Ionas Aurelianensis, De Institutione Laicali, 3, CAPUT XV. De mortuis sepeliendis, et cura pro eorum animabus gerenda.
| 1 | In sepeliendis cadaveribus, non solum affectus circa charos, sed etiam humanitas generaliter impendenda est circa omnes defunctos. In Vetere quippe et in Novo Testamento magnis laudibus praedicantur illi qui erga mortuos sepeliendos devotissimam exhibuerint humanitatem. In Vetere namque, sicut habes de Tobia: Esurientes, inquit, alebat, nudis vestimenta praebebat [Tob. 1, 20]. Et post pauca: Cumque abiisset, reversus nuntiavit unum ex filiis Israel iugulatum iacere in platea, statimque exsiliens de accubitu suo, relinquens prandium ieiunus pervenit ad corpus, et tollens illud, portavit in domum suam occulte, ut dum sol occubuisset, caute sepeliret eum [Tob. 2, 3]. Et post quaedam, angelus ad Tobiam: Quando, inquit, orabas cum lacrymis, et sepeliebas mortuos, et derelinquebas prandium tuum, et mortuos abscondebas per diem in domo tua, et nocte sepeliebas eos, ego obtuli orationem tuam Domino [Tob. 12, 12]. Habes etiam et alia multa exempla in eodem Testamento de his qui circa sepulturam regum, et prophetarum, et caeterorum sanctorum virorum liberalissimi ac devotissimi exstiterunt. |
| 2 | In Novo autem Testamento, non solum Ioseph, qui corpus Christi involvit in sindone, et in monumento suo novo sepelivit, verum etiam alii innumerabiles sunt sancti viri tibi in exemplum, qui non solum in sanctorum martyrum, sed etiam in aliorum quorumlibet cadaveribus sepeliendis devotam humanitatem praebuerunt. |
| 3 | Quae cum ita sint, multi hodie sunt Christianorum, qui huius muneris solatium pauperum funeribus subtrahunt, et solummodo divitum, potentum, suorumque carorum, id spectabiliter atque ambitiose, cum omnis ambitio, ut beatus ait Hieronymus, in morte cessare debeat, impendunt. Ut enim dives et pauper aeque ab omnibus Christianis sunt visitandi, ita nihilominus ab omnibus sunt sepeliendi; quoniam quicunque ex massa peccati Adae nascuntur, necesse est moriantur. |
| 4 | Hoc nempe debitum ita est inevitabile atque ineluctabile, ut nullus filiorum Adam ab eo immunis esse possit; Christi enim sanguis a perpetua, non a communi nos morte liberat. In Adam iuxta Apostolum omnes morimur; sed in Christo vivificamur. In Adam igitur ruimus, sed in Christo resurreximus. Ergo melius post ruinam crevimus. |
| 5 | Sed quia terra sumus, et in terram redigendi, resurrectionisque tempore in melius reparandi, debet Christiana pietas spe resurrectionis erecta in sepeliendis mortuis, curaque pro animabus eorum gerenda, devotissimam habere misericordiae diligentiam. Unde ait beatus Augustinus in libro sermonum : «Sit pro viribus cura sepeliendi, et sepulcra construendi, quia et haec in Scripturis sanctis inter bona opera deputata sunt. Nec solum in corporibus patriarcharum, aliorumque sanctorum et humanis cadaveribus quorumque iacentium, verum etiam in ipsius Domini corpore praedicati atque laudati sunt qui ista fecerunt. Impleant haec homines erga suos officia postremi muneris, et sui humani lamenta moeroris.» Contristamur itaque amissione carorum nostrorum, et erigimur spe futurae immortalitatis, donoque resurrectionis hilarescimus et consolamur. |
| 6 | Admonet quippe nos Apostolus, ut de dormientibus, hoc est mortuis, non contristemur, sicut caeteri qui spem non habent [I Thess. 4, 12]. Spem scilicet resurrectionis et incorruptionis aeternae. Quos autem dormientes appellat, et vigilaturos tandem demonstrat. |
