [Al., amor.] |
| 454 | Inter Proprius et propius [Al., proprium]. Proprius est nomen, propius vero iuxta me. |
| 455 | Inter Praegnantem et gravidam haec differentia est: praegnantem esse quae concepit; gravidam, quam uteri gravedo proximam partui ostendit. |
| 456 | [ 456. Ex Agraetio. ] Inter Pignera et pignora. Pignera sunt rerum, pignora filiorum et affectuum. |
| 457 | [ 457. Fronto. Sic: Portentum, quod porro, et diutius manet, futurumque postmodum aliquid significat; monstrum est contra naturam, ut est Minotaurus, et infra, in monstro rectus ordo naturae vertitur: in portento differtur eventus. Non., dict. monstra. ] Inter Portentum et monstrum. Portentum est quod ex formis diversis proponitur, monstrum, quod extra naturam nascitur, vel nimis grande, vel nimis breve. |
| 458 | [ 458. Etymolog. lib. II, cap. 3. Ibid. Pantinus in textu legebat, ut puto, parvitate, pro quo coniiciebat pravitate. AREV. ] Inter Portentum et portentosum. Portentum dicitur quod ex omni parte naturae mutationem sumens aliquid portendere futurum videtur, sicut biceps caput in corpus unum, vel sicut in Xerxis regia ex equa vulpem ferunt creatam (Herodian.); per quod eius solvi regnum ostensum est. Nam portentosa dicuntur quae ex parte corporis sumunt mutationem [Al., notationem]; ut, exempli causa, cum sex digitis nati, sive cum aliqua pravitate [F., parvitate] membrorum. |
| 459 | [ 459. C. Fronto eodem sensu ostentum, quod praeter consuetudinem offertur, et infra, in ostento raritas administrationem (Lego admirationem) facit. ] Inter Portentum et ostentum. Portentum nascitur et in sua permanet qualitate; ostentum vero subito offertur oculis, et subducitur. Sic portentum dicitur a portendendo, id est porro ostendendo, sicut et prodigium, quod porro dicat, id est futura de longe praedicat. Monstrum sane a monitu vel monstrando dictum, quod aliquid significando demonstret et statim. Quinque sunt autem genera prodigiorum, ut Varro dicit, id est: portentum, ostentum, prodigium, miraculum et monstrum. |
| 460 | [ 460. Haec eadem fere Etymolog. lib. II, cap. 2, et libro secundo Different. ---Pubertas autem. Fest., dict. Pubes. ---Pueritia autem. Lib. II, Different. ] Inter Pueritiam et pubertatem. Pueritia est tenera et parva aetas, a puritate ita vocata; Pubertas autem aetas adulta est quae iam gignere potest; dicta a pube, id est a pudendis corporis, quod haec loca tunc primum lanuginem inducunt [L., induunt]. Pueritia autem a septimo anno, pubertas a quarto decimo incipit. |
| 461 | [ 461. Ex Agraetio. ---De signis. 2 Ms., designat. ] Inter Percussum et perculsum. Percussum corpore dicimus, perculsum animo. Cicero, de Signis: Tanquam ipsa illa face perculsus esset [Agraet., perculsos esse]. |
| 462 | [ 462. Lib. V, Etymolog., cap. 25. Ibid. Paricida et patricida pro eodem accipi solent. Vide Festum. AREV. ] Inter Parricidam et paricidam. Parricidam dicimus qui occidit parentem; paricidam, qui socium atque parem. |
| 463 | [ 463. Ex Serv. ad ill. I. Aen., Creberque procellis Africus, et ipse Etymolog. lib. XIII, cap. 11. ] Inter Procellam et tempestatem. Procellas non tam terrarum quam coeli esse, tempestates autem fluctuum sunt. |
| 464 | [ 464. Ex Serv. ad ill. II, Georg., Hic plantas tenero abscindens de corpore. ] Inter Plantas et plantaria. Quod plantae sunt raptae de arboribus, plantaria vero, quae ex seminibus nata sunt, et cum radicibus et terra propria transferuntur. |
| 465 | [ 465. Ex Sosipatro Carisio. ---Pomerium, etc, Puto glossema proxime praecedentium verborum. ] Inter Pomarium et pometum. Pomarium est ubi poma ponuntur [Al., transponuntur], pometum ubi poma nascuntur, pomerium ubi poma inveniuntur [Al., ipse locus arborum]. |
| 466 | Inter Pyram et pyrum. Pyra est rogus [Al., robur] ardens, pyrum vero pomum. |
| 467 | Inter Piscatorem et piscarium. Piscator est qui capit, piscarius est qui vendit. |
| 468 | [ 468. Lego ex pulvere factum. ] Inter Pulvereum et pulverulentum. Pulvereum, factum; pulverulentum est, pulvere plenum. |
| 469 | Inter Pennas, et pinnas, et pennum. Pinnae sunt murorum, pennae avium, a pendendo; pennum extremitas ferri acuti. |
| 470 | [ 470. C. Fronto., praeda victos spoliat. ---Compendium. C. Fronto., Compendium utique ad pondus pertinet. ] Inter Praedam, lucrum et compendium. Praeda ex hoste, lucrum ex negotio, compendium proprie ex pondere. |
| 471 | [ 471. Ex C. Frontone. ---Pompeiana. 2 Ms. Pompeigena. ---Domum. Dominationem transiit, Lego ex Frontone. ] Inter Pompeii porticum, Pompeiam, et Pompeianam. Pompeii, est ipsius Pompeii; Pompeia, publicata; Pompeiana, si ad aliam domum transit. |
| 472 | Inter Populum et plebem. Quod populus est universus cum senatu et civibus Romanis, plebs tantum vilior numerus. |
| 473 | Inter Partem et partim. Partem nomen, partim adverbium est. |
| 474 | Inter Postremum et posteriorem. Postremus de multis, posterior de duobus. |
| 475 | Inter Principium et initium. Principium, prima pars; initium, uniuscuiusque rei incipientis coeptum. |
| 476 | Inter Pendent et pendunt. Pendent suspensi, pendunt aliquid ponderantes. |
| 477 | [ 477. Fest., dict. Penem. ] Inter Pene et pene. Pene adverbium est, pene turpissima [Al., novissima] pars corporis. |