Ioannes Saresberiensis, Polycraticus, 6, Caput XIII. [Quare cingulo priventur milites, et quodexauctoratus non habet aliquod cum gladio telove commercium, et quare gladius insertus est cingulo.]
| 1 | Fit interdum ut ex delicto suo privetur miles militiae cingulo, in his maxime, ubi sacrilegia committuntur. Veteri namque iure statutum est, et novo non est abolitum, ut qui, non servato militiae sacramento, religionem quam profitetur, impugnat, cinguli amissione mulctetur. Fertur hoc edicto Iulius compescuisse militem suum, quando urbem ingressis non licuit homines spoliare, aut templa deorum, quod ei postmodum, ingravescente seditione, improperant. |
| 2 | Numinibus namque Romanis civibusque iurati oppugnare non poterant, quos sacramento militiae susceperant defendendos. Sic quoque C. Curio bello Dardanico circa Dyrrachium, cum unam de quinque legionibus seditiosam vidisset, eam procedere iussit inermem, decinctamque in conspectu armati exercitus stramenta coegit secare. Postremo autem die similiter fossam discinctos milites facere, nullisque precibus legionis impetrari ab eo potuit, ne signa eius submitteret, nomenque aboleret. |
| 3 | Milites autem in supplementum aliarum legionum distribuit. Non enim restituebantur, qui meruerant privari cingulo, antequam eos prae caeteris virtutum merita insignirent. Milites, qui ex Cannensi pugna cedentes, in Siciliam fuerant relegati, postulaverant a M. Marcello consule, ut in praelium ducerentur. Ille senatum consuluit, senatusque negavit placere sibi eis committi rempublicam qui eam deseruissent. |
| 4 | Marcello tamen permisit facere quod videretur; lege tamen praescripta, ne quis eorum munere vacaret, neve donaretur praemio, aut honore, aut reportaretur in Italiam, dum Poeni in ea fuissent. Dum vero cingulo spoliati sunt, eis nec aera procedunt, nec militaribus privilegiis gaudent, nec habent aliquod cum gladio telove commercium. |
| 5 | Ideoque provida constitutione maiorum est gladius insertus cingulo, ut collato honore cinguli, potestas quoque ipsius gladii aliquatenus intelligatur collata. Et recte cingulo decoratur, ad militiam quisquis accedit, quia eum expeditum esse ad munia reipublicae, officii sui necessitas exigit. Accingi namque solet, cui gerenda imminent; et cui vacatio datur, licet esse discinctum. Unde illud in libro Regum: Non aeque glorietur accinctus, ut discinctus [III Reg. XX]. Quia sollicitudo laboris imminentis gloriandi licentiam non admittit, et otiandi libertas et securitas quietis plerumque extollentiam parit. |
| 6 | Cingulum ergo indicium est laboris, labor honoris meritum, ut liqueat omnibus, quod qui laborem indictum militiae subire detrectat, honorem gladii in militari cingulo frustra portat. Ipsius quoque cinguli cassa est significatio, nisi fidem eius roboret et solidet labor. Videas multos cinguli honore tumentes, sed nisi honorem laboriosa impleant merita, idem est ac si pro solida substantia quis vindicet spumam. |
| 7 | Profecto dignus est privilegium perdere, qui concessa sibi abutitur potestate. Abutitur autem quis, vel non faciendo quod oportet, vel faciendo quod fieri non oportet, et cum utrumque sit malum, ut dicitur, peccatum delicto gravius esse solet. Delinquit enim qui non implet officium; sed plane peccat, quisquis committit contrarium. |
| 8 | Albo siquidem nigrum magis opponitur, quam non album, et tristitia laetitiam magis impugnat, quam spes aut timor, quae neque in laetitiae rationem cadunt, nec ei maxime adversantur. Et cingulo quidem abutitur, tam ille qui non implet quod oportet ex militiae sacramento, quam ille qui impugnat militiae sacramentum. Delinquit tamen gravius, qui impugnat, sicut hostis verus ignavo milite odibilior est. |
| 9 | Unde qui rempublicam et inermem manum militaribus armis impugnat, iustissime exauctoratur, tanquam ille qui figuram hostilem induerit. Sed prae caeteris omnibus divino et humano iure gravius feriuntur sacrilegi, et hi qui variis perturbationibus impugnant Ecclesiam Dei, quibus lex non praecisionem dexterarum, sed poenam irrogat capitalem. |
| 10 | Si patrocinium illorum assumant Cicero, et Demosthenes, si in defensione eorum linguam acuat, et totius ingenii sui vires exhauriat Quintilianus, si iura viguerint, quod post Deum in manu principis est, fortunas eorum et capita, quin legitimis suppliciis feriantur, tueri non poterunt. Quod si gladium suum adversus tales non exerit princeps, in se ipsum procul dubio provocat gladium bis acutum, quem in ore suo gerit filius hominis, gladium utique, qui vivus et efficax est [Hebr. IV], qui corpus findit et animam, et mittit in gehennam; ad quem obtusus est omnis gladius, et omnis armatura fragilis, et fluida, et infirma, praeter illam quam sola construit gratia in bonorum fabrica meritorum. |
| 11 | Sunt autem plurimi, qui malorum clamore operum, quando militiae consecrandi cingulum altari obtulerunt, videntur protestari se eo tunc animo accessisse, ut altari, et ministris eius, sed et Deo, qui ibi colitur, bellum denuntiarent. Facilius crediderim hos malitiae exsecratos, quam ad legitimam malitiam consecratos. |