| 7 | Item Augustinus in eodem libro (cap. 1, 2): «Contristamur, inquit, nos in nostrorum mortibus necessitate amittendi, sed cum spe recipiendi. Inde angimur, hinc consolamur. Inde infirmitas afficit, hinc fides reficit. Inde dolet humana conditio, hinc sanat divina promissio. Proinde pompa funeris, agmina exsequiarum, sumptuosa diligentia sepulturae, monumentorum opulenta constructio, vivorum sunt qualiacunque solatia, non adiutoria mortuorum. Orationibus vero sanctae Ecclesiae, et sacrificio salutari, et eleemosynis, quae pro eorum spiritibus erogantur non est dubitandum mortuos adiuvari: sed talibus qui ita vixerunt ante mortem, ut possint eis haec utilia esse post mortem. Non ergo mortuis nova merita comparantur, cum pro eis boni aliquid agitur, sed eorum praecedentibus meritis consequentia ista redduntur.» Patet namque quia in humandis corporibus humanis opus misericordiae exercendum est. Quod si illis haec humanitas ad animae remedium nanciscendum non proficit, nobis utique proficit; et si facientibus proficit, nec facientibus officit. |
| 8 | Igitur si pium est mortuos sepelire, impium et inhumanum est non sepelire. |
| 9 | Quid porro de illis putandum est, qui mortuos in agris suis nec sepeliunt, nec sepelire sinunt, sine et alicuius muneris pecunia? Imitantur quippe hi, qui gratis in agris suis mortuos sepeliunt, Ioseph, qui corpus Domini in sepulcro suo sepelivit. Illi vero qui aestuantes avaritia mortuos in agris suis absque pecuniae pretio sepelire non sinunt, videntur imitari Ephron, qui a famulo Dei Abraham pecuniam postulavit et accepit, et agrum ubi mortuum suum sepeliret, vendidit. |
| 10 | Hi vero qui cadavera mortuorum in basilicis sepeliri, et sepultis fructuosum esse diiudicant, legant librum Dialogorum, et invenient quibus prosit sepeliri in ecclesia, et quibus obsit. Sunt namque nonnulli qui propter domos sibi pulchras aedificandas, sepulcra mortuorum effodere non trepidant, ossaque et cineres eorum ad solem proiiciunt: et haec consuetudo in tantum quibusdam irrepsit, ut se in hoc facto peccare non intelligant, dicentes nihil obesse illis, quorum ossa impiant; cum utique si illis non obsit, plurimum sibi tamen noceat. |
| 11 | Nihil enim nocuit martyribus cum eorum corpora bestiis et avibus dilanianda proiecta fuerunt; illis qui proiecerunt plurimum obfuisse dubium non est. Inhumanum nempe est mortuorum corpora effodere, et ad solem proiicere, et humanum piumque ea terrae mandare. Quicunque igitur sepulcra mortuorum absque inevitabili necessitate pietatisque honore violant et effodiunt, merito Assyriis comparantur, qui iuxta olim praemissam Domini comminationem, proiecerunt ossa regum, et prophetarum, et eorum qui habitaverunt in Hierusalem, de sepulcris suis, et ad solem proiecerunt. Quae impietas inter caetera quae populo Dei, ob eorum peccata intulerunt, quantum Assyriis obfuerit, rei eventus probavit. |
| 12 | Desinant ergo homines impiare ossa mortuorum, et sinant ea in urnis suis diem resurrectionis exspectare: exhibeantque potius pietatis opus erga mortuos sepeliendos. |
| 13 | De qua re ita Lactantius in libro de Opificio Dei scribit : «Non ergo, inquit, patiamur figuram et figmentum Dei feris ac volucribus in praedam iacere, sed reddamus id terrae unde ortum est. Et quamvis in homine ignoto necessariorum munus implevimus; in quorum locum, quia desunt, succedat humanitas, et ubicunque homo desiderabitur, ibi exigi officium nostrum putabimus. In quo autem magis iustitiae ratio consistit, quam in eo, ut quod praestamus nostris per affectum, praestemus alienis per humanitatem, quae est certior multo iustiorque; cum iam non homini praestamus qui nihil sentit, sed Deo soli, cui charissimum sacrificium est, opus iustum.» |
