Ioannes Saresberiensis, Epistulae, EPISTULA CCXVIII.AD WILL. BRITONEM SUBPRIOREM CANTUAR. [A. D. 1167.]
| 1 | GUILLELMO BRITONI subpriori Cantiae. |
| 2 | Reflorescit, auctore Domino, status universalis Ecclesiae, et schismaticorum impetus frustratus est, et superbia Moab in dies infirmatur. Nec de nocte vas tatus est nunc, ut ab initio, sed in meridie suffossa est Aar, et muri eius deiecti sunt funditus, ut exsultatio Moab ex necessitate Petro cedens de caetero conquiescat. |
| 3 | Unde spes est in Domino ut vociferantibus tubis sacerdotalibus in proximo corruat et Iericho, et regnum proprio sanguine acquisitum obtineat triumphator Iesus, et in pace possideat quod sui iuris est sponsus et custos Ecclesiae Christus. Cum enim Romanus pontifex per patientiam Teutonicum tyrannum diutius exspectasset, ut vel sic provocaretur ad poenitentiam, et schismaticus, abutens patientia eius, peccata peccatis adderet iugiter, ut error in amentiam verteretur, vicarius Petri a Domino constitutus super gentes, et regna, Italos, et omnes qui ei ex causa imperii et regni religione iurisiurandi tenebantur astricti, a fidelitate eius absolvit: et Italiam fere totam a facie furentis et praesentis tanta felicitate et celeritate excussit, ut in ea nihil habere videatur, nisi tortores, quos evitat interdum, et angustiarum, quas evitare non potest, iuge supplicium. |
| 4 | Abstulit ei etiam regiam dignitatem, ipsumque anathemate condemnavit: et inhibuit auctoritate Dei ne vires ullas amodo in bellicis congressionibus habeat: aut de Christiano aliquo victoriam consequatur, aut alicubi quiete et pace gaudeat, donec fructus poenitentiae condignos operetur. In quo secutus est exemplum Gregorii VII, decessoris sui, qui nostra aetate Henricum imperatorem Ecclesiae privilegia convellentem deponens in concilio Romano simili sententia condemnavit, et quidem illa sententia effectum sortita est: et hanc de privilegio Petri latam videtur ipse Dominus confirmasse. |
| 5 | Hoc enim Itali audito, ab eo discedentes, reaedificaverunt Mediolanum, schismaticos expulerunt, Catholicos reduxerunt episcopos, et apostolicae sedi unanimiter adhaeserunt. Sed quid nota recenseo? Hoc utique locorum fama quasi praeconia voce concelebrat. Nec aliquibus dubium puto, nisi forte lateat illos qui soli hac tempestate exsulant domi suae. |
| 6 | Quia ergo ab Oriente iam radius serenitatis illuxit per Christum, et incolumitas Ecclesiae in capite reparatur, superest spes fidei certissima, quod unguentum a capite in apostolicam barbam exuberans, descendet in caput et oram Anglicanae Ecclesiae: et qui prophetam exterminare nititur de Israel, nisi forte resipiscat, divinam sententiam excipiet, dicente Amos ad ipsum: Uxor tua in civitate fornicabitur, et filii tui, et filiae tuae in gladio cadent, et humus tua in funiculo metietur, et tu in terra pollura morieris, et populus tuus captivus migrabit de terra sua [Amos., VII]. Haec est enim poena resistentium verbo Dei, et potestatum, quae ora sacerdotum nituntur occludere. |
| 7 | Profecto tunc risus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupabit, et amarum erit, cibum et potum et amica colloquia cum excommunicatis communicasse. Nunquid tunc Balaamitae, pontifices et sacerdotes, et principes Taphneos et Arioli consiliis suis salvare poterunt Madianitas, cum eos gladius Domini persequetur? Nunquid cardinales proderunt aut legati, si Balaamitae fuerint in die Domini? |
| 8 | Certe si ipse adfuerit Balaam, aut benedicet tabernaculis Iacob, quae nunc proscribi et exsulare videntur in eremo, aut gladio cadens verbi Dei sibi adversarium esse experietur Spiritum sanctum: et sentiet quia sicut allophylorum messes et sata, ita et incendentium vulpium caudas ignis exurit. |
| 9 | Haec idcirco praemiserim, ne quis amicorum ponat carnem brachium suum, et excommunicatis participans in se gladium provocet bis acutum. Dicitur autem, quod sine dolore et lacrymis nequeo reminisci, quod sancta Cantuariensis Ecclesia participatione illius insignis excommunicati Randulphi de Broc anathema contraxit, et lege Dei contempta Melchom adorans litteras domini papae pro archiepiscopo sibi missas, regi ad subterfugium obedientiae et opera debitae misericordiae excludenda transmiserit. |
| 10 | Unde precor attentius, consulo, et quanta possum instantia moneo, ut, si falsa sunt quae dicuntur, et adhuc ab anathemate immunis est, sibi, ne tale quid de ea probabiliter fingi possit, de caetero caveat. Et si in anathema incidit, redeat per poenitentiam, ne quae inter occidentales Ecclesias hactenus religione insignis exstitit, imposterum sit insignis et crimine. |
| 11 | Si haec duriuscule videantur esse concepta, scio quia nec diabolo loquor nec schismatico Bathoniensi, sed amico veritatis et fidei, et per eum Ecclesiae Christi habenti charitatem. Velit nolit mundus, Cantuariensem Ecclesiam, quod Deus novit, sincera diligo charitate, et periculo ei imminente tacere non possum. Nam ut ait propheta: Leo rugiit, quis non timebit? |
| 12 | Dominus locutus est, quis non prophetabit? [Amos III.] De caetero si vocationem domini Cantuariensis audisti, ex ea causa ecclesiam tuam invitus non exeas, nisi alia causa te exire compellat. Scio enim, et ut utinam scires, quid ab ipso obtinuerim tibi. Vale. |