Ioannes Saresberiensis, Epistulae, EPISTULA CCXXI.AD WILLELMUM PAPIENSEM. [A. D. 1167]
| 1 | GUILLELMO Papiensi. |
| 2 | Fama vulgante didicimus vos et dominum Ottonem sanctae Romanae Ecclesiae diaconum cardinalem, ad preces illustris domini nostri regis Anglorum ex mandato domini papae in partes Aquitaniae descendisse, ut auctore Deo, si fieri potest, Anglicanae Ecclesiae debitam reddatis libertatem, et inter dominum regem et Cantuariensem archiepiscopum pacem et concordiam reformetis. |
| 3 | A magnis etiam et a venerabilibus viris auditum est, quod praefatus dominus noster rex adeo de amore vestro confidit, ut consilio vestro in omnibus obtemperare decreverit: unde vehementer exhilaratus consilium vestrum et auxilium mihi censui implorandum, vobis in omnibus pariturus, salva indemnitate conscientiae, et honestate personae. |
| 4 | Confido enim in Domino quod tanti non erit apud vos acceptio personarum, et munerum, ut aliquid committatis unde laedatur Ecclesia, scandalum generetur in mundo, offuscetur claritas nominis vestri. Haec enim sunt opera eorum, qui aut legem nesciunt, aut legis Dominum non verentur. Vos autem non sic, cuius fidem et prudentiam adeo Dominus approbavit, ut vos in capite mundi super candelabrum aureum septem lampadarum tanquam lucernam eximiam collocaret, ut qui ingrediuntur lumen videant. |
| 5 | In vos ergo omnium oculi diriguntur, timentque plurimi ne Lucifer denuo tentatus exstinguatur et corruat, veriti ne familiaritas, quam cum rege, ut dicitur, ulterius contraxistis, vobis sit occasio delinquendi. Et profecto Omne animi vitium tanto conspectius in se Crimen habet, quanto maior qui peccat habetur. (IUV. VIII, 140.) Caeterum ego interim spero quod haec vestri et domini regis familiaritas, quae multis adeo suspecta est, fructuosa erit Ecclesiae, necessaria nobis, salubris illi, et vobis gloriosa. |
| 6 | Si enim vos audierit, in eo quod iuris necessitas cogit, et quod sine salutis suae dispendio vitare non potest. procul dubio poenitebit, confitebitur culpam, et humiliter satisfaciens Ecclesiae, pacem et libertatem nobis omnibus ablata cum integritate restituet, et fraternum odium de corde prorsus avellet. Alioquin quis eum eripere potest a laqueo mortis? |
| 7 | Scio utique, quoniam indubitanter verum est etiam et notissimum, quod nec Petrus ipse hanc accepit a Domino potestatem, ut impoenitentes possit absolvere, et procul dubio constat, quia si res ablata reddi potest, et non redditur, non agitur poenitentia, sed fingitur. Ubi autem principis apostolorum cohibetur auctoritas, nulla ratione crediderim convalescere posse cuiusquam hominis potestatem. Fateor autem et verum est domino regi, utpote gloriosissimo principi, quamplurimum deferendum, sed ita ut Deus nec in minimo offendatur. |
| 8 | Alioquin species idololatriae est sub cuiuscunque utilitatis praetextu creaturam Creatori praeponere, sicut beatus docet Apostolus. Mala enim facienda non sunt, ut proveniant bona, nec licet alicui dispensare contra praeceptum Domini, quod in lege vel Evangelio perpetuam habet causam. Ut autem mihi possitis commodius providere, ut clamor pauperis introeat in aures vestras, quartus exsilii mei annus elapsus est, cum tamen domino regi per me et per alios saepe obtulerim, quod licet conscientia teste, non meruerim iram eius, tamen pro recuperanda gratia eius, libenter facerem quidquid ei placeret, salva conscientia et famae integritate. |
| 9 | Actum est autem mecum per quosdam mediatores, ut recederem a fidelitate, et obsequio domini Cantuariensis, et iurarem fidelitatem regi, et observantiam consuetudinum regni. Quod quia facere nequeo, nec volo, quoniam contra conscientiam est et honestatem, proscriptus exsulo, et exsulabo libenter, dum Deo placuerit. |
| 10 | Nunquid enim obediendi necessitatem rumpens in periculo Ecclesiae, in causa Dei, Patrem et dominum deseram, et in consuetudines iurabo quas sacri canones reprobant, et dominus papa de consilio fratrum apud Senonas, vobis ipsis, ut opinor, audientibus condemnavit? Certe observantiam canonum aut etiam ipsius Evangelii non iurarem, quoniam, ut Apostolus ingemiscit, in multis offendimus omnes. |
| 11 | Et minus malum est simpliciter praevaricari, quam praevaricationem cumulare periurio. Scio autem quod periurii aut inobedientiae aut cuiuscunque turpitudinis nemo vos habebit auctores. Sed quia timeo ne vos taedeat verbositatis meae, verbis hunc facio finem, supplicans ut vos Ecclesiae diutius naufragantis studeatis finire miseriam, et quae nobis iugiter inferuntur propulsare iniurias. |
| 12 | Valeat semper dominus meus, et proscriptorum Christi misereatur. Intercedo enim vice omnium coexsulantium: et, si mihi non fuerit exhibita consolatio, mihi tamen reputabo impensum quidquid aliis proscriptis Christi per vos novero esse exhibitum. |