| 14 | Oportet nempe ut cum coelestis origo materiam carnis, quam eatenus inhabitavit et rexit, reliquerit, pietas humana eamdem non a feris et avibus dilacerari sinat, sed terrae mandare vigilanti cura studeat. Officium namque Christianorum est, ut non solum defunctorum corpora sollicite ac devote sepeliant, quin potius eorum spiritibus, orationibus et eleemosynis opem ferant. |
| 15 | Verum licet desint parentes, propinqui et amici, qui specialiter ista gerant pro mortuis, generaliter tamen haec pro illis facere non cessat mater Ecclesia, quae eos spiritaliter genuit; unde sicut in libro sermonum beatus ait Augustinus: A sanctis Patribus traditum universa observat Ecclesia, ut pro eis qui in corporis et sanguinis Christi communione defuncti sunt, cum ad ipsum sacrificium loco suo commemorantur, oretur, ac pro illis quoque id offerri commemoretur. |
| 16 | Nullatenus itaque audiendi sunt illi, qui dicunt quod nullae aliae eleemosynae opitulari possint defunctis, nisi solummodo quae sacerdotibus dantur, et sacrificia quae per eos Deo offeruntur. Hoc qui credunt et dicunt, aut ignorantia, aut certe aliorum persuasione falluntur. Credibile sane est quod haec persuasio, qua simplices id credere et dicere videntur, ex fonte avaritiae processerit. |
| 17 | sancta quippe et mater Ecclesia pro defunctis suis non solum sacrificia altaris, sed etiam quascunque alias eleemosynas offerre consuevit. Unde et quotidie pro eorum spiritibus, qui res suas Deo obtulerunt, offeruntur Deo sacrificia, et multifariae supplicationes atque orationes, hospitum receptiones, et pauperum recreationes, capti vorum redemptiones, et alia innumera adiumenta; sed tamen illis prosunt qui ita vixerunt, ut possint etiam ista eis prodesse post mortem, sicut beatus Augustinus in libro Enchiridii (Cap. 109, 110): «Tempus autem, inquit, quod inter hominis mortem et ultimam resurrectionem interpositum est, animas abditis receptaculis continet; sicut unaquaeque digna est vel requie vel aerumna, pro eo quod sortita est in carne cum viveret. Neque negandum est, defunctorum animas pietate suorum viventium relevari, cum pro illis sacrificium mediatoris offertur, vel eleemosynae in Ecclesia fiunt. Sed haec eis prosunt, qui cum viverent, ut haec sibi postea possent prodesse, meruerunt. Est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus, ut non requirat ista post mortem: est vero talis in bono, ut non requirat ista est rursus talis in malo, ut nec his valeat, cum haec vita transierit, adiuvari. Quocirca hic omne meritum comparatur, quo possit post hanc vitam relevari quispiam, vel gravari. Nemo autem se speret quod hic neglexit, cum obierit, apud Deum promereri. Non igitur ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia, illi apostolicae sunt adversa sententiae, qua dictum est: Omnes enim astabimus ante tribunal Christi, ut referat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, sive bonum, sive malum [Rom. 14, 10]; quia etiam hoc meritum sibi quisque cum in corpore viveret, comparavit, ut ei possint ista prodesse. Non enim omnibus possunt. Et quare non omnibus possunt, nisi propter differentiam vitae quam quisque gessit in corpore? Cum ergo sacrificia sive altaris, sive quarumcunque eleemosynarum pro baptizatis defunctis omnibus offeruntur, pro valde bonis gratiarum actiones sunt; pro non valde malis propitiationes sunt; pro valde malis, etiamsi nulla sunt adiumenta mortuorum, qualescunque vivorum consolationes sunt. Quibus autem prosunt, non ad hoc prosunt, ut sit plena remissio, aut certe ut tolerabilior fiat ipsa damnatio.» |
| 18 | Si quis igitur de hac re plenius et copiosius nosse desiderat, legat librum eiusdem beati Augustini de Cura gerenda pro mortuis. |