Ioannes Saresberiensis, Epistulae, EPISTULA CCLXXXVIII.AD HUGONEM DE GANT. [A. D. 1169.]
| 1 | Idem HUGONI de Gant. |
| 2 | Actiones gratiarum debitas parturit animus. Sed, ut ait propheta, vires non habet parturiens [IV Reg. XIX]. Nam devotionis effectum suspendit hactenus persecutionis acerbitas, sed affectum, quin in partum gratulationis erumpere gestiat, nulla vis potest aut potuit cohibere. Et quidem, Deo propitiante, iam in eum calculum Christi et Ecclesiae suae causa perducta est, ut de caetero periclitari non possit, eo quod schismatis capita defecerunt, et Anglicanae Ecclesiae malleus comprehensus in operibus suis de caetero cui innitatur invenire non valet. |
| 3 | Ventum erat ad summum, ubi constat habitudines periculosas esse, cum ille qui sollicitando tam curiam quam schismaticos, Fredericum videlicet et complices suos, videns se hac via non posse proficere apud Dominum et adversus Christum eius, transmissa legatione transfugit ad Italiae civitates, promittens Mediolanensibus tria millia marcarum et murorum suorum validissimam reparationem, ut cum aliis civitatibus quas corrumpere moliebatur impetrarent a domino papa et Ecclesia Romana deiectionem vel translationem Cantuariensis archiepiscopi. Nam ob eamdem causam Cremonensibus duo millia marcarum promiserat, Parmensibus mille, et totidem Bononiensibus. |
| 4 | Domino vero papae obtulit quod eum data pecunia liberaret ab exactionibus omnium Romanorum, et decem millia marcarum adiiceret: concedens etiam ut tam in Ecclesia Cantuariensi quam in aliis vacantibus in Anglia pastores ordinaret ad libitum. Sed quia fidem multa promissa levabant, et in precibus manifesta continebatur iniquitas, repulsam passus est, et quod per se impetrare non poterat, regis Siculi viribus conatus est extorquere. |
| 5 | Sed nec ille, licet toto nisu ad hoc Syracusanus episcopus, et comes Robertus de Bassenvilla multiplicatis intercessoribus laboraverint, exauditus est pro sua reverentia et potentia vel gratia, quamvis eam in Ecclesia Romana plurimam habeat. Dimissi sunt ergo nuntii regis impotes voti, hoc solum impetrato, ut dominus papa mitteret nuntios qui pacem procurarent, Gratianum scilicet subdiaconum, et magistrum Vivianum urbis veteris archidiaconum, qui munere advocationis fungi solet in curia. |
| 6 | Eos tamen ante praescripta forma pacis sacramenti religione astrinxit, quod praefinitos terminos non excederent: mandatis quoque adiiciens, ut a regis sumptibus abstineant nisi pace Ecclesiae impetrata, et ne ultra diem qui praestitus est aliquam faciant moram. Forma autem pacis quae archiepiscopo expressa est nihil inhonestum continet, vel quod Ecclesiam dedeceat aut personam, nec auctoritatem eius in aliquo minuit, quin libere, omni occasione et appellatione cessante, in ipsum regem, in regnum et personas regni severitatem ecclesiasticam valeat exercere, prout sibi et Ecclesiae Dei expedire cognoverit. |
| 7 | Consilium tamen amicorum est, eorumque sapientum, ut, dum pacis verba tractantur, mitius agat et multa dissimulet: postea, si, quod absit! pax non processerit, gravius quasi resumptis viribus persecutores Ecclesiae prostraturus. |
| 8 | Spera ergo, dilecte mi, et quidquid interim audieris, non movearis, quia Deus in tuto posuit causam. Audies forte snperbiam Moab: sed memineris quod superbia maior est quam fortitudo eius. Nam territi sunt in Sion peccatores, possedit timor hypocritas. qui, nisi revertantur a pravitate sua, expellentur et stare non poterunt: iam enim securis ad radicem eorum posita est, et ventilabrum habet angelus in manu sua, ut grana discernat a paleis. Praefati nuntii ad regem profecti sunt, sed quid apud ipsum invenerint, nondum nobis innotuit; hoc tamen certum est quod se rex verbo et scripto obligavit ad exsequendum consilium et mandatum domini papae, scriptumque eius prae manibus est, a quo, si resilierit, facile convincetur, sed nec sic eredendum censuit Ecclesia, antequam verborum fidem operum testimonio roboraret. |
| 9 | Salutatus a te, plurimum et affectuose te resalutat archiepiscopus, se ad amorem et honorem tuum exponens promptissima devotione. |