Ioannes Saresberiensis, Epistulae, EPISTULA CCII.AD IOANNEM PICTAVIENSEM EPISCOPUM. [A. D. 1167.]
| 1 | Domino IOANNI Pictaviensi episc., I. S. |
| 2 | Liberalitatis vestrae sedulitas non tam crebris quam continuis et perennibus beneficiis promeretur, ut non ad frequentes, sed ad perennes vobis gratiarum tenear actiones. Teneor quidem teneborque perpetuo. Et quo plus sincerae affectionis, quod solum possum, ad praesens rependero, eo amplius et arctius me non dubito obligari. |
| 3 | Nam in charitatis contractum indubitanter venit, et specialiter obtinet, ut habita reddatur semper et ut nisi reddita nullatenus habeatur. Sed quantum est hoc quod me totum, id est hominem, parvum nomine, facultate minorem, minimum merito vobis deberi profiteor. Nam totum istud pro merito parum est. Sed dum mecum in ratione dati beneficii, humanitatis exhibitae, profusae liberalitatis contraxistis affectione religiosa, obligastis vobis et illum totum, qui mensuram bonam et coagitatam et supereffluentem mercede centupla refundet in sinum vestrum. |
| 4 | Totum, inquam, et fiducialiter dixerim totum, qui nulli cedit in partem: Licet et singulis electis gratiarum usus conferat speciales, sui tamen munere integro non deciso, nec distracto particulatim, quia cuivis totus adest, aut totus elabitur, hic certe se pro me totum debet, et procul dubio totum reddet, quoniam fidelis est in promisso, et munificentissimus in retribuendo. |
| 5 | Secuti estis et sequimini fidem eius, ut se de mandato et promisso teneri meminerit, praesertim cum operatoribus misericordiae publicum Evangelii munimentum dederit, quod confirmare dignatus est charactere crucis suae, et insignire sanguine proprio. Haec ergo erit miserationis vestrae retributio copiosa; haec humanitatis exhibitae divina merces, et impendii temporalis aeternum compendium. |
| 6 | Et quidem, ut iustum est, magni facio terrenae facultatis subsidia, sed pluris sunt solatia recti consilii, quae a vobis indesinenter recipio, et adminicula verae vitae, monumenta dixerim et instrumenta sapientiae. |
| 7 | Causa ergo frequenter scribendi vobis, duplex mihi est: primo ut statum vestrum, quem periclitari timeo, explorans satisfaciam sollicitudini: deinde ut vestra prudentia instruar, qualiter me ad varios fortunae motus oporteat praemuniri. Proinde placeat vestrae dignationi rescribere quatenus cum domino rege processeritis in verbo pacis, quid actum sit in curia Pictaviensi, ubi credibile est vulpes foveas invenisse et volucres coeli nidos, et parvulo, cuius natalis celebrabatur, pene reclinatorium defuisse. |
| 8 | Coniicitur enim Radulphi de Faia spiritum ibi praepotuisse, ut et prophetae et praecones palatii inebriati sint dolis et temeritate illius. Utique vetus proverbium est et quod Vespasianus Augustus in se dictum patienter audivit: 'Vulpem posse mutare pilum, non animum.' Tradunt etiam qui de animalium scripsere naturis, quia hoc genus animalis nullo unquam tempore mansuescit. |
| 9 | Et Offellus: Qui coarat vulpi sulcos variare necesse est. Sed confido quod vos etsi non inconcussos, illaesos tamen gratia conservavit. Quia frustra iacitur rete ante oculos pennatorum [Prov. I]. Precor etiam ut, perpensis his quae nuntii domini regis Anglorum dicuntur a sede apostolica impetrasse, rescribatis, qualiter dominum Cantuariensem, et me tam erga Cantuariensem, quam regem sive legatos versari oporteat. |
| 10 | Nam si rumoribus credi oportet, et adversariorum iactantiae, rex plura postulare timuit aut erubuit, quam Roma pati. Spero tamen quod dominus papa aliquid reservaverit solatii parti nostrae, imo suae et Ecclesiae Dei. Alioquin utquid terram occupat? sed absit ut de eo tam sinistra credamus, quam perversa iactitant adversarii nostri; sed si legati in tanta veniunt potestate, ut ab eis appellari non possit, quid consulitis? |
| 11 | Nam Papiensis hactenus in causa ista regis opes, non timorem Dei, vel Ecclesiae honestatem habuit ante conspectum suum. Siquidem ubi amor eius, et oculus. Alter vero vir bonae opinionis est, Romanus tamen et cardinalis. Quod si eorum examen declinaverimus, verendum est ne apud regem et Ecclesiam Gallicanam causae nostrae laedatur opinio. |
| 12 | Si susceperimus licet suspectos, timendum ne subvertant iustitiam nostram. Dispensabunt de nobis, ut detrimentum Ecclesiae compensent loculis suis. Nam quamcunque videantur fecisse pacem, titulis et triumphis suis ascribent. Debentur nobis in primis restitutio ablatorum, et sedium, et reformatio securitatis. Sed fortassis praecipient nos usque ad decisionem totius litis solis cautionibus esse contentos, quam conditionem nemo ad litigandum nisi insanus admittet; hoc autem ut memoriae fidelius haereat, in fine censui repetendum. |