Ionas Aurelianensis, De Institutione Laicali, PRAEFATIO
| 1 | Dilecto in Christo Mathfredo Ionas in Domino perpetuam salutem. |
| 2 | Tuae nuper strenuitatis litteras suscepi, quibus meam extremitatem commonefecisti, ut tibi citissime et quam brevissime scriberemus qualiter te caeterosque qui uxorio vinculo ligantur, vitam Deo placitam ducere oporteret. Opus nempe, mi charissime, quod a me omnium imperitissimo fieri tibi flagitas, magnum est, viresque intelligentiae meae prorsus excedunt, quod etiam non nisi a doctis et eloquentissimis viris arripiendum est. Cum itaque [in cunctis] * ad salutem animae tuae pertinentibus humillimae petitioni tuae [parere semper optaverim, solummodo huic speciali petitioni tuae] conscius imbecillitatis et imperitiae meae, magis reniti quam obsequi prius statueram; quoniam me ad hoc conficiendum imparem minusque idoneum sentio: magnam namque petitio tua et inertia mea in corde meo conflictationem generaverunt: illa scilicet ut [idem opus aggrederer persuadendo, haec autem] ne tanti ponderis discrimen subiretur abnuendo. |
| 3 | Igitur cum [in] huiuscemodi conflictatione animus meus diutissime alternaretur, trutinaque iudicii sui semetipsum subtilissime praeponderans, ad idem opus subeundum modis omnibus impotens agnosceretur; eousque deliberando ventum est, ut idem opus omitteretur: sed charitas, quae omnia suffert, omnia sperat, omnia credit, omnia tolerat [I Cor. 13, 4], impatiens tantae omissionis, prosilivit in medium, propulsans timoris infirmitatem, tribuens arripiendi audaciam, pollicens etiam per eum qui aperit ora mutorum, et linguas infantium facit disertas [Sap. 10, 21], possibilitatis copiam; tandem idem opus me aggredi compulit. |
| 4 | Fretus quippe ad idem opus subeundum, in eo magna ex parte exstiti, quod non mei sensus verba stylo eloquentiae, quae nulla mihi inest, exarata, sed sententias ex divinis oraculis promulgatas, et a sanctis Patribus facetissime expolitas, huic forem innexurus operi. Quapropter studii mei fuit pro captu ingenii eloquia divina, sanctorumque Patrum dicta scrutari; ac veluti ex diversis pratis diversos flosculos carpere, et quasi in quodam cartallo congerere, tuaeque piae devotioni, nec non et eorum quibus id forte placuerit, hoc commentariolum condere; ut in eo quasi in quodam speculo te assidue contemplari, qualiterque coniugalem vitam honeste ducere debeas, eius crebra lectione valeas instrui. |
| 5 | At si quispiam obiicere voluerit, frustra et ex superfluo in hoc opusculo meam desudasse parvitatem, praesertim cum modus vitae Christianae in legalibus, propheticis, evangelicis, apostolicis constet dictis; perfecteque in sermone Domini in monte habito, ut beatus ait Augustinus, idem digestus sit modus: noverit quod prisci Patres sylvam sanctarum Scripturarum penetrantes, diversos atque innumeros sanae fidei ex ea ramos praeciderint, e quibus ob multorum utilitatem, et divinae servitutis honorem salutiferas formulas ediderint, e quibus etiam consistit Christo quae devote famulatur, canonica atque monastica institutio. |
| 6 | Porro laicalis, licet in divinis eloquiis sparsim sit digesta, propter eos tamen quibus aut cordi aut posse non est, latos divinarum Scripturarum campos percurrere, utile dignumque iudicatum est, in hoc negotio tuae benevolae petitioni assensum praebere, et sententias, ut dictum est, Veteris, Novique Testamenti, et sanctorum Patrum dicta excerpere, quibus ad petitionem tuam hoc opus congessi, et tuae devotioni dedicavi; imo pro te caeterisque, quibus studii fuerit, id cum charitate suscipere, et pia devotione amplecti. |
| 7 | Et ne ob sui prolixitatem taedio esset legentibus, id tribus libellis distinxi: videlicet ut primus et ultimus omnibus generaliter fidelibus, medius autem magna sui ex parte coniugalem vitam ducentibus specialiter conveniret. Moneo interea tuam experientissimam sagacitatem, et erga Christi famulatum devotionem humillimam, ut hoc crebro legas, aut tibi legi facias: eisque quibus animo est magis aliena carpere, quam fraterno affectu diligere, non facile prodas. |
| 8 | Si quid vero in hoc opere secus quam debui congessi, per Dominum mihi humiliter peto ignosci. Si quid autem in eo legentes, sive audientes, sibi profuturum inesse cognoverint, non mihi, sed Deo, mecum gratias agere meminerint